Mokṣopāya · Chapter 3.137

vicārayantas tattvajñā iti te jāgatīr gatīḥ /
samaṅgāyās taṭāt tasmāt praceluś cañcalāṃśavaḥ //

kramād ākāśam ākramya nirgatyāmbudakoṭaraiḥ /
samprāpus siddhamārgeṇa mandaraṃ hemakandaram //

adhityakāyāṃ tasyādrer ārdraparṇāvaguṇṭhitām /
dadarśa bhārgavaś śuṣkāṃ pūrvajanmodbhavāṃ tanum //

uvāca cedaṃ he tāta tanvī tanur iyaṃ hi sā /
yā tvayā sukhasambhogaiḥ purā samabhilālitā //

iyaṃ sā mattanur yasyā mandārakusumotkaraiḥ /
racitāś śītalāś śayyā merūpavanabhūmiṣu //

iyaṃ sā mattanur mattadevastrīgaṇalālitā /
sarīsṛpamukhakṣuṇṇā paśya śete dharātale //

nandanodyānaṣaṇḍeṣu mama tanvā yayānayā /
ciraṃ vilasitaṃ seyaṃ śuṣkakaṅkālatāṃ gatā //

surāṅganāṅgasaṃsaṅgād uttuṅgānaṅgaraṅgayā /
cetovṛttyā rahitayā tanveha mama śuṣyate //

teṣu teṣu vilāseṣu tāsu tāsu daśāsu ca /
tathā tā bhāvanā baddhvā kathaṃ svastho 'si dehaka //

hā tano kvāvabhagnāsi tāpasaṃśoṣam āgatā /
karaṅkatāṃ prayātāsi māṃ bhāvayasi durbhage //

dehenāhaṃ vilāseṣu yenaiva mudito 'bhavam /
kaṅkalatām upagatāt tasmād eva bibhemy aham //

tārājālasamākāro yatra hāro 'bhavat purā /
mamorasi nilīyante paśya tatra pipīlakāḥ //

dravatkāñcanakāntena lobhaṃ nītā varāṅganāḥ /
yena madvapuṣā tena paśya kaṅkalatohyate //

paśyeme vitatāsyena tāpasaṃśuṣkakṛttinā /
matkaṅkālakuvaktreṇa vitrāsyante vane mṛgāḥ //

paśyātisaṃśuṣkatayā śavodaradarī mama /
prakāśārkāṃśujālena vivekeneva śobhate //

mattanuḥ pariśuṣkeyaṃ sthitottānā vanāvanau /
vairāgyaṃ nayatīvātmatucchatvenāmbarasthitān //

śabdarūparasasparśagandhalobhavimuktayā /
nirvikalpasamādhyeva mama tanvoṣyate girau //

saṃśānte cittavetāle yām ānandakalāṃ tanuḥ /
yāti tām api rājyena jāgatena na gacchati //

paśya viśrāntasarvehaṃ vigatāśeṣakautukam /
nirastakalpanājālaṃ sukhaṃ śete kalevaram //

cittamarkaṭasaṃrambhasaṅkṣubdhaḥ kāyapādapaḥ /
tathā vegena calati yathā mūlāni kṛntati //

cittānarthavimukto 'drau gajābhraharivibhramam /
nāyaṃ paśyati me dehaḥ parānanda iva sthitaḥ //

sarvāśājvarasammohamihikāśaradāgamam /
acittatvaṃ vinā nānyac chreyaḥ paśyāmi jantuṣu //

ta eva sukhasambhogasīmāntaṃ samupāgatāḥ /
mahādhiyaś śāntadhiyo ye yātā vimanaskatām //

sarvaduḥkhadaśāmuktāṃ saṃśāntāṃ vigatajvarām /
diṣṭyā paśyāmy amananāṃ vane tanum imām aham //

bhagavan sarvadharmajña bhārgaveṇa tadā kila /
subahūny upabhuktāni śarīrāṇi punaḥ punaḥ //

bhṛguṇotpādite kāye tat tasmiṃs tasya kiṃ mune /
mahān atiśayo jātaḥ paridevanam eva vā //

śukrasya kalanā rāma yāsau jīvadaśāṃ gatā /
karmātmikā samutpannā bhṛgor bhārgavarūpiṇī //

sā hīdamprathamatvena sametya paramāt padāt /
bhūtākāśapadaṃ prāpya vātavyāvalitā satī //

prāṇāpānapravāheṇa praviśya hṛdayaṃ bhṛgoḥ /
krameṇa vīryatām etya sampannauśanasī tanuḥ //

vihitabrāhmasaṃskārā tatas sā pitur agragā /
kālena mahatā prāptā śuṣkakaṅkālarūpatām //

idamprathamam āyātā yadā sā brahmaṇas tanuḥ /
tatas tāṃ prati śukreṇa tadā tat paridevitam //

vītarāgo 'py aniccho 'pi samaṅgāviprarūpavān /
svāṃ śuśoca tanuṃ śukras svabhāvo hy eṣa dehajaḥ //

kiṃ tu pradarśitaṃ tena śokavyājena dhīmatām /
vairāgyapratipattyai tat pṛthaktvaṃ dehadehinoḥ //

jñasyājñasya ca dehasya yāvajjīvam ayaṃ kramaḥ /
lokavad vyavahāro yat saktyāsaktyātha vā sadā //

ye parijñātagatayo ye cājñāḥ paśudharmiṇaḥ /
lokasaṃvyavahāreṣu te sthitā vanajālavat //

vyavahārī yathaivājñas tathaiva kila paṇḍitaḥ /
vāsanāmātrabhedo 'tra kāraṇaṃ bandhamokṣayoḥ //

yāvac charīraṃ tāvad dhi duḥkhe duḥkhaṃ sukhe sukham /
asaṃsaktadhiyo dhīrā darśayanty aprabuddhavat //

sukheṣu sukhitā nityaṃ duḥkhitā duḥkhavṛttiṣu /
mahātmāno hi dṛśyante nūnam antas tu śītalāḥ //

stambhasya pratibimbāni kṣubhyanti na vapus sthiram /
jñasya karmendriyāṇy eva kṣubhyanti na manas sthiram //

calācalatayā tajjño lokavṛttiṣu tiṣṭhati /
adhassthitir iva svacchaṃ pratibimbeṣu bhāskaraḥ //

santyaktalokakarmāpi baddha evāprabuddhadhīḥ /
atyaktamohalīlo 'pi mukta eva prabuddhadhīḥ //

muktabuddhīndriyo mukto baddhakarmendriyo 'pi hi /
baddhabuddhīndriyo baddho muktakarmendriyo 'pi hi //

sukhaduḥkhadṛśor loke bandhamokṣadṛśos tathā /
hetur buddhīndriyāṇy eva tejāṃsīva prakāśane //

bahir lokocitācāras tv antar ācāravarjitaḥ /
samo 'sann iva tiṣṭha tvaṃ saṃśāntasakalaiṣaṇaḥ //

sarvaiṣaṇāvimuktena svātmanātmani tiṣṭhatā /
kuru karmāṇi kāryāṇi nūnaṃ sāmanasi sthitiḥ //

ādhivyādhimahāvarte garte saṃsāravartmani /
mamatogrāndhakūpe 'smin mā patātapadāyini //

na tvaṃ bhāveṣu no bhāvās tvayi tāmarasekṣaṇa /
śuddhabuddhasvabhāvas tvam ātmasaṃsthas sthiro bhava //

vyapagatamamatāmahāndhakāraṃ padam amalaṃ vigataiṣaṇaṃ sametya /
prabhavasi yadi cetaso mahātmaṃs tad atidhiye mahate sate namas te //