Language

ENहिગુ
Scripture Library

Markandeya Purana · Chapter 29

29.1

iti śrīmārkaṇḍeyapurāṇe putrānuśāsane madālasāvākyaṃ nāmāṣṭāviṃśo 'dhyāyaḥ
#1
ūnatriṃśo 'dhyāyaḥ
alarka uvāca
yat kāryaṃ puruṣāṇāñca gārhasthyamanuvartatām /
bandhaśca syādakaraṇe kriyāyā yasya cocchritiḥ

29.2

upakārāya yannṛṇāṃ yacca varjyaṃ gṛhe satā /
yathā ca kriyate tanme yathāvat pṛcchato vada

29.3

madālasovāca
vatsa ! gārhasthyamādāya naraḥ sarvamidaṃ jagat /
puṣṇāti tena lokāṃśca sa jayatyabhivāñchitān

29.4

pitaro munayo devā bhūtāni manujāstathā /
kṛmikīṭapataṅgāśca vayāṃsi paśavo 'surāḥ

29.5

gṛhasthamupajīvanti tatastṛptiṃ prayānti ca /
mukhaṃ cāsya nirīkṣante api no dāsyatīti vai

29.6

sarvasyādhārabhūteyaṃ vatsa ! dhenustrayīmayī /
yasyāṃ pratiṣṭhitaṃ viśvaṃ viśvahetuśca yā matā

29.7

ṛkpṛṣṭhāsau yajurmadhyā sāmavaktraśirodharā /
iṣṭāpūrtaviṣāṇā ca sādhusūktatanūruhā

29.8

śāntipuṣṭiśakṛnmūtrā varṇapādapratiṣṭhitā /
ājīvyamānā jagatāṃ sākṣayā nāpacīyate

29.9

svāhākārasvadhākārau vaṣaṭkāraśca putraka ! /
hantakārastathā cānyastasyāḥstanacatuṣṭayam

29.10

svāhākāraṃ stanaṃ devāḥ pitaraśca svadhāmayam /
munayaśca vaṣaṭkāraṃ devabhūtasuretarāḥ

29.11

hantakāraṃ manuṣyāśca pibanti satataṃ stanam /
evamāpyāyayatyeṣā vatsa ! dhenustrayīmayī

29.12

teṣāmucchedakartā ca yo naro 'tyantapāpakṛt /
sa tamasyāndhatāmistre tāmistre ca nimajjati

29.13

yaścemāṃ mānavo dhenuṃ svairvatsairamarādibhiḥ /
pāyayatyucite kāle sa svargāyopapadyate

29.14

tasmāt putra ! manuṣyeṇa devarṣipitṛmānavāḥ /
bhūtāni cānudivasaṃ poṣyāṇi svatanuryathā

29.15

tasmāt strātaḥ śucirbhūtvā devarṣipitṛtarpaṇam /
prajāpatestathaivādibhaḥ kāle kuryāt samāhitaḥ

29.16

sumanogandhapuṣpaiśca devānabhyarcya mānavaḥ /
tato 'gnestarpaṇaṃ kuryāddeyāśca balayastathā

29.17

brahmaṇe gṛhamadhye tu viśvedevebhya eva ca /
dhanvantariṃ samuddiśya prāgudīcyāṃ baliṃ kṣipet

29.18

prācyāṃ śakrāya yāmyāyāṃ yamāya balimāharet /
pratīcyāṃ varuṇāyātha somāyottarato balim

29.19

dadyāddhātre vidhātre baliṃ dvāre gṛhasya tu /
aryamṇe 'tha bahirdadyād gṛhebhyaśca samantataḥ

29.20

naktañcarebhyo bhūtebhyo balimākāśato haret /
pitṝṇāṃ nirvapeccaiva dakṣiṇābhimukhasthitaḥ

29.21

gṛhasthastatparo bhūtvā susamāhitamānasaḥ /
tatastoyamupādāya teṣvevācamanāya vai

29.22

sthāneṣu nikṣipet prājñastāstā uddiśya devatāḥ /
evaṃ gṛhabaliṃ kṛtvā gṛhe hṛhapatiḥ śuciḥ

29.23

āpyāyanāya bhūtānāṃ kuryādutsargamādarāt /
śvabhyaśca śvapacebhyaśca vayobhyaścāvaped bhuvi

29.24

vaiśvadevaṃ hi nāmaitat sāyaṃ prātarudāhṛtam /
ācamya ca tataḥ kuryāt prājño dvārāvalokanam

29.25

muhūrtasyāṣṭamaṃ bhāgamudīkṣyo 'pyatithirbhavet /
atithiṃ tatra samprāptamannādyenodakena ca

29.26

sampūjayedyathāśakti gandhapuṣpādibhistathā /
na mitramatithiṃ kuryānnaikagrāmanivāsinam

29.27

ajñātakulanāmānaṃ tatkālasamupasthitam /
bubhukṣumāgataṃ śrāntaṃ yācamānamakiñcanam

29.28

brāhmaṇaṃ prāhuratithiṃ sa pūjyaḥ śaktito budhaiḥ /
na pṛcched gotracaraṇaṃ svādhyāyañcāpi paṇḍitaḥ

29.29

śobhanāśobhanākāraṃ taṃ manyeta prajāpatim /
anityaṃ hi sthito yasmāt tasmādatithirucyate

29.30

tasmiṃstṛpte nṛyajñotthādṛṇānmucyed gṛhāśramī /
tasmād adattvā yo bhuṅkte svayaṃ kilviṣabhuṅnaraḥ

29.31

sa pāpaṃ kevalaṃ bhuṅkte purīṣañcānyajanmani /
atithiryasya bhagnāśo gṛhāt pratinivartate

29.32

sa dattvā duṣkṛtaṃ tasmai puṇyamādāya gacchati /
apyambuśākadānena yadvāpyaśnāti sa svayam

29.33

pūjayet tu naraḥ śaktyā tenaivātithimādarāt /
kuryāccāharahaḥ śrāddhamannādyenodakena ca

29.34

pitṝnuddiśya viprāṃśca bhojayedviprameva vā /
annasyāgraṃ taduddhṛtya brāhmaṇāyopapādayet

29.35

bhikṣāñca yācatāṃ dadyāt parivrāḍbrahmacāriṇām /
grāsapramāṇā bhikṣā syādagraṃ grāsacatuṣṭayam

29.36

agraṃ caturguṇaṃ prāhurhantakāraṃ dvijottamāḥ /
bhojanaṃ hantakāraṃ vā agraṃ bhikṣāmathāpi vā

29.37

adattvā tu na bhoktavyaṃ yathāvibhavamātmanaḥ /
pūjayitvātithīniṣṭān jñātīn bandhūṃstathārthinaḥ

29.38

vikalān bālavṛddhāṃśca bhojayeccāturāṃstathā /
vāñchate kṣutparītātmā yaccānyo 'nnamakiñcanaḥ

29.39

kuṭumbinā bhojanīyaḥ samarthe vibhave sati /
śrīmantaṃ jñātimāsādya yo jñātiravasīdati

29.40

sīdatā yad kṛtaṃ tena tat pāpaṃ sa samaśnute /
sāyaṃ caiva vidhiḥ kāryaḥ sūryoḍhaṃ tatra cātithim

29.41

pūjayīta yathāśakti śayanāsanabhojanaiḥ /
evamuddavahatastāta ! gārhasthyaṃ bhāramāhitam

29.42

skandhe vidhātā devāśca pitaraśca maharṣayaḥ /
śreyo 'bhivarṣiṇaḥ sarve tathaivātithibāndhavāḥ

29.43

paśupakṣigaṇāstṛptā ye cānye sūkṣmakīṭakāḥ /
gāthāścātra mahābhāga ! svayamatriragāyata

29.44

tā śṛṇuṣva mahābhāga ! gṛhasthāśramasaṃsthitāḥ /
devān pitṝṃścātithīṃśca tadvat sampūjya bāndhavān

29.45

jāmayaśca guruñcaiva gṛhastho vibhave sati /
śvabhyaśca śvapacebhyaśca vayobhyaścāvaped bhuvi

29.46

vaiśvadevaṃ hi nāmaitat kuryāt sāyaṃ tathā dine /
māṃsamannaṃ tathā śākaṃ gṛhe yaccopasādhitam /
na ca tat svayamaśnīyādvidhivadyanna nirvapet

Original text: Mārkaṇḍeyapurāṇa, 1-93 · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc