મઞ્જુશ્રીમૂલકલ્પ · અધ્યાય 15
ઇતિ ॥
બોધિસત્ત્વપિટકાવતંસકાન્મહાયાનવૈપુલ્યસૂત્રાત્ આર્યમઞ્જુશ્રિયમૂલકલ્પાત્ ચતુર્દશમઃ ચક્રવર્ત્તિપટલવિધાનમણ્ડલસાધનોપયિકવિસરઃ પરિસમાપ્ત ઇતિ ॥
અથ પઞ્ચદશઃ પટલવિસરઃ ।
અથ ખલુ વજ્રપાણિર્બોધિસત્ત્વો મહાસત્ત્વસ્તત્રૈવ પર્ષન્મધ્યે સન્નિપતિતો ઽભૂત્ । સન્નિષણ્ણઃ સ ઉત્થાયાઅસનાદ્ ભગવન્તં ત્રિઃ પ્રદક્ષિણીકૃત્ય, ભગવતશ્ચરણયોર્નિપત્ય, ભગવન્તમેતદવોચત્ - સાધુ સાધુ ભગવન્ સુદેશિતં, સુપ્રકાશિતં પરમસુભાષિતં વિદ્યામન્ત્રપ્રયોગમહાધર્મમેઘવિનિસૃતં સર્વતથાગતહૃદયં મહાવિદ્યારાજચક્રવર્તિનમહાકલ્પવિસ્તરસર્વથાપારિપૂરકં સફલં સમ્પાદકબોધિમાર્ગનિરુત્તરં ક્રિયાભેદસંધ્યજપહોમવિદ્યચર્યાનુવર્ત્તિનાં માર્ગં દૃષ્ટફલકર્મપ્રત્યયજનિતહેતુનિમિત્તમહાદ્ભુતદશબલાક્રમણકુશલબોધિમણ્ડમાક્રમણનિયતપરાયણમ્ । તત્ સાધુ ભગવાં વદતુ શાસ્તા મન્ત્રસાધનાનુકૂલાનિ સ્વપ્નસન્દર્શનકાલનિમિત્તમ્; યેન વિદ્યાસાધકાનુવર્ત્તિનઃ સત્ત્વાઃ સિદ્ધિનિમિત્તં કર્મ આરભેયુઃ, સફલાશ્ચ સર્વવિદ્યાઃ કર્મનિમિત્તાનિ ભવન્તિ રિતિ ॥
એવમુક્તે ભગવાં શાક્યમુનિઃ વજ્રપાણિં બોધિસત્ત્વમેતદવોચત્ - સાધુ સાધુસ્ત્વં યક્ષેશ બહુજનહિતાય ત્વ પ્રતિપન્નઃ બહુજનસુખાય લોકાનુકમ્પાયૈ મહતો જનકાયસ્યાર્થાય હિતાય સુખાય સર્વવિદ્યાસાધકાનામર્થાય । તં શૃણુ, સાધુ ચ સુષ્ઠુ ચ મનસિ કુરુ, ભાષિષ્યે ઽહં તે ॥
આદૌ તાવત્ પૂર્વકર્મારમ્ભં સર્વકર્મેષુ નિઃસઙ્ગં સ્થાન ગત્વા, પર્વતાગ્રે નદીકૂલે વા ગુહાચત્વરકેષુ વા, શુચૌ દેશે ઉડયં કૃત્વા, પટે પ્રતિષ્ઠાપ્ય મહતી પૂજાં કૃત્વા, તેનૈવ વિધિના પૂર્વવત્ સર્વકર્મેષુ શુક્લપક્ષે પ્રાતિહારપક્ષે વા અવશ્યં શુભે ઽહનિ રાત્રૌ પ્રથમે યામે શ્વેતચન્દનકર્પૂરકુઙ્કુમં ચેકીકૃત્ય, ખદિરકાષ્ઠૈરગ્નિં પ્રજ્વાલ્ય, પટસ્યાગ્રતશ્ચતુર્હસ્તપ્રમાણમાગ્રથિતઃ આહુતિં સહસ્રાષ્ટં જુહુયાન્નિર્ધૂમે વિગતજ્વાલે ચાઙ્ગારે તદ હોમાન્તે પદ્મપુષ્પાષ્ટસહસ્રં જુહુયાત્ । શ્વેતચન્દનાભ્યક્તામ્ । હોમાન્તે ચ ભદ્રપીઠં મુદ્રાં બધ્વા આસનં દદ્યાત્ સ્વમન્ત્રસ્ય સ્વમન્ત્રેણૈવ । અનેન મન્ત્રેણ તુ હોમં કુર્યાત્ - નમઃ સમન્તબુદ્ધાનામપ્રતિહતશાસનાનામ્ । તદ્યથા - ઓમ્ કુમારરૂપિણ દર્શય દર્શયમાત્મનો ભૂતિ સમુદ્ભાવય સ્વપ્નં મે નિવેદ યથાભૂતમ્ । હૂં હૂં ફટ્ ફટ્ સ્વાહા ।
અનેન મન્ત્રેણ કૃતરક્ષો હોમકર્મણિ સર્વાન્યસ્મિં કર્મ કુર્યાત્ । તતો ભયાગ્રાં કુશાં સંસ્તીર્ય કુશવિણ્ડકશિરોપધાનપૂર્વશિરઃ પટસ્યાગ્રતો નાતિદૂરે નાત્યાસન્ને સ્વપેત્ પ્રથમં યામં જાગરિકાયોગમનુયુક્તઃ સર્વબુદ્ધબોધિસત્ત્વાનાં પ્રણમ્ય પાપં ચ પ્રતિદેશ્ય આત્માનં નિર્યાતયેત્ સર્વબુદ્ધાનામ્ । તતો નિદ્રાં વશમાગચ્છેત્ યથા સુખમિતિ ॥
પ્રથમે યામે તુ યે સ્વપ્ના તાં વિદુઃ શ્લેષ્મસમ્ભવામ્ ।
દ્વિતીયે પિઅત્તમુત્થાનાદ્ ગર્હિતા લોકસમ્ભવા
તૃતીયે વાતિકં વિન્દ્યાચ્ચતુર્થે સત્યસમ્ભવામ્ ।
શ્લેષ્મિકે સ્વપ્નમુખ્યે તુ ઈદૃશાં પશ્ય વૈ સદા
મણિકૂટાં મુક્તાહારાંશ્ચ સમન્તતઃ પ્રભૂતામ્ ।
અમ્ભરાશિં તૃપ્લુતં ચાત્માનં સ પશ્યતિ
સમન્તાત્ સરિતા કીર્ણં મહોદધિસમપ્લુતમ્ ।
તત્રસ્થો માત્મદેહસ્થો પશ્યે ચૈવ યત્ર વૈ
તત્ર તં દેશમાકીર્ણં પુષ્કરિણ્યો સમન્તતઃ ।
પ્લવં ચોદ્પાનં ચ પાનાગારં ચ વેશ્મનમ્
ઉદકોઘૈરુહ્યમાનં તુ પશ્યૈચ્ચૈવ સમન્તતઃ ।
હિમાલયં તથાદ્રિં વા સ્ફટિકસ્થં મહાનદમ્
નગં શૈલં ચ રાજં ચ સ્ફટીકાભિઃ સમં ચિતમ્ ।
મુક્તાજાલસંછન્નં મુક્તારાશિં ચ પશ્યતિ
મહાવર્ષં જલૌઘં ચ પશ્યતે ઽસૌ કહાવહઃ ।
શ્વેતં સિતં છત્રં પાણ્ડરં વાપિ ભૂષણમ્
કુઞ્જરં શુક્લરૂપં વા કફિને સ્વપ્નમુચ્યતે ।
સિતં ચામરપુરુષં વા અમ્બરં વાપિ દર્શનમ્
સ્પર્શનં સૈન્ધવાદીનાં લવણાનાં ચ સર્વતઃ ।
કર્પાસં ક્ષૌમપટ્ટં વા લોહરૂપ્યં તથાગુરુમ્
સ્પર્શને ગ્રસને ચૈવ શ્લેષ્મિકે સ્વપ્નમિષ્યતે ।
માષાધ્માતકાશ્ચૈવ તિલપિષ્ટા ગુડોદના
વિવિધા માષભક્ષાસ્તુ કફિને સ્વપ્નમિષ્યતે ।
સ્વસ્તિકાપૂપિકા ચાન્યે કૃસરા પાયસા પરે
તેષાં ભક્ષણા સ્વપ્ને શ્લેષ્મિકસ્ય વિધીયતે ।
શઙ્કુલ્યા પર્પટા ખાદ્યા વિવિધા સૂપજાતયઃ
સ્પર્શનાદ્ ભક્ષણાશ્ચૈવ સ્વપ્ને શ્લેષ્માઘબૃંહણમ્ ।
અનેકપ્રકારપૂર્વાસ્તુ ખાદ્યભોજ્યાનુસમ્મતા
ભક્ષણાસ્પર્શનાત્તેષાં કફિને સ્વપ્નચેષ્ટિતમ્ ।
આશનં સયનં યાનં વાહનં સત્ત્વસમ્ભવમ્
સ્પર્શનારોહણાચૈવ પ્રથમે યામે તુ દર્શનમ્ ।
સ્વપ્ના યદિ દૃશ્યેરં કફિને સર્વમુચ્યતે
એવંપ્રકારા યે સ્વપ્ના જલસમ્ભવચેષ્ટિતા ।
વિવિધા વા ખાદ્યભોજ્યાનાં શ્લેષ્મિકાનાં ચ દર્શનમ્
તેષાં સ્વપ્ને દૃષ્ટ્વા વૈ શ્લેષ્મિકાનાં તુ ચેષ્ટિતમ્ ।
અચિન્ત્યો હ્યન્યેકા કથિતા સ્વપ્ના લોકનાયકૈઃ
પૈત્તિકસ્ય તુ સ્વપ્નાનિ દ્વિતીયયામે હિ દેહિનામ્ ।
જ્વલન્તમગ્નિરૂપં વા નાનારત્નસમુદ્ભવામ્
અગ્નિદાહં મહોલ્કં વા જ્વલન્તં સર્વતો દિશઃ ।
સ્વપ્ને પશ્યતે જન્તુઃ પિત્તસમ્મૂર્ચ્છિતો હ્યસૌ
પદ્મરાગ તથા રત્નં અન્યં વા રત્નસમ્ભવમ્ ।
સ્વપ્ને દર્શનં વિન્દ્યા પૈત્તિકસ્ય તુ દેહિનઃ
અગ્નિસંસેવનાદાઘા સ્પર્શનાદ્ ભક્ષણાદપિ ।
વિવિધાં પીતવર્ણાનાં સ્વપ્ને પિત્તમૂર્ચ્છિતૈઃ
તપન્તં નિત્યમાદિત્યં આતપં કટુકં સદા ।
સ્વપ્ને યાનિ પશ્યેત પિત્તાન્તદેહમૂર્ચ્છિતઃ
હેમવર્ણં તદાકાશં પીતવર્ણં મહીતલમ્ ।
સ્વપ્ને યો ઽભિપશ્યેત પિત્તગ્લાન્યસમ્ભવા
સમન્તાજ્જ્વલિતં બહ્નિં દ્યોતમાનં નભસ્તલમ્ ।
પશ્યતે સ્વપ્નકાલે ઽસ્મિં પિત્તાક્રાન્તો હિ દેહિનઃ
હેમવર્ણં તદા ભૂમિં પર્વતં વા શિલોચ્ચયમ્ ।
મહાનાગં તથા યાનં સર્વં હેમમયં સદા
પશ્યતે નિત્યસ્વપ્નસ્થો પિત્તચેષ્ટાભિમૂર્ચ્છિતઃ ।
સર્વં હેમમયં ભાણ્ડં યાનં ભૂષણવાહનમ્
આસનં શયનં ચાપિ જાતરૂપસમુદ્ભવમ્ ।
સ્પર્શનારોહણાચ્ચૈવ પૈત્તિકં સ્વપ્નદર્શનમ્
પીતમાલ્યામ્બરસંવીતઃ પીતવસ્ત્રોપશોભિતઃ ।
પીતનિર્ભાસગન્ધાઢ્યો પીતયજ્ઞોપવીતિનઃ
પીતાકારં ચ આત્માનં સ્વપ્ને યો ઽભિપશ્યતિ ।
પિત્તમૂર્ચ્છાસમુત્થાનાદ્ દ્વિતીયે યામે તુ દર્શનાત્
એવંપ્રકારા વિવિધા વા યેભ્યઃ સ્વપ્નાનુવર્ણિતાઃ ।
વિવિધા પીતનિર્ભાસા સ્વપ્ના પિત્તસમુદ્ભવા
મધ્યમે યામનિર્દિષ્ટા પિત્તકાન્તાનુ દેહિનામ્ ।
અનેકાકારરૂપાસ્તુ પીતાભાસસમુદ્ભવાઃ
કથિતા લોકમગ્રૈસ્તુ સ્વપ્નાઃ પિત્તસમુદ્ભવાઃ ।
વાતિકા યે તુ સ્વપ્ના વૈ તૃતીયે યામે નુ કથ્યતે ।
પ્રભાસ્વરા સમન્તાદ્વૈ દિશઃ સર્વા નુ દૃશ્યતે ।
આકાશગમનં ચાપિ તિર્યં ચાપિ નભસ્તલે
સમન્તા હ્યટતે નિત્યં આકાશે ચ નભસ્તલમ્ ।
વાતિકં સ્વપ્નમિત્યુક્તં ઈદૃશં તુ વિધીયતે
પ્લવનં લઙ્ઘનં ચૈવ તરૂણાં ચાભિરોહણમ્ ।
પઠનં સર્વશાસ્ત્રાણાં મન્ત્રાણાં ચ વિશેષતઃ
ભાષણં જલ્પનં ચાપિ પ્રભૂતં ચાપિ વાતિકે ।
રોહણં કણ્ટકવૃક્ષાણાં ભક્ષણં વાતિતિક્તકમ્
કટ્વમ્લં સર્વખાદ્યાનાં ભક્ષણં ચાપિ વાતિકે ।
વાતસઙ્કધમુખ્યાનાં ફલાનાં વાતિકોપિતામ્
તેષાં તુ ભક્ષણે સ્વપ્ને નિર્દિષ્ટા વાતસમ્ભવા ।
ભક્ષાહારવિશેષાણાં દ્રવ્યાણાં ચ વાતલમ્
ક્ષિપ્તચિત્તા તથા જન્તુ સ્પર્શનાદ્ ભક્ષણાદપિ ।
ભૃત્યતા સર્વભૂતાનાં દર્શનાચ્ચાપિ આત્મનામ્
સ્વપ્ને યો હિ પશ્યેત્ તાદૃશં વાતિકં વિદુઃ ।
વિવિધાકારચેષ્ટાં તુ વિવિધલિઙ્ગનભાષિતા
વિવિધાઘોરભાષાસ્તુ વાતિકે સ્વપ્નદર્શને ।
એવમાદીનિ સ્વપ્નાનિ કથિતા લોકપુઙ્ગવૈઃ
ત્રિધા પ્રયોગાદ્યુ યુક્તાનિ રાગદ્વેષમોહિનામ્ ।
રાગિણાં વિન્દ્યાચ્છલેષ્મજં પૈત્તિકં દ્વેષમુદ્ભવમ્
મોહજં વાતિકં ચાપિ વ્યતિમિશ્રં વિમિશ્રિતઃ ।
સ્વપ્નોપઘાતં રાગાખ્યં ગ્રામ્યધર્મં તુ દર્શનમ્
સ્ત્રીષુ સઙ્ખ્યા ભવેત્ તત્ર સ્વપ્ને શ્લેષ્મસમુદ્ભવે ।
દ્વેષિણાં કલહશીલાખ્યં સ્વપ્ને પિત્તસમુદ્ભવે
મોહજં સ્તિમિતાકારં સ્મૃતિનષ્ટોપદર્શને ।
વ્યતિમિશ્રેણ સંયુક્તોસ્તુ સ્વપ્ના દૃશ્યન્તિ વૈ સદા
તસ્માત્ સર્વપ્રકારેણ સ્વપ્નાખ્યં સત્ત્વવર્જિતમ્ ।
ક્રિયાકાલસમશ્ચૈવ નિર્દિષ્ટસ્તત્ત્વદર્શિભિઃ
શ્લેષ્મિકાણાં કથિતા સત્ત્વા વર્ણવન્તઃ પ્રિયંવદા ।
દીર્ઘાયુષો ઽથ દુર્મેધા સ્નિગ્ધવર્ણા વિશારદા
ગૌરાઃ પ્રાંશુવૃત્તાશ્ચ સ્ત્રીષુ સઙ્ગે સદા રતાઃ ।
ધર્મિષ્ઠા નિત્યશૂરાશ્ચ બહુમાનાભિરતાઃ સદા
નક્ષત્રે જાતિનિર્દિષ્ટઃ મત્સરાસ્યાદચિહ્નિતે ।
મહીપાલા તથા ચાન્યે સેનાપત્યાર્થસંસ્થિતે ।
જાયતે ભોગવત્યાશ્ચ યથાકર્મોપજીવિનઃ
સ્વકર્મફલનિર્દિષ્ટં ન મન્ત્રં કર્મવર્જિતમ્ ।
ન કર્મં મન્ત્રમુખ્યં તુ કથિતં લોકનાયકૈઃ ।
તસ્માત્ શ્લેષ્મિકે સત્ત્વે સિદ્ધિરુક્તા મહીતલે
ભૂમ્યાધિપત્યં મહાભોગે સિદ્ધિમાયાતુ તસ્ય તુ ।
આહારાં શ્લેષ્મિકાં સર્વાં નાતિસેવી ભવેજ્જપી
અત્યર્થં સેવિતા હ્યેતે સ્વપ્ના શુદ્ધ્યાર્થસમ્ભવા ।
તા ન સેવે તદા મન્ત્રી ભિદ્યર્થા તુ વર્ણિતઃ
નાપિ સ્વપે તદા કાલે યુક્તિમન્તો વિચક્ષણઃ ।
પૈત્તિકસ્યા તુ સત્ત્વસ્ય કથ્યતે ચરિતં સદા
દ્વેષાકારક્રુદ્ધં તુ કૃષ્ણવર્ણો ઽથ દુર્બલઃ ।
ક્રૂરઃ ક્રૂરકર્મા તુ સદા વક્રો વિધીયતે
શૂરઃ સાહસિકો નિત્યં બલબુદ્ધિસમન્વિતઃ ।
વહ્વભાષ્યે બહુમિત્રા બહુશાસ્ત્રસમાધિગઃ
ધાર્મિકઃ સ્થિરકર્માન્તઃ દ્વેષમુત્થાનવર્ણિતઃ ।
મનસ્વી બહુશક્રશ્ચ જાયતે દ્વેષલક્ષિતઃ
શૂર દ્વેષી ચ બહ્વાર્થો લોકજ્ઞો પ્રિયદર્શનઃ ।
નિર્મુક્તો નિઃસ્પૃહશ્ચાપિ ધીરો દુઃસહઃ સદા
માની મત્સરઃ ક્રુદ્ધઃ સ્ત્રીષુ કાન્તો સદા ભવેત્ ।
મહોત્સાહી દૃઢમન્ત્રી ચ મહાભોગો ઽથ જાયતે
આક્રમ્ય ચરતે સત્ત્વાં યથાકર્માનુલબ્ધિનામ્ ।
નિત્યં તસ્ય સિદ્ધ્યન્તે મન્ત્રાઃ પ્રાણોપરોધિનઃ
ક્ષિપ્રં સાધયતે હ્યર્થાં દારુણાં મુનિરૂર્જિતામ્ ।
સત્ત્વોપઘાતાઃ યઃ કર્માઃ સિદ્ધ્યન્તે તસ્ય દેહિનઃ
વિવિધપ્રયોગાસ્તુ યે કર્માઃ પ્રયુક્તા સર્વમન્ત્રિણામ્ ।
આદરા તે તુ સિદ્ધ્યન્તે નાન્યસત્ત્વેષુ કર્મસુ
દ્વેષિકા યે તુ મન્ત્રા વૈ પરસત્ત્વાનુપીડિનઃ ।
પરમન્ત્રા તથા ચ્છિન્દે ક્રોધસત્ત્વસ્ય સિદ્ધ્યતિ
પરદ્રવ્યાપહારાર્થં પરપ્રાણોપરોધિનઃ ।
સિદ્ધ્યન્તે ક્રોધમન્ત્રાસ્તુ નાન્યમન્ત્રેષુ યોજયેત્
કુરુતે ચાધિપત્યં વૈ એષ સત્ત્વો ઽથ દ્વેષજઃ ।
કૃષ્ણવર્ણો ઽથ શ્યામો વા ગૌરો વાથ વિમિશ્રિતઃ
જાયતે ક્રોધનો મર્ત્યો હેમવર્ણવિવર્જિતઃ ।
રૂક્ષવર્ણો ઽથ ધૂમ્રો વા કપિલો વા જાયતે નરઃ
શૂરઃ ક્રૂરઃ તથા લુબ્ધઃ વૃશ્ચિકારાશિમુદ્ભવઃ ।
અઙ્ગારગ્રહક્ષેત્રસ્થઃ શ્લેષ્મણાય બૃહસ્પતેઃ
જાયતે હ્યલ્પભોજી સ્યાત્ કટ્વંમ્લરસસેવિનઃ ।
આયુષ્યં તસ્ય દીર્ઘં તુ સ્મૃતિમન્ત્રો ઽથ જાયતે
વાતિકસ્ય તુ વક્ષ્યે ઽહં ચરિતં સત્ત્વચેષ્ટિતમ્ ।
વિવર્ણો રૂક્ષવર્ણસ્તુ પ્રમાણો નાતિદુર્વલઃ
નષ્ટબુદ્ધિઃ સદા પ્રાજ્ઞો હૃત્સ્થિરો હ્યનવસ્થિતઃ ।
ગાત્રકમ્પં ભ્રમિશ્ચાપિ છર્દિ પ્રશ્રવનં બહુઃ
બહ્વાસી નિત્યભોજી ચ બહ્વાવાચો ભવે હિ સઃ ।
વિરુદ્ધઃ સર્વલોકાનાં બહ્વમિત્રો ઽથ જાયતે
દુઃશીલો દુઃખિતશ્ચાપિ જાયતો ઽસૌ મહીતલે ।
અન્તર્દ્ધાનિકમન્ત્રા વૈ તસ્ય સિદ્ધિમુદાહૃતમ્
વાતપ્રકોપના યે ભક્ષાસ્તે તસ્યાનુવર્તિનઃ ।
તં ન સેવેત્ સદા જાપી કર્મસિદ્ધિમકાંક્ષયમ્
મોહામુદ્ભવમેષાં તુ સત્ત્વાનાં વાતકોપિનામ્ ।
મોહજા કથિતા હ્યેતે મૂઢમન્ત્રપ્રસાધિતા
નિત્યં તેષુ મૂઢાનાં મોહાનાં સિદ્ધિરિષ્યતે ।
નક્ષત્રે જલજારાશૌ ગ્રહસત્યાર્થમીક્ષિતે
નાચરેચ્છુભકર્માણિ વાતિકે સત્ત્વમુર્ચ્છિતે ।
વશ્યાકર્ષણભૂતાનાં મોહનં જમ્ભનં તથા
વાતિકેષ્વપિ સત્ત્વેષુ મોહજૈઃ પાપમુદ્ભવૈઃ ।
કથિતા લક્ષણા હ્યેતે સ્વપ્નાનાં સત્યદર્શના
મુનિભિર્વર્ણિતા હ્યેતે પુરા સર્વાર્થસાધકા ।
મેષો વૃષો મિથુનશ્ચ કર્કટઃ સિંહ એવ તુ
તુલા કન્યા તથા વૃશ્ચીશ્ચ ધનુર્મકર એવ તુ ।
કુમ્ભમીના ગજઃ દિવ્યં વાનરમસુર એવ તુ
સિદ્ધગન્ધર્વયક્ષાદ્યા મનુજાનાં યે પ્રકીર્તિતા ।
રાશયો બહુસત્ત્વાનાં કથિતા હ્યગ્રપુઙ્ગવૈઃ
બહુપ્રકારા વિચિત્રાર્થા વિવિધા કર્મવર્ણિતા ।
તેષુ સર્વેષુ કર્મે ચ ફલન્તિ ગુણવિસ્તરાઃ
ન કર્મગુણનિર્મુક્તં પઠ્યતે ખલુ દેહિનામ્ ।
ગુણે ચ કર્મસંયુક્તઃ કરોતિ પુનરુદ્ભવમ્
ગુણં ધમાર્થસંયુક્તં સિદ્ધિમન્ત્રેષુ જાયતે ।
જાપી ગુણતત્ત્વજ્ઞઃ કર્મબન્ધગુણાગુણમ્
ન હિતાં કુરુતે કર્મ યદ્ ગુણેષ્વપિ સત્ક્રિયામ્ ।
ક્રિયા હિ કુરુતે કર્મ ન ક્રિયા ગુણવર્જિતા
ક્રિયાકર્મગુણાં ચૈવ સંયુક્તઃ સાધયિષ્યતિ ।
વિધિપૂર્વં ક્રિયા કર્મ ઉક્તં દશબલૈઃ પુરા
ક્રિયા કર્મગુણા હ્યેતે દ્રષ્ટા સત્ત્વોપચેષ્ટિતા ।
વિવિધા સ્વપ્નરૂપાસ્તુ દૃશ્યન્તે કર્મમુદ્ભવાઃ
તસ્માત્ સ્વપ્નનિમિત્તેન પ્રયોજ્યાઃ કર્મવિસ્તરાઃ ।
વિધાકારચિત્રાશ્ચ મનોજ્ઞાઃ પ્રિયદર્શનાઃ
વિઘ્નરૂપાઃ અરૂપાશ્ચ દૃશ્યન્તે સ્વપ્નહેતવઃ ।
મહોત્સાહા મહાવીર્યા સિદ્ધિમાકાંક્ષિણો નરાઃ
ઉત્તમાધમમધ્યેષુ સિદ્ધિસ્તેષુ પ્રકલ્પ્યતે ।
રૌદ્રાઃ ક્રૂરકર્માસ્તુ સ્વપ્ના સદ્યફલા સદા
ઉત્તમા ધ્રુવકર્માસુ ચિરકાલેષુ સિદ્ધયે ।
લૌકિકા લોકમુખ્યાનાં ગુણોત્પાદનસમ્ભવાઃ
દૃશ્યન્તે વિવિધાઃ સ્વપ્ના જાપિનાં મન્ત્રસિદ્ધયે ।
અસિદ્ધ્યર્થં તુ મન્ત્રાણાં નિદ્રા તન્દ્રી પ્રકલ્પ્યતે
વિઘ્નઘાતનમન્ત્રં તુ તસ્મિં કાલે પ્રકલ્પ્યતે ।
યુક્તિરૂપા તદા મન્ત્રા જાપિનાં તં પ્રયોજયેત્
ષડ્ભુજો ઽથ મહાક્રોધઃ ષણ્મુખશ્ચૈવ પ્રકલ્પિતે ।
ચતુરક્ષરો મહામન્ત્રઃ કુમારે મૂર્ત્તિનિસૃતઃ
ઘોરરૂપો મહાઘોરો વરાહાકારસમ્ભવઃ ।
સર્વવિઘ્નવિનાશાર્થં કાલરાત્રં તદેવ રાટ્
વ્યાઘ્રચર્મનિવસ્તસ્તુ સર્પાભોગવિલમ્બિતઃ ।
અસિહસ્તો મહાસત્ત્વઃ કૃતાન્તરૂપી મહૌજસઃ
નિર્ઘૃણઃ સર્વવિઘ્નેષુ વિનાયકાનાં પ્રાણહન્તકૃત્ ।
શૃણ્વન્તુ સર્વભૂતા વૈ મન્ત્રં તન્ત્રે સુદારુણમ્
નાશકો દૃષ્ટસત્ત્વાનાં સર્વવિઘ્નોપહારિકઃ ।
સાધકઃ સર્વમન્ત્રાણાં દેવસઙ્ઘા શૃણોથ મે
નમઃ સમન્તબુદ્ધાનામપ્રતિહતશાસનાનામ્ । તદ્યથા - હે હે મહાક્રોધ ષણ્મુખ ષટ્ચરણ સર્વવિઘ્નઘાતક હૂં હૂં । કિં ચિરાયસિ વિનાયક જીવિતાન્તકર દુઃસ્વપ્નં મે નાશય । લઙ્ઘ લઙ્ઘ । સમયમનુસ્મર ફટ્ ફટ્ સ્વાહા ॥
સમનન્તરભાષિતો ઽયં મહાક્રોધરાજા સર્વવિઘ્નવિનાયકાઃ આર્તાઃ ભીતાઃ ભિન્નહૃદયાઃ ત્રસ્તમનસો ભગવન્તં શાક્યમુનિં, મઞ્જુશ્રિયં કુમારભૂતં નમસ્કારં કુર્વતે સ્મ । સમયે ચ તસ્થુઃ ॥
અથ ભગવાન્ શાક્યમુનિઃ સર્વં તં શુદ્ધાવાસભવનમવલોક્ય, ત ચ મહાપર્ષન્મણ્ડલં, એવમાહ - ભો ભો દેવસઙ્ઘાઃ અયં ક્રોધરાજા સર્વલૌકિકલોકોત્તરાણાં મન્ત્રાણાં સાધ્યમાનાનાં યો હિ દુષ્ટસત્ત્વઃ જાપિનં વિહેઠયેત્, તસ્યાયં ક્રોધરાજા સકુલં દમયિષ્યતિ । શોષયિષ્યતિ । ન ચ પ્રાણોપરોધં કરિષ્યતિ । પરિતાપ્ય પરિશોષ્ય વ્યવસ્થાયાં સ્થાપયિષ્યતિ । જાપિનસ્ય રક્ષાધરણગુપ્તયે સ્થાસ્યતિ । અનુબૃંહયિષ્યતિ । યો હ્યેવં સમયમતિક્રમેત્ ક્રોધરાજેન કૃતરક્ષં સાધકં વિહેઠયેત્ ॥
સપ્તધાસ્ય સ્ફુટેન્મૂર્ધા અર્જકસ્યેવ મઞ્જરી ।
ઇત્યેવમુક્ત્વા મુનિશ્રેષ્ઠો મઞ્જુઘોષં તદાબ્રવીત્
કુમાર ત્વદીયમન્ત્રાણાં સકલાર્થાર્થવિસ્તરામ્ ।
મન્ત્રતન્ત્રાર્થમુક્તાનાં સાધકાનાં વિશેષતઃ
ક્રોધરાટ્ કથિતં તન્ત્રે સર્વવિઘ્નપ્રનાશનમ્ ।
લોકનાથૈ પુરા હ્યેતત્ તથૈવ સન્નિયોજિતમ્
દુષ્ટવિઘ્નવિનાશાય અરીણાં ક્રોધનાશનમ્ ।
જાપિનાં સતતં હ્યેતન્નિશાસુ પઠયેત્સદા
એષ રક્ષાર્થસત્ત્વાનાં દુઃસ્વપ્નાનાં ચ નાશનમ્ ।
કથિતં લોકમુખ્યૈસ્તુ સર્વમન્ત્રાર્થસાધને
અતઃ પરં પ્રવક્ષ્યામિ પુરુષાણાં લક્ષણં શુભમ્ ।
યેષુ મન્ત્રાણિ સિદ્ધ્યન્તે ઉત્તમાધમમધ્યમા
તેજસ્વી ચ મનસ્વી ચ કનકાભો મહોદરઃ ।
વિશાલાક્ષો ઽથ સુસ્નિગ્ધો મન્દરાગી ક્રોધવર્જિતઃ
રક્તાન્તનયન પ્રિયાભાષી ઉત્તમં તસ્ય સિદ્ધ્યતિ ।
તનુત્વચો ઽથ શ્યામાભો તન્વઙ્ગો નાતિદીર્ઘકઃ
મહોત્સાહી મહોજસ્કઃ સન્તુષ્ટો સર્વતઃ શુભઃ ।
ઉત્કૃષ્ટો યોનિતઃ શુદ્ધઃ અલ્પેચ્છેથ દુર્બલઃ
તસ્ય સિદ્ધિર્ધ્રુવા શ્રેષ્ઠા દૃશ્યતે સર્વકર્મસુ ।
અહીનાઙ્ગો ઽથ સર્વત્ર પૂર્વશ્યામો મહૌજસઃ
અક્લિષ્ટચિત્તો મનસ્વી ચ બ્રહ્મચારી સદા શુચિ ।
+ વાસાભિરતો નિત્યં લોકજ્ઞો ધર્મશીલી ચ
બહુમિત્રો સદા ત્યાગી માત્રા ચ ચરતો સદા ।
શુચિનઃ દક્ષશીલશ્ચ શૌચાચારરતઃ સદા
સત્યવાદી ઘૃણી ચૈવ ઉત્તમા તસ્ય સિધ્યતિ ।
અવ્યઙ્ગગુણવિસ્તારઃ કુલીનો ધાર્મિકઃ સદા
માતૃપિતૃભક્તશ્ચ બ્રાહ્મણાતિથિપૂજકઃ ।
અતિકારુણિકો ધીરસ્તસ્યાપિ સિદ્ધિરુત્તમા
શ્યામાવદાતઃ સ્નિગ્ધશ્ચ અલ્પભાષી સદા શુચિઃ ।
મૃષ્ટાન્નભોજનાકાંક્ષી શુચિદારાભિગામિનઃ
લોકજ્ઞો બહુમતઃ સત્ત્વસ્તસ્યાપિ સિદ્ધિરુત્તમા ।
નાતિહસ્વો ન ચોત્કૃષ્ટઃ ભિન્નાઞ્જનમૂર્ધજઃ
સ્નિગ્ધલોચનવર્ણશ્ચ શુચિઃ સ્નાનાભિરતઃ સદા ।
રત્નત્રયે ચ પ્રસન્નો ઽભૂત્ તસ્યાપિ સિદ્ધિરુત્તમા
ઉત્કૃષ્ટકર્મપ્રયુક્તા ચ સત્ત્વાનામાશયતદ્વિદઃ ।
સહિષ્ણુઃ પ્રિયવાક્યશ્ચ પ્રસન્નો જિનસૂનુના ।
લોકોત્તરી તદા સિદ્ધિઃ સફલા તસ્ય શિષ્યતે
મહાસત્ત્વો મહાવીર્યઃ મહૌજસ્કો મહાવ્રતી ।
મહાભોગી ચ મન્ત્રજ્ઞઃ સર્વતન્ત્રેષુ તત્ત્વવિત્
વર્ણતઃ ક્ષત્રિયો હ્યગ્રો બ્રાહ્મણો વા મનસ્વિનઃ ।
સ્ત્રીષુ સેવી સદા રાગી કનકાભો ઽથ વર્ણતઃ
દૃશ્યતે પ્રાંશુગૌરશ્ચ તુઙ્ગનાસો મહાભુજ ।
પ્રલમ્બબાહુ શૂરશ્ચ મહારાજ્યાભિકાંક્ષિણઃ
પ્રસન્નો જિનપુત્રાણાં સ્ત્ર્યાખ્યાદેવિપૂજકઃ ।
રત્નત્રયે ચ ભક્તશ્ચ બોધિચિત્તવિભૂષિતઃ ।
અતિકારુણિકો ધીરઃ ક્વચિદ્ રોષો મહોજઃ ક્વચિત્
મહાભોગી મહાત્યાગી મહોજસ્કો દુરાસદઃ ।
સ્ત્રીષુ વલ્લભશૂરશ્ચ તસ્યાપિં સિદ્ધિરુતમા
અતિમાનરતઃ શૂરઃ સ્ત્રીષુ સઙ્ગી સદા પુનઃ ।
કનકાભઃ સ્વલ્પભોજશ્ચ વિસ્તીર્ણઃ કઠિનઃ શુચિઃ
ઘૃણી કારુણિકઃ દક્ષો લોકજ્ઞઃ બહુમતો ગુણૈઃ ।
મન્ત્રજાપી સદા ભક્તઃ જિનેન્દ્રાણાં પ્રભઙ્કરમ્
તેષુ શ્રાવકપુત્રાણાં ખડ્ગિનાં ચ સદા પુનઃ ।
પ્રભવિષ્ણુલોકમુખ્યશ્ચ વર્ણતઃ દ્વિતીયે શુભે
અવ્યઙ્ગઃ સર્વતઃ અઙ્ગૈઃ ક્રૂરઃ સાહસિકઃ સદા ।
ત્યાગશીલી જિતામિત્રો ધર્માધર્મવિચારકઃ
નાતિસ્થૂલો નાતિકૃશો નાતિદીર્ઘો ન હ્રસ્વકઃ ।
મધ્યમો મનુજઃ શ્રેષ્ઠઃ સિદ્ધિસ્તસ્યાપિ ઉત્તમા
આતામ્રનખસુસ્નિગ્ધઃ રક્તપાણિતલઃ શુચિઃ ।
ચરણાન્તં રક્તતઃ સ્નિગ્ધશ્ચક્રસ્વસ્તિકભૂષિતઃ
ધ્વજતોરણમત્સ્યાશ્ચ પતાકા પદ્મમુત્પલાઃ ।
દૃશ્યન્તે પાણિચરણયોઃ મનુજો લક્ષલક્ષણૈ
તાદૃશઃ પુરુષઃ શ્રેષ્ઠઃ અગ્રસિદ્ધિસ્તુ કલ્પ્યતે ।
શુક્લદંષ્ટ્રો અસુષિરસ્તુઙ્ગઃ સિખરિણઃ સમાઃ
તુઙ્ગનાસો વિશાલાખ્યઃ સંહતભ્રૂચિબુકે શુભાઃ ।
ગોપક્ષ્મલોકચિહ્નસ્તુ કૃષ્ણદૃક્ તારકાઞ્ચિતઃ
લલાટં યસ્ય વિસ્તીર્ણં છત્રાકારશિરઃ શુભઃ ।
ઉષ્ણીષાકારશિરશ્ચૈવ કર્ણૌ શોભનતઃ શુભૌ
સિંહાકારહનુઃ સદા અઘરૌ પક્વબિમ્ભસમપ્રભૌ ।
પદ્મપત્રરક્તાભા જિહ્વા યસ્ય દૃશ્યતે તાલુકાચાભિરક્તિકા
ગ્રીવા કમ્બુસદૃશા પીનસ્કન્ધા સમુદ્ભવા ।
કક્ષવક્ષઃ શુભઃ શ્રેષ્ઠઃ વિસ્તીર્ણોરસ્તથૈવ ચ
સ્વલ્પતો નાભિદેશશ્ચ વિસ્તીર્ણકઠિનઃ શુભઃ ।
ગમ્ભીરપ્રદક્ષિણા નાભી સિરાજાલે અકુર્વતા
પ્રલમ્બબાહુર્મહાભુજઃ કટિસિંહોરચિહ્નિતઃ ।
ઊરૂ ચાસ્ય વર્તુલકૌ કૌર્પરૌ ખર્તવર્જિતૌ
એણેયજઙ્ઘઃ સુસમ્પન્નવર્તુલાશ્ચ પ્રકીર્તિતાઃ ।
ચરણૌ માંસલૌપેતૌ અઙ્ગુલીભિઃ સમુન્નતૌ
રક્તૌ રક્તનખૌ સ્નિગ્ધૌ ઉન્નતૌ માંસશોભિતૌ ।
અથ શિરો મહીતલાવર્ણૌ શોભનૌ પ્રિયદર્શનૌ ।
અશ્લિષ્ટૌ વર્ણતઃ શુદ્ધૌ પ્રશસ્તૌ લોકચિહ્નિતૌ
ઉપરિષ્ટાત્તુ તેષાં વૈ શિરાજાલ અનુન્નતૌ
પુરીષપ્રસ્રવણૌ માર્ગૌ ગમ્ભીરાવર્તદક્ષિણૌ ।
પ્રશસ્તૌ સ્વલ્પતરૌ નિત્યં વૃષણૌ વર્તુલૌ શુભૌ
અવધૌ અખણ્ડૌ ચ અનેકશ્ચૈવ કીર્ત્યતે ।
અઙ્ગજાતે યદા શુદ્ધ્યા રાગાન્તે ચ સમાશ્રિતઃ
સ્વપ્નકાલે ચાહારે વૃષ્યાણાં ખાદ્યભોજનૈઃ ।
પ્રશ્રુતો વર્ણતો નીલો રક્તો વા યદિ દૃશ્યતે
પ્રભૂતસ્રાવી સ્નિગ્ધશ્ચ શુભલક્ષણલક્ષિતૈઃ ।
તથાવિધેયે સત્ત્વાખ્યે ઉત્તમા સિદ્ધિરિષ્યતે
તૃપુરીપી પુણ્મૂત્રી ચ શૌચાચારરતઃ શુચિઃ ।
શયતે યો હિ યામાન્તે પ્રાતરુત્થાતિ જન્તવઃ
તસ્ય શુદ્ધિ સદા શ્રેષ્ઠા દૃશ્યતે સર્વકર્મિકા ।
ફલાં વિવિધાકારાં સમ્પદા બહુ વા પુનઃ
અનુભોક્તા ભવેન્મધ્યૈર્લક્ષણૈરભિલક્ષિતઃ ।
નક્ષત્રૈશ્ચ તથા જાતઃ પુષ્યૈ રેવતિફલ્ગુનૈઃ
મઘાસુ અનુરાધાયાં ચિત્રારોહિણિકૃત્તિકૈઃ ।
જનકઃ તેપુ દૃશ્યસ્થઃ સમર્થો ગ્રહચિહ્નિતઃ
પ્રભાતકાલે યો જાતઃ સિદ્ધિસ્તેષુ પ્રદૃશ્યતે ।
મધ્યાહ્ને પ્રાતરશ્ચાપિ અત્રાન્તે ચ શુચિગ્રહાઃ
શુક્લા સોમશુક્લાશ્ચ પીતકો બુધઃ બૃહસ્પતિ ।
સામર્થ્યકાર્યસિદ્ધ્યર્થં નિરીક્ષ્યન્તે સર્વજન્તૂનામ્
અત્રાન્તરે ચ યે જાતા મનુજઃ શુભકર્મિણઃ ।
તેષાં સિદ્ધ્યન્ત્યયત્નેન મન્ત્રાઃ સર્વાર્થસાધને
મધ્યાહ્નાપરતેનૈવ રવાવાસ્તમને સદા ।
અત્રાન્તરે સદા ક્રૂરાઃ ગ્રહાઃ પશ્યન્તિ દેહિનામ્
આદિત્યાઙ્ગારકઃ ક્રૂરાઃ કેતુરાહુશનિશ્ચરઃ ।
યે ચ ગ્રહમુખ્યાસ્તુ કમ્પનિર્ઘાતૌલ્કિનઃ
તારા ઘોરતમશ્ચૈવ કૃષ્ણારિષ્ટસમસ્તથા ।
કાલમારકુરુઃ રૌદ્રો દૃશ્યતે તસ્મિ કાલતઃ
આદિત્યોદયકાલે ચ બુધઃ પશ્યતિ મેદિનીમ્ ।
યુગમાત્રે રથત્યુચ્ચે પશ્યતે ઽસૌ બૃહસ્પતિઃ
શુક્રઃ પરેણ ધનાધ્યક્ષો પશ્યતે ઽસૌ યુગે રવૌ ।
મધ્યાહ્નાદાપૂર્યતે ચન્દ્રઃ દર્શનં ચન્દ્રદેહિનામ્
બુધકાલે ભવેદ્ રાજ્યં બૃહસ્પતો અર્થભોગકૃત્ ।
શુક્રે ધનનિષ્પત્તિઃ મહારાજ્યં ભોગસમ્પદમ્
દીર્ઘાયુષ્મં તથા ચન્દ્રે ઐશ્વર્યં ચાપિ સાફલમ્ ।
મધ્યંદિને તથા ભાનો મધ્યદૃષ્ટિસમોદિતા
મધ્યાહ્ને વિગતે નિત્યં આદિત્યો દિશમીક્ષતે ।
યુગમાત્રે હ્નાસિતા નોચ્ચે કેતુરેવમુદાહૃતાઃ
રાહુઃ શનૈશ્ચરશ્ચૈવ તમકાલયુગાન્તકઃ ।
તતઃ પરેણા હ્રસ્યાયાં નિષ્ટરિષ્ટોલ્કકમ્પકઃ
આતામ્રે ઽસ્તં ગતે ભાનૌ સિન્દૂરપુઞ્જવર્ણિતે ।
યો ઽસૌ ગ્રહમુખ્યસ્તુ બાલદારકવર્ણિનઃ રૂપિણઃ
શક્તિહસ્તો મહાક્રૂરઃ અઙ્ગારસ્યેવ દર્શને ।
તતો યુગાન્તાર્પિતે ભાનો શુભાનાં ગ્રહયોનયઃ
આદિત્યદર્શનાજ્જાતઃ ક્રૂરઃ સાહસિકો ભવેત્ ।
સત્યકાઙ્ગારકે જાતઃ ક્રુદ્ધલુબ્ધો ઽભિમાનિનઃ
કેતુરિષ્ટાતિધૂમ્રાણાં જનયન્તે વ્યાધિસમ્ભવા ।
દરિદ્રા વ્યાધિનો લુબ્ધા મૂર્ધ્વાશ્ચૈવ જના સદા
કાલસ્તમકમ્પાનાં ઉલ્કિકાં ગ્રહકુત્સિતામ્ ।
કમ્પનિર્ઘાતતારાણામશનિશ્ચૈવ પ્રતાપિન
વજ્રોરિષ્ટતથાચાન્યાં ઋક્ષાદીનાં પ્રકલ્પતે ।
રાહુદર્શનઘોરસ્તુ દૃશ્યતે સર્વજન્તુનામ્
દરિદ્રાનાથદુઃશીલા પાપચૌરનરા સદા ।
જાયન્તે દુઃખિતા મર્ત્યા જના વ્યાધિમાણયા ।
કુષ્ઠિનો બહુરોગાશ્ચ કાણખઞ્જસદજુલા
ષણ્ડપણ્ડે ઽનપત્યાશ્ચ દુર્ભગાઃ સ્ત્રીષુ કુત્સિતા ।
નરા નાર્યસ્તથા ચાન્યે દર્શનાગ્રહકુત્સિતામ્
જાયન્તે બહુધા લોકાં જાતકેષ્વેવ જાતકા ।
શુક્લપીતગ્રહાઃ શ્રેષ્ઠા તેષુ જાતિશુભોદયાઃ
વર્ણતઃ શુક્લપીતાભાઃ પ્રશસ્તા જિનવર્ણિતાઃ ।
ચત્વારો ગ્રહમુખ્યાસ્તુ શુક્રચન્દ્રગુરુર્બુધઃ
તેષાં દએર્શનસિદ્ધ્યર્થં જાપિના સર્વકર્મસુ ।
બાલિશાનાં ચ સત્ત્વાનાં જાતિરેવ સદા શુભા
સર્વસમ્પત્સદા મિષ્ટાઃ કથિતા લોકપુઙ્ગવૈઃ ।
ક્ષણમાત્રં તથોન્મેષનિમેષં ચાપિ અચ્છટમ્
એષાં સંક્ષેપતે જાતિ કથિતા લોકપુઙ્ગવૈઃ ।
એતન્માત્રં પ્રમાણં તુ ગ્રહાણાં લોકચિન્તિનામ્
ઉદયન્તે તથા નિત્યં એતત્કાલં તુ તત્ત્વતઃ ।
શ્રેયસા પાપકા હ્યેતે ભ્રમન્તે ચક્રવત્ સદા
શુભાશુભકરા તે ઽત્ર મન્ત્રં એકવત્ સદા ।
તે દેવલોકસમાસૃતા નુ + + + + + + + + + +
એતેષાં ક્વચિત્ કિઞ્ચિત્ પાપબુદ્ધિસ્તુ જાયતે ।
શુભાશુભફલાસત્ત્વાજ્જાયન્તે બહુધા પુનઃ
સ એષાં દર્શનમિત્યાહુર્ગ્રહાણાં કર્મભોજિનામ્ ।
સત્ત્વાનાં સત્ત્વરમાયાન્તિ શીઘ્રગામિત્વસત્વરાઃ
દૃશ્યાદૃશ્યં ક્ષણાન્મેષમચ્છટાં ત્વરિતા ગતિઃ ।
તતઃ કાલં પ્રકલ્પ્યેતે + + + + + + + + + + + ।
એતત્કાલપ્રમાણં તુ દર્શિતમગ્રબુદ્ધિભિઃ
અતઃ પરં પ્રવક્ષ્યામિ નિયતે જાતકે સદા ।
મુહૂર્ત્તા દ્વાદશાશ્ચૈવ કાલં કાલં યાનુહેતવઃ ।
અપાત્રં ચૈવ વક્ષ્યન્તે સિદ્ધિહેતુર્ન વા પુનઃ
શકુનં ચૈવ લોકાનાં દૃષ્ટ્યાદૃષ્ટ્ય પુનઃ પુનઃ ।
રાષ્ટ્રભઙ્ગં ચ દુર્ભિક્ષં + + + નૃપતેઃ શુભમ્
કાલાકાલં તદા માર્યઃ શિવં ચક્રે સદા જન ।
કેતુકમ્પો ઽથ નિર્ઘાતમુલ્કં ચૈવ સધૂભિનમ્
નક્ષત્રવારતારાણાં ચરિતં ચ શુભાશુભમ્ ।
ચરિતં સર્વભૂતાનાં શિવશિવવિચેષ્ટિતમ્
ક્રવ્યાદાં માતરાંશ્ચૈવ રૌદ્રસત્ત્વોપઘાતિનામ્ ।
દુષ્ટસત્ત્વાં તથા વક્ષ્યે ચરિતં પિશિતાશિનામ્
પ્રસન્નાના દેવતા યત્ર રત્નધર્માગ્રબુદ્ધિનામ્ ।
શુભકર્મસદાયુક્તાં મૈત્રચિત્તદયાલવામ્
સાધુચેષ્ટાર્થબુદ્ધીનાં પરપૂર્ત્તિસમાશ્રિતામ્ ।
આકૃષ્ટા મન્ત્રમુક્તીભિઃ ઓપધ્યાહારહેતુનામ્
વિસ્તરં ચરિતં વક્ષ્યે લક્ષણં યત્ર આશ્રિતાઃ ।
પરદેહ સમાશ્રિત્ય તિષ્ઠન્તે માનુષા સૃતા
દેવા પુનસ્તમિત્યાહુરસુરા માનહેતુના ।
દ્વિવિધા તે ઽપિ તત્રસ્થા પાર્ષદ્યા સુરાસુરા
તે ઽપિ તત્ર દ્વિધા યાન્તિ ક્રૂર સાધારણા પુનઃ ।
તે ઽપિ તત્ર દ્વિધા યાન્તિ શુભાશુભગતિપઞ્ચકમ્
તત્રસ્થા ત્રિવિધા યાન્તિ વિંશત્રિંશદસઙ્ખ્યકમ્ ।
અકનિષ્ઠા યાવદેવેન્દ્રા યામાસઙ્ખ્યમભૂપકાઃ
અપર્યન્તં યાવ ધાતૂનાં લોકાનાં ચ શુભાશુભમ્ ।
યા વાં સંસારિકા સત્ત્વા યાવાં ચાર્યશ્રાવકાઃ
બુદ્ધપ્રત્યેકબુદ્ધાનાં તદૌરસાં ચ સૂનુનામ્ ।
બોધિસત્ત્વાં મહાસત્ત્વાં દશભૂમિપ્રતિષ્ઠિતામ્
સર્વસત્ત્વા તથા નિત્યં સત્ત્વયોનિસમાશ્રિતામ્ ।
સર્વબાલિસજન્તૂનાં ગતિયોનિસમાશ્રિતામ્ ।
વિનિર્મુક્તાનાં સંસારાહે બુદ્ધાનાં સર્વાર્યામ્
સર્વતો નિત્યં લક્ષણં ચરિતં સદા ।
વાચામિઙ્ગિતતત્વં તુ તેષાં વક્ષ્યે સવિસ્તરમ્
આકૃષ્ટા સર્વભૂતાસ્તુ મન્ત્રતન્ત્રસયુક્તિભિઃ ।
આવિષ્ટાકૃષ્ટમન્ત્રજ્ઞો પરદેહસમાશ્રિતામ્
કુશલૈઃ કુશલકર્મજ્ઞૈરપ્રમત્તૈઃ સજાપિભિઃ ।
અમૂઢચરિતૈઃ સર્વૈર્નિગ્રહાનુગ્રહક્ષમૈઃ ।
આકૃષ્ટા ભૂતલા લે કે માનુષ્યે મન્ત્રજાપિભિઃ
તેષાં સિદ્ધિનિમિત્તં તુ સર્વં વક્ષ્યે તુ તત્ત્વતઃ ।
તેષાં દેહાનુરોધાર્થં માનુષાણાં સદારુજામ્
નિત્યમત્યન્તધર્માર્થં મોક્ષાર્થં તુ પ્રકલ્પ્યતે ।
નિગ્રહં તેષુ દુષ્ટાનાં વિશુદ્ધાનાં તુ પૂજના
નિગ્રહાનુગ્રહં ચૈવં મન્ત્રતન્ત્રં પ્રકલ્પ્યતે ।
વાતઃ શ્લેષ્મપિત્તાનાં ત્રિવિધાત્ર ત્રિધા ક્રિયા
તેષાં તુ પ્રકલ્પયેચ્છાન્તિ ત્રિવિધૈવ ક્રમો મતઃ ।
તત્ર મન્ત્રૈઃ સદા કુર્યાન્માનુષાણાં ચિકિત્સિતમ્
મહાભૂતવિકલ્પસ્તુ ભૂતો ભૂતાધિકઃ સ્મૃતઃ ।
અભિભૂતં તથાભૂતૈરધિભૂતઃ સ ઉચ્યતે
અધિભૂતો યદા જન્તુરસ્વાસ્થ્યં જનયેત્ તદા ।
ભૂતં ભૂતપ્રકારં તુ દ્વિવિધં તુ પ્રકલ્પ્યતે
સત્ત્વભૂતસ્તથા નિત્યમસત્ત્વશ્ચૈવ પ્રકલ્પ્યતે ।
પિત્તશ્લેષ્મ તથા ચાયુર્યે ચાન્યે + + + + + + +
ચત્વારશ્ચ મહાભૂતાઃ પઞ્ચમમાકાશમિષ્યતે ।
આપસ્તેજો સમાયુક્તં પૃથિવી વાયુસમાયુતા
અસત્ત્વસઙ્ખ્યમિત્યાહુર્બુદ્ધિમન્તઃ સદા પુનઃ ।
લોકાગ્રાધિપતિ હ્યગ્રઃ ઇત્યુવાચ મહાદ્યુતિઃ
અસત્ત્વસઙ્ખ્યં હ્યમાનુષ્યં + + + + + + + + ।
માનુષં સત્ત્વમિત્યાહુરગ્રધીર્વદતાં વરઃ
અમાનુષં માનુષં વાપિ સત્ત્વસઙ્ખ્યં સદૈવતમ્ ।
સત્ત્વાનાં શ્રેયસાર્થં તુ સાર્વજ્ઞં વચનં પુનઃ
અતીતાનાગતૈર્બુદ્ધૈઃ પ્રત્યુત્પન્નૈસ્તથૈવ ચ ।
ભાષિતં કર્મમેવં તુ શુભાશુભફલોદયમ્
કેવલં વચનં બુદ્ધાનામવશ્યં કર્મ કરોતિ ।
તન્નિમિત્તં ગોત્રસામાન્યાત્ સિદ્ધિરેવ પ્રદૃશ્યતે
સર્વજ્ઞં જ્ઞાનમિત્યાહુઃ ક્ષેમં શાન્તં સદા શુચિમ્ ।
નિષ્ઠં શુદ્ધનૈરાત્મ્યં પરમાર્થં મોક્ષમિષ્યતે
તદેવ વર્ત્મ સત્ત્વેષુ ઇદં સૂત્રમુદાહૃતમ્ ।
તત્ર મન્ત્રસદોષધ્યા અશેષં વચનં જગે
ભૂતં ભવિષ્યમત્યન્તં સર્વશાસ્ત્રસુપૂજિતમ્ ।
લોકાગ્ર્યં ધર્મનૈરાત્મ્યં સદાશાન્તશિવં પદમ્
એતત્ સાર્વજ્ઞવચનં નિષ્ઠં તસ્ય પરં પદમ્ ।
કેવલં તુ પ્રકલ્પ્યેતે સર્વજ્ઞજ્ઞાનમુદ્ભવમ્
પ્રભાવં સર્વબુદ્ધાનાં બોધિસત્ત્વાનાં ચ ધીમતામ્ ।
મન્ત્રાણાં સર્વકર્મેષુ સિદ્ધિઃ સર્વત્ર દર્શિતા ।
અત એવ મુનીન્દ્રેણ કલ્પરાજઃ પ્રભાષિતઃ
અનેન વર્ત્મના ગચ્છન્મન્ત્રરૂપેણ દેહિનામ્ ।
નિર્વાણપુરમાપ્નોતિ શાન્તનિર્જરસમ્પદમ્ ।
અશોકં વિરજં ક્ષેમં બોધિનિષ્ઠં સદાશિવમ્
ય એષ સર્વબુદ્ધાનાં શાસનં મન્ત્રજાપિનામ્ ।
કથિતે ભૂતલે તન્ત્રમશેષં મન્ત્રજાપિનામ્
સર્વં જ્ઞાનજ્ઞેયં ચ કર્મહેતુનિબન્ધનમ્ ।
સર્વમેતં તુ મન્ત્રાર્થં ત્રિવિધા બોધિનિમ્નગા
અશેષજ્ઞાનં તુ બુદ્ધાનામિહ કલ્પે પ્રદર્શિતમ્ ।
સત્ત્વાનાં ચ હિતાર્થાય સર્વલોકેષુ પ્રવર્તિતમ્
યે હાસ્તિ કલ્પરાજે ઽસ્મિન્નાન્યકલ્પેષુ દૃશ્યતે ।
યો ઽન્યકલ્પેષુ કથિતં મુનિપુત્રૈસ્તુ મુનિવરૈઃ
તે હાસ્તિ સર્વમન્ત્રાણાં કલ્પં વિસ્તરમેવ તુ ।
અત એવ જિનેન્દ્રેણ કથિતં સર્વદેહિનામ્
મહીતલે ચ ત્રિલોકે ઽસ્મિં ન સૌ વિ + + + + ।
યો ઽસ્મિન્ કલ્પરાજેન્દ્રે નાનીતો ન વશીકૃતઃ
અસ્તંગતે મુનિચન્દ્રે શૂન્યે ભૂતલમણ્ડલે ।
ઇહ કલ્પે સ્થિતે લોકે શાસનાર્થં કરિષ્યતિ
કુમારઃ સર્વભૂતાનાં મઞ્જુઘોષઃ સદા શુભઃ ।
બુદ્ધકૃત્યં તથા લોકે શાસને ઽસ્મિન્ કરિષ્યતિ
પ્રભાવં કલ્પરાજસ્ય ચિરકાલાભિલાષિણામ્ ।
શ્રુત્વા સકૃદધિમુચ્યન્તે તેષુ સિદ્ધિઃ સદા ભવેત્
અવન્ધ્યં સર્વભૂતાનાં વચનેદં સદા શુભમ્ ।
મન્ત્રિણાં સર્વભૂતેષુ જાપહોમ સદા રતામ્
ત્ર્યદ્વિકેષુ જ્ઞાનેષુ જ્ઞાનં યત્ર પ્રવર્તતે ।
સ એવ પ્રવર્તતે અસ્મિં કલ્પરાજે વરોત્તમે
મન્ત્રપ્રતિષ્ઠા બુદ્ધાનાં શાસનં સ ઇહોદિતમ્ ।
નિર્વિકલ્પસ્તુ તં મન્ત્રં વિકલ્પે ઽસ્મિં તદિહોચ્યતે
કરોતિ સર્વસત્ત્વાનામર્થાનર્થં શુભાશુભમ્ ।
ગતિબુદ્ધિસ્તથા સત્ત્વં લોકાનાં ચ શિવાશિવમ્
સ એષ પ્રપઞ્ચ્યતે કલ્પે નિઃપ્રપઞ્ચાસ્તથાગતા ।
લોકાતીતા સ્વસમ્બુદ્ધા લોકહેતોરિહોચ્યતે
અધિકં સર્વધર્માણાં લોકધર્મા હ્યતિક્રમા ।
કરોતિ વિવિધાં કર્મી વિચિત્રાં લોકપૂજિતામ્
મન્ત્રરાટ્ કર્મસૂદ્યુક્તઃ સત્ત્વરાશેસ્તથા હિતઃ ।
કુમારો મઞ્જુઘોષસ્તુ બુદ્ધકૃત્યં કરોતિ સઃ
તસ્યાર્થં ગુણનિષ્પત્તિલોકાધાનં શુભાશુભમ્ ।
અધ્યેષ્ટાહં પ્રવક્તા વૈ નાધ્યેષ્ટા ધર્મમુચ્યતે
કેવલં સર્વસત્ત્વાનાં હિતાર્થં બુદ્ધભાષિતમ્ ।
અતીતૈઃ સર્વબુદ્ધૈસ્તુ ભાષિતં તું પ્રવક્ષ્યતે
બુદ્ધવંશમવિચ્છિન્નં ભવિષ્યત્યધિમુચ્યતે ।
તે સર્વજ્ઞજ્ઞાનમુદ્ભવમન્ત્રિણાં સર્વકર્મસુ
સર્વજ્ઞજ્ઞાનપ્રવૃત્તં તુ કર્મમેકં પ્રશસ્યતે ।
પૂર્વકર્મ સ્વકં લોકે તદધુના પરિભુજ્યતે
તસ્માત્ કર્મ પ્રકુર્વીત ઇહ જન્મસુ દુષ્કરમ્ ।
મન્ત્રાઃ સિદ્ધ્યન્ત્યયત્નેન કર્મબન્ધ ઇહાપિ તમ્
જન્મે સિદ્ધિઃ સ્યાદિહ કર્મે ઽપિ દૃશ્યતે ।
તસ્માત્ સર્વબુદ્ધૈસ્તુ કર્મમેકં પ્રશંસિતમ્
વિધિયુક્તં તુ તત્ કર્મ ક્ષિપ્રં સિદ્ધિ ઇહાપિ તત્ ।
ભ્રમન્તિ સત્ત્વા વિધિહીના બાલિશાસ્તુ પ્રમોહિત્તાઃ
તસ્માત્ સર્વપ્રકારેણ કર્મ એકં પ્રશંસિતમ્ ।
વિધિં કર્મસમાયુક્તં સંયુક્તઃ સાધયિષ્યતિ ।
વિધિહીનં તથા કર્મ સુચિરેણાપિ ન સિદ્ધ્યતિ
ન હિ ધ્યાનૈર્વિના મોક્ષં ન મોક્ષં ધ્યાનવર્જિતમ્ ।
તસ્માદ્ધ્યાનં ચ મોક્ષં ચ સંયુક્તે બોધિમુચ્યતે
મૂળ પાઠ: Mañjuśrīmūlakalpa · Edition: M.M.T. Ganapati Shastri, 1925 (3 vols.), reprint: Delhi: Sri Satguru Publications 1989, pp. 1-722. Cf. also Aryamanjusrimulakalpa. In: Mahayanasutrasamgraha, part II, ed. by P.L. Vaidya, Darbhanga 1964 (Buddhist Sanskrit Texts, 18). · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0