Maitrayani Samhita · Chapter 1.1

darśapūrṇamāsau
1.1.1 anuvākaḥ

iṣe tvā subhūtāya, vāyavaḥ stha , devo vaḥ savitā prārpayatu śreṣṭhatamāya karmaṇe ,
āpyāyadhvaṃ aghnyā devebhyā indrāya bhāgaṃ , mā vaḥ stena īśata māghaśam̐so dhruvā asmin gopatau syāta bahvīs ,
yajamānasya paśūn pāhi //
1.1.

goṣadasi, pratyuṣṭam̐ rakṣaḥ pratyuṣṭārātiḥ //
preyamagād dhiṣaṇā barhiraccha manunā kṛtā svadhayā vitaṣṭā /
tayāvahante kavayaḥ purastāt //
devānāṃ pariṣūtamasi viṣṇoḥ stupo , atisṛṣṭo gavāṃ bhāgo , devasya tvā savituḥ prasave'śvinorbāhubhyāṃ pūṣṇo hastābhyāṃ barhir devasadanaṃ dāmi //
atastvaṃ barhiḥ śatavalśam̐ viroha sahasravalśā vi vayaṃ ruhema //
ayupitā yonira, dityā rāsnāsi , indrāṇyāḥ saṃnahanaṃ , pūṣā te granthiṃ grathnātu, sa te māsthādi, ndrasya tvā bāhubhyāṃ udyache, bṛhaspatermūrdhnāharāmi , urvantarikṣaṃ vīhi , adityāstvā pṛṣṭhe sādayāmi //
1.1.3 anuvākaḥ

śundhadhvaṃ daivyāya karmaṇe , vasūnāṃ pavitramasi śatadhāraṃ sahasradhāraṃ achidratanuḥ //
dyaurasi , pṛthivyasi, mātariśvano gharmaḥ //
viśvahoturdhāman tsīda //
poṣāya tvā , adityā rāsnāsi , kāmadhukṣaḥ , sā viśvāyurastvasau, kāmadhukṣaḥ, sā viśvabhūrastvasau , kāmadhukṣaḥ
sā viśvakarmāstvasau , huto stoko , huto drapso , agne pāhi vipruṣaḥ, supacā devebhyo havyaṃ paca , agnaye tvā bṛhate nākāya , svāhā dyāvāpṛthivībhyāṃ , indrāya tvā bhāgaṃ somenātanacmi , viṣṇo havyaṃ rakṣasva , āpo jāgṛta //
1.1.4 anuvākaḥ

veṣāya vāṃ , karmaṇe vāṃ , sukṛtāya vāṃ , devīrāpo 'greguvo 'greṇīyo 'gre 'sya yajñasya preta ,
agraṃ yajñaṃ nayatāgraṃ yajñapatim , yuṣmānindro'vṛṇīta vṛtratūrye
yūyamindramavṛṇīdhvaṃ vṛtratūrye , prokṣitāḥ stha , saṃsīdantāṃ daivīrviśo , vānaspatyāsi,
varṣavṛddhamasi , urvantarikṣaṃ vīhi , pratyuṣṭam̐ rakṣaḥ , pratyuṣṭārātirdhūrasi , dhvara dhvarantaṃ yo asmān dhvarāt ,
yaṃ vayaṃ dhvarāma taṃ dhvara //
1.1.5 anuvākaḥ

devānāmasi vahnitamaṃ sasnitamaṃ papritamaṃ juṣṭatamaṃ devahūtamaṃ, ahrutamasi havirdhānaṃ , dṛṃhasva , mā hvār , viṣṇoḥ kramo'si , uru vātāya , mitrasya vaścakṣuṣā prekṣe , devasya vaḥ savituḥ prasave'śvinorbāhubhyāṃ pūṣṇo hastābhyāṃ , yacchantu pañca, gopīthāya vo nārātaye , agnaye vo juṣṭān nirvapāmi , amuṣmai vo juṣṭān , idaṃ devānāmidamu naḥ saha , dṛṃhantāṃ duryāḥ , svāhā dyāvāpṛthivībhyāṃ , nirvaruṇasya pāśādamukṣi , svarabhirvyakṣaṃ jyotirvaiśvānaram , urvantarikṣaṃ vīhi , adityā va upasthe sādayāmi //
1.1.6 anuvākaḥ

devo vaḥ savitotpunātvachidreṇa pavitreṇa / vasoḥ sūryasya raśmibhiḥ //
agnaye vo juṣṭān prokṣāmi , amuṣmai vo juṣṭān , yadvo'śuddha ālebhe taṃ śundhadhvaṃ , adityāstvagasi ,
avadhūtaṃ rakṣo , avadhūtārātiḥ , adityāstvagasi , prati tvādityāstvag vettu
pṛthugrāvāsi vānaspatyaḥ , prati tvādityāstvag vettu , agnerjihvāsi vāco visarjanaṃ , āyuṣe vo,
bṛhadgrāvāsi vānaspatyo, devebhyo havyaṃ śamīṣva , suśami śamīṣva , kuṭarurasi madhujihvastvayā vayaṃ saṃghātaṃsaṃghātaṃ jeṣma , iṣamāvada , ūrjamāvada, rāyaspoṣamāvada //
1.1.7 anuvākaḥ

varṣavṛddhamasi , prati tvā varṣavṛddhaṃ vettu , parāpūtaṃ rakṣaḥ parāpūtārātiḥ praviddho rakṣasāṃ bhāgo ,
adityāstvagasi , avadhūtaṃ rakṣo avadhūtārātiḥ , adityāstvagasi , prati tvādityāstvag vettu
dhiṣaṇāsi pārvatī prati tvādityāstvag vettu , dhiṣaṇāsi pārvatī prati tvā pārvatī vettu ,
adityāḥ skambho'si , dhānyamasi dhinuhi devān , prāṇāya tvā , apānāya tvā vyānāya tvā
dīrghāmanu prasṛtiṃ saṃspṛśethāṃ , āyuṣe vo, mitrasya vaścakṣuṣāvekṣe , devo vaḥ savitā hiraṇyapāṇirupagṛhṇātu //
1.1.8 anuvākaḥ

nirdagdhaṃ rakṣo , nirdagdhārātiḥ , samudraṃ mā dhāṃ , dhruvamasi pṛthivīṃ dṛṃha , apāgne'gnimāmādaṃ jahi ,
niḥ kravyādaṃ nudasva , agne devayajanaṃ vaha , dharuṇamasi , antarikṣaṃ dṛṃha , dhartramasi , divaṃ dṛṃha
dharmāsi , viśvā viśvāni dṛṃha , cidasi , paricidasi , viśvāsu dikṣu sīda , sajātānasmai yajamānāya pariveśaya
sajātā imaṃ yajamānaṃ pariviśantu , vasūnāṃ rudrāṇāmādityānāṃ bhṛgūṇāmaṅgirasāṃ gharmasya tapasā tapyadhvaṃ //
yāni gharme kapālāni upacinvanti vedhasaḥ / pūṣṇastānyapi vrata indravāyū vimuñcatām //
1.1.9 anuvākaḥ

devasya vaḥ savituḥ prasave'śvinorbāhubhyāṃ pūṣṇo hastābhyāṃ saṃvapāmi //
devo vaḥ savitotpunātvachidreṇa pavitreṇa / vasoḥ sūryasya raśmibhiḥ //
saṃ āpā oṣadhībhirgacchantāṃ saṃ oṣadhayo rasena /
saṃ revatīrjagatīḥ śivāḥ śivābhiḥ samasṛkṣatāpaḥ //
sīdantu viśo , janayatyai tvā , gharmo'si viśvāyuḥ , gharma gharme śrayasva , uru prathasva , uru te yajñapatiḥ prathatām ,
saṃ te tanvā tanvaḥ pṛcyantām //
pari vājapatiḥ kaviragnirhavyāni akramīt /
dadhadratnāni dāśuṣe //
devastvā savitā śrapayatu varṣiṣṭhe adhi nāke pṛthivyāḥ , agne brahma gṛhṇīṣva //
1.1.10 anuvākaḥ

devasya tvā savituḥ prasave'śvinorbāhubhyāṃ pūṣṇo hastābhyāṃ ādade , indrasya bāhurasi dakṣiṇaḥ
sahasrabhṛṣṭiḥ śatatejā , vāyustigmatejāḥ , pṛthivi devayajani mā hiṃsiṣaṃ tāmoṣadhīnāṃ mūlaṃ ,
vrajaṃ gaccha gosthānaṃ , varṣatu te parjanyo , badhāna deva savitaḥ śatena pāśaiḥ paramasyāṃ parāvati
yo asmān dveṣṭi yaṃ ca vayaṃ dviṣmastamatra badhāna , so'to mā moci , mā vaḥ śivā oṣadhayo mūlaṃ hiṃsiṣaṃ ,
vrajaṃ gaccha gosthānaṃ , varṣatu te parjanyo , badhāna deva savitaḥ śatena pāśaiḥ paramasyāṃ parāvati yo asmān dveṣṭi yaṃ ca vayaṃ dviṣmastamatra badhāna , so'to mā moci , drapsaste divaṃ mā skān , vrajaṃ gaccha gosthānaṃ , varṣatu te parjanyo , badhāna deva savitaḥ śatena pāśaiḥ paramasyāṃ parāvati , yo asmān dveṣṭi yaṃ ca vayaṃ dviṣmastamatra badhāna
so'to mā moci , vasavastvā parigṛhṇantu gāyatreṇa chandasā , rudrāstvā parigṛhṇantu traiṣṭubhena chandasā ,
ādityāstvā parigṛhṇantu jāgatena chandasā , apāraruṃ pṛthivyā adevayajanaṃ , satyasadasi , ṛtasadasi gharmasadasi // purā krūrasya visṛpo virapśina udādāya pṛthivīṃ jīradānum /
tāmairayaṃś candramasi svadhābhistāṃ dhīrāsaḥ kavayo'nudṛśyāyajanta //
1.1.11 anuvākaḥ

pratyuṣṭam̐ rakṣaḥ , pratyuṣṭārātir āyuḥ prāṇaṃ mā nirmārjīḥ , cakṣuḥ śrotraṃ mā nirmārjīḥ , vācaṃ paśūn mā nirmārjīḥ ,
yajñaṃ prajāṃ mā nirmārjīḥ tejo'si śukramasi jyotirasi , amṛtamasi vaiśvadevamasi //
havirasi vaiśvānaram unnītaśuṣmaṃ satyaujāḥ /
saho'si sahasvārātiṃ sahasva pṛtanāyataḥ //
sahasravīryamasi tanvā jinva , ājyasyājyamasi haviṣo haviḥ satyasya satyaṃ , satyābhighṛtaṃ , satyena tvābhighārayāmi , adabdhena tvā cakṣuṣāvekṣe rāyaspoṣāya suprajāstvāya //
dhāmāsi priyaṃ devānāmanādhṛṣṭaṃ devayajanaṃ /
devavītyai tvā gṛhṇāmi //
devīrāpaḥ śuddhā yūyaṃ devān yuyudhvaṃ , śuddhā vayaṃ supariviṣṭāḥ pariveṣṭāro vo bhūyāsma
kṛṣṇo'syākhareṣṭhā , agnaye ghṛtaṃ bhava , vedirasi , barhiṣe tvā juṣṭaṃ prokṣāmi
barhirasi , vedyai tvā juṣṭaṃ prokṣāmi , svāhā pitṝbhyo gharmapāvabhyaḥ //
1.1.12 anuvākaḥ

pūṣā te granthiṃ viṣyatu , viṣṇoḥ stupo'si , uru prathasvorṇamradaṃ svāsasthaṃ devebhyo ,
gandharvo'si viśvāvasurviśvasmādīṣamāṇaḥ , yajamānasya paridhiriḍa īḍitaḥ ,
indrasya bāhurasi dakṣiṇaḥ , yajamānasya paridhiriḍa īḍitaḥ , mitrāvaruṇau tvottarataḥ paridhattāṃ ,
yajamānasya paridhirasīḍa īḍitaḥ // nityahotāraṃ tvā kave dyumantaḥ samidhīmahi //
varṣiṣṭhe adhi nāke pṛthivyāḥ sūryastvā raśmibhiḥ purastāt pātu kasyāścidabhiśastyā ,
viśvajanasya vidhṛtī sthaḥ , vasūnāṃ rudrāṇāmādityānāṃ sado'si srucāṃ yoniḥ ,
dyaurasi janmanā juhūrnāma priyā devānāṃ priyeṇa nāmnā dhruve sadasi sīda ,
antarikṣamasi janmanopabhṛnnāma priyā devānāṃ priyeṇa nāmnā , dhruve sadasi sīda
pṛthivyasi janmanā dhruvā nāma priyā devānāṃ priyeṇa nāmnā dhruve sadasi sīda
ṛṣabho'si śākvaro , vaṣaṭkārasya tvā mātrāyāṃ sādayāmi //
dhruvā asadannṛtasya yonau sukṛtasya loke tā viṣṇo pāhi //
pāhi yajñaṃ , pāhi yajñapatim , pāhi māṃ yajñanyam //
viṣṇūni stha , vaiṣṇavāni dhāmāni stha prājāpatyāni //
1.1.13 anuvākaḥ

sūyame me'dya staṃ svāvṛtau sūpāvṛtau , agnāviṣṇū vijihāthāṃ , mā mā hiṃsiṣṭaṃ , lokaṃ me lokakṛtau kṛṇutaṃ ,
mā modoṣiṣṭaṃ ātmānaṃ me pātaṃ , śivau bhavatamadya naḥ , viṣṇoḥ sthāmāsi , ita indrastiṣṭhan vīryamakṛṇoddevatābhiḥ samārabhya //
ūrdhvo adhvaro divispṛg ahruto yajño yajñapateḥ /
indravān tsvavān bṛhadbhāḥ //
vīhi madhorghṛtasya svāhā, saṃ jyotiṣā jyotiḥ //
vājasya mā prasavenodgrābheṇodajigrabhat /
athā sapatnānindro me nigrābheṇādharaṃ akaḥ //
udgrābhaśca nigrābhaśca brahma devaṃ avīvṛdhat /
athā sapatnānindrāgnī me viṣūcīnān vyasyatām //
vasurasi , upāvasurasi , viśvāvasurasi , aptubhī rihāṇā vyantu vayo , vaśā pṛśnirbhūtvā maruto gaccha
tato no vṛṣṭyāvata //
saṃsrāvabhāgāḥ stheṣā bṛhantaḥ prastareṣṭhā barhiṣadaśca devāḥ /
imāṃ vācaṃ abhi viśve gṛṇantaḥ svāhā devā amṛtā mādayantām //
devā gātuvido gātuṃ vittvā gātumita
manasaspate sudhātvimaṃ yajñaṃ divi deveṣu vāte dhāḥ svāhā //