Language

ENहिગુ
Scripture Library

Mattavilāsaprahasana · Chapter 1

1.1

// śrīḥ //
mattavilāsaprahasanaṃ
śrīmahendravikramavarmapraṇītam /
- - -
(nāndyante tataḥ praviśati sūtradhāraḥ /)
Sūtradhāraḥ - bhāṣāveṣavapuḥkriyāguṇakṛtān āśritya bhedān gataṃ
bhāvāveśavaśād anekarasatāṃ trailokyayātrāmayam /
nṛttaṃ niṣpratibaddhabodhamahimā yaḥ (1) prekṣakaś ca svayaṃ
sa vyāptāvanibhājanaṃ diśatu vo divyaḥ kapālī yaśaḥ

1.2

bhoḥ ! samāsāditaḥ khalu mayā yavīyasīṃ bhāryāṃ adhikṛtya samutpannavyalīkāyāṃ jyeṣṭhāyāṃ me kuṭumbinyāṃ yuktataraḥ prasādanopāyaḥ, yac cirasyādya vayaṃ prekṣādhikāre pariṣadā niyuktāḥ smaḥ / tad yāvad enām upasarpāmi / ({parikramya CDEH} nepathyābhimukham avalokya) ārye ! itas tāvat /
(praviśya)
Naṭī - (saroṣam) ayya! kiṃ cirassa kālassa jovvaṇa{guṇa : guṇṇa H}bharamattavilāsappahasaṇaṃ (o?daṃ)seduṃ (2) āado si /
[ārya! kiṃ cirasya kālasya yauvanaguṇabharamattavilāsaprahasanaṃ darśayitum āgato 'si /]
Sūtradhāraḥ - yathāha bhavatī /
Naṭī - tāe eva {dāva : dāṇiṃ D} daṃsehi, jā tue ramaidavvā /
[tayaiva tāvad darśaya, yā tvayā ramayitavyā /]
Sūtradhāraḥ - tvayā saha darśayiṣyāmīti /
Naṭī - kiṃ tāe evva ṇiutto si /
[kiṃ tayaiva niyukto 'si /]
Sūtradhāraḥ - evam etat / api ca, tatra gatā mahāntam anugrahaṃ lapsyase /
Naṭī - tava evva khu edaṃ jujjai /
[{tavaiva : tathaivaṃ G} khalv etad yujyate /]
Sūtradhāraḥ - bhavati! kim iva na yujyate / tvatprayogaparitoṣitā pariṣad anurahīṣyatīti /
Naṭī - (saharṣam) evaṃ / laddho ayyamissāṇaṃ pasādo /
[evam / labdha āryamiśrāṇāṃ prasādaḥ /]
Sūtradhāraḥ - bāḍham / labdhaḥ /
Naṭī - jai evaṃ, kiṃ de piakkhāṇiaṃ demi /
[yady evaṃ, kiṃ te {priyākhyānikaṃ : priyākhyānitakaṃ G} dadāmi /]
Sūtradhāraḥ - alaṃ priyākhyānikapunaruktena / {paśya : kutaḥ E},
udbhinnaromāñcakapolarekham
āvirmayūkhasmitam añcitabhru /
labdhvā priye durlabham ānanaṃ te
bhūyo 'pi kiṃ prārthayitavyam asti

1.3

Naṭī - kiṃ dāṇi ayyeṇa paujjidavvaṃ /
[kim idānīm āryeṇa {prayoktavyam : nāṭakaṃ nāṭayitavyam G} /]
sūtradhāraḥ - nanu tvayaivābhihitaṃ mattavilāsaprahasanam iti /
Naṭī - ṇūṇaṃ {imassiṃ : imasmi Unni} pakkhavādī me kovo, jeṇa abhippāāṇu{rūvaṃ : gadaṃ Kha} bhaṇāvida hmi / ayya! kadamo uṇa so kavī, jo imāe kidīe paāsīadi /
[{nūnam : ām G} asmin pakṣapātī me kopaḥ, yenābhiprāyānurūpaṃ bhāṇitāsmi / ārya! katamaḥ punaḥ sa kaviḥ, {yo 'nayā kṛtyā prakāsyate : yenānayā kṛtyā ātmānam eva prakāśayiṣyati G} /]
Sūtradhāraḥ - bhavati! śrūyatām / {vidita D}pallavakuladharaṇimaṇḍala{kula : om. H}parvatasya sarvanayavijitasamastasāmantamaṇḍalasya ākhaṇḍalasamaparākramaśriyaḥ śrimahimānurūpadānavibhūtiparibhūtarājarājasya śrīsiṃhaviṣṇuvarmaṇaḥ putraḥ śatruṣaḍvarganigrahaparaḥ parahitaparatantratayā mahābhūtasadharmā mahārājaḥ śrīmahendravikramavarmā nāma / api ca -
prajñādānadayānubhāvadhṛtayaḥ kāntiḥ kalākauśalaṃ
satyaṃ śauryam amāyatā vinaya ityevamprakārā guṇāḥ /
aprāptasthitayaḥsametyaśaraṇaṃ yātā yam ekaṃ kalau
kalpānte jagadādim ādipuruṣaṃ sargaprabhedā iva

1.4

kiṃ ca -
ākare sūktiratnānāṃ yasmin guṇagarīyasām /
arghanti (3) bahu sūktāni satāṃ sāralaghūny api

1.6

Naṭī - kiṃ dāṇi ayyeṇa vilambīadi / ṇaṃ apuruvadāe turiaṃ aṇuṭṭhidavvo aaṃ paoo /
[kim idānīm āryeṇa vilambyate / nanv apūrvatayā tvaritam anuṣṭhātavyo 'yaṃ prayogaḥ /]
Sūtradhāraḥ - {ahaṃ tu : hanta E} -
samprati saṅgītadhanaḥ
kaviguṇakathayāsmi nighnatāṃ nītaḥ / 5ab /
({nepathye S : naipathye U})
priye! devasome!
Sūtradhāraḥ - {(śrutvā) E}
yuvatisakha eṣa surayā
kapālavibhavaḥ kapālīva // 5cd //
(niṣkrāntau /)
{sthāpanā : āmukham EH} /
(tataḥ praviśati saparigrahaḥ kapālī /)
Kapālī - (kṣībatāṃ rūpayitvā) priye! devasome! satyam evaitat - tapasā kāmarūpatā prāpyata iti / yat tvayā paramavratasya vidhivadanuṣṭhānenānya eva rūpātiśayaḥ kṣaṇāt pratipannaḥ / tava hi -
udbhinnaśramavāribinu vadanaṃ sabhrūlatāvibhramaṃ
khelaṃ yātam akāraṇāni hasitāny avyaktavarṇā giraḥ /
rāgākrāntam adhīratāramalasāpāṅgaṃ yugaṃ netrayor
aṃsopāntavilambinaś ca vigalanmālāguṇā mūrdhajāḥ

1.7

Devasomā - bhaavaṃ! mattaṃ via mattaṃ via maṃ bhanāsi /
[bhagavan! mattām iva mattām iva māṃ bhaṇasi /]
Kapālī - kim āha bhavatī /
Devasomā - ṇa hu kiñci bhaṇāmi /
[na khalu kiñcid bhaṇāmi /]
Kapālī - kin nu khalu matto 'smi /
Devasomā - bhaavaṃ! paribbhamai paribbhamai puhuvī / puro vadāmi via / avalamba dāṇi maṃ / [bhagavan! paribhramati paribhramati pṛthivī / puraḥ patāmīva / valambasvedānīṃ mām /]
Kapālī - priye! {tathāstu : tathā D} / (avalambamānaḥ patanaṃ rūpayitvā) priye! somadeve! kiṃ tvaṃ kupitāsi, yad avalambitum upasarpato me dūrībhavasi /
Devasomā - aho ṇu khu āadakovā somadevā, jā tue sīseṇa paṇamia aṇuṇīamāṇā vi durīhoi /
[aho nu khalv āgatakopā somadevā, yā tvayā śīrṣeṇa praṇamyānunīyamānāpi dūrībhavati /]
Kapālī - nanu tvam evāsi somadevā / (dhyātvā) na hi {na hi D}, devasomā /
Devasomā - bhaavaṃ! ṇaṃ tahā vallahā somadevā, ṇārhadi mama ṇāmakeṇābhidhāduṃ /
[bhagavan! nanu tathā vallabhā somadevā, nārhati mama {nāmakenābhidhātum : nāmadheyenābhidhātum G} /]
Kapālī - bhavati! sulabhapadaskhalito me mado 'yaṃ {tavātrāparāddhaḥ : tavātrāparādhyati EG} /
Devasomā - diṭṭhiā ṇa tuvaṃ /
[diṣṭyā na tvam /]
Kapālī - kathaṃ madyadoṣo mām evaṃ saṅkrāmayati / bhavatu {bhavatu : om. F} / {aham E} adyaprabhṛti madyaniṣevaṇān nivṛtto 'smi /
Devasomā - bhaavaṃ! mā mā mama kāraṇādo vadabhaṅgeṇa tavo khaṇḍeduṃ /
[{bhagavan! mā mā mama : mā mā evaṃ bhagavan mama G} kāraṇād vratabhaṅgena tapaḥ khaṇḍayitum /] (pādayoḥ patati /)
Kapālī - (saharṣam {utthāpyāliṅgya : utthāpyāliḍya ca CDE)} {dhṛrṇa dhṛrṇa : dhṛṣṇa dhṛṣṇa D : dhirṇa dhirṇa EG} namaḥ śivāya / priye!
peyā surā priyatamāmukham īkṣitavyaṃ
grāhyaḥ svabhāvalalito vikṛtaś ca veṣaḥ /
yenedam īdṛśam adṛśyata mokṣavartma
dīrghāyur astu bhagavān sa pinākapāṇiḥ

1.8

Devasomā - bhaavaṃ! ṇaṃ tahā bhaṇidavvaṃ / aghante mokkhamaggaṃ aṇṇahā vaṇṇaanti / [bhagavan! nanu tathā bhaṇitavyam / arhanto {mokṣamārgam anyathā : anyathā mokṣamārga G (note ambiguous)} varṇayanti / ]
Kapālī - bhadre! te khalu mithyādṛṣṭayaḥ / kutaḥ -
kāryasya niḥsaṃśayam ātmahetoḥ
sarūpatāṃ hetubhir abhyupetya /
duḥkhasya kāryaṃ sukham āmanantaḥ
svenaiva vākyena hatā varākāḥ

1.9

Devasomā - santaṃ santaṃ pāvaṃ /
[śāntaṃ śāntaṃ pāpam /]
Kapālī - śāntaṃ śāntaṃ pāpam / na khalu te pāpā ākṣepamukhenāpy abhidhātum arhanti, ye brahmacaryakeśanirloṭana{maladhāraṇa : om. F}bhojanavelāniyama{malinapaṭa : dikpaṭa D}paridhānādibhiḥ prāṇinaḥ parikleśayanti / tadidānīṃ kutīrthasaṅkīrtanopahatāṃ jihvāṃ surayā prakṣālayitum icchāmi /
Devasomā - teṇa hi aṇṇaṃ {dāṇiṃ S : dāṇi U} surāpaṇaṃ gcchāmo /
[tena hy anyam idānīṃ surāpāṇaṃ gacchāvaḥ /]
Kapālī - priye! {tathāstu / : tathāstu / kāñcī... (? C)}
({ubhau : om. (C?)} parikrāmataḥ /)
Kapālī - aho tu khalu vimānaśikharaviśrāntaghanarasitasandigdhamṛdaṅgaśabdasya madhusamayanirmāṇamātṛkāyamāṇamālyāpaṇasya kusumaśaravijayaghoṣaṇāyamānavarayuvatikāñcīravasya {kāñcīpurasya : om. H} parā vibhūtiḥ / api ca -
anatiśayam anantaṃ saukhyam apratyanīkaṃ
samadhigatasatattvā menire yan munīndrāḥ /
tad iha niravaśeṣaṃ dṛṣṭam etat tu citraṃ
yad uta karaṇabhogyaṃ kāmabhogātmakaṃ ca

1.10

Devasomā - bhaavaṃ! bhaavadī vāruṇī via aṇavagīamahurā kañcī /
[bhagavan! bhagavatī vāruṇīvānavagītamadhurā kāñcī /]
Kapālī - priye! paśya paśya / eṣa surāpaṇo yajñavāṭavibhūtim anukaroti / {atra hi : tatra E} dhvajastambho yūpaḥ, surā somaḥ, śauṇḍā ṛtvijaḥ, caṣakāś camasāḥ, śūlyamāṃsaprabhṛtaya upadaṃśā havir viśeṣāḥ, mattavacanāni yajūṃsi, gītāni sāmāni, udaṅkāḥ sruvāḥ, tarṣo 'gniḥ, surāpaṇādhipatir yajamānaḥ /
Devasomā - ahmāaṃ pi ettha bhikkhā ruddabhāo bhavissadi /
[āvayor apy atra bhikṣā {rudrabhāgo : vibhāgaḥ G} bhaviṣyati /]
Kapālī - aho darśanīyāni prahata{mardala : maddala CDE}{karaṇānugatāni : karaṇāhitāni F : karaṇāhatāni C} vividhāṅgahāravacanabhrūvikārāṇi ucchritaikahastāvalambitottarīyāṇi {vigalita : vigalitāni E}vasanapratisamādhānakṣaṇaviṣamitalayāni vyākulitakaṇṭhaguṇāni mattavilāsanṛttāni /
Devasomā - aho rasio khu āayyo /
[aho rasikaḥ khalv ācāryaḥ /]
Kapālī - eṣā bhagavatī vāruṇī caṣakeṣv āvarjitā pratyādeśo maṇḍanānām, anunayaḥ praṇayakupitānāṃ, parākramo yauvanasya, jīvitaṃ vibhramānām / kiṃ bahunā -
mithyā trilocanavilocanapāvakena
bhasmīkṛtāṃ madanamūrtim udāharanti /
snehātmikā tadabhitāpavaśād vilīnā
seyaṃ priye! madayati prasabhaṃ manāṃsi

1.11

Devasomā - bhaavaṃ! jujjai edaṃ / ṇa hi loovaāraṇirado loaṇāho loaṃ viṇāsedi /
[bhagavan! yujyata etat / na hi lokopakāranirato lokanātho lokaṃ vināśayati /]
(ubhau kapolapaṭahaṃ kurutaḥ /)
Kapālī - bhavati! bhikṣāṃ dehi /
(nepathye) bhaavaṃ! esā bhikkhā / paḍigaṇhadu bhaavaṃ /
[bhagavan! eṣā bhikṣā / pratigṛhṇātu {bhagavān : om. F : bhavān G} /]
Kapālī - {eṣa : eṣa eṣa CDE} pratigṛhṇāmi / priye! kva me kapālam /
Devasomā - ahaṃ vi ṇa pekkhāmi /
[aham api na paśyāmi /]
Kapālī - (dhyātvā) ā, tasminn eva surāpaṇe vismṛtam iti tarkayāmi / bhavatu, pratinivṛtya drakṣyāvaḥ /
Devasomā - bhaavaṃ! adhammo khu eso ādarovaṇīdāe bhikkhāe appaḍiggaho / kiṃ {dāṇi S : dāṇī U} karamha /
[bhagavan! adharmaḥ khalv eṣa ādaropanītāyā bhikṣāyā apratigrahaḥ / kim idānīṃ kurvaḥ /]
Kapālī - {priye! H} āpaddharmaṃ pramāṇīkṛtya gośṛṅgeṇa pratigṛhyatām /
Devasomā - bhaavaṃ! taha /
[bhagavan! tathā /] (pratigṛhṇāti /)
(ubhau {tathā kṛtvā E} parikramyāvalokayataḥ /)
Kapālī - katham ihāpi na dṛśyate / (viṣādaṃ rūpayitvā) bho bho māheśvarāḥ! māheśvarāḥ! asmadīyaṃ bhikṣābhājanam iha bhavadbhiḥ kiṃ dṛṣṭaṃ / {(karṇan dattvā E)} kim āhur bhavantaḥ - na khalu vayaṃ pāśyāma iti / hā hato 'smi / bhraṣṭaṃ me tapaḥ / kenāham idānīṃ kapālī bhaviṣyāmi / bhoḥ! kaṣṭam /
yena mama pānabhojana-
śayaneṣu nitāntam upakṛtaṃ śucinā /
tasyādya māṃ viyogaḥ
sanmitrasyeva pīḍayati

1.12

(patitaḥ śirastāḍanaṃ rūpayitvā) bhavatu / asti lakṣaṇamātram / na mukto 'smi kapāli{saṃjñāyāḥ : saṃjñayā Kha} / (uttiṣṭhati /)
Devasomā - bhaavaṃ! keṇa khu gahīḍaṃ kavālaṃ /
[bhagavan! kena khalu gṛhītaṃ kapālam {bhavet G} /]
Kapālī - priye! tarkayāmi śūlyamāṃsagarbhatvāc chunā vā śākyabhikṣunā veti /
Devasomā - teṇa hi aṇṇesaṇaṇimittaṃ savvaṃ {kañcīuraṃ : kañcīpuram CF} paribbhamāmo /
[tena hy anveṣaṇanimittaṃ sarvaṃ kāñcīpuraṃ paribhramāvaḥ /]
Kapālī - priye! tathā /
(ubhau parikrāmataḥ /)
- - -
({tataḥ praviśati śākyabhikṣuḥ pātrahastaḥ / : om. H(4)})
Śākyabhikṣuḥ - aho {uvāsaassa : uvāghaassa Ka(5)A(6)} dhaṇadāsaseṭṭhiṇo {mahā F}savvāvāsamahādāṇamahimāṇo, jahiṃ mae abhimadavaṇṇagandharaso macchamaṃsappaārabahulo aaṃ piṇḍavādo samāsādido / jāva dāṇi rāavihāraṃ evva gacchāmi / (parikramya ātmagatam) bhoḥ! paramakāruṇieṇa bhaavadā tahāgaeṇa pāsādesu vāso, {suvihi(a)sayyesu S : suvihiasayyesu U : suvihidasayyesu C : suvihisayyesu F(7)} pajjaṅkesu saaṇaṃ, puvvaṇhe bhoaṇaṃ, avaraṇhe surasāṇi pāṇaāṇi, {pañcasuga(ndhavvo?ndhova)hiaṃ S : pañcasugandhavodhiaṃ Ka : pañcasugandhobodhiaṃ AF : pañcasugandhavvo CD} {tambollaṃ : tambullaṃ CD}, saṇhavasaṇaparighāṇaṃ ti edehi uvadesehi bhikkhusaṅghassa aṇuggahaṃ karanteṇa kiṇṇu {hu : khu C} itthiāpariggaho surāvāṇavihāṇaṃ ca ṇa diṭṭhaṃ / ahava kahaṃ savvañco edaṃ ṇa pekkhadi / avassaṃ edehi duṭṭhabuddhatthavirehi ṇirucchāehi ahmāṇaṃ taruṇajaṇānaṃ macchareṇa piḍaaputthaesu itthiāsurāvāṇa{vihāṇāṇi : vaaṇāṇi KhaB} palāmiṭṭhāṇi tti takkemi / kahiṃ ṇu hu aviṇaṭṭhamūlapāṭhaṃ samāsādaeaṃ / tado sampuṇṇaṃ buddhavaaṇaṃ loe paāsaanto saṅghovaāraṃ karissaṃ / (parikrāmati)
[{(gandham āghrāya E)} aho upāsakasya dhanadāsaśreṣṭhinaḥ sarvāvāsamahādānamahimā, yasmin mayābhimatavarṇagandharaso matsyamāṃsaprakārabahulo 'yaṃ piṇḍapātaḥ samāsāditaḥ / yāvad idānīṃ rājavihāram eva gacchāmi / bhoḥ! paramakāruṇikena bhagavatā tathāgatena prāsādeṣu vāsaḥ, suvihitaśayyeṣu paryaṅkeṣu śayanaṃ, pūrvāhṇe bhojanam, aparāhṇe surasāni pānakāni, pañca{sugandhopahitaṃ : sugandhodbodhitaṃ G} tāmbūlaṃ, ślakṣṇavasanaparidhānam ity etair upadeśair bhikṣusaṅghasyānugrahaṃ kurvatā khin nu khalu strīparigrahaḥ {surāpānavidhānaṃ : surāpānaṃ G} ca na dṛṣṭam / atha vā kathaṃ sarvajña etan na {paśyati : prekṣiṣyati G} / avaśyam etair duṣṭabuddhasthavirair nirutsāhair asmākaṃ taruṇajanānāṃ matsareṇa piṭakapustakeṣu strīsurāpāna{vidhānāni : vacanāni G} parāmṛṣṭānīti tarkayāmi / kutra nu khalv avinaṣṭamūlapāṭhaṃ samāsādayeyam / tataḥ sampūrṇaṃ buddhavacanaṃ loke prakāśayan saṅghopakāraṃ kariṣyāmi /]
Devasomā - bhaavaṃ! pekkha pekkha / eso rattapaḍo imassiṃ vissatthapurisasampāde rāamagge saṅkuidasavvaṅgo ubhayapakkhasañcāridadiṭṭhī saṅkidapadavikkhevo {turiaturiaṃ S : turiaturio S v.l. : turiaṃ U : turio BD} gacchai /
[bhagavan! paśya paśya / eṣa raktapaṭo 'smin viśvastapuruṣa{sampāte : sañcāre G} rājamārge saṅkucitasarvāṅga ubhayapakṣasañcāritadṛṣṭiḥ śaṅkitapadavikṣepas tvaritatvaritaṃ gacchati /]
Kapālī - priye! evam etat / api cāsya haste cīvarāntaḥpracchāditaṃ kim apy astīva /
Devasomā - bhaavaṃ! teṇa hi {olambia : avila S v.l. BCD)} āsādia jānīmo /
[bhagavan! tena hy {avalambyāsādya : avalambitaṃ samāsādya G} jānīvaḥ /]
Kapālī - bhavati! tathā / ({upagamya : ubhāv anugamya D}) bho bhikṣo! tiṣṭha /
Śākyabhikṣuḥ - ko ṇu khu maṃ evaṃ bhaṇādi / (nivṛtyāvalokya) ai ayaṃ eaṃvvavāsī duṭṭhakavālio / bhodu, imassa surāvibbhamassa lakkhaṃ ṇa homi / ({satvaraṃ : tvarito KhaBCD} gacchati /)
[ko nu khalu mām evaṃ bhaṇati / ayi ayam ekāmravāsī duṣṭa{kāpālikaḥ : kapālī G} / bhavatu, asya surāvibhramasya lakṣyaṃ na bhavāmi /]
Kapālī - priye! hanta labdhaṃ kapālaṃ / asya hi maddarśanajanitabhayāt tvaraiva cauryasākṣitvaṃ pratipannā / (drutam upagamyāgrato ruṇaddhi / āḥ dhūrtta! {kvedānīṃ gamiṣyasi : om. C} /)
Śākyabhikṣuḥ - kavāliāusa! mā mā evaṃ / kiṃ edaṃ / (ātmagatam) aho laliarūvā uvāsiā / [kāpālikopāsika! {mā maivam : mā maivaṃ vaktum G : om. CF} / kim etat / aho lalitarūpā upāsikā /]
Kapālī - bho bhikṣo! darśaya {bhavān H} tāvat / yāvad etat te pāṇau {cīvarāntaḥpracchāditaṃ : cīvarāntaritaṃ C} draṣtum icchāmi /
Śākyabhikṣuḥ - kiṃ ettha pekkhidavvaṃ / bhikkhābhāaṇaṃ khu edaṃ /
[kim atra draṣṭavyam / bhikṣābhājanaṃ khalv etat /]
Kapālī - ata eva draṣṭum icchāmi /
Śākyabhikṣuḥ - ā, usa! mā mā evaṃ / pacchaṇṇaṃ khu edaṃ ṇedavvaṃ /
[ā, upāsaka! mā maivam / pracchannaṃ khalv etan netavyam /]
Kapālī - nūnam evamādipracchādananimittaṃ bahucīvaradhāraṇaṃ buddhenopadiṣṭam /
Śākyabhikṣuḥ - saccaṃ edam /
[satyam etat /]
Kapālī - idaṃ {tat : om. DG} {saṃvṛtasatyam : saṃvṛṭhaṃ satyam G : saṃvṛtaṃ paramasatyam D} / paramārthasatyaṃ śrotum icchāmi /
Śākyabhikṣuḥ - bhodu ettao parihāso / adikkamadi bhikkhāvelā / sāhemi ahaṃ / (pratiṣṭhate /) [bhavatv etāvān parihāsaḥ / atikrāmati bhikṣāvelā / sādhayāmy aham /]
Kapālī - {āḥ : haḥ G}, dhūrtta! kva gamiṣyasi / dīyatāṃ me kapālam / (cīvarāntam {ālambate : avalambate CDE} /)
Śākyabhikṣuḥ - ṇamo buddhāa /
[namo buddhāya /]
Kapālī - namaḥ karapaṭāyeti vaktavyaṃ, yena coraśāstraṃ praṇītam / athavā kharapaṭād apy asminn adhikāre buddha evādhikaḥ / kutaḥ -
vedāntebhyo gṛhītvārthān
yo mahābhāratād api /
viprāṇāṃ miṣatām eva
kṛtavān kośasañcayam

1.13

Śākyabhikṣuḥ - santaṃ pāpaṃ santaṃ pāpaṃ /
[śāntaṃ {pāpaṃ : om. G} śāntaṃ pāpaṃ /]
Kapālī - evaṃ suvṛttasya tapasvinaḥ katham iva pāpaṃ na śāmyati /
Devasomā - bhaavaṃ! parissanto via lakkhīasi / ṇa edaṃ suhovāasulahaṃ kavālaṃ / tā edinā gosiṅgeṇa suraṃ pibia jādabalo bhavia imiṇā saha vivādaṃ karehi /
[bhagavan! pariśrānta iva lakṣyase / naitat sukhopāyasulabhaṃ kapālaṃ / tad etena gośṛṅgeṇa surāṃ pītvā jātabalo bhūtvānena saha vivādaṃ kuru /]
Kapālī - tathāstu /
(devasomā {kapāline : om. C} surāṃ prayacchati /)
Kapālī - (pītvā) priye! tvayāpi śramāpanodaḥ kartavyaḥ /
Devasomā - bhaavaṃ! taha / (pibati /)
[bhagavan! tathā /]
Kapālī - ayam asmākam apakārī / saṃvibhāgapradhānaḥ svasiddhāntaḥ {pramāṇayitavyaḥ C} / śeṣam ācāryāya pradīyatām /
Devasomā - jaṃ bhaavaṃ āṇavedi / gahṇadu bhaavaṃ /
[yad bhagavān ājñāpayati / gṛḥṇātu {bhagavān : bhavān G} /]
Śākyabhikṣuḥ - (ātmagatam) aho suhovaṇado abbhudao / ettao doso - mahājaṇo pekkhissadi / (prakāśam) bhodi / mā mā evaṃ / ṇa {vaḍḍhadi : vaddhai KaA} ahmāṇaṃ / (sṛkvaṇī leḍhi /)
[aho sukhopanato 'bhyudayaḥ / etāvān {atra khalu eṣa G} doṣaḥ - mahājano drakṣyati / bhavati / mā maivam / na vardhate 'smākam /]
Devasomā - dhaṃsa / kudo de ettiāṇi bhāadheāṇi /
[{dhvaṃsasva : duṣṭa G} / kutas te {etāvanti : etāni G} bhāgadheyāni /]
Kapālī - priye! iyam asyecchāvirodhinī vāg mukhaprasekena skhala(ya?)ti (8) /
Śākyabhikṣuḥ - idāṇiṃ vi ṇatthi de karuṇā /
[idānīm api { nāsti te : te nāsti G} karuṇā /]
Kapālī - yady asti karuṇā, kathaṃ vītarāgo bhaviṣyāmi /
Śākyabhikṣuḥ - evaṃ vīdarāgiṇā vīdaroseṇa vi hodavvaṃ /
[evaṃ vītarāgiṇā vītaroṣeṇāpi bhavitavyam /]
Kapālī - vītaroṣo bhaviṣyāmi, yadi me svakaṃ dāsyati /
Śākyabhikṣuḥ - kiṃ de saaṃ /
[kiṃ te svakaṃ /]
Kapālī - kapālam /
Śākyabhikṣuḥ - kahaṃ kavālaṃ /
[{kathaṃ : kasmin EG} kapālam /]
Kapālī - kathaṃ kapālam ity āha / athavā yuktam etat /
dṛṣṭāni vastūni mahīsamudra-
mahīdharādīni mahānti mohāt /
apahnuvānasya sutaḥ kathaṃ tvam
alpam na nihnotum alaṃ kapālam

1.14

Devasomā - bhaavaṃ! kevalaṃ lālīyamāṇo ṇa daissadi / tā edassa hatthādo ācchindia gacchāmo / [bhagavan! kevalaṃ lālyamāno na dāsyati / tad etasya hastād ācchidya gacchāvaḥ /]
Kapālī - priye! tathā / (ācchettuṃ {vyāpriyate : vyāpriyete C} /)
Śākyabhikṣuḥ - dhaṃsa duṭṭhakavālia / (hastena nudan pādena {tāḍayati : pātayati D} /) [{dhvaṃsasva : dhvaṃsa (9) gaccha G} duṣṭakāpālika!]
Kapālī - kathaṃ patito 'smi /
Devasomā - mudo si dāsievutta! ({keśāpakarśaṇaṃ : keśākarśaṇaṃ D} rūpayitvā nirālambanā patitā /) [mṛto 'si dāsyāḥputra!]
Śākyabhikṣuḥ - (ātmagatam) aghaṃ buddhassa viṇṇāṇaṃ, jeṇa muṇḍaṇaṃ {diṭṭhaṃ : kidaṃ KaA} / (prakāśam) uṭṭhehi uṭṭhehi usie! uṭṭhehi / (iti devasomām {utthāpayati : hastena gṛhṇāti E} /)
[arhaṃ {(arghaṃ vā) S: (aghaṃ vā) U} buddhasya vijñānam, yena muṇḍanaṃ dṛṣṭam / uttiṣṭhottiṣṭha upāsike uttiṣṭha /]
Kapālī - paśyantu paśyantu māheśvarāḥ anena duṣṭabhikṣunāmadhārakeṇa nāgasenena mama priyatamāpāṇigrahaṇaṃ kriyamāṇam /
Śākyabhikṣuḥ - ā vusa! mā mā evaṃ / dhammo khu ahmāṇaṃ visamapadidāṇukampā /
[ā upāsaka! {(āyuṣman! vā) SU} mā maivam / dharmaḥ khalv {ayam G} asmākaṃ {viṣamapatitānukampā : viṣamapatitānām anukampā G} /]
Kapālī - kim ayam api sarvajñadharmaḥ / nanv ahaṃ pūrvaṃ patito 'smi / bhavatu, kim anena / idānīṃ tava śiraḥkapālaṃ mama bhikṣākapālaṃ bhaviṣyati /
(sarve kalahaṃ {rūpayanti : kurvanti C} /)
Śākyabhikṣuḥ - dukkhaṃ dukkhaṃ /
[duḥkhaṃ duḥkham /]
Kapālī - paśyantu paśyantu māheśvarāḥ / eṣa duṣṭabhikṣunāmadhārako {nāgaseno DF} mama bhikṣākapālaṃ muṣitvā svayam evākrandati / bhavatu, aham apy ākrośayiṣye / abrahmaṇyam abrahmaṇyam /
- - -
(tataḥ praviśati pāśupataḥ)
Pāśupataḥ - satyasoma! kim artham ākrandasi /
Kapālī - bho babhrukalpa! duṣṭabhikṣunāmadhārako nāgaseno mama bhikṣākapālaṃ corayitvā dātuṃ necchati /
Pāśupataḥ - (ātmagatam) {aye! D} yad asmābhir anuṣṭheyaṃ, gandharvaiḥ tad anuṣṭhitam / eṣa durātmā,
tāṃ kṣaurikasya dāsīṃ
mama dayitāṃ cīvarāntadarśitayā /
ākarṣati kākaṇyā
bahuśo {gāṃ : gaḥ E} grāsamuṣṭyeva

1.15

tad idānīṃ pratihastiprotsāhanena {asmat G}śatrupakṣaṃ dhvaṃsayāmi / (prakāśam) bho nāgasena! apy evam etad, yathāyam āha /
Śākyabhikṣuḥ - bhaavaṃ! tuvaṃ pi evaṃ bhaṇāsi / ādiṇṇādāṇā veramaṇaṃ sikkhāpadaṃ / mudhāvādā veramaṇaṃ sikkhāpadaṃ / {abbamhacayyā : abbamhaññacayyā (Ka)(10)A} veramaṇaṃ sikkhāpadaṃ / pāṇādipādā veramaṇaṃ sikkhāpadaṃ / {akālabhoaṇā : bhoaṇakālattherā KaAF} veramaṇaṃ sikkhāpadaṃ / ahmāaṃ buddhadhammaṃ saraṇaṃ gacchāmi /
[bhagavan! tvam {apy evaṃ bhaṇasi : api na jānāsi G} / adattādānād viramanaṃ śikṣāpadam / mṛṣāvādād viramanaṃ śikṣāpadam / abrahmacaryād viramanaṃ śikṣāpadam / prāṇātipātād viramanaṃ śikṣāpadam / akālabhojanād viramanaṃ śikṣāpadam / asmākaṃ {buddhadharmaṃ : buddhaṃ dharmaṃ G} śaraṇaṃ gacchāmi /]
Pāśupataḥ - satyasoma! īdṛśa eṣāṃ samayaḥ / kim atra prativacanam /
Kapālī - nanv asmākam anṛtaṃ na vaktavyam iti samayaḥ /
Pāśupataḥ - ubhayam apy upapannam / ko {'tra : om. D} nirṇayopāyaḥ /
Śākyabhikṣuḥ - buddhavaaṇaṃ pamāṇīkaraanto bhikkhū surābhāaṇaṃ gaṇhadi tti ko ettha hedū / [{bho G} buddhavacanaṃ pramāṇīkurvan bhikṣuḥ surābhājanaṃ gṛhṇātīti ko 'tra hetuḥ /]
Pāśupataḥ - nahi pratijñāmātreṇa hetuvādinaḥ siddhir asti /
Kapālī - pratyakṣe hetuvacanaṃ nirarthakam /
Pāśupataḥ - kathaṃ pratyakṣam eva /
Devasomā - bhaavaṃ! edassa hatthe civarāntappacchādidaṃ kavālaṃ /
[bhagavan! etasya haste cīvarāntaḥpracchāditaṃ kapālam /]
Pāśupataḥ - śrutaṃ bhavatā /
Śākyabhikṣuḥ - bho bhaavaṃ! edaṃ kavālaṃ ṇa parakeraaṃ /
[bho bhagavan! etat kapālaṃ na parakīyam /]
Kapālī - tena hi darśaya tāvat /
Śākyabhikṣuḥ - taha /
[tathā /] (darśayati /)
Kapālī - paśyantu paśyantu māheśvarāḥ kāpālikena {kapāline KaAF} kṛtam anyāyyam asya bhadantasya sādhuvṛttatāṃ ca /
Śākyabhikṣuḥ - ādiṇṇādāṇā veramaṇaṃ sikkhāpadaṃ / {... (iti punas tad eva paṭhati /) : KaACD repeat the whole passage}
({ityādi paṭhitvā E} ubhau nṛtyataḥ /)
Śākyabhikṣuḥ - haddhi / {lajjitavve : udidavve C} kāle ṇaccadi /
[hā dhik / lajjitavye kāle nṛtyati /]
Kapālī - āḥ ko nṛtyati / (sarvato vilokya {ātmagatam R} /) ā mama naṣṭabhikṣābhājana{darśana : janita H}kutūhalamalayānilaprayuktāyā dhruvam asya nṛttabuddhiḥ prītilatāyā vilasiteṣu /
Śākyabhikṣuḥ - bhaavaṃ! keṇa kāraṇeṇa edaṃ ṇa lakkhīadi / bho ācikkhadu bhaavaṃ / imassa aaṃ vaṇṇo /
[{bho G} bhagavan! kena kāraṇenaitan na lakṣyate / bhoḥ ācaṣṭāṃ bhagavān / asyāyaṃ varṇaḥ /]
Kapālī - kim atra vaktavyam / nanu mayā dṛṣṭam / kākād api kṛṣṇam idaṃ kapālam /
Śākyabhikṣuḥ - teṇa hi edaṃ mamakeraaṃ ti saaṃ eva abbhuvagadaṃ /
[tena hy etan madīyam iti svayam evābhyupagatam /]
Kapālī - satyam abhyupagataṃ tava varṇāntarakaraṇe naipuṇyam /
paśya,
yad etad āsīt prathamaṃ svabhāvato
mṛṇālabhaṅgacchavicoram ambaram /
nanu tvayā nītam acintyakarmaṇā
tad eva bālāruṇarāgatāmratām

1.16

api ca,
āvṛtaṃ bahir antaś ca kaṣāyeṇānapāyinā /
tvāṃ prāptaṃ syāt kathaṃ nāma kapālam akaṣāyitam

1.17

Devasomā - hā hadahmi mandabhāā / savvalakkhaṇasampaṇṇadāe kamalāsaṇasīsakavālāṇubhāvassa puṇṇamāsisomadaṃsaṇassa ṇiccasurāgandhiṇo edassa maliṇapaḍasaṃsaggeṇa ia īdisī avitthā saṃvuttā / (iti roditi /)
[hā hatāsmi mandabhāgā / sarvalakṣaṇasaṃpannatayā {kamalāsanaśīrṣakapālānubhāvasya : om. G} paurṇamāsīsomadarśanasya nityasurāgandhina etasya malinapaṭasaṃsargeṇeyam īdṛśy avasthā saṃvṛttā /]
Kapālī - priye! alaṃ santāpena / punaḥ śucir bhaviṣyati / śrūyante hi mahānti bhūtāni prāyaścittair apanītakalmaṣāṇi bhavanti / {tathā hi : yathā C} -
āsthāya prayato mahāvratam idaṃ bālenducūḍāmaṇiḥ
svāmī no mumuce pitāmahaśiraśchedodbhavād enasaḥ /
nātho 'pi tridivaukasāṃ triśirasaṃ tvaṣṭus tanūjaṃ purā
hatvā yajñaśatena śāntadurito bheje punaḥ puṇyatām

1.18

bho babhrukalpa! nanv evam etat /
Pāśupataḥ - {āgamānugatam : āgamānurūpam C} abhihitam /
Śākyabhikṣuḥ - {bho : bhodu C} vaṇṇo dāva mae kido / imassa saṇṭhāṇaparimāṇaṃ keṇa ṇimmidaṃ / [bhoḥ! varṇas tāvan mayā kṛtaḥ / asya saṃsthānaparimāṇaṃ {kena nirmitaṃ : tāvat katham G} /]
Kapālī - nanu māyāsantānasambhavāḥ khalu bhavantaḥ /
Śākyabhikṣuḥ - kettiaṃ velaṃ bhavantaṃ akkosāmi / gaṇhadu bhaavaṃ /
[kiyantīṃ velāṃ bhavantam ākrośāmi / gṛhṇātu (11) bhagavān /]
Kapālī - nūnam evaṃ buddhenāpi dānaparimitā pūritā /
Śākyabhikṣuḥ - evaṃ {gade : kide F} {kiṃ S : ki U} dāṇiṃ me saraṇaṃ /
[evaṃ gate kim idānīṃ me śaraṇam /]
Kapālī - nanu buddhadharmasaṅghāḥ /
Pāśupataḥ - nāyaṃ vyavahāro mayā paricchettuṃ śakyate / tad adhikaraṇam eva yāsyāmaḥ /
Devasomā - bhagavan! yady evaṃ, namaḥ kapālāya /
[bhaavaṃ! jai evaṃ, ṇamo kavālassa /]
Pāśupataḥ - ko 'bhiprāyaḥ /
Devasomā - eso uṇa aṇeavihārabhoasamadhigadavittasañcao jahākāmaṃ adhikaraṇakāruṇiāṇaṃ muhāṇi pūreduṃ pāredi / ahmāaṃ puṇa ahicammabhūdimattavibhavassa dariddakavāliassa pariāriāṇaṃ ko etta vibhavo adhikaraṇaṃ pavisiduṃ /
[eṣa punar anekavihārabhogasamadhigatavittasaṃcayo yathākāmam {adhikaraṇa : kāruṇa C}{kāraṇikānāṃ : kāruṇikānāṃ All mss.(12)} mukhāni pūrayituṃ pārayati / asmākaṃ punar ahicarmabhūtimātra{vibhavasya : vibhava G}daridrakāpālikasya paricārikāṇāṃ ko 'tra vibhavo 'dhikaraṇaṃ praveṣṭum / ]
Pāśupataḥ - {naitad evam : mā maivam C} /
ajihmaiḥ sāragurubhiḥ
sthiraiḥ ślakṣṇaiḥ sujanmabhiḥ /
tair dharmo dhāryate stambhaiḥ
prāsāda iva sādhubhḥ

1.19

Kapālī - kṛtam anena / kutaś cid api nyāyya{nyāya BCE}vṛtter bhayaṃ nāsti /
Śākyabhikṣuḥ - {(pāśupatam avalokya) D} bho bhaavaṃ! tumaṃ dāva aggado hohi {hodu ABCF} / [bho bhagavan! tvaṃ tāvad agrato bhava /]
Pāśupataḥ - bāḍham {prathamaḥ kalpaḥ KhaBCDE} /
(sarve parikrāmanti /)
- - -
(tataḥ praviśaty unmattakaḥ /)
Unmattakaḥ - eśo eśo duṭṭhakukkule / śullamaṃśagabbhaṃ kavālaṃ gaṇhia dhāvaśi / dāśīevutta! kahiṃ gamiśśiśi / eśo dāṇiṃ kavālaṃ ṇikkhivia maṃ khāyidukāmo ahimuhaṃ āhāvai / (diśo vilokya) imiṇā patthaleṇa dantāṇi śe bhañjiśśaṃ / kahaṃ kavālaṃ ujjhia palāaśi / ummatte duṭṭhakukkule īdiśeṇa {ṇāma : om. F} śūlattaṇeṇa mae śaha vi lośaṃ kaleśi / gāmaśūgalaṃ āluhia gagaṇam uppadideṇa śāgaleṇa paḍipañjia lāvaṇaṃ balā gahīde śakkaśude timiṅgale / ai elaṇḍalukkha! kiṃ bhaṇāśi / aliaṃ aliaṃ tti / ṇaṃ eśe muśalaśamaviśālalambahatthe daddule me śakkhī / ahava tellokkavidiapalakkamaśśa śakkhiṇā kiṃ kayyaṃ / {evaṃ : evvaṃ dāva D} kaliśśaṃ / kukkilakhādiaśeśaṃ maṃśakhaṇḍaṃ khādiśśaṃ / (khādan bhrāntaḥ /) hā hā mālido mhi, bappheṇa mālido mhi / (ruditvā vilokya) ke eśe maṃ tāleśi / (vilokya /) duṭṭhadālaā! jaśśa vā kaśśa vā {bhāuṇeo S : bhāaṇeo U} khu ahaṃ, bhīmaśeṇaśśa ghaṭukkao via / avi a śuṇātha -
gahīdaśūlā bahuveśadhāliṇo
śadaṃ piśāā udale vahanti me /
śadaṃ ca vagghāṇa ṇiśaggabhīśaṇaṃ
muheṇa muñcāmi ahaṃ {maholae S : maholaye U}

1.19

kahaṃ maṃ bāhanti / paśīdantu paśīdantu dālaabhaṭṭā / imaśśa maṃśakhaṇḍaśśa kālaṇādo mā maṃ bāheha / (agrato vilokya /) eśe khu amhāṇaṃ āālie śūlanandī / {jāva S : jāvaṃ U} ṇaṃ uvaśappāmi / (iti dhāvati /)
[eṣa eṣa duṣṭakukkuraḥ / śūlyamāṃsagarbhaṃ kapālaṃ gṛhītvā {dhāvasi : dhāvati G} / dāsyāḥputra! kutra gamiṣyasi / eṣa idānīṃ kapālaṃ nikṣipya māṃ khāditukāmo 'bhimukham ādhāvati / anena prastareṇa dantān asya bhaṅkṣyāmi / kathaṃ kapālam ujjhitvā palāyase / unmatto duṣṭakukkura īdṛśena nāma śūratvena {saha G} mayā {sahāpi roṣaṃ : saha virodhaṃ G} karoṣi / grāma{sūkaram : sūkaragalam G} āruhya gaganam utpatitena {sāgareṇa : (probably) śvagaṇena G(13)} {prabhañjya : pratibhañjya G} {rāvaṇaṃ balād : airāvataṃ G} gṛhītaḥ {śakrasutas : sasutas G} timiṅgilaḥ /(14) ayi eraṇḍavṛkṣa! kiṃ bhaṇasi / alīkam alīkam iti / {nanv eṣa musalasamaviśālalambahasto darduro me sākṣī : hanumata eṣā musalasamaviśālalambahaste dardure me śaktiḥ G} / {athavā trailokyaviditaparākramasya sākṣiṇā kiṃ kāryam : athavā kiṃ mama trailokyaviditaparākramasya śaktyāḥ kāryam G} / evaṃ {kariṣyāmi : tāvat kariṣye G} / kukkurakhāditaśeṣaṃ māṃsakhaṇḍaṃ khādiṣyāmi / hā hā {bāṣpeṇa mārito 'smi : mālito 'smi bāṣpeṇa G} / ka eṣa māṃ tāḍayasi / {duṣṭadārakā : duṣṭadārakabhartāra! vāsudevasya bhāgi G}! yasya vā kasya vā bhāgineyaḥ khalv ahaṃ, bhīmasenasya ghaṭotkaca iva / api ca śṛṇutha -
gṛhītaśūlā bahuveṣadhāriṇaḥ
śataṃ piśācā udare {vahanti : vasanti G} me /
śataṃ ca vyāghrāṇāṃ nisargabhīṣaṇaṃ
mukhena muñcāmy ahaṃ mahoragān

1.20

kathaṃ {māṃ bādhante : punar api māṃ tāḍayanti G} / prasīdantu prasīdantu dārakabhartāraḥ! asya māṃsakhaṇḍasya kāraṇād mā māṃ {bādhadhvam : tāḍayatha G} / eṣa khalv asmākam ācāryaḥ śūranandī / yāvad enam {upasarpāmi : upaharāmi G(15)}/]
Pāśupata - aye! ayam unmattakaḥ ita evābhivartate / ya eṣaḥ -
nirviṣṭojjhitacitracīvaradharo rūkṣair nitāntākulaiḥ
keśair uddhatabhasma{pāṃsu : pāṇḍu D}nicayair nirmālya{mālākulaiḥ : mālāvṛtaḥ CE : mālāvṛtaiḥ D} /
ucchiṣṭāśanalolupair balibhujām anvāsyamāno gaṇair
bhūyān grāmakasārasañcaya iva bhrāmyan manuṣyākṛtiḥ

1.21

Unmattakaḥ - {(pāśupatam avalokya) CDE} jāva ṇaṃ uvaśappāmi / (upasṛtya) mahāśāhuṇo caṇḍālakukkulaśśa śaāśādo ahiadaṃ edaṃ {kavālaṃ : om. D} paḍigaṇhadu bhaavaṃ /
[yāvad enam upasarpāmi / mahāsādhoś caṇḍālakukkurasya sakāśād {mayā G} adhigatam etat kapālaṃ pratigṛhṇātu {bhagavān : bhavān / bhagavan(16) / mastakena vandāmi G} /]
Pāśupataḥ - (sadṛṣṭikṣepam /) pātre pratipādyatām /
Unmattakaḥ - mahābamhaṇa! kaliadu paśādo /
[mahābrāhmaṇa! kriyatāṃ prasādaḥ /]
Śākyabhikṣuḥ - eso mahāpāsuvado edassa joggī /
[eṣa mahāpāśupata etasya yogyaḥ /] (Satyasoma!)
Unmattakaḥ - (kapālinam upagamya kapālaṃ bhūmau nikṣipya pradakṣiṇīkṛtya pādayoḥ patitvā) mahādeva! kalīadu paśādo / eśo de añjalī /
[mahādeva! kriyatāṃ prasādaḥ / eṣa te 'ñjaliḥ /]
Kapālī - {priye! C} asmadīyaṃ {idaṃ E} kapālam /
Devasomā - {bhagavan! G} evaṃ edaṃ /
[evam etat /]
Kapālī - bhagavatprasādāt punar api kapālī saṃvṛttaḥ / (grahītum icchati /)
Unmattakaḥ - dāśīevutta! viśaṃ khādehi /
[dāsyāḥputra! viṣaṃ khāda /]
(kapālam ācchidya gacchati /)
Kapālī - (anusṛtya) {eṣa : hanta C : kaṣṭam eṣa E} yamapuruṣo me jīvitaṃ harati / abhyavapadyetāṃ bhavantau /
Ubhau - hodu / amhe de sahāā homa /
[bhavatu / āvāṃ te sahāyau bhavāvaḥ /]
(sarve rundhanti /)
Kapālī - bhoḥ / tiṣṭha tiṣṭha /
Unmattakaḥ - kiśśa maṃ lundhanti /
[kasmān māṃ rundhanti /]
Kapālī - asmadīyaṃ kapālaṃ dattvā gamyatām /
Unmattakaḥ - mūḍha! ki ṇa pekkhaśi, śuvaṇṇabhāaṇaṃ khu edaṃ /
[mūḍha! kiṃ na paśyasi, suvarṇabhājanaṃ khalv etat /]
Kapālī - evaṃvidhaṃ suvarṇabhājanaṃ kena kṛtam /
Unmattakaḥ - ediṇā śuvaṇṇavaṇṇapaḍāvudeṇa śuvaṇṇakārāvuttaeṇa kidaṃ tti bhaavaṃ / śuvaṇṇabhāaṇaṃ tti bhaṇāmi /
[etena suvarṇavarṇapaṭāvṛtena suvarṇa{kārāvuttena : kāreṇa G} kṛtam iti bhagavan / suvarṇabhājanam iti bhaṇāmi /]
Śākyabhikṣuḥ - kim aaṃ ummattao /
[kim ayam unmattakaḥ /]
Unmattakaḥ - ummattao tti bahuśo edaṃ śaddaṃ śuṇomi / edaṃ gaṇhia daliśehi ummattaaṃ / (kapāline kapālaṃ prayachati /)
[{unmattaka iti bahuśa etaṃ śabdaṃ śṛṇomi / etad gṛhītvā darśayonmattakam / : yuṣmākaṃ unmattakā / yuṣmākaṃ putrā unmattakāḥ / etad dattvā darśayāmi unmattakatvam / G}]
Kapālī - (kapālaṃ gṛhītvā) ayam idānīṃ kuḍyenāntarhitaḥ / śīghram anugamyatām /
Unmattakaḥ - laddhappaśāde hmi /
[labdhaprasādo 'smi /]
(niṣkrānto javenonmattakaḥ /)
Śākyabhikṣuḥ - aho acchariaṃ / paravakkhassa lābheṇa ahaṃ parituṭṭho hmi /
[aho āścaryam / parapakṣasya lābhenāhaṃ parituṣṭo 'smi /]
Kapālī - (kapālaṃ pariṣvajya /)
ciraṃ mayā caritam akhaṇḍitaṃ tapo
maheśvare bhagavati bhaktir {asti : astu C} me /
tirohitaḥ sa tu sahasā sukhena nas
tvam adya yat kuśali kapāla dṛśyase

1.22

Devasomā - bhaavaṃ! candasamāgadaṃ via paosaṃ bhaavantaṃ pekkhantīe ajja āṇandadī via me diṭṭhī /
[bhagavan! candrasamāgatam iva pradoṣaṃ bhagavantaṃ paśyatyā adyānandatīva me dṛṣṭiḥ /]
Pāśupataḥ - diṣṭyā bhavān vardhate /
Kapālī - nanv abhyudayo bhavatām eva /
Pāśupataḥ - (ātmagatam /) satyam etat / nāsty adoṣavatāṃ bhayam iti / {yad : om. CD} ayam adya {bhikṣur : om. D} vyāghramukhāt {katham api E} paribhraṣṭaḥ / (prakāśam /) yāvad aham idānīm eva suhṛdabhyudayakṛtam ānandaṃ purodhāya bhagavataḥ {pūrva : pūrvaṃ KaA(17)}{sthalī : sthala C}nivāsino {dhūma : dhūmra H}velāṃ {pratipālayāmi : sambhāvayāmi C}/ ayaṃ cādyaprabhṛti -
virodhaḥ pūrvasambaddho
yuvayor astu śāśvataḥ /
parasparaprītikaraḥ
kirātārjunayor iva

1.23

(niṣkrāntaḥ pāśupataḥ /)
Kapālī - bho nāgasena! yan mayāparādhaḥ kṛtaḥ, tat prasannahṛdayaṃ tvam icchāmi /
Śākyabhikṣu - kiṃ edaṃ pi abbhatthaṇīaṃ / kiṃ de piaṃ karemi /
[kim etad apy abhyarthanīyam / kiṃ te priyaṃ karomi /]
Kapālī - yadi me bhagavān prasannaḥ, kim ataḥ param aham icchāmi /
{Śākyabhikṣu - gacchāmi dāva ahaṃ /
[gacchāmi tāvad aham /]
Kapālī - gacchatu bhavān punardarśanāya /
Śākyabhikṣu - taha hodu / (niṣkrāntaḥ /)
[tathā bhavatu /]
Kapālī - priye devasome! gacchāvas tāvat / : om. (no siglum)(18)}
(bharatavākyam)
śaśvad bhūtyai prajānāṃ vahatu vidhihutām āhutiṃ jātavedā
vedān viprā bhajantāṃ surabhiduhitaro bhūridohā bhavantu /
udyuktaḥ sveṣu dharmeṣv ayam api vigatavyāpad ācandratāraṃ
rājanvān astu śaktipraśamitaripuṇā śatrumallena lokaḥ

Original text: Mattavilāsaprahasana · Edition: s by N.P. Unni 1998 (Nag Publishers) and T.G. Sastri 1917 (Trivandrum Sanskrit Series) · Data entry Christian Ferstl · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc