Markandeya Purana · Chapter 82
iti śrīmārkaṇḍeyapurāṇe sāvarṇike manvantare devīmāhātmye madhukaiṭabhavadho nāma ekāśītitamo 'dhyāyaḥ
dvyaśītitamo 'dhyāyaḥ- 82
ṛṣiruvāca
devāsuramabhūd yuddhaṃ pūrṇamabdaśataṃ purā /
mahiṣe 'surāṇāmadhipe devānāṃ ca purandare
tatrāsurairmahāvīryairdevasainyaṃ parājitam /
jitvā ca sakalān devānindro 'būnmahiṣāsuraḥ
tataḥ parājitā devāḥ padmayoniṃ prajāpatim /
puraskṛtya gatāstatra yatreśa-garuḍadhvajau
yathāvṛttaṃ tayostadvanmahiṣāsuraceṣṭitam /
tridaśāḥ kathayāmāsurdevābhibhavavistaram
sūryendragnyanilendūnāṃ yamasya varuṇasya ca /
anyeṣāṃ cādhikārān sa svayamevādhitiṣṭhiti
svargānnirākṛtāḥ sarve tena devagaṇā bhuvi /
vicaranti yathā martyā mahiṣeṇa durātmanā
etadvaḥ kathitaṃ sarvamamarāriviceṣṭitam /
śaraṇaṃ vaḥ prapannāḥ smo vadhastasya vicintyatām
ṛṣiruvāca
itthaṃ niśamya devānāṃ vacāṃsi madhusūdanaḥ /
cakāra kopaṃ śambhuśca bhrukuṭīkuṭilānanau
tato 'tikopapūrṇasya cakriṇo vadanāttataḥ /
niścakrāma mahattejo brahmaṇaḥ śaṅkarasya ca
anyeṣāñcaiva devānāṃ śakrādīnāṃ śarīrataḥ /
nirgataṃ sumahattejastaccaikyaṃ samagacchata
atīva tejasaḥ kūṭaṃ jvalantamiva parvatam /
dadṛśuste surāstatra jvālāvyāptadigantaram
atulaṃ tatra tattejaḥ sarvadevaśarīrajam /
ekasthaṃ tadabhūnnārī vyāptalokatrayaṃ tviṣā
yadabhūcchāmbhavaṃ tejastenājāyata tanmukham /
yāmyena cābhavan keśā bahavo viṣṇutejasā
saumyena stanayoryugmaṃ madhyaṃ caindreṇa cābhavat /
vāruṇena ca jaṅghorū nitambastejasā bhuvaḥ
brahmaṇastejasā pādau tadaṅgulyor'katejasā /
vasūnāñca karāṅgulyaḥ kaubereṇa ca nāsikā
tasyāstu dantāḥ sambhūtāḥ prājāpatyena tejasā /
nayanatritayaṃ jajñe tathā pāvakatejasā
bhruvau ca sandhyayostejaḥ śravaṇāvanilasya ca /
anyeṣāṃ caiva devānāṃ sambhavastejasāṃ śivā
tataḥ samastadevānāṃ tejorāśisamudbhavām /
tāṃ vilokya mudaṃ prāpuramarā mahiṣārditāḥ
tato devā dadustasyai svāni svānyāyudhāni ca /
ūcurjayajayetyuccairjayantīṃ te jayaiṣiṇaḥ
śūlaṃ śūlādviniṣkṛṣya dadau tasyai pinākadhṛk /
cakraṃ ca dattavān kṛṣṇaḥ samutpādya svacakrataḥ
śaṅkhañca varuṇaḥ śaktiṃ dadau tasyai hutāśanaḥ /
māruto dattavāṃścāpaṃ bāṇapūrṇe tatheṣudhī
vajramindraḥ samutpādya kuliśādamarādhipaḥ /
dadau tasyai sahasrākṣo ghaṇṭāmairāvatād gajāt
kāladaṇḍādyamo daṇḍaṃ māśaṃ cāmbupatirdadau /
prajāpatiścākṣamālāṃ dadau brahmā kamaṇḍalum
samastaromakūpeṣu nijaraśmīn divākaraḥ /
kālakhca dattavān khaḍgaṃ tasyāścarma ca nirmalam
kṣīrodaścāmalaṃ hāramajare ca tathāmbare /
cūḍāmaṇiṃ tathā divyaṃ kuṇḍale kaṭakāni ca
ardhacandraṃ tathā śubhraṃ keyūrān sarvabāhuṣu /
nūpurau vimalau tadvad graiveyakamanuttamam /
aṅgulīyakaratnāni samastāsvaṅgulīṣu ca
viśvakarmā dadau tasyai paraśuñcātinirmalam /
astrāṇyanekarūpāṇi tathābhedyaṃ ca daṃśanam
amlānapaṅkajāṃ mālāṃ śirasyurasi cāparām /
adadajjaladhistasyai paṅkajaṃ cātiśobhanam
himavān vāhanaṃ siṃhaṃ ratnāni vividhāni ca /
dadāvaśūnyaṃ surayā pānapātraṃ dhanādhipaḥ
śeṣaśca sarvanāgeśo mahāmaṇivibhūṣitam /
nāgahāraṃ dadau tasyai dhatte yaḥ pṛthivīmimām
anyairapi surairdevī bhūṣaṇairāyudhaistathā /
saṃmānitā nanādoccaiḥ sāṭṭahāsaṃ muhurmuhuḥ
tasyā nādena ghoreṇa kṛtstramāpūritaṃ nabhaḥ /
amāyatātimahatā pratiśabdo mahānabhūt
cukṣubhuḥ sakalā lokāḥ samudrāśca cakampire /
cacāla vasudhā celuḥ sakalāśca mahīdharāḥ
jayeti devāśca mudā tāmūcuḥ siṃhavāhinīm /
tuṣṭuvurmunayaścaināṃ bhaktinamrātmamūrtayaḥ
dṛṣṭvā samastaṃ saṃkṣubdhaṃ trailokyamamarārayaḥ /
sannaddhākhilasainyāste samuttasthurudāyudhāḥ
āḥ kimetaditi krodhādābhāṣya mahiṣāsuraḥ /
abhyadhāvata taṃ śabdamaśeṣairasurairvṛtaḥ
sa dadarśa tato devīṃ vyāptalokatrayāṃ tviṣā /
pādākrāntyā natabhuvaṃ kirīṭollikhitāmbarām
kṣobhitāśeṣapātālāṃ dhanurjyāniḥ svanena tām /
diśo bhujasahasreṇa samantād vyāpya saṃsthitām
tataḥ pravavṛte yuddhaṃ tayā devyā suradviṣām /
śastrāstrairbahudhā muktairādīpitadigantaram
mahiṣāsurasenānīścikṣurākhyo mahāsuraḥ /
yuyudhe cāmaraścānyaiścaturaṅgabalānvitaḥ
rathānāmayutaiḥ ṣaḍbhirudagrākhyo mahāsuraḥ /
ayudhyatāyutānāñca sahasreṇa mahāhanuḥ
pañcāśadbhiśca niyutairasilomā mahāsuraḥ /
ayutānāṃ śataiḥ ṣaḍbhirvāṣkalo yuyudhe raṇe
gajavājisahasraughairanekairugradarśanaḥ /
vṛto rathānāṃ koṭyā ca yuddhe tasminnayudhyata
biḍālākṣo 'yutānāñca pañcāśadbhirathāyutaiḥ /
yuyudhe saṃyuge tatra rathānāṃ parivāritaḥ
vṛtaḥ kālo rathānāñca raṇe pañcāśatāyutaiḥ /
yuyudhe saṃyuge tatra tāvadbhiḥ parivāritaḥ
anye ca tatrāyutaśo rathanāgahayairvṛtāḥ /
yuyudhuḥ saṃyuge devyā saha tatra mahāsurāḥ
koṭikoṭisahasraistu rathānāṃ dantināṃ tathā /
hayānāñca vṛto yuddhe tatrābhūnmahiṣāsuraḥ
tomarairbhindipālaiśca śaktibhirmusalaistathā /
yuyudhuḥ saṃyuge devyā khaḍgaiḥ paraśupaṭṭiśaiḥ
kecicca cikṣipuḥ śaktīḥ kecit pāśāṃstathāpare /
devīṃ khaḍgaprahāraistu te tāṃ hantuṃ pracakramuḥ
sāpi devī tatastāni śastrāṇyastrāṇi caṇḍikā /
līlayaiva praciccheda nijaśastrāstravarṣiṇī
anāyastānanā devī stūyamānā surarṣibhiḥ /
mumocāsuradeheṣu śastrāṇyastrāṇi ceśvarī
so 'pi kruddho dhutasaṭo devyā vāhanakeśarī /
cacārāsurasainyeṣu vaneṣviva hutāśanaḥ
niśvasānmumuce yāṃśca yudhyamānā raṇe 'mbikā /
ta eva sadyaḥ sambhūtā gaṇāḥ śatasahasraśaḥ
yuyudhuste paraśubhirbhindipālāsipaṭṭiśaiḥ /
nāśayanto 'suragaṇān devīśaktyupabṛṃhitāḥ
avādayanta paṭahān gaṇāḥ śaṅkhāṃstathāpare /
mṛdaṅgāṃśca tathaivānye tasmin yuddhamahotsave
tato devī triśūlena gadayā śaktivṛṣṭibhiḥ /
śaḍgādibhiśca śataśo nijaghāna mahāsurān
pātayāmāsa caivānyān ghaṇṭāsvanavimohitān /
asurān bhuvi pāśena baddhvā cānyānakarṣayat
kecid dvidhā kṛtāstīkṣṇaiḥ khaḍgapātaistathāpare /
vipothitā nipātena gadayā bhuvi śerate
vemuśca kecidrudhiraṃ musale bhṛśaṃ hatāḥ /
kecinnapātitā bhūmau bhinnāḥ śūlena vakṣasi
nirantarāḥ śaraugheṇa kṛtāḥ kecidraṇājire /
śailānukāriṇaḥ prāṇān mumucustridaśārdanāḥ
keṣāñcidvāhavaśchinnāśchinnagrīvāstathāpare /
śirāṃsi peturanyeṣāmanye madhye vidāritāḥ
vicchinnajaṅghāstvapare petururvyāṃ mahāsurāḥ /
ekabāhvakṣicaraṇāḥ keciddevyā dvidhā kṛtāḥ
chinne 'pi cānye śirasi patitāḥ punarutthitāḥ /
kabandhā yuyudhurdevyā gṛhītaparamāyudhāḥ
nanṛtuścāpare tatra yuddhe tūryalayāśritāḥ /
kabandhāśchinnakhirasaḥ khaḍga-śaktyṛṣṭipāṇayaḥ
tiṣṭha tiṣṭheti bhāṣanto devīmanye mahāsurāḥ/
rudhiraughaviluptāṅgāḥ saṃgrāme lomaharṣaṇe
pātitai rathanāgāśvairasuraiśca vasundharā /
agamyā sābhavat tatra yatrābhūt sa mahāraṇaḥ
śoṇitaughā mahānadyaḥ sadyastatra visustruvuḥ /
madhye cāsurasainyasya vāraṇāsuravājinām
kṣaṇena tanmahāsainyamasurāṇāṃ tathāmbikā /
ninye kṣayaṃ yathā vahnistṛṇadārumahācayam
sa ca siṃho mahānādamutsṛjan dhutakesaraḥ /
śarīrebhyo 'marārīṇāmasūniva vicinvati
devyā gaṇaiśca taistatra kṛtaṃ yuddhaṃ tathāsuraiḥ /
yathaiṣāṃ tutuṣurdevāḥ puṣpavṛṣṭimuco divi
Original text: Mārkaṇḍeyapurāṇa, 1-93 · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0