Mañjuśrīmūlakalpa · Chapter 15
iti //
bodhisattvapiṭakāvataṃsakānmahāyānavaipulyasūtrāt āryamañjuśriyamūlakalpāt caturdaśamaḥ cakravarttipaṭalavidhānamaṇḍalasādhanopayikavisaraḥ parisamāpta iti //
Atha pañcadaśaḥ paṭalavisaraḥ /
atha khalu vajrapāṇirbodhisattvo mahāsattvastatraiva parṣanmadhye sannipatito 'bhūt / sanniṣaṇṇaḥ sa utthāyāasanād bhagavantaṃ triḥ pradakṣiṇīkṛtya, bhagavataścaraṇayornipatya, bhagavantametadavocat - sādhu sādhu bhagavan sudeśitaṃ, suprakāśitaṃ paramasubhāṣitaṃ vidyāmantraprayogamahādharmameghavinisṛtaṃ sarvatathāgatahṛdayaṃ mahāvidyārājacakravartinamahākalpavistarasarvathāpāripūrakaṃ saphalaṃ sampādakabodhimārganiruttaraṃ kriyābhedasaṃdhyajapahomavidyacaryānuvarttināṃ mārgaṃ dṛṣṭaphalakarmapratyayajanitahetunimittamahādbhutadaśabalākramaṇakuśalabodhimaṇḍamākramaṇaniyataparāyaṇam / tat sādhu bhagavāṃ vadatu śāstā mantrasādhanānukūlāni svapnasandarśanakālanimittam; yena vidyāsādhakānuvarttinaḥ sattvāḥ siddhinimittaṃ karma ārabheyuḥ, saphalāśca sarvavidyāḥ karmanimittāni bhavanti riti //
evamukte bhagavāṃ śākyamuniḥ vajrapāṇiṃ bodhisattvametadavocat - sādhu sādhustvaṃ yakṣeśa bahujanahitāya tva pratipannaḥ bahujanasukhāya lokānukampāyai mahato janakāyasyārthāya hitāya sukhāya sarvavidyāsādhakānāmarthāya / taṃ śṛṇu, sādhu ca suṣṭhu ca manasi kuru, bhāṣiṣye 'haṃ te //
ādau tāvat pūrvakarmārambhaṃ sarvakarmeṣu niḥsaṅgaṃ sthāna gatvā, parvatāgre nadīkūle vā guhācatvarakeṣu vā, śucau deśe uḍayaṃ kṛtvā, paṭe pratiṣṭhāpya mahatī pūjāṃ kṛtvā, tenaiva vidhinā pūrvavat sarvakarmeṣu śuklapakṣe prātihārapakṣe vā avaśyaṃ śubhe 'hani rātrau prathame yāme śvetacandanakarpūrakuṅkumaṃ cekīkṛtya, khadirakāṣṭhairagniṃ prajvālya, paṭasyāgrataścaturhastapramāṇamāgrathitaḥ āhutiṃ sahasrāṣṭaṃ juhuyānnirdhūme vigatajvāle cāṅgāre tada homānte padmapuṣpāṣṭasahasraṃ juhuyāt / śvetacandanābhyaktām / homānte ca bhadrapīṭhaṃ mudrāṃ badhvā āsanaṃ dadyāt svamantrasya svamantreṇaiva / anena mantreṇa tu homaṃ kuryāt - namaḥ samantabuddhānāmapratihataśāsanānām / tadyathā - om kumārarūpiṇa darśaya darśayamātmano bhūti samudbhāvaya svapnaṃ me niveda yathābhūtam / hūṃ hūṃ phaṭ phaṭ svāhā /
anena mantreṇa kṛtarakṣo homakarmaṇi sarvānyasmiṃ karma kuryāt / tato bhayāgrāṃ kuśāṃ saṃstīrya kuśaviṇḍakaśiropadhānapūrvaśiraḥ paṭasyāgrato nātidūre nātyāsanne svapet prathamaṃ yāmaṃ jāgarikāyogamanuyuktaḥ sarvabuddhabodhisattvānāṃ praṇamya pāpaṃ ca pratideśya ātmānaṃ niryātayet sarvabuddhānām / tato nidrāṃ vaśamāgacchet yathā sukhamiti //
prathame yāme tu ye svapnā tāṃ viduḥ śleṣmasambhavām /
dvitīye piattamutthānād garhitā lokasambhavā
tṛtīye vātikaṃ vindyāccaturthe satyasambhavām /
śleṣmike svapnamukhye tu īdṛśāṃ paśya vai sadā
maṇikūṭāṃ muktāhārāṃśca samantataḥ prabhūtām /
ambharāśiṃ tṛplutaṃ cātmānaṃ sa paśyati
samantāt saritā kīrṇaṃ mahodadhisamaplutam /
tatrastho mātmadehastho paśye caiva yatra vai
tatra taṃ deśamākīrṇaṃ puṣkariṇyo samantataḥ /
plavaṃ codpānaṃ ca pānāgāraṃ ca veśmanam
udakoghairuhyamānaṃ tu paśyaiccaiva samantataḥ /
himālayaṃ tathādriṃ vā sphaṭikasthaṃ mahānadam
nagaṃ śailaṃ ca rājaṃ ca sphaṭīkābhiḥ samaṃ citam /
muktājālasaṃchannaṃ muktārāśiṃ ca paśyati
mahāvarṣaṃ jalaughaṃ ca paśyate 'sau kahāvahaḥ /
śvetaṃ sitaṃ chatraṃ pāṇḍaraṃ vāpi bhūṣaṇam
kuñjaraṃ śuklarūpaṃ vā kaphine svapnamucyate /
sitaṃ cāmarapuruṣaṃ vā ambaraṃ vāpi darśanam
sparśanaṃ saindhavādīnāṃ lavaṇānāṃ ca sarvataḥ /
karpāsaṃ kṣaumapaṭṭaṃ vā loharūpyaṃ tathāgurum
sparśane grasane caiva śleṣmike svapnamiṣyate /
māṣādhmātakāścaiva tilapiṣṭā guḍodanā
vividhā māṣabhakṣāstu kaphine svapnamiṣyate /
svastikāpūpikā cānye kṛsarā pāyasā pare
teṣāṃ bhakṣaṇā svapne śleṣmikasya vidhīyate /
śaṅkulyā parpaṭā khādyā vividhā sūpajātayaḥ
sparśanād bhakṣaṇāścaiva svapne śleṣmāghabṛṃhaṇam /
anekaprakārapūrvāstu khādyabhojyānusammatā
bhakṣaṇāsparśanātteṣāṃ kaphine svapnaceṣṭitam /
āśanaṃ sayanaṃ yānaṃ vāhanaṃ sattvasambhavam
sparśanārohaṇācaiva prathame yāme tu darśanam /
svapnā yadi dṛśyeraṃ kaphine sarvamucyate
evaṃprakārā ye svapnā jalasambhavaceṣṭitā /
vividhā vā khādyabhojyānāṃ śleṣmikānāṃ ca darśanam
teṣāṃ svapne dṛṣṭvā vai śleṣmikānāṃ tu ceṣṭitam /
acintyo hyanyekā kathitā svapnā lokanāyakaiḥ
paittikasya tu svapnāni dvitīyayāme hi dehinām /
jvalantamagnirūpaṃ vā nānāratnasamudbhavām
agnidāhaṃ maholkaṃ vā jvalantaṃ sarvato diśaḥ /
svapne paśyate jantuḥ pittasammūrcchito hyasau
padmarāga tathā ratnaṃ anyaṃ vā ratnasambhavam /
svapne darśanaṃ vindyā paittikasya tu dehinaḥ
agnisaṃsevanādāghā sparśanād bhakṣaṇādapi /
vividhāṃ pītavarṇānāṃ svapne pittamūrcchitaiḥ
tapantaṃ nityamādityaṃ ātapaṃ kaṭukaṃ sadā /
svapne yāni paśyeta pittāntadehamūrcchitaḥ
hemavarṇaṃ tadākāśaṃ pītavarṇaṃ mahītalam /
svapne yo 'bhipaśyeta pittaglānyasambhavā
samantājjvalitaṃ bahniṃ dyotamānaṃ nabhastalam /
paśyate svapnakāle 'smiṃ pittākrānto hi dehinaḥ
hemavarṇaṃ tadā bhūmiṃ parvataṃ vā śiloccayam /
mahānāgaṃ tathā yānaṃ sarvaṃ hemamayaṃ sadā
paśyate nityasvapnastho pittaceṣṭābhimūrcchitaḥ /
sarvaṃ hemamayaṃ bhāṇḍaṃ yānaṃ bhūṣaṇavāhanam
āsanaṃ śayanaṃ cāpi jātarūpasamudbhavam /
sparśanārohaṇāccaiva paittikaṃ svapnadarśanam
pītamālyāmbarasaṃvītaḥ pītavastropaśobhitaḥ /
pītanirbhāsagandhāḍhyo pītayajñopavītinaḥ
pītākāraṃ ca ātmānaṃ svapne yo 'bhipaśyati /
pittamūrcchāsamutthānād dvitīye yāme tu darśanāt
evaṃprakārā vividhā vā yebhyaḥ svapnānuvarṇitāḥ /
vividhā pītanirbhāsā svapnā pittasamudbhavā
madhyame yāmanirdiṣṭā pittakāntānu dehinām /
anekākārarūpāstu pītābhāsasamudbhavāḥ
kathitā lokamagraistu svapnāḥ pittasamudbhavāḥ /
vātikā ye tu svapnā vai tṛtīye yāme nu kathyate /
prabhāsvarā samantādvai diśaḥ sarvā nu dṛśyate /
ākāśagamanaṃ cāpi tiryaṃ cāpi nabhastale
samantā hyaṭate nityaṃ ākāśe ca nabhastalam /
vātikaṃ svapnamityuktaṃ īdṛśaṃ tu vidhīyate
plavanaṃ laṅghanaṃ caiva tarūṇāṃ cābhirohaṇam /
paṭhanaṃ sarvaśāstrāṇāṃ mantrāṇāṃ ca viśeṣataḥ
bhāṣaṇaṃ jalpanaṃ cāpi prabhūtaṃ cāpi vātike /
rohaṇaṃ kaṇṭakavṛkṣāṇāṃ bhakṣaṇaṃ vātitiktakam
kaṭvamlaṃ sarvakhādyānāṃ bhakṣaṇaṃ cāpi vātike /
vātasaṅkadhamukhyānāṃ phalānāṃ vātikopitām
teṣāṃ tu bhakṣaṇe svapne nirdiṣṭā vātasambhavā /
bhakṣāhāraviśeṣāṇāṃ dravyāṇāṃ ca vātalam
kṣiptacittā tathā jantu sparśanād bhakṣaṇādapi /
bhṛtyatā sarvabhūtānāṃ darśanāccāpi ātmanām
svapne yo hi paśyet tādṛśaṃ vātikaṃ viduḥ /
vividhākāraceṣṭāṃ tu vividhaliṅganabhāṣitā
vividhāghorabhāṣāstu vātike svapnadarśane /
evamādīni svapnāni kathitā lokapuṅgavaiḥ
tridhā prayogādyu yuktāni rāgadveṣamohinām /
rāgiṇāṃ vindyācchaleṣmajaṃ paittikaṃ dveṣamudbhavam
mohajaṃ vātikaṃ cāpi vyatimiśraṃ vimiśritaḥ /
svapnopaghātaṃ rāgākhyaṃ grāmyadharmaṃ tu darśanam
strīṣu saṅkhyā bhavet tatra svapne śleṣmasamudbhave /
dveṣiṇāṃ kalahaśīlākhyaṃ svapne pittasamudbhave
mohajaṃ stimitākāraṃ smṛtinaṣṭopadarśane /
vyatimiśreṇa saṃyuktostu svapnā dṛśyanti vai sadā
tasmāt sarvaprakāreṇa svapnākhyaṃ sattvavarjitam /
kriyākālasamaścaiva nirdiṣṭastattvadarśibhiḥ
śleṣmikāṇāṃ kathitā sattvā varṇavantaḥ priyaṃvadā /
dīrghāyuṣo 'tha durmedhā snigdhavarṇā viśāradā
gaurāḥ prāṃśuvṛttāśca strīṣu saṅge sadā ratāḥ /
dharmiṣṭhā nityaśūrāśca bahumānābhiratāḥ sadā
nakṣatre jātinirdiṣṭaḥ matsarāsyādacihnite /
mahīpālā tathā cānye senāpatyārthasaṃsthite /
jāyate bhogavatyāśca yathākarmopajīvinaḥ
svakarmaphalanirdiṣṭaṃ na mantraṃ karmavarjitam /
na karmaṃ mantramukhyaṃ tu kathitaṃ lokanāyakaiḥ /
tasmāt śleṣmike sattve siddhiruktā mahītale
bhūmyādhipatyaṃ mahābhoge siddhimāyātu tasya tu /
āhārāṃ śleṣmikāṃ sarvāṃ nātisevī bhavejjapī
atyarthaṃ sevitā hyete svapnā śuddhyārthasambhavā /
tā na seve tadā mantrī bhidyarthā tu varṇitaḥ
nāpi svape tadā kāle yuktimanto vicakṣaṇaḥ /
paittikasyā tu sattvasya kathyate caritaṃ sadā
dveṣākārakruddhaṃ tu kṛṣṇavarṇo 'tha durbalaḥ /
krūraḥ krūrakarmā tu sadā vakro vidhīyate
śūraḥ sāhasiko nityaṃ balabuddhisamanvitaḥ /
vahvabhāṣye bahumitrā bahuśāstrasamādhigaḥ
dhārmikaḥ sthirakarmāntaḥ dveṣamutthānavarṇitaḥ /
manasvī bahuśakraśca jāyate dveṣalakṣitaḥ
śūra dveṣī ca bahvārtho lokajño priyadarśanaḥ /
nirmukto niḥspṛhaścāpi dhīro duḥsahaḥ sadā
mānī matsaraḥ kruddhaḥ strīṣu kānto sadā bhavet /
mahotsāhī dṛḍhamantrī ca mahābhogo 'tha jāyate
ākramya carate sattvāṃ yathākarmānulabdhinām /
nityaṃ tasya siddhyante mantrāḥ prāṇoparodhinaḥ
kṣipraṃ sādhayate hyarthāṃ dāruṇāṃ munirūrjitām /
sattvopaghātāḥ yaḥ karmāḥ siddhyante tasya dehinaḥ
vividhaprayogāstu ye karmāḥ prayuktā sarvamantriṇām /
ādarā te tu siddhyante nānyasattveṣu karmasu
dveṣikā ye tu mantrā vai parasattvānupīḍinaḥ /
paramantrā tathā cchinde krodhasattvasya siddhyati
paradravyāpahārārthaṃ paraprāṇoparodhinaḥ /
siddhyante krodhamantrāstu nānyamantreṣu yojayet
kurute cādhipatyaṃ vai eṣa sattvo 'tha dveṣajaḥ /
kṛṣṇavarṇo 'tha śyāmo vā gauro vātha vimiśritaḥ
jāyate krodhano martyo hemavarṇavivarjitaḥ /
rūkṣavarṇo 'tha dhūmro vā kapilo vā jāyate naraḥ
śūraḥ krūraḥ tathā lubdhaḥ vṛścikārāśimudbhavaḥ /
aṅgāragrahakṣetrasthaḥ śleṣmaṇāya bṛhaspateḥ
jāyate hyalpabhojī syāt kaṭvaṃmlarasasevinaḥ /
āyuṣyaṃ tasya dīrghaṃ tu smṛtimantro 'tha jāyate
vātikasya tu vakṣye 'haṃ caritaṃ sattvaceṣṭitam /
vivarṇo rūkṣavarṇastu pramāṇo nātidurvalaḥ
naṣṭabuddhiḥ sadā prājño hṛtsthiro hyanavasthitaḥ /
gātrakampaṃ bhramiścāpi chardi praśravanaṃ bahuḥ
bahvāsī nityabhojī ca bahvāvāco bhave hi saḥ /
viruddhaḥ sarvalokānāṃ bahvamitro 'tha jāyate
duḥśīlo duḥkhitaścāpi jāyato 'sau mahītale /
antarddhānikamantrā vai tasya siddhimudāhṛtam
vātaprakopanā ye bhakṣāste tasyānuvartinaḥ /
taṃ na sevet sadā jāpī karmasiddhimakāṃkṣayam
mohāmudbhavameṣāṃ tu sattvānāṃ vātakopinām /
mohajā kathitā hyete mūḍhamantraprasādhitā
nityaṃ teṣu mūḍhānāṃ mohānāṃ siddhiriṣyate /
nakṣatre jalajārāśau grahasatyārthamīkṣite
nācarecchubhakarmāṇi vātike sattvamurcchite /
vaśyākarṣaṇabhūtānāṃ mohanaṃ jambhanaṃ tathā
vātikeṣvapi sattveṣu mohajaiḥ pāpamudbhavaiḥ /
kathitā lakṣaṇā hyete svapnānāṃ satyadarśanā
munibhirvarṇitā hyete purā sarvārthasādhakā /
meṣo vṛṣo mithunaśca karkaṭaḥ siṃha eva tu
tulā kanyā tathā vṛścīśca dhanurmakara eva tu /
kumbhamīnā gajaḥ divyaṃ vānaramasura eva tu
siddhagandharvayakṣādyā manujānāṃ ye prakīrtitā /
rāśayo bahusattvānāṃ kathitā hyagrapuṅgavaiḥ
bahuprakārā vicitrārthā vividhā karmavarṇitā /
teṣu sarveṣu karme ca phalanti guṇavistarāḥ
na karmaguṇanirmuktaṃ paṭhyate khalu dehinām /
guṇe ca karmasaṃyuktaḥ karoti punarudbhavam
guṇaṃ dhamārthasaṃyuktaṃ siddhimantreṣu jāyate /
jāpī guṇatattvajñaḥ karmabandhaguṇāguṇam
na hitāṃ kurute karma yad guṇeṣvapi satkriyām /
kriyā hi kurute karma na kriyā guṇavarjitā
kriyākarmaguṇāṃ caiva saṃyuktaḥ sādhayiṣyati /
vidhipūrvaṃ kriyā karma uktaṃ daśabalaiḥ purā
kriyā karmaguṇā hyete draṣṭā sattvopaceṣṭitā /
vividhā svapnarūpāstu dṛśyante karmamudbhavāḥ
tasmāt svapnanimittena prayojyāḥ karmavistarāḥ /
vidhākāracitrāśca manojñāḥ priyadarśanāḥ
vighnarūpāḥ arūpāśca dṛśyante svapnahetavaḥ /
mahotsāhā mahāvīryā siddhimākāṃkṣiṇo narāḥ
uttamādhamamadhyeṣu siddhisteṣu prakalpyate /
raudrāḥ krūrakarmāstu svapnā sadyaphalā sadā
uttamā dhruvakarmāsu cirakāleṣu siddhaye /
laukikā lokamukhyānāṃ guṇotpādanasambhavāḥ
dṛśyante vividhāḥ svapnā jāpināṃ mantrasiddhaye /
asiddhyarthaṃ tu mantrāṇāṃ nidrā tandrī prakalpyate
vighnaghātanamantraṃ tu tasmiṃ kāle prakalpyate /
yuktirūpā tadā mantrā jāpināṃ taṃ prayojayet
ṣaḍbhujo 'tha mahākrodhaḥ ṣaṇmukhaścaiva prakalpite /
caturakṣaro mahāmantraḥ kumāre mūrttinisṛtaḥ
ghorarūpo mahāghoro varāhākārasambhavaḥ /
sarvavighnavināśārthaṃ kālarātraṃ tadeva rāṭ
vyāghracarmanivastastu sarpābhogavilambitaḥ /
asihasto mahāsattvaḥ kṛtāntarūpī mahaujasaḥ
nirghṛṇaḥ sarvavighneṣu vināyakānāṃ prāṇahantakṛt /
śṛṇvantu sarvabhūtā vai mantraṃ tantre sudāruṇam
nāśako dṛṣṭasattvānāṃ sarvavighnopahārikaḥ /
sādhakaḥ sarvamantrāṇāṃ devasaṅghā śṛṇotha me
namaḥ samantabuddhānāmapratihataśāsanānām / tadyathā - he he mahākrodha ṣaṇmukha ṣaṭcaraṇa sarvavighnaghātaka hūṃ hūṃ / kiṃ cirāyasi vināyaka jīvitāntakara duḥsvapnaṃ me nāśaya / laṅgha laṅgha / samayamanusmara phaṭ phaṭ svāhā //
samanantarabhāṣito 'yaṃ mahākrodharājā sarvavighnavināyakāḥ ārtāḥ bhītāḥ bhinnahṛdayāḥ trastamanaso bhagavantaṃ śākyamuniṃ, mañjuśriyaṃ kumārabhūtaṃ namaskāraṃ kurvate sma / samaye ca tasthuḥ //
atha bhagavān śākyamuniḥ sarvaṃ taṃ śuddhāvāsabhavanamavalokya, ta ca mahāparṣanmaṇḍalaṃ, evamāha - bho bho devasaṅghāḥ ayaṃ krodharājā sarvalaukikalokottarāṇāṃ mantrāṇāṃ sādhyamānānāṃ yo hi duṣṭasattvaḥ jāpinaṃ viheṭhayet, tasyāyaṃ krodharājā sakulaṃ damayiṣyati / śoṣayiṣyati / na ca prāṇoparodhaṃ kariṣyati / paritāpya pariśoṣya vyavasthāyāṃ sthāpayiṣyati / jāpinasya rakṣādharaṇaguptaye sthāsyati / anubṛṃhayiṣyati / yo hyevaṃ samayamatikramet krodharājena kṛtarakṣaṃ sādhakaṃ viheṭhayet //
saptadhāsya sphuṭenmūrdhā arjakasyeva mañjarī /
ityevamuktvā muniśreṣṭho mañjughoṣaṃ tadābravīt
kumāra tvadīyamantrāṇāṃ sakalārthārthavistarām /
mantratantrārthamuktānāṃ sādhakānāṃ viśeṣataḥ
krodharāṭ kathitaṃ tantre sarvavighnapranāśanam /
lokanāthai purā hyetat tathaiva sanniyojitam
duṣṭavighnavināśāya arīṇāṃ krodhanāśanam /
jāpināṃ satataṃ hyetanniśāsu paṭhayetsadā
eṣa rakṣārthasattvānāṃ duḥsvapnānāṃ ca nāśanam /
kathitaṃ lokamukhyaistu sarvamantrārthasādhane
ataḥ paraṃ pravakṣyāmi puruṣāṇāṃ lakṣaṇaṃ śubham /
yeṣu mantrāṇi siddhyante uttamādhamamadhyamā
tejasvī ca manasvī ca kanakābho mahodaraḥ /
viśālākṣo 'tha susnigdho mandarāgī krodhavarjitaḥ
raktāntanayana priyābhāṣī uttamaṃ tasya siddhyati /
tanutvaco 'tha śyāmābho tanvaṅgo nātidīrghakaḥ
mahotsāhī mahojaskaḥ santuṣṭo sarvataḥ śubhaḥ /
utkṛṣṭo yonitaḥ śuddhaḥ alpecchetha durbalaḥ
tasya siddhirdhruvā śreṣṭhā dṛśyate sarvakarmasu /
ahīnāṅgo 'tha sarvatra pūrvaśyāmo mahaujasaḥ
akliṣṭacitto manasvī ca brahmacārī sadā śuci /
+ vāsābhirato nityaṃ lokajño dharmaśīlī ca
bahumitro sadā tyāgī mātrā ca carato sadā /
śucinaḥ dakṣaśīlaśca śaucācārarataḥ sadā
satyavādī ghṛṇī caiva uttamā tasya sidhyati /
avyaṅgaguṇavistāraḥ kulīno dhārmikaḥ sadā
mātṛpitṛbhaktaśca brāhmaṇātithipūjakaḥ /
atikāruṇiko dhīrastasyāpi siddhiruttamā
śyāmāvadātaḥ snigdhaśca alpabhāṣī sadā śuciḥ /
mṛṣṭānnabhojanākāṃkṣī śucidārābhigāminaḥ
lokajño bahumataḥ sattvastasyāpi siddhiruttamā /
nātihasvo na cotkṛṣṭaḥ bhinnāñjanamūrdhajaḥ
snigdhalocanavarṇaśca śuciḥ snānābhirataḥ sadā /
ratnatraye ca prasanno 'bhūt tasyāpi siddhiruttamā
utkṛṣṭakarmaprayuktā ca sattvānāmāśayatadvidaḥ /
sahiṣṇuḥ priyavākyaśca prasanno jinasūnunā /
lokottarī tadā siddhiḥ saphalā tasya śiṣyate
mahāsattvo mahāvīryaḥ mahaujasko mahāvratī /
mahābhogī ca mantrajñaḥ sarvatantreṣu tattvavit
varṇataḥ kṣatriyo hyagro brāhmaṇo vā manasvinaḥ /
strīṣu sevī sadā rāgī kanakābho 'tha varṇataḥ
dṛśyate prāṃśugauraśca tuṅganāso mahābhuja /
pralambabāhu śūraśca mahārājyābhikāṃkṣiṇaḥ
prasanno jinaputrāṇāṃ stryākhyādevipūjakaḥ /
ratnatraye ca bhaktaśca bodhicittavibhūṣitaḥ /
atikāruṇiko dhīraḥ kvacid roṣo mahojaḥ kvacit
mahābhogī mahātyāgī mahojasko durāsadaḥ /
strīṣu vallabhaśūraśca tasyāpiṃ siddhirutamā
atimānarataḥ śūraḥ strīṣu saṅgī sadā punaḥ /
kanakābhaḥ svalpabhojaśca vistīrṇaḥ kaṭhinaḥ śuciḥ
ghṛṇī kāruṇikaḥ dakṣo lokajñaḥ bahumato guṇaiḥ /
mantrajāpī sadā bhaktaḥ jinendrāṇāṃ prabhaṅkaram
teṣu śrāvakaputrāṇāṃ khaḍgināṃ ca sadā punaḥ /
prabhaviṣṇulokamukhyaśca varṇataḥ dvitīye śubhe
avyaṅgaḥ sarvataḥ aṅgaiḥ krūraḥ sāhasikaḥ sadā /
tyāgaśīlī jitāmitro dharmādharmavicārakaḥ
nātisthūlo nātikṛśo nātidīrgho na hrasvakaḥ /
madhyamo manujaḥ śreṣṭhaḥ siddhistasyāpi uttamā
ātāmranakhasusnigdhaḥ raktapāṇitalaḥ śuciḥ /
caraṇāntaṃ raktataḥ snigdhaścakrasvastikabhūṣitaḥ
dhvajatoraṇamatsyāśca patākā padmamutpalāḥ /
dṛśyante pāṇicaraṇayoḥ manujo lakṣalakṣaṇai
tādṛśaḥ puruṣaḥ śreṣṭhaḥ agrasiddhistu kalpyate /
śukladaṃṣṭro asuṣirastuṅgaḥ sikhariṇaḥ samāḥ
tuṅganāso viśālākhyaḥ saṃhatabhrūcibuke śubhāḥ /
gopakṣmalokacihnastu kṛṣṇadṛk tārakāñcitaḥ
lalāṭaṃ yasya vistīrṇaṃ chatrākāraśiraḥ śubhaḥ /
uṣṇīṣākāraśiraścaiva karṇau śobhanataḥ śubhau
siṃhākārahanuḥ sadā agharau pakvabimbhasamaprabhau /
padmapatraraktābhā jihvā yasya dṛśyate tālukācābhiraktikā
grīvā kambusadṛśā pīnaskandhā samudbhavā /
kakṣavakṣaḥ śubhaḥ śreṣṭhaḥ vistīrṇorastathaiva ca
svalpato nābhideśaśca vistīrṇakaṭhinaḥ śubhaḥ /
gambhīrapradakṣiṇā nābhī sirājāle akurvatā
pralambabāhurmahābhujaḥ kaṭisiṃhoracihnitaḥ /
ūrū cāsya vartulakau kaurparau khartavarjitau
eṇeyajaṅghaḥ susampannavartulāśca prakīrtitāḥ /
caraṇau māṃsalaupetau aṅgulībhiḥ samunnatau
raktau raktanakhau snigdhau unnatau māṃsaśobhitau /
atha śiro mahītalāvarṇau śobhanau priyadarśanau /
aśliṣṭau varṇataḥ śuddhau praśastau lokacihnitau
upariṣṭāttu teṣāṃ vai śirājāla anunnatau
purīṣaprasravaṇau mārgau gambhīrāvartadakṣiṇau /
praśastau svalpatarau nityaṃ vṛṣaṇau vartulau śubhau
avadhau akhaṇḍau ca anekaścaiva kīrtyate /
aṅgajāte yadā śuddhyā rāgānte ca samāśritaḥ
svapnakāle cāhāre vṛṣyāṇāṃ khādyabhojanaiḥ /
praśruto varṇato nīlo rakto vā yadi dṛśyate
prabhūtasrāvī snigdhaśca śubhalakṣaṇalakṣitaiḥ /
tathāvidheye sattvākhye uttamā siddhiriṣyate
tṛpurīpī puṇmūtrī ca śaucācārarataḥ śuciḥ /
śayate yo hi yāmānte prātarutthāti jantavaḥ
tasya śuddhi sadā śreṣṭhā dṛśyate sarvakarmikā /
phalāṃ vividhākārāṃ sampadā bahu vā punaḥ
anubhoktā bhavenmadhyairlakṣaṇairabhilakṣitaḥ /
nakṣatraiśca tathā jātaḥ puṣyai revatiphalgunaiḥ
maghāsu anurādhāyāṃ citrārohiṇikṛttikaiḥ /
janakaḥ tepu dṛśyasthaḥ samartho grahacihnitaḥ
prabhātakāle yo jātaḥ siddhisteṣu pradṛśyate /
madhyāhne prātaraścāpi atrānte ca śucigrahāḥ
śuklā somaśuklāśca pītako budhaḥ bṛhaspati /
sāmarthyakāryasiddhyarthaṃ nirīkṣyante sarvajantūnām
atrāntare ca ye jātā manujaḥ śubhakarmiṇaḥ /
teṣāṃ siddhyantyayatnena mantrāḥ sarvārthasādhane
madhyāhnāparatenaiva ravāvāstamane sadā /
atrāntare sadā krūrāḥ grahāḥ paśyanti dehinām
ādityāṅgārakaḥ krūrāḥ keturāhuśaniścaraḥ /
ye ca grahamukhyāstu kampanirghātaulkinaḥ
tārā ghoratamaścaiva kṛṣṇāriṣṭasamastathā /
kālamārakuruḥ raudro dṛśyate tasmi kālataḥ
ādityodayakāle ca budhaḥ paśyati medinīm /
yugamātre rathatyucce paśyate 'sau bṛhaspatiḥ
śukraḥ pareṇa dhanādhyakṣo paśyate 'sau yuge ravau /
madhyāhnādāpūryate candraḥ darśanaṃ candradehinām
budhakāle bhaved rājyaṃ bṛhaspato arthabhogakṛt /
śukre dhananiṣpattiḥ mahārājyaṃ bhogasampadam
dīrghāyuṣmaṃ tathā candre aiśvaryaṃ cāpi sāphalam /
madhyaṃdine tathā bhāno madhyadṛṣṭisamoditā
madhyāhne vigate nityaṃ ādityo diśamīkṣate /
yugamātre hnāsitā nocce keturevamudāhṛtāḥ
rāhuḥ śanaiścaraścaiva tamakālayugāntakaḥ /
tataḥ pareṇā hrasyāyāṃ niṣṭariṣṭolkakampakaḥ
ātāmre 'staṃ gate bhānau sindūrapuñjavarṇite /
yo 'sau grahamukhyastu bāladārakavarṇinaḥ rūpiṇaḥ
śaktihasto mahākrūraḥ aṅgārasyeva darśane /
tato yugāntārpite bhāno śubhānāṃ grahayonayaḥ
ādityadarśanājjātaḥ krūraḥ sāhasiko bhavet /
satyakāṅgārake jātaḥ kruddhalubdho 'bhimāninaḥ
keturiṣṭātidhūmrāṇāṃ janayante vyādhisambhavā /
daridrā vyādhino lubdhā mūrdhvāścaiva janā sadā
kālastamakampānāṃ ulkikāṃ grahakutsitām /
kampanirghātatārāṇāmaśaniścaiva pratāpina
vajroriṣṭatathācānyāṃ ṛkṣādīnāṃ prakalpate /
rāhudarśanaghorastu dṛśyate sarvajantunām
daridrānāthaduḥśīlā pāpacauranarā sadā /
jāyante duḥkhitā martyā janā vyādhimāṇayā /
kuṣṭhino bahurogāśca kāṇakhañjasadajulā
ṣaṇḍapaṇḍe 'napatyāśca durbhagāḥ strīṣu kutsitā /
narā nāryastathā cānye darśanāgrahakutsitām
jāyante bahudhā lokāṃ jātakeṣveva jātakā /
śuklapītagrahāḥ śreṣṭhā teṣu jātiśubhodayāḥ
varṇataḥ śuklapītābhāḥ praśastā jinavarṇitāḥ /
catvāro grahamukhyāstu śukracandragururbudhaḥ
teṣāṃ daerśanasiddhyarthaṃ jāpinā sarvakarmasu /
bāliśānāṃ ca sattvānāṃ jātireva sadā śubhā
sarvasampatsadā miṣṭāḥ kathitā lokapuṅgavaiḥ /
kṣaṇamātraṃ tathonmeṣanimeṣaṃ cāpi acchaṭam
eṣāṃ saṃkṣepate jāti kathitā lokapuṅgavaiḥ /
etanmātraṃ pramāṇaṃ tu grahāṇāṃ lokacintinām
udayante tathā nityaṃ etatkālaṃ tu tattvataḥ /
śreyasā pāpakā hyete bhramante cakravat sadā
śubhāśubhakarā te 'tra mantraṃ ekavat sadā /
te devalokasamāsṛtā nu + + + + + + + + + +
eteṣāṃ kvacit kiñcit pāpabuddhistu jāyate /
śubhāśubhaphalāsattvājjāyante bahudhā punaḥ
sa eṣāṃ darśanamityāhurgrahāṇāṃ karmabhojinām /
sattvānāṃ sattvaramāyānti śīghragāmitvasatvarāḥ
dṛśyādṛśyaṃ kṣaṇānmeṣamacchaṭāṃ tvaritā gatiḥ /
tataḥ kālaṃ prakalpyete + + + + + + + + + + + /
etatkālapramāṇaṃ tu darśitamagrabuddhibhiḥ
ataḥ paraṃ pravakṣyāmi niyate jātake sadā /
muhūrttā dvādaśāścaiva kālaṃ kālaṃ yānuhetavaḥ /
apātraṃ caiva vakṣyante siddhiheturna vā punaḥ
śakunaṃ caiva lokānāṃ dṛṣṭyādṛṣṭya punaḥ punaḥ /
rāṣṭrabhaṅgaṃ ca durbhikṣaṃ + + + nṛpateḥ śubham
kālākālaṃ tadā māryaḥ śivaṃ cakre sadā jana /
ketukampo 'tha nirghātamulkaṃ caiva sadhūbhinam
nakṣatravāratārāṇāṃ caritaṃ ca śubhāśubham /
caritaṃ sarvabhūtānāṃ śivaśivaviceṣṭitam
kravyādāṃ mātarāṃścaiva raudrasattvopaghātinām /
duṣṭasattvāṃ tathā vakṣye caritaṃ piśitāśinām
prasannānā devatā yatra ratnadharmāgrabuddhinām /
śubhakarmasadāyuktāṃ maitracittadayālavām
sādhuceṣṭārthabuddhīnāṃ parapūrttisamāśritām /
ākṛṣṭā mantramuktībhiḥ opadhyāhārahetunām
vistaraṃ caritaṃ vakṣye lakṣaṇaṃ yatra āśritāḥ /
paradeha samāśritya tiṣṭhante mānuṣā sṛtā
devā punastamityāhurasurā mānahetunā /
dvividhā te 'pi tatrasthā pārṣadyā surāsurā
te 'pi tatra dvidhā yānti krūra sādhāraṇā punaḥ /
te 'pi tatra dvidhā yānti śubhāśubhagatipañcakam
tatrasthā trividhā yānti viṃśatriṃśadasaṅkhyakam /
akaniṣṭhā yāvadevendrā yāmāsaṅkhyamabhūpakāḥ
aparyantaṃ yāva dhātūnāṃ lokānāṃ ca śubhāśubham /
yā vāṃ saṃsārikā sattvā yāvāṃ cāryaśrāvakāḥ
buddhapratyekabuddhānāṃ tadaurasāṃ ca sūnunām /
bodhisattvāṃ mahāsattvāṃ daśabhūmipratiṣṭhitām
sarvasattvā tathā nityaṃ sattvayonisamāśritām /
sarvabālisajantūnāṃ gatiyonisamāśritām /
vinirmuktānāṃ saṃsārāhe buddhānāṃ sarvāryām
sarvato nityaṃ lakṣaṇaṃ caritaṃ sadā /
vācāmiṅgitatatvaṃ tu teṣāṃ vakṣye savistaram
ākṛṣṭā sarvabhūtāstu mantratantrasayuktibhiḥ /
āviṣṭākṛṣṭamantrajño paradehasamāśritām
kuśalaiḥ kuśalakarmajñairapramattaiḥ sajāpibhiḥ /
amūḍhacaritaiḥ sarvairnigrahānugrahakṣamaiḥ /
ākṛṣṭā bhūtalā le ke mānuṣye mantrajāpibhiḥ
teṣāṃ siddhinimittaṃ tu sarvaṃ vakṣye tu tattvataḥ /
teṣāṃ dehānurodhārthaṃ mānuṣāṇāṃ sadārujām
nityamatyantadharmārthaṃ mokṣārthaṃ tu prakalpyate /
nigrahaṃ teṣu duṣṭānāṃ viśuddhānāṃ tu pūjanā
nigrahānugrahaṃ caivaṃ mantratantraṃ prakalpyate /
vātaḥ śleṣmapittānāṃ trividhātra tridhā kriyā
teṣāṃ tu prakalpayecchānti trividhaiva kramo mataḥ /
tatra mantraiḥ sadā kuryānmānuṣāṇāṃ cikitsitam
mahābhūtavikalpastu bhūto bhūtādhikaḥ smṛtaḥ /
abhibhūtaṃ tathābhūtairadhibhūtaḥ sa ucyate
adhibhūto yadā janturasvāsthyaṃ janayet tadā /
bhūtaṃ bhūtaprakāraṃ tu dvividhaṃ tu prakalpyate
sattvabhūtastathā nityamasattvaścaiva prakalpyate /
pittaśleṣma tathā cāyurye cānye + + + + + + +
catvāraśca mahābhūtāḥ pañcamamākāśamiṣyate /
āpastejo samāyuktaṃ pṛthivī vāyusamāyutā
asattvasaṅkhyamityāhurbuddhimantaḥ sadā punaḥ /
lokāgrādhipati hyagraḥ ityuvāca mahādyutiḥ
asattvasaṅkhyaṃ hyamānuṣyaṃ + + + + + + + + /
mānuṣaṃ sattvamityāhuragradhīrvadatāṃ varaḥ
amānuṣaṃ mānuṣaṃ vāpi sattvasaṅkhyaṃ sadaivatam /
sattvānāṃ śreyasārthaṃ tu sārvajñaṃ vacanaṃ punaḥ
atītānāgatairbuddhaiḥ pratyutpannaistathaiva ca /
bhāṣitaṃ karmamevaṃ tu śubhāśubhaphalodayam
kevalaṃ vacanaṃ buddhānāmavaśyaṃ karma karoti /
tannimittaṃ gotrasāmānyāt siddhireva pradṛśyate
sarvajñaṃ jñānamityāhuḥ kṣemaṃ śāntaṃ sadā śucim /
niṣṭhaṃ śuddhanairātmyaṃ paramārthaṃ mokṣamiṣyate
tadeva vartma sattveṣu idaṃ sūtramudāhṛtam /
tatra mantrasadoṣadhyā aśeṣaṃ vacanaṃ jage
bhūtaṃ bhaviṣyamatyantaṃ sarvaśāstrasupūjitam /
lokāgryaṃ dharmanairātmyaṃ sadāśāntaśivaṃ padam
etat sārvajñavacanaṃ niṣṭhaṃ tasya paraṃ padam /
kevalaṃ tu prakalpyete sarvajñajñānamudbhavam
prabhāvaṃ sarvabuddhānāṃ bodhisattvānāṃ ca dhīmatām /
mantrāṇāṃ sarvakarmeṣu siddhiḥ sarvatra darśitā /
ata eva munīndreṇa kalparājaḥ prabhāṣitaḥ
anena vartmanā gacchanmantrarūpeṇa dehinām /
nirvāṇapuramāpnoti śāntanirjarasampadam /
aśokaṃ virajaṃ kṣemaṃ bodhiniṣṭhaṃ sadāśivam
ya eṣa sarvabuddhānāṃ śāsanaṃ mantrajāpinām /
kathite bhūtale tantramaśeṣaṃ mantrajāpinām
sarvaṃ jñānajñeyaṃ ca karmahetunibandhanam /
sarvametaṃ tu mantrārthaṃ trividhā bodhinimnagā
aśeṣajñānaṃ tu buddhānāmiha kalpe pradarśitam /
sattvānāṃ ca hitārthāya sarvalokeṣu pravartitam
ye hāsti kalparāje 'sminnānyakalpeṣu dṛśyate /
yo 'nyakalpeṣu kathitaṃ muniputraistu munivaraiḥ
te hāsti sarvamantrāṇāṃ kalpaṃ vistarameva tu /
ata eva jinendreṇa kathitaṃ sarvadehinām
mahītale ca triloke 'smiṃ na sau vi + + + + /
yo 'smin kalparājendre nānīto na vaśīkṛtaḥ
astaṃgate municandre śūnye bhūtalamaṇḍale /
iha kalpe sthite loke śāsanārthaṃ kariṣyati
kumāraḥ sarvabhūtānāṃ mañjughoṣaḥ sadā śubhaḥ /
buddhakṛtyaṃ tathā loke śāsane 'smin kariṣyati
prabhāvaṃ kalparājasya cirakālābhilāṣiṇām /
śrutvā sakṛdadhimucyante teṣu siddhiḥ sadā bhavet
avandhyaṃ sarvabhūtānāṃ vacanedaṃ sadā śubham /
mantriṇāṃ sarvabhūteṣu jāpahoma sadā ratām
tryadvikeṣu jñāneṣu jñānaṃ yatra pravartate /
sa eva pravartate asmiṃ kalparāje varottame
mantrapratiṣṭhā buddhānāṃ śāsanaṃ sa ihoditam /
nirvikalpastu taṃ mantraṃ vikalpe 'smiṃ tadihocyate
karoti sarvasattvānāmarthānarthaṃ śubhāśubham /
gatibuddhistathā sattvaṃ lokānāṃ ca śivāśivam
sa eṣa prapañcyate kalpe niḥprapañcāstathāgatā /
lokātītā svasambuddhā lokahetorihocyate
adhikaṃ sarvadharmāṇāṃ lokadharmā hyatikramā /
karoti vividhāṃ karmī vicitrāṃ lokapūjitām
mantrarāṭ karmasūdyuktaḥ sattvarāśestathā hitaḥ /
kumāro mañjughoṣastu buddhakṛtyaṃ karoti saḥ
tasyārthaṃ guṇaniṣpattilokādhānaṃ śubhāśubham /
adhyeṣṭāhaṃ pravaktā vai nādhyeṣṭā dharmamucyate
kevalaṃ sarvasattvānāṃ hitārthaṃ buddhabhāṣitam /
atītaiḥ sarvabuddhaistu bhāṣitaṃ tuṃ pravakṣyate
buddhavaṃśamavicchinnaṃ bhaviṣyatyadhimucyate /
te sarvajñajñānamudbhavamantriṇāṃ sarvakarmasu
sarvajñajñānapravṛttaṃ tu karmamekaṃ praśasyate /
pūrvakarma svakaṃ loke tadadhunā paribhujyate
tasmāt karma prakurvīta iha janmasu duṣkaram /
mantrāḥ siddhyantyayatnena karmabandha ihāpi tam
janme siddhiḥ syādiha karme 'pi dṛśyate /
tasmāt sarvabuddhaistu karmamekaṃ praśaṃsitam
vidhiyuktaṃ tu tat karma kṣipraṃ siddhi ihāpi tat /
bhramanti sattvā vidhihīnā bāliśāstu pramohittāḥ
tasmāt sarvaprakāreṇa karma ekaṃ praśaṃsitam /
vidhiṃ karmasamāyuktaṃ saṃyuktaḥ sādhayiṣyati /
vidhihīnaṃ tathā karma sucireṇāpi na siddhyati
na hi dhyānairvinā mokṣaṃ na mokṣaṃ dhyānavarjitam /
tasmāddhyānaṃ ca mokṣaṃ ca saṃyukte bodhimucyate
Original text: Mañjuśrīmūlakalpa · Edition: M.M.T. Ganapati Shastri, 1925 (3 vols.), reprint: Delhi: Sri Satguru Publications 1989, pp. 1-722. Cf. also Aryamanjusrimulakalpa. In: Mahayanasutrasamgraha, part II, ed. by P.L. Vaidya, Darbhanga 1964 (Buddhist Sanskrit Texts, 18). · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0