Mokṣopāya · Chapter 3.106

asti tāvad ayaṃ deśo nānāvananadīyutaḥ /
vasudhāmaṇḍalasyāsya sahodara ivānujaḥ //

asmiṃś cāyam aham rājā paurābhimatavṛttimān /
indras svarga ivāsyāṃ tu sabhāyām adya saṃsthitaḥ //

yāvad abhyāgato dūrāt kaścic chāmbarikas tv ayam /
rasātalād abhyutthito māyī maya iva svayam //

anena bhrāmitaiṣeha piñchikā rājirājitā /
kalpāntapavanābhreṇa śakracāpalatā yathā //

ālokyaitām ahaṃ lolām asyāśvasya purassthiteḥ /
pṛṣṭham ārūḍhavān eka ātmanā bhrāntamānasaḥ //

tato 'driṃ pralayakṣubdhaṃ puṣkarāvartako yathā /
tathā calantaṃ calitas svaśvam ārūḍhavān aham //

gantuṃ pravṛtto mṛgayām eko 'ham atha raṃhasā /
urvarām iva nirbhettuṃ kallolaḥ pralayāmbudheḥ //

tenānilavilolena dūraṃ nīto 'smi vājinā /
bhogābhyāsajaḍenājño mugdhas svamanasā yathā //

akiñcanamanaśśūnyaṃ strīcittam iva durbhagam /
tataḥ pralayanirdagdhajagadāspadabhīṣaṇam //

niṣpakṣi kṣāranīhāraṃ nirvṛkṣam ajalaṃ mahat /
samprāpto 'ham aparyantam araṇyaṃ tāntavāhanaḥ //

tad dvitīyam ivākāśaṃ tathāṣṭamam ivāmbudhim /
pañcamaṃ sāgaram iva saṃśuṣkaṃ śūnyakoṭaram //

jñasyeva vitataṃ ceto mūrkhasyeva ruṣo 'javam /
adṛṣṭajanasaṃsargam ajātatṛṇapallavam //

araṇyaṃ mahad āsādya matir me khedam āgatā /
lalanevaitya dāridryaṃ nirannaphalabāndhavam //

kacanmarumarīcyambupūraplutakakubmukhe /
āsūryāntaṃ dinaṃ tatra prakrāntaṃ sīdatā mayā //

tad araṇyaṃ mayātītam atikṛcchreṇa khedinā /
vivekineva saṃsāro madhyaśūnyātatākṛtiḥ //

taddinenātivāhyāhaṃ prāptavāñ jaṅgalaṃ mahat /
astādrisānuṃ khinnaḥ khaṃ śūnyaṃ bhrāntveva bhāskaraḥ //

jambūkadambaprāyeṣu kalālāpāḥ patatriṇaḥ /
yatra sphuranti ṣaṇḍeṣu pānthānām iva bandhavaḥ //

yatra śaṣpaśikhāśreṇyo dṛśyante 'viralās sthale /
kadarthalakṣmyā jihmasya hṛdīvānandavṛttayaḥ //

pūrvād araṇyād arasāt tad dhi kiñcit sukhāvaham /
atyantaduḥkhān maraṇād varaṃ vyādhir hi jantuṣu //

tatra jambīraṣaṇḍasya talaṃ samprāptavān aham /
mārkāṇḍeya ivāgendram ekārṇavavihārataḥ //

ālambitā mayā tatra skandhasaṃsaṅginī latā /
nīlā jaladamāleva tāpataptena bhūbhṛtā //

mayi pralambamāne 'syāṃ prayātas sa turaṅgamaḥ /
gaṅgāvalambini jane yathā duṣkṛtasañcayaḥ //

ciradīrghādhvagaḥ khinnas tatra viśrāntavān aham /
bhānur astācalotsaṅge tale kalpataror iva //

yāvat samastasaṃsāravyavahārabharais samam /
ravir viśramaṇāyeva niviṣṭo 'stācalāṅgane //

śanaiś śyāmikayā graste samaste bhuvanodare /
rātrisaṃvyavahāreṣu sampravṛtteṣu jaṅgale //

ahaṃ tanutṛṇe tasmin pelave ṣaṇḍakodare /
nilīno 'viralālasyas svanīḍe vihago yathā //

vipadbhraṣṭavivekasya cchinnāśasya galatsmṛteḥ /
vikrītasyeva dīnasya magnasyevāndhakūpake //

tatra kalpasamā rātrir mohamagnasya me gatā /
ekārṇavohyamānasya mārkāṇḍeyamuner iva //

na snātavān na sthitavān na tadā bhuktavān aham /
kevalaṃ me gatā rātris sāpadāṃ dhuri tiṣṭhataḥ //

vinidrasya vidhairyasya sphuratas saha pallavaiḥ /
mama duḥkhātidairghyeṇa sā vyatīyāya śarvarī //

tatas timiralekhāsu saha tārendukairavaiḥ /
mayīvāpadyamānāsu mlānatām alasānanaiḥ //

śāmyantīṣu ca vetālakṣveḍāsv ajanajaṅgale /
saha śītārtimaddantapaṅktiṭāṅkārasītkṛtaiḥ //

mām abantaranirmagnaṃ hasantīm iva dṛṣṭavān /
ahaṃ pūrvāṃ diśaṃ prātar madhupānāruṇām iva //

kṣaṇād ajña iva jñānaṃ daridra iva kāñcanam /
dṛṣṭavān aham arkaṃ khavāraṇārohaṇonmukham //

utthāya vāravāṇaṃ ca tata āsphoṭitaṃ mayā /
hasticarma hareṇeva sandhyānṛttānurāgiṇā //

pravṛttas tām ahaṃ sphārāṃ vihartuṃ jaṅgalasthalīm /
kālo jagatkuṭīṃ kalpadagdhabhūtagaṇām iva //

na kiñcid dṛśyate tatra bhūtaṃ jaraḍhajaṅgale /
abhijāto guṇalavo yathā mūrkhaśarīrake //

kevalaṃ vigatāśaṅkaṃ ṣaṇḍabhramaṇacañcalāḥ /
cīcīkūcīcīvacanā viharanti vihaṅgamāḥ //

athāṣṭabhāgam āpanne vyomno divasanāyake /
śuṣkāvaśyāyaleśāsu snātāsv iva latāsu ca //

bhramatātra mayā dṛṣṭā dārikaudanadhāriṇī /
gṛhītāmṛtasatkumbhā dānaveneva mādhavī //

tarattārakanetrāṃ tāṃ śyāmām adhavalāmbarām /
aham abhyāgatas tatra śarvarīm iva candramāḥ //

mahyam odanam āśv etad bāle balavadāpade /
dehi dīnārtiharaṇāt sphāratāṃ yānti sampadaḥ //

kṣud antar dahatīyaṃ māṃ bāle vṛddhim upeyuṣī /
kṛṣṇasarpī prasūteva koṭarasthā jaraddrumam //

yācñayāpi tayā mahyam itthaṃ dattaṃ na kiñcana /
yatnaprārthitayā lakṣmyā yathā duṣkṛtine dhanam //

kevalaṃ cirakālena mayy atyantānugāmini /
ṣaṇḍāt ṣaṇḍaṃ nipatati cchāyābhūte purassthite //

tayokto hārakeyūriṃś caṇḍālīṃ viddhi mām iti /
rākṣasīm iva sukrūrāṃ puruṣāśvagajānanām //

rājan yācanamātreṇa matto nāpnoṣi bhojanam /
grāmyād anabhijātehāt saujanyam iva sundara //

ity uktavatyā gacchantyā skhalantyeva pade pade /
kuñjakeṣu nimajjantyā līlāvanatayoditam //

dadāni bhojanam idaṃ bhartā bhavasi cen mama /
loko nopakaroty arthaṃ sāmānyas snigdhatāṃ vinā //

vāhayaty atra me dāntān uḍḍāre pukkasaḥ pitā /
śmaśāna iva vetālaḥ kṣudhito dhūlidhūsaraḥ //

tasyedam annaṃ bhavati bhartṛtve dīyate sthite /
prāṇair api hi sampūjyā vallabhāḥ puruṣā yataḥ //

athoktā sā mayā bhartā bhavāmi tava suvrate /
kenāpadi vicāryante varṇadharmakulakramāḥ //

tatas tayaudanād ardhaṃ mahyam ekaṃ samarpitam /
mādhavīvāmṛtād ardham indrāyāgnimate purā //

jambūphalarasaḥ pītas sa bhuktaḥ pukkasaudanaḥ /
viśrāntaṃ ca mayā tatra mohāpahṛtacetasā //

māṃ taḍākam ivāpūrya sā prāvṛṭśyāmalā gatā /
hastena samupādāya prāṇaṃ bahir iva sthitam //

durākṛtiṃ durārambham āsasāda bhayapradam /
pitaraṃ pīvarākāram avīcim iva śāsanā //

tayā madanuṣaṅgiṇyā svārthas tasmai niveditaḥ /
mātaṅgāya bhramaryeva nissvanenālilagnayā //

sa tasyā bāḍham ity uktvā dinānte samupasthite /
mumoca dāntāv ābaddhau kṛtāntaḥ kiṅkarāv iva //

nīhārābhrakaḍārāsu dikṣu proddhūlitāsv iva /
vetālavad vanāt tasmād dinānte calitā vayam //

kṣaṇena pakkaṇaṃ prāptās sandhyāyāṃ dīrghajaṅgalāt /
śmaśānād iva vetālāś śmaśānam itaran mahat //

vikartitavarāhāśvakapikukkuṭavāyasam /
raktasiktorvarābhāgaprabhramanmakṣikāgaṇam //

śoṣārthaprasṛtārdrāntratandrījālapatatkhagam /
niṣkuṭāsthitajambīraṣaṇḍalagnaśvajāghani //

śuṣyadguruvasāpiṇḍapūrṇālindalasatkhagam /
dṛtiprasaktaraktāktacarmasravadasṛglavam //

bālahastasthitakravyapiṇḍāraṇitamakṣikam /
jarjarajyeṣṭhacaṇḍālatarjitāraṭitārbhakam //

tat praviṣṭā vayaṃ kīrṇaśiro'ntraṃ bhīmapakkaṇam /
mṛtabhūtaṃ jagat kalpe kṛtāntānucarā iva //

sambhramopahitānalpakadalīdalapīṭhake /
aham āsthitavāṃs tatra nave śvaśuramandire //

śvaśrvā me kekarākṣyās tu tenāsrulavacakṣuṣā /
jāmātāyam iti proktaṃ tayā tad abhinanditam //

atha viśramya caṇḍālabhojanāny ajināsane /
sañcitāny upabhuktāni duṣkṛtānīva bhūriśaḥ //

anantaduḥkhabījāni namanojñatarāṇy api /
tāni praṇayavākyāni śrutāny asubhagāny alam //

nirabhrāmbaranakṣatre kasmiṃścin divase tataḥ /
tais tair ārambhasaṃrambhais tair vastravibhavārpaṇaiḥ //

dattātha tena sā mahyaṃ kumārī bhayadāyinī /
sukṛṣṇā kṛṣṇavarṇena duṣkṛteneva śāsanā //

sarabhasam abhito vinedur atra prasṛtamahāmadirāsavāś śvapākāḥ /
hatapaṭupaṭahā vilāsavantas svayam iva duṣkṛtarāśayo mahāntaḥ //