Maitrayani Samhita · Chapter 3.11

sautrāmaṇī/
3.11.1 anuvākaḥ

samiddhā indra uṣasāmanīke purorucā pūrvakṛdvāvṛdhānaḥ /
tribhirdevaistriṃśatā vajrabāhurjaghāna vṛtraṃ vi duro vavāra //
narāśaṃsaḥ prati śūro mimānastanūnapāt prati yajñasya dhāma /
gobhirvapāvānmadhunā samañjan hiraṇyaiścandrī yajati pracetāḥ //
īḍito devairharivāṃ abhiṣṭirājuhvāno haviṣā śardhamānaḥ /
puraṃdaro gotrabhṛdvajrabāhurāyātu yajñaṃ upa no juṣāṇaḥ //
juṣāṇo barhir harivān nā indraḥ prācīnaṃ sīdāt pradiśā pṛthivyāḥ /
uruprathāḥ prathamānaṃ syonaṃ ādityairaktaṃ vasubhiḥ sajoṣāḥ //
indraṃ duraḥ kavaṣyo dhāvamānā vṛṣāṇaṃ yanti janayaḥ supatnīḥ /
dvāro devīrabhito viśrayantāṃ suvīrā vīraṃ prathamānā mahobhiḥ //
uṣāsānaktā bṛhatī bṛhantaṃ payasvatī sudughe śūraṃ indram /
peśasvatī tantunā saṃvayantī devānāṃ devaṃ yajataḥ surukme //
daivyā mimānā manasā purutrā hotārā indraṃ prathamā suvācā /
mūrdhan yajñasya madhunā dadhānā prācīnaṃ jyotirhaviṣā vṛdhātaḥ //
tisro devīrhaviṣā vardhamānā indraṃ juṣāṇā vṛṣaṇaṃ na patnīḥ /
achinnaṃ tantuṃ payasā sarasvatīḍā devī bhāratī viśvatūrtiḥ //
tvaṣṭā dadhadindrāya śuṣmamapāko'ciṣṭuryaśase purūṇi /
vṛṣā yajan vṛṣaṇaṃ bhūriretā mūrdhan yajñasya samanaktu devān //
vanaspatiravasṛṣṭo na pāśaistmanyā samañjañ śamitā na devaḥ /
indrasya havyairjaṭharaṃ pṛṇānaḥ svadātu havyaṃ madhunā ghṛtena //
stokānāṃ induṃ prati śūrā indro vṛṣāyamāṇo vṛṣabhasturāṣāṭ /
ghṛtapruṣā manasā havyamundansvāmihākṛtaṃ juṣatāṃ havyamindraḥ //
3.11.2 anuvākaḥ

hotā yakṣatsamidhāgnimiḍaspade'śvinendraṃ sarasvatīm ajo dhūmro na godhūmaiḥ kuvalair bheṣajaṃ madhuśaṣpairna teja indriyam payaḥ somaḥ parisrutā ghṛtaṃ madhu vyantvājyasya hotaryaja, hotā yakṣattanūnapātsarasvatīmavirmeṣo na bheṣajaṃ pathā madhumadābharannaśvinendrāya vīryam badarairupavākābhir bheṣajaṃ tokmabhiḥ payaḥ somaḥ parisrutā ghṛtaṃ madhu vetv ājyasya hotaryaja, hotā yakṣan narāśam̐saṃ na nagnahuṃ patiṃ surāyā bheṣajaṃ , meṣaḥ sarasvatī bhiṣag ratho na candryaśvinorvapā indrasya vīryaṃ badarairupavākābhir bheṣajaṃ tokmabhiḥ payaḥ somaḥ parisrutā ghṛtaṃ madhu vetv ājyasya hotaryaja, hotā yakṣadiḍeḍita ājuhvānaḥ sarasvatīm indraṃ balena vardhayann ṛṣabheṇa gavendriyam aśvinendrāya bheṣajaṃ yavaiḥ karkandhubhirmadhu lājairna māsaraṃ payaḥ somaḥ parisrutā ghṛtaṃ madhu vyanvḍi ājyasya hotaryaja, hotā yakṣad barhir ūrṇamradā bhiṣaṅ ṇāsatyā bhiṣajāśvinā , aśvā śiśumatī bhiṣag dhenuḥ sarasvatī bhiṣag indrāya duha indriyam payaḥ somaḥ parisrutā ghṛtaṃ madhu vyantvājyasya hotaryaja, hotā yakṣad duro diśaḥ kavaṣyo na vyacasvatīr aśvibhyāṃ na duro diśā indro na rodasī dughe duhe dhenuḥ sarasvatī śukraṃ na jyotirindriyam payaḥ somaḥ parisrutā ghṛtaṃ madhu vyanvk ājyasya hotaryaja, hotā yakṣat supeśasoṣe naktaṃ divāśvinā saṃjānāne supeśasā samañjāte sarasvatyā tviṣim indreṇa bheṣajaṃ, śyeno na rajasā hṛdā payaḥ somaḥ parisrutā ghṛtaṃ madhu vītāmājyasya hotaryaja, hotā yakṣad daivyā hotārā bhiṣajāśvinendraṃ na jāgṛvi divā naktaṃ na bheṣajaiḥ śūṣaṃ sarasvatī bhiṣak sīsena duha indriyam payaḥ somaḥ parisrutā ghṛtaṃ madhu vītāmājyasya hotaryaja, hotā yakṣat tisro devīrna bheṣajaṃ trayastridhātavo'paso rūpamindro hiraṇyayamaśvineḍā na bhāratī vācā sarasvatī mahā indrāya duha indriyam payaḥ somaḥ parisrutā ghṛtaṃ madhu vyanvbhā ājyasya hotaryaja, hotā yakṣat tvaṣṭāraṃ rūpakṛtaṃ supeśasaṃ vṛṣabhaṃ naryāpasaṃ tvaṣṭāraṃ indramaśvinā bhiṣajaṃ naḥ sarasvatīm ojo na jūtirindriyaṃ vṛko na rabhaso bhiṣag yaśaḥ surāyā bheṣajaṃ śriyā na māsaraṃ payaḥ somaḥ parisrutā ghṛtaṃ madhu vetv ājyasya hotaryaja, hotā yakṣadvanaspatiṃ śamitāraṃ śatakratum bhīmaṃ na manyuṃ rājānaṃ vyāghraṃ namasāśvinā bhāmaṃ sarasvatī bhiṣag indrāya duha indriyam payaḥ somaḥ parisrutā ghṛtaṃ madhu vetv ājyasya hotaryaja, hotā yakṣadagniṃ svāhājyasya stokānāṃ svāhā medasāṃ pṛthak svāhā chāgamaśvibhyāṃ svāhā meṣaṃ sarasvatyai svāhā ṛṣabhamindrāya siṃhāya sahasa indriyam svāhāgniṃ na bheṣajaiḥ svāhā somaṃ indriyaiḥ svāhendraṃ sutrāmāṇaṃ savitāraṃ varuṇaṃ bhiṣajāṃ patim svāhā vanaspatiṃ priyaṃ pātho na bheṣajaiḥ svāhā devā ājyapā juṣāṇo agnir bheṣajaṃ payaḥ somaḥ parisrutā ghṛtaṃ madhu vyanvmā ājyasya hotaryaja //
3.11.3 anuvākaḥ

samiddho agniraśvinā tapto gharmo virāṭ sutaḥ /
duhe dhenuḥ sarasvatī somaṃ śukramihendriyam /
tanūpā bhiṣajā sute'śvinobhā sarasvatī /
madhvā rajāṃsīndriyamindrāya pathibhirvaha //
indrāyenduṃ sarasvatī narāśaṃsena nagnahum /
adhātāmaśvinā madhu bheṣajaṃ bhiṣajā sute //
ājuhvānā sarasvatīndrāyendriyāṇi vīryam /
iḍābhiraśvinā iṣaṃ saṃ ūrjaṃ saṃ rayiṃ dadhuḥ //
aśvinā namuceḥ sutaṃ somaṃ śukraṃ parisrutā /
sarasvatī tamābharad barhiṣendrāya pātave //
kavaṣyo na vyacasvatīraśvibhyāṃ na duro diśaḥ /
indro na rodasī ubhe duhe kāmāntsarasvatī //
uṣāsā naktamaśvinā divendraṃ sāyamindriyaiḥ /
saṃjānāne supeśasā samañjāte sarasvatyā //
pātaṃ no aśvinā divā pāhi naktaṃ sarasvati /
daivyā hotārā bhiṣajā pātaṃ indraṃ sacā sute //
tisrastredhā sarasvatyaśvinā bhāratīḍā /
tīvraṃ parisrutā somaṃ indrāyāsuṣuvurmadaṃ //
aśvinā bheṣajaṃ madhu bheṣajaṃ naḥ sarasvatī /
indre tvaṣṭā yaśaḥ śriyaṃ rūpaṃ rūpamadhuḥ sute //
ṛtuthandro vanaspatiḥ śaśamānaḥ parisrutā /
kīlālaṃ aśvibhyāṃ madhu duhe dhenuḥ sarasvatī //
gobhirna somaṃ aśvinā māsareṇa parisrutā /
samadhātāṃ sarasvatyā svāhendre sutaṃ madhu //
3.11.4 anuvākaḥ

aśvinā havirindriyaṃ namucer dhiyā sarasvatī /
ā śukramāsurādvasu madyamindrāya jabhrire //
yamaśvinā sarasvatī haviṣendramavardhayan /
sa bibheda balaṃ madyaṃ namucā āsure sacā //
taṃ indraṃ paśavaḥ sacāśvinobhā sarasvatī /
dadhānā abhyanūṣata haviṣā yajña indriyam //
ya indra indriyaṃ dadhuḥ savitā varuṇo bhagaḥ /
sa sutrāmā haviṣpatir yajamānāya saścata //
savitā varuṇo dadhadyajamānāya dāśuṣe /
ādatta namucervasu sutrāmā balaṃ indriyam //
varuṇaḥ kṣatramindriyaṃ bhagena savitā śriyam /
sutrāmā yaśasā balaṃ dadhānā yajñamāśata //
yuvaṃ surāmaṃ aśvinā namucā āsure sacā /
vipipānā sarasvatīndraṃ karmasv āvata //
hotā yakṣadaśvinau sarasvatīmindramime somāḥ surāmāṇaś chāgairna meṣair ṛṣabhaiḥ sutāḥ śaṣpairna tokmabhir lājairmahasvanto madā māsareṇa parisrutā śukrāḥ payasvanto'mṛtāḥ prasthitā vo madhuścyutastānaśvinā sarasvatīndro juṣantāṃ somyaṃ madhu , pibantu, madantām , vyantu, hotaryaja //
putramiva pitarā aśvinobhendrāvathuḥ kāvyair daṃsanābhiḥ /
yat surāmaṃ vyapibaḥ śacībhiḥ sarasvatī tvā maghavannabhiṣṇak //
aśvinā gobhirindriyamaśvebhir vīryaṃ balaṃ /
haviṣendraṃ sarasvatī yajamānaṃ avardhayan //
tā nāsatyā supeśasā hiraṇyavarttanī narāḥ /
sarasvatī haviṣmatīndraṃ karmasv avatu //
tā bhiṣajā sukarmaṇā sā sudughā sarasvatī /
sa vṛtrahā śatakraturindrāya dadhurindriyam //
ahāvyagne havirāsye te srucīva ghṛtaṃ camvīva somaḥ /
vājasaniṃ rayimasme suvīraṃ praśastaṃ dhehi yaśasaṃ bṛhantam //
yasminnaśvāsa ṛṣabhāsa ukṣaṇo vaśā meṣā avasṛṣṭāsā āhutāḥ /
kīlālape somapṛṣṭhāya vedhase hṛdā matiṃ janaye cārumagnaye //
3.11.5 anuvākaḥ

devaṃ barhiḥ sarasvatī sudevamindrāyāśvinā tejo na cakṣurakṣor barhiṣā dadhurindriyam , vasuvane vasudheyasya vetu , yaja devīr dvāro, aśvinā bhiṣajendraṃ sarasvatī prāṇān na vīryaṃ nasi dvāro dadhurindriyam , vasuvane vasudheyasya vyantu , yaja devī uṣāsā, aśvinā sutrāmendraṃ sarasvatī balaṃ na vācaṃ āsye upābhyāṃ(uṣābhyāṃ) dadhurindriyam , vasuvane vasudheyasya vītām , yaja devī joṣṭrī sarasvatyaśvinendramavardhayan , śrotraṃ na karṇayoryaśo joṣṭrībhyāṃ dadhurindriyam , vasuvane vasudheyasya vītām , yaja devī ūrjāhutī dughe, sudughendraṃ sarasvatī aśvinā bhiṣajāvataṃ śukraṃ na jyotiḥ stanayorāāhutī dhatta indriyam , vasuvane vasudheyasya vītām , yaja devā devānāṃ bhiṣajā hotārā indramaśvinā vaṣaṭkāraiḥ sarasvatī tviṣiṃ na hṛdaye matim hotṛbhyāṃ dadhurindriyam , vasuvane vasudheyasya vītām , yaja devīstisra, stisro devīraśvineḍā sarasvatī śūṣaṃ na madhye nābhyā indrāya dadhurindriyam , vasuvane vasudheyasya vyantu, yaja deva indro narāśaṃsastrivarūthaḥ sarasvatyā aśvibhyāṃ īyate ratho, reto na rūpamamṛtaṃ janitraṃ indrāya tvaṣṭā dadhadindriyāṇi, vasuvane vasudheyasya vetu, yaja devo devairvanaspatir hiraṇyaparṇo aśvibhyāṃ sarasvatyā supippala indrāya pacyate madhu ojo na jūtir vṛṣabho na bhāmaṃ vanaspatirno dadhadindriyāṇi, vasuvane vasudheyasya vetu, yaja devaṃ barhirvāritīnāmadhvare stīrṇamaśvibhyāṃ ūrṇamradāḥ sarasvatyā syonamindra te sada īśāyā manyuṃ rājānaṃ barhiṣā dadhurindriyam , vasuvane vasudheyasya vetu, yaja devo agniḥ sviṣṭakṛddevān yakṣadyathāyathaṃ hotārā indramaśvinā vācā vācaṃ sarasvatīm agniṃ somaṃ sviṣṭakṛt sviṣṭā indraḥ sutrāmā savitā varuṇo bhiṣag iṣṭo devo vanaspatiḥ, sviṣṭā devā ājyapāḥ, sviṣṭo agniragninā hotā hotre sviṣṭakṛtsaho na dadhadindriyam ūrjamapacitiṃ svadhāṃ, vasuvane vasudheyasya vetu, yaja //
3.11.6 anuvākaḥ

somo rājāmṛtaṃ suta oṣadhīnāmapāṃ rasaḥ /
ṛtena satyaṃ indriyaṃ vipānaṃ śukramandhasaḥ /
indrasyendriyamidaṃ payo'mṛtaṃ madhu //
adbhyaḥ kṣīraṃ vyapibat kruṅṅ āṅgiraso dhiyā /
ṛtena satyaṃ indriyaṃ vipānaṃ śukramandhasaḥ /
indrasyendriyamidaṃ payo'mṛtaṃ madhu //
adbhyaḥ somaṃ vyapibac chandobhirhaṃsaḥ śuciṣat /
ṛtena satyaṃ indriyaṃ vipānaṃ śukramandhasaḥ /
indrasyendriyamidaṃ payo'mṛtaṃ madhu //
annāt parisruto rasaṃ brahmaṇā kṣatraṃ vyapibat /
ṛtena satyaṃ indriyaṃ vipānaṃ śukramandhasaḥ /
indrasyendriyamidaṃ payo'mṛtaṃ madhu //
reto mūtraṃ vijahāti yoniṃ praviśadindriyam /
garbho jarāyuṇāvṛtā ulbaṃ jahāti janmanā //
ṛtena satyaṃ indriyaṃ vipānaṃ śukramandhasaḥ /
indrasyendriyamidaṃ payo'mṛtaṃ madhu //
dṛṣṭvā rūpe vyākarotsatyānṛte prajāpatiḥ /
aśraddhāmanṛte'dadhāc śraddhāṃ satye prajāpatiḥ //
ṛtena satyaṃ indriyaṃ vipānaṃ śukramandhasaḥ /
indrasyendriyamidaṃ payo'mṛtaṃ madhu //
vedena rūpe vyapibat sutāsutau prajāpatiḥ /
ṛtena satyaṃ indriyaṃ vipānaṃ śukramandhasaḥ /
indrasyendriyamidaṃ payo'mṛtaṃ madhu //
dṛṣṭvā parisruto rasaṃ śukreṇa śukraṃ vyapibat payaḥ somaṃ prajāpatiḥ /
ṛtena satyaṃ indriyaṃ vipānaṃ śukramandhasaḥ /
indrasyendriyamidaṃ payo'mṛtaṃ madhu //
3.11.7 anuvākaḥ

parīto ṣiñcatā sutaṃ somo ya uttamaṃ haviḥ /
dadhanvān yo naryo apsvantarā suṣāva somaṃ adribhiḥ //
somo'si aśvibhyāṃ pacyasva sarasvatyai pacyasva indrāya sutrāmṇe pacyasva //
punātu te parisrutaṃ somaṃ sūryasya duhitā /
vāreṇa śaśvatā tanā //
vāyuḥ pūtaḥ pavitreṇa prāk somo atidrutaḥ /
indrasya yujyaḥ sakhā //
vāyoḥ pūtaḥ pavitreṇa pratyak somo atisrutaḥ /
indrasya yujyaḥ sakhā //
brahma kṣatraṃ pavate teja indriyaṃ surāyāḥ somaḥ suta āsuto madāya /
śukreṇa deva devatāḥ pipṛgdhi rasenānnaṃ yajamānāya dhehi //
kuvidaṅga, nānā hi vāṃ //
yā vyāghraṃ viṣūcikobhau vṛkaṃ ca rakṣati /
śyenaṃ patatriṇaṃ siṃhaṃ semaṃ pātvaṃhasaḥ //
surāvantaṃ barhiṣadaṃ suvīraṃ yajñaṃ hinvanti mahiṣā namobhiḥ /
dadhānāḥ somaṃ divi devatāsu madenendraṃ yajamānāḥ svarkāḥ //
yaste rasaḥ saṃbhṛtā oṣadhīṣu somasya śuṣmaḥ surāyāṃ sutasya /
tena jinva yajamānaṃ madena sarasvatīmaśvinā indramagnim //
yamaśvinā namucerāsurādadhi sarasvatyasunodindriyāya /
imaṃ taṃ śukraṃ madhumantaminduṃ somaṃ rājānamiha bhakṣayāmi //
yadatra śiṣṭaṃ rasinaḥ sutasya yamasyendo apibac śacībhiḥ /
ahaṃ tamasya manasā śivena somaṃ rājānamiha bhakṣayāmi //
3.11.8 anuvākaḥ

devasya tvā savituḥ prasave'śvinorbāhubhyāṃ pūṣṇo hastābhyāṃ ādade //
trayā devā ekādaśa trayastriṃśāḥ surādhasaḥ /
bṛhaspatipurohitā devasya savituḥ save devā devairavantu tvā //
prathamāstvā dvitīyairabhiṣiñcantu, dvitīyāstvā tṛtīyai, stṛtīyāstvā satyena, satyaṃ tvā brahmaṇā, brahma tvā yajurbhi , ryajūṃṣi tvā sāmabhiḥ, sāmāni tvā ṛgbhi , rṛcastvā puronuvākyābhiḥ, puronuvākyāstvā yājyābhi , ryājyāstvā vaṣaṭkārai , rvaṣaṭkārāstvāhutibhirabhiṣiñcantu , āhutayaste kāmāntsamardhayantva, sā aśvinostvā tejasā brahmavarcasāyābhiṣiñcāmi, sarasvatyāstvā vīryeṇa yaśase'nnādyāyābhiṣiñcāmi , indrasya tvendriyeṇaujase balāyābhiṣiñcāmi, bhūḥ svāhā //
śiro me śrīryaśo mukhaṃ tviṣiḥ keśāśca śmaśrūṇi /
rājā me prāṇo amṛtaṃ samrāṭ cakṣurvirāṭ śrotraṃ //
jihvā me bhadraṃ vāṅ maho mano manyuḥ svarāḍ bhāmaḥ /
modāḥ pramodā aṅgulīraṅgāni mitraṃ me sahaḥ //
bāhū me balaṃ indriyaṃ hastau me karma vīryam /
ātmā kṣatramuro mama //
pṛṣṭīrme rāṣṭram udaraṃ aṃsau grīvāśca śroṇyau /
ūrū aratnī jānunī viśo me'ṅgāni sarvataḥ //
nābhirme cittaṃ vijñānaṃ pāyurme'pacitir bhasat /
ānandanandā āṇḍau me bhagaḥ saubhāgyaṃ pasaḥ //
lomāni prayatirmama tvaṅ mā ānatirāgatiḥ /
māṃsaṃ mā upanatirvasv asthi majjā mā ānatiḥ //
jaṅghābhyāṃ padbhyāṃ dhīro'smi viśi rājā pratiṣṭhitaḥ /
prati brahman pratitiṣṭhāmi kṣatre pratyaśveṣu pratitiṣṭhāmi goṣu //
prati prajāyāṃ pratitiṣṭhāmi pṛṣṭhe, prati prāṇeṣu pratitiṣṭhāmyātman , dyāvāpṛthivyoḥ pratitiṣṭhāmi yajñe //
3.11.9 anuvākaḥ

sīsena tantraṃ manasā manīṣiṇa ūrṇāsūtreṇa kavayo vayanti /
aśvinā yajñaṃ savitā sarasvatīndrasya rūpaṃ varuṇo bhiṣajyan //
tadasya rūpamamṛtaṃ śacībhistisro dadhurdevatāḥ saṃrarāṇāḥ /
lomāni śaṣpair bahudhā na tokmabhistvagasya māṃsamabhavan na lājāḥ //
tadaśvinā bhiṣajā rudravartanī sarasvatī vayati peśo antaraṃ /
asthi majjānaṃ māsaraṃ kārotareṇa dadhato gavāṃ tvaci //
sarasvatī manasā peśalaṃ vasu nāsatyābhyāṃ vayati darśataṃ vapuḥ /
rasaṃ parisruto na rohitaṃ nagnahur dhīrastasaraṃ na vema //
payasaḥ śukramamṛtaṃ janitraṃ surāyā mūtrājjanayanta retaḥ /
apāmatiṃ durmatiṃ bādhamānā ūvadhyaṃ vātāt sabvaṃ tadārāt //
indraḥ sutrāmā hṛdayena satyaṃ puroḍāśena savitā jajāna /
yakṛt klomānaṃ varuṇo bhiṣajyanmatasne vāyavyairna mināti pittaṃ //
āntrāṇi sthālīrmadhu pinvamānā gudāḥ pātrāṇi sudughā na dhenuḥ /
śyenasya pattraṃ na plīhā śacībhirāsandī nābhirudaraṃ na mātā //
kumbho vaniṣṭhurjanitā śacībhiryasminnagre yonyāṃ garbho antaḥ /
plāśir vyaktaḥ śatadhārā utso duhe na kumbhī svadhāṃ pitṛbhyaḥ //
mukhaṃ sadasya śirā itsatena jihvā pavitraṃ aśvināsantsarasvatī /
capyaṃ na pāyur bhiṣag asya vālo vastirna śepo harasā tarasvī //
aśvibhyāṃ cakṣuramṛtaṃ grahābhyāṃ chāgena tejo haviṣā ghṛtena /
pakṣmāṇi godhūmaiḥ kuvalairutāni peśo na śukramasitaṃ vasāte //
avirna meṣo nasi vīryāya prāṇasya panthā amṛtaṃ grahābhyāṃ /
sarasvaty upavākair vyānaṃ nasyāni barhir badarairjajāna //
indrasya rūpaṃ ṛṣabho balāya karṇābhyāṃ śrotramamṛtaṃ grahābhyāṃ /
yavairna barhir bhruvi kesarāṇi karkandhu jajñe madhu sāraghaṃ mukhe //
ātmannupasthe na vṛkasya loma mukhe śmaśrūṇi na vyāghraloma /
keśā na śīrṣan yaśase śriyai śikhā siṃhasya loma tviṣirindriyāṇi //
aṅgairātmānaṃ bhiṣajā tadaśvinātmānaṃ aṅgaiḥ samadhātsarasvatī /
indrasya rūpaṃ śatamānaṃ āyuḥ śukraṃ na jyotiramṛtaṃ dadhānā //
sarasvatī yonyāṃ garbhamantaraśvibhyāṃ patnī sukṛtaṃ bibharti /
apāṃ rasena varuṇo na sāmnendraṃ śriyai janayannapsu rājā //
tejaḥ paśūnāṃ havirindriyāvat parisrutā payasā sāraghaṃ madhu /
aśvibhyāṃ dugdhaṃ bhiṣajā sarasvatī sutāsutābhyāṃ amṛtaḥ somā induḥ //
3.11.10 anuvākaḥ

punantu mā pitaraḥ somyāsaḥ punantu mā pitāmahāḥ /
pavitreṇa śatāyuṣā viśvamāyur vyaśnavai //
punantu mā pitāmahāḥ punantu prapitāmahāḥ /
pavitreṇa śatāyuṣā sarvamāyur vyaśnavai //
agnā āyūṃṣi pavase //
pavamānaḥ svarjanaḥ pavitreṇa vicarṣaṇiḥ /
yaḥ potā sa punātu mā //
punantu mā devajanāḥ punantu manavo dhiyā /
punantu viśvā bhūtā mā jātavedaḥ punāhi mā //
pavamānaḥ punātu mā kratve dakṣāya jīvase /
jyok ca sūryaṃ dṛśe //
ubhābhyāṃ deva savitaḥ pavitreṇa savena ca /
māṃ punāhi viśvataḥ //
pavitreṇa punāhi mā śukreṇa deva dīdyat /
agne kratvā kratūṃranu //
yatte pavitraṃ arciṣyagne vitatamantarā /
brahma tena punīmahe //
vaiśvadevī punatī devyāgād yasyā bahvyastanvo vītapṛṣṭhāḥ /
tayā madantaḥ sadhamādyeṣu vayaṃ syāma patayo rayīṇāṃ //
vaiśvānaro raśmibhirmā punātu vātaḥ prāṇeneṣiro mayobhūḥ /
dyāvāpṛthivī payasā payobhir ṛtāvarī yajñiye mā punītām //
bṛhadbhiḥ savitastribhirvarṣiṣṭhairdeva manmabhiḥ /
agne dakṣaiḥ punīmahe //
ye samānāḥ samanasaḥ pitaro yamarājye /
teṣāṃ lokaḥ svadhā namo yajño deveṣu kalpatām //
ye samānāḥ samanaso jīvā jīveṣu māmakāḥ /
teṣāṃ śrīrmayi kalpatāmasmiṃlloke śataṃ samāḥ //
dve srutī //
idaṃ haviḥ prajananaṃ me astu daśavīraṃ sarvagaṇaṃ svastaye /
ātmasani prajāsani kṣetrasani paśusani lokasani abhayasani //
agniḥ prajāṃ bahulāṃ me kṛṇotvannaṃ payo reto asmāsu dhehi //
yaddevā devaheḍanaṃ devāsaścakṛmā vayam /
agnirmā tasmādenaso viśvān muñcatvaṃhasaḥ //
yadi svapan yadi jāgradenāṃsi cakṛmā vayam /
vāyurmā tasmādenaso viśvān muñcatvaṃhasaḥ //
yadi divā yadi naktamenāṃsi cakṛmā vayam /
sūryo mā tasmādenaso viśvān muñcatvaṃhasaḥ //
dhāmno dhāmno //
yad grāme //
pavitramasi yajñasya pavitraṃ yajamānasya /
tanmā punātu sarvato viśvasmāddevakilbiṣāt sarvasmāddevakilbiṣāt //
drupadādiven mumucānaḥ svinnaḥ snātvī malādiva /
pūtaṃ pavitreṇevājyaṃ viśve muñcantu mainasaḥ //
samāvṛtatpṛthivī samuṣāḥ samu sūryaḥ /
vaiśvānarajyotir bhūyāsaṃ vibhuṃ kāmaṃ vyaśīya bhūḥ svāhā //
3.11.11 anuvākaḥ

samiddho agniḥ samidhā susamiddho vareṇyaḥ /
gāyatrī chanda indriyaṃ triyavirgaurvayo dadhuḥ //
tanūnapāc śucivratastanūpāśca sarasvatī /
uṣṇik chanda indriyaṃ dityavāḍ gaurvayo dadhuḥ //
iḍābhiragnirīḍyaḥ somo devo amaryaḥgau /
anuṣṭup chanda indriyaṃ pañcāvirgaurvayo dadhuḥ //
subarhiragniḥ pūṣaṇvāntī uyaṃrṇabarhiramaryaḥdhu /
bṛhatī chanda indriyaṃ trivatso gaurvayo dadhuḥ //
duro devīr diśo mahīr brahmā devo bṛhaspatiḥ /
paṅktiśchanda indriyaṃ turyavāḍ gaurvayo dadhuḥ //
uṣe yahvī supeśasā viśve devā amartyāḥ /
triṣṭup chanda indriyaṃ pṛṣṭhavāḍ gaurvayo dadhuḥ //
daivyā hotārā bhiṣajendreṇa sayujā yujā /
jagatī chanda indriyamanaḍvān gaurvayo dadhuḥ //
tisro devīriḍā mahī bhāratī maruto viśaḥ /
virāṭ chanda indriyaṃ dhenurgaurna vayo dadhuḥ //
tvaṣṭā turīpo adbhuta indrāgnī puṣṭivardhanā /
dvipadā chanda indriyam ukṣā gaurna vayo dadhuḥ //
śamitā no vanaspatiḥ savitā prasuvan bhagam /
kakup chanda ihendriyamṛṣabho gaurvayo dadhuḥ //
svāhā yajñaṃ varuṇaḥ sukṣatro bheṣajaṃ karat /
atichandā indriyaṃ bṛhadvaśā vehadvayo dadhuḥ //
3.11.12 anuvākaḥ

vasantena ṛtunā devā vasavastrivṛtā stutaṃ /
rathantareṇa tejasā havirindre vayo dadhuḥ //
grīṣmeṇa ṛtunā devā rudrāḥ pañcadaśe stutaṃ /
bṛhatā yaśasā balaṃ havirindre vayo dadhuḥ //
varṣābhir ṛtunādityāḥ stome saptadaśe stutaṃ /
vairūpeṇa viśaujasā havirindre vayo dadhuḥ //
śāradena ṛtunā devā ekaviṃśa ṛbhavaḥ stutaṃ /
vairājena śriyā śriyaṃ havirindre vayo dadhuḥ //
hemantena ṛtunā devāstriṇave marutaḥ stutaṃ /
balena śakvarīḥ saho havirindre vayo dadhuḥ //
śaiśireṇa ṛtunā devāstrayastriṃśe'mṛtaṃ stutaṃ /
satyena revatīḥ kṣatraṃ havirindre vayo dadhuḥ //
iti tṛtīyakāṇḍe sautrāmaṇīyo nāma ekādaśaḥ prapāṭhakaḥ //