Matsya Purana · Chapter 32

śrutvā kumāraṃ jātaṃ sā devayānī śucismitā
cintayāviṣṭaduḥkhārtā śarmiṣṭhāṃ prati bhārata //

tato 'bhigamya śarmiṣṭhāṃ devayānyabravīdidam
kimarthaṃ vṛjinaṃ subhrūḥ kṛtaṃ te kāmalubdhayā //

ṛṣir abhyāgataḥ kaścid dharmātmā vedapāragaḥ
sa mayā tu varaḥ kāmaṃ yācito dharmasaṃhatam //

nāhamanyāyataḥ kāmam ācarāmi śucismite
tasmād ṛṣer mamāpatyam iti satyaṃ bravīmi te //

padyetadevaṃ śarmiṣṭhe na manyurvidyate mama
apatyaṃ yadi te labdhaṃ jyeṣṭhācchreṣṭhācca vai dvijāt //

śobhanaṃ bhīru satyaṃ cet kathaṃ sa jñāyate dvijaḥ
gotranāmābhijanataḥ śrotumicchāmi taṃ dvijam //

ojasā tejasā caiva dīpyamānaṃ raviṃ yathā
taṃ dṛṣṭvā mama saṃpraṣṭuṃ śaktir nāsīcchucismite //

anyonyamevam uktvā ca samprahasya ca te mithaḥ
jagāma bhārgavī veśma tathyamityabhijānatī //

yayātirdevayānyāṃ tu putrāv ajanayannṛpaḥ
yaduṃ ca turvasuṃ caiva śakraviṣṇū ivāparau //

tasmādeva tu rājarṣeḥ śarmiṣṭhā vārṣaparvaṇī
druhyaṃ cānuṃ ca pūruṃ ca trīnkumārānajījanat //

tataḥ kāle ca kasmiṃścid devayānī śucismitā
yayātisahitā rājañ jagāma haritaṃ vanam //

dadarśa ca tadā tatra kumārāndevarūpiṇaḥ
krīḍamānān tu visrabdhān vismitā cedamabravīt //

kasyaite dārakā rājan devaputropamāḥ śubhāḥ
varcasā rūpataścaiva dṛśyante sadṛśāstava //

evaṃ pṛṣṭvā tu rājānaṃ kumārānparyapṛcchata
kiṃ nāmadheyagotre vaḥ putrakā brāhmaṇaḥ pitā //

vibrūta me yathātathyaṃ śrotukāmāsmyato hy aham
te 'darśayanpradeśinyā tameva nṛpasattamam //

śarmiṣṭhāṃ mātaraṃ caiva tasyā ūcuḥ kumārakāḥ
ityuktvā sahitāstena rājānam upacakramuḥ //

nābhyanandata tānrājā devayānyās tadāntike
rudantaste 'tha śarmiṣṭhām abhyayur bālakāstadā //

dṛṣṭvā teṣāṃ tu bālānāṃ praṇayaṃ pārthivaṃ prati
buddhvā ca tattvato devī śarmiṣṭhāmidamabravīt //

madadhīnā satī kasmād akārṣīrvipriyaṃ mama
tamevāsuradharmaṃ tvam āsthitā na bibheṣi kim //

yaduktamṛṣirityeva tatsatyaṃ cāruhāsini
nyāyato dharmataścaiva carantī na bibhemi te //

yadā tvayā vṛto rājā vṛta eva tadā mayā
sakhībhartā hi dharmeṇa bhartā bhavati śobhane //

pūjyāsi mama mānyā ca śreṣṭhā jyeṣṭhā ca brāhmaṇī
tvatto hi me pūjyataro rājarṣiḥ kiṃ na vetsi tat //

śrutvā tasyāstato vākyaṃ devayānyabravīd idam
rājannādyeha vatsyāmi vipriyaṃ me tvayā kṛtam //

sahasotpatitāṃ śyāmāṃ dṛṣṭvā tāṃ sāśrulocanām
tūrṇaṃ sakāśaṃ kāvyasya prasthitāṃ vyathitastadā //

anuvavrāja saṃbhrāntaḥ pṛṣṭhataḥ sāntvayannṛpaḥ
nyavartata na sā caiva krodhasaṃraktalocanā //

avibruvantī kiṃcicca rājānaṃ sāśrulocanā
acirādeva samprāptā kāvyasyośanaso 'ntikam //

sā tu dṛṣṭvaiva pitaram abhivādyāgrataḥ sthitā
anantaraṃ yayātistu pūjayāmāsa bhārgavam //

adharmeṇa jito dharmaḥ pravṛttamadharottaram
śarmiṣṭhā yātivṛttāsti duhitā vṛṣaparvaṇaḥ //

trayo 'syāṃ janitāḥ putrā rājñānena yayātinā
durbhagāyā mama dvau tu putrau tāta bravīmi te //

dharmajña iti vikhyāta eṣa rājā bhṛgūdvaha
atikrāntaśca maryādāṃ kāvyaitatkathayāmi te //

dharmajñastvaṃ mahārāja yo 'dharmam akṛthāḥ priyam
tasmājjarā tvām acirād dharṣayiṣyati durjayā //

ṛtuṃ yo yācyamānāyā na dadāti pumānvṛtaḥ
bhrūṇahetyucyate brahman sa ceha brahmavādibhiḥ //

ṛtukāmāṃ striyaṃ yastu gamyāṃ rahasi yācitaḥ
nopaiti yo hi dharmeṇa brahmahetyucyate budhaiḥ //

ityetāni samīkṣyāhaṃ kāraṇāni bhṛgūdvaha
adharmabhayasaṃvignaḥ śarmiṣṭhām upajagmivān //

na tv ahaṃ pratyavekṣyaste madadhīno 'si pārthiva
mithyācaraṇadharmeṣu cauryaṃ bhavati nāhuṣa //

krodhenośanasā śapto yayātirnāhuṣastadā
pūrvaṃ vayaḥ parityajya jarāṃ sadyo 'nvapadyata //

atṛpto yauvanasyāhaṃ devayānyāṃ bhṛgūdvaha
prasādaṃ kuru me brahmañ jareyaṃ mā viśeta mām //

nāhaṃ mṛṣā vadāmyetaj jarāṃ prāpto 'si bhūmipa
jarāṃ tv etāṃ tvamanyasmin saṃkrāmaya yadīcchasi //

rājyabhāk sa bhavedbrahman puṇyabhākkīrtibhāktathā
yo dadyānme vayaḥ putras tadbhavānanumanyatām //

saṃkrāmayiṣyasi jarāṃ yatheṣṭaṃ nahuṣātmaja
māmanudhyāya tattvena na ca pāpamavāpsyasi //

vayo dāsyati te putro yaḥ sa rājā bhaviṣyati
āyuṣmānkīrtimāṃścaiva bahvapatyas tathaiva ca //