Language

ENहिગુ
Scripture Library

Markandeya Purana · Chapter 28

28.1

iti śrīmārkaṇḍeyapurāṇe pitāputrasaṃvāde ātmaviveko nāma saptaviṃśo 'dhyāyaḥ
aṣṭāviṃśo 'dhyāyaḥ
jaḍa uvāca
tanmāturvacanaṃ śrutvā so 'larko mātaraṃ punaḥ /
papraccha varṇadharmāṃśca dharmā ye cāśrameṣu ca

28.2

alarka uvāca
kathito 'yaṃ mahābhāge ! rājyatantrāśritastvayā /
dharmaṃ tamahamicchāmi śrotuṃ varṇāśramātmakam

28.3

madālasovāca
dānamadhyayanaṃ yajño brāhmaṇasya tridhā mataḥ /
nānyaścaturtho dharmo 'sti dharmastasyāpadaṃ vinā

28.4

yājanādhyāpane śuddhe tathā pūtapratigrahaḥ /
eṣā samyak samākhyatā trividhā cāsya jīvikā

28.5

dānamadhyayanaṃ yajñaḥ kṣatriyasyāpyayaṃ tridhā /
dharmaḥ proktaḥ kṣite rakṣā śastrājīvañca jīvikā

28.6

dānamadhyayanaṃ yajño vaiśyasyāpi tridhaiva saḥ /
vāṇijyaṃ pāśupālyañca kṛṣiścaivāsya jīvikā

28.7

dānaṃ yajño 'tha śuśrūṣā dvijātīnāṃ tridhā mayā /
vyākhyātaḥ śūdradharmo 'pi jīvikā kārukarma ca

28.8

tadvad dvijātiśuśrūṣā poṣaṇaṃ krayavikrayau /
varṇadharmāstvime proktāḥ śrūyantāṃ cāśramāśrayāḥ

28.9

svavarṇadharmāt saṃsiddhiṃ naraḥ prāpnoti na cyutaḥ /
prayāti narakaṃ pretya pratiṣiddhaniṣevaṇāt

28.10

yāvattu nopanayanaṃ kriyate vai dvijanmanaḥ /
kāmaceṣṭoktibhakṣyaśca tāvad bhavati putraka

28.11

kṛtopanayanaḥ samyag brahmacārī gururgṛhe /
vasettatra ca dharmo 'sya kathyate taṃ nibodha me

28.12

svādhyāyo 'thāgriśuśrūṣā snānaṃ bhikṣāṭanaṃ tathā /
gurornivedya taccānnamanujñātena sarvadā

28.13

guroḥ karmaṇi sodyogaḥ samyak prītyupapādanam /
tenāhūtaḥ paṭheccaiva tatparo nānyamānasaḥ

28.14

ekaṃ dvau sakalān vāpi vedān prāpya gurormukhāt /
anujñāto 'tha vanditvā dakṣiṇāṃ gurave tataḥ

28.15

gārhasthyāśramakāmastu gṛhasthāśramamāvaset /
vānaprasthāśramaṃ vāpi caturthaṃ cecchayātmanaḥ

28.16

tatraiva vā gurorgehe dvijo niṣṭhāmavāpnuyāt /
gurorabhāve tatputre tacchiṣye tatsutaṃ vinā

28.17

śuśrūṣurnirabhimāno brahmacāryāśramaṃ vaset /
upāvṛttastatastasmāt gṛhasthāśramakāmyayā

28.18

tato 'samānarṣikulāṃ tulyāṃ bhāryāmarogiṇīm /
udvahennyāyato 'vyaṅgāṃ gṛhasthāśramakāraṇāt

28.19

svakarmaṇā dhanaṃ labdhvā pitṛdevātithīṃstathā /
samyak samprīṇayan bhaktyā poṣayeccāśritāṃstathā

28.20

bhṛtyātmajān jāmayo 'tha dīnāndhapatitānapi /
yathāśaktyānnadānena vayāṃsi paśavastathā

28.21

eṣa dharmo gṛhasthasya ṛtāvabhigamastathā /
pañcayajñavidhānantu yathāśaktyā na hāpayet

28.22

pitṛdevātithijñātibhuktaśeṣaṃ svayaṃ naraḥ /
bhuñjīta ca samaṃ bhṛtyairyathāvibhavamādṛtaḥ

28.23

eṣa tūddeśataḥ prokto gṛhasthasyāśramo mayā /
vānaprasthasya dharmaṃ te kathayāmyavadhāryatām

28.24

apatyasantatiṃ dṛṣṭvā prājño cānatim /
vānaprasthāśramaṃ gacchedātmanaḥ śuddhikāraṇāt

28.25

tatrāraṇyopabhogaśca tapobhiścānukarṣaṇam /
bhūmau śayyā brahmacaryaṃ pitṛdevātithikriyā

28.26

homastriṣavaṇastrānaṃ jaṭāvalkaladhāraṇam /
yogābhyāsaḥ sadā caiva vanyasnehaniṣevaṇam

28.27

ityeṣa pāpaśuddhyarthamātmanaścopakārakaḥ /
vānaprasthāśramastasmād bhikṣostu caramo 'paraḥ

28.28

caturthasya svarūpaṃ tu śruyatāmāśramasya me /
yaḥ svadharmo 'sya dharmajñaiḥ proktastāta ! mahātmabhiḥ

28.29

sarvasaṅgaparityāgo brahmacaryamakopitā /
yatendriyatvamāvāse naikasmin vasatiściram

28.30

anārambhastathāhāro bhaikṣānnenaikakālinā /
ātmajñānāvabodhecchā tathā cātmāvalokanam

28.31

caturthe tvāśrame dharmo mayāyaṃ te niveditaḥ /
sāmānyamanyavarṇānāmāśramāṇāñca me śṛṇu

28.32

satyaṃ śaucamahiṃsā ca anasūyā tathā kṣamā /
ānṛśaṃsyamakārpaṇyaṃ santoṣaścāṣṭamo guṇaḥ

28.33

ete saṃkṣepataḥ proktā dharmā varṇāśrameṣu te /
eteṣu ca svadharmeṣu sveṣu tiṣṭhet samantataḥ

28.34

yaścollaṅghya svakaṃ dharmaṃ svavarṇāśramasaṃjñitam /
naro 'nyathā pravarteta sa daṇḍyo bhūbhṛto bhavet

28.35

ye ca svadharmasantyāgāt pāpaṃ kurvanti mānavāḥ /
upekṣatastān nṛpateriṣṭāpūrtaṃ praṇaśyati

28.36

tasmādrājñā prayatnena sarve varṇāḥ svadharmataḥ /
pravartanto 'nyathā daṇḍyāḥ sthāpyāścaiva svakarmasu

Original text: Mārkaṇḍeyapurāṇa, 1-93 · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc