Markandeya Purana · Chapter 32

iti śrīmārkaṇḍeyapurāṇe 'larkānuśāsane pārvaṇaśrāddhakalponāma ekatriṃśo 'dhyāyaḥ
dvātriṃśo 'dhyāyaḥ
madālasovāca
ataḥ paraṃ śṛṇuṣvemaṃ putra ! bhaktyā yadāhṛtam /
pitṝṇāṃ prītaye yadvā varjyaṃ vā prītikārakam

māsaṃ pitṝṇāṃ tṛptiśca haviṣyānnena jāyate /
māsadvayaṃ matsyamāṃsaistṛptiṃ yānti pitāmahāḥ

trīn māsān hāriṇāṃ māṃsaṃ vijñeyaṃ pitṛtṛptaye /
caturmāsāṃstu puṣṇāti śaśasya piśitaṃ pitṝn

śākunaṃ pañca vai māsān ṣaṇmāsān śūkarāmiṣam /
chāgalaṃ sapta vai māsānaiṇeyañcāṣṭamāsikīm

karoti tṛptiṃ nava vai rurormāṃsaṃ na saṃśayaḥ /
gavayasyāmiṣaṃ tṛptiṃ karoti daśamāsikīm

tathaikādaśamāsaṃstu aurabhraṃ pitṛtṛptidam /
saṃvatsaraṃ tathā gavyaṃ payaḥ pāyasameva vā

vādhrīṇasāmiṣaṃ lauhaṃ kālaśākantathā madhu /
dauhitrāmiṣamanyacca yaccānyat svakulodbhavaiḥ

anantāṃ vai prayacchanti tṛptiṃ gaurīsutastathā /
pitṝṇāṃ nātra sandeho gāyāśrāddhañca putraka

śyāmākarājaśyāmākau tadvaccaiva prasātikāḥ /
nīvārāḥ pauṣkalāścaiva dhānyānāṃ pitṛtṛptaye

yavavrīhisagodhūmatilā mudgāḥ sasarṣapāḥ /
priyaṅgavaḥ kovidārā niṣpāvāścātiśobhanāḥ

varjyā markaṭakāḥ śrāddhe rājamāṣāstathāṇavaḥ /
viprāṣikā masūrāśca śrāddhakarmaṇi garhitāḥ

laśunaṃ gṛñjanañcaiva palāṇḍaṃ,piṇḍamūlakam /
karambhaṃ yāni cānyāni hīnāni rasavarṇataḥ

gāndhārikāmalābūni lavaṇānyūṣarāṇi ca /
āraktā ye ca niryāsāḥ pratyakṣalavaṇāni ca

varjyānyetāni vai śrāddhe yacca vācā na śasyate /
yaccotkocādinā prāptaṃ patitādyadupārjitam

anyāyakanyāśulkotthaṃ dravyañcātra vigarhitam /
durgandhi phenilañcāmbu tathaivālpatarodakam

na labhedyatra gaustṛptiṃ naktaṃ yaccāpyupāhṛtam /
yanna sarvāpacotsṛṣṭaṃ yaccābhojyaṃ nipānajam

tadvarjyaṃ salilaṃ tāta ! sadaiva pitṛkarmaṇi /
mārgamāvikamauṣṭrañca sarvamaikaśaphañca yat

māhiṣañcāmarañcaiva dhenvā goścāpyanirdaśam /
pitrarthaṃ me prayacchasvetyuktvā yaccāpyupāhṛtam

varjanīyaṃ sadā sadibhastatpayaḥ śrāddhakarmaṇi /
varjyā jantumatī rūkṣā kṣitiḥ pluṣṭā tathāgninā

aniṣṭaduṣṭaśabdogradurgandhā cātra karmaṇi /
kulāpamānakāḥ śrāddhe vyāyujya kulahiṃsakāḥ

nagnāḥ pātakinaścaiva hanyurdṛṣṭyā pitṛkriyām /
apumānapaviddhaśca kukkuṭo grāmaśūkaraḥ

śvā caiva hanti śrāddhāni yātudhānāśca darśanāt /
tasmāt susaṃvṛto dadyāttilaiścāvakiranmahīm

evaṃ rakṣā bhavecchrāddhe kṛtā tātobhayorapi /
śāvasūtakasaṃspṛṣṭaṃ dīrgharogibhireva ca

patitairmalinaiścaiva na puṣṇāti pitāmahān /
varjanīyaṃ tathā śrāddhe tathodakyāśca darśanam

muṇḍaśauṇḍasamābhyāso yajamānena yādarāt /
keśakīṭāvapannañca tathāśvabhiravekṣitam

pūti paryuṣitañcaiva vārtākyabhiṣavāṃstathā /
varjanīyāni vai śrāddhe yacca vastrānilāhatam

śraddhayā parayā dattaṃ pitṝṇāṃ nāmagotrataḥ /
yadāhārāstu te jātāstadāhāratvameti tat

tasmāt śraddhāvatā pātre yacchastaṃ pitṛkarmaṇi /
yathāvaccaiva dātavyaṃ pitṝṇāṃ tṛptimicchatā

yoginaśca sadā śrāddhe bhojanīyā vipaścitā /
yogādhārā hi pirarastasmāt tān pūjayet sadā

brāhmaṇānāṃ sahasrebhyo yogī tvagrāśanī yadi /
yajamānañca bhoktṝṃśca naurivāmbhasi tārayet

pitṛgāthāstathavātra gīyante brahmavādibhiḥ /
yā gītāḥ pitṛbhiḥ pūrvamailasyāsīnmahīpateḥ

kadā naḥ santatāvagryaḥ kasyacid bhavitā sutaḥ /
yo yogibhuktaśoṣānno bhuvi piṇḍaṃ pradāsyati

gayāyāmathavā piṇḍaṃ khaḍgamāṃsaṃ mahāhaviḥ /
kālaśākaṃ tilāḍhyaṃ vā kṛsaraṃ māsatṛptaye

vaiśvadevañca saumyañca khaḍgamāṃsaṃ paraṃ haviḥ /
viṣāṇavarjyakhaḍgāptyā āsūryañcāśnuvāmahe

dadyāt śrāddhaṃ trayodaśyāṃ maghāsu ca yathāvidhi /
madhusarpiḥ samāyuktaṃ pāyasaṃ dakṣiṇāyane

tasmāt sampūjayet bhaktyā svapitṝn putra mānavaḥ /
kāmānabhīpsan sakalān pāpāccātmavimocanam

vasūn rudrāṃstathādityānnakṣatragrahatārakāḥ /
prīṇayanti manuṣyāṇāṃ pitaraḥ śrāddhatarpitāḥ

āyuḥ prajñāṃ dhanaṃ vidyāṃ svargaṃ mokṣaṃ sukhāni ca /
prayacchanti tathā rājyaṃ pitaraḥ śrāddhatarpitāḥ

etat te putra ! kathitaṃ śrāddhakarma yathoditam /
kāmyānāṃ śrūyatāṃ vatsa ! śrāddhānāṃ tithikīrtanam