Language

ENहिગુ
Scripture Library

Mahāyānasūtrālaṃkāra · Chapter 6

6.1

caturvidhaṃ māhātmyaṃ saṃdarśayati | abhibhavamāhātmyaṃ sakalaṃ bhavatrayaṃ gatiṃ ca pañcavidhāmabhibhūyagamanāt | yathoktaṃ prajñāpāramitāyāṃ, rūpaṃ cetsubhūta[te] bhāvo 'bhaviṣyannābhāvo nedaṃ mahāyānaṃ sadevamānuṣāsuralokamabhibhūya niryāsyatīti vistaraḥ | nirvṛtimāhātmyamapratiṣṭhanirvāṇānugatatvāt | guṇavṛddhimāhātmyaṃ sattvāparityāgamāhātmyaṃ ceti |
|| mahāyānasūtrālaṃkāre pratipattyadhikāraḥ pañcamaḥ ||
ṣaṣṭho 'dhikāraḥ
paramārthalakṣaṇavibhāge ślokaḥ |
na sanna cāsanna tathā na cānyathā na jāyate vyeti na cā[nā]vahīyate |
na vardhate nāpi viśudhyate punarviśudhyate tatparamārthalakṣaṇam

6.2

advayārtho hi paramārthaḥ | tamadvayārthaṃ pañcabhirākāraiḥ saṃdarśayati | na satparikalpitaparatantralakṣaṇābhyāṃ, na cāsatpariniṣpannalakṣaṇena | na tathā parikalpitaparatantrābhyāṃ pariniṣpannasyaikatvābhāvāt | na cānyathā tābhyamevānyatvābhāvāt | na jāyate na ca vyetyanabhisaṃskṛtatvāddharmadhātoḥ | na hīyate na ca vardhate saṃkleśavyavadānapakṣayornirodhotpāde tad[thā]vasthatvāt | na viśudhyati prakṛtyasaṃkliṣṭatvāt na ca na viśudhyati āgantukopakleśavigamāt | ityetatpañcavibhamadvayalakṣaṇaṃ paramārthalakṣaṇaṃ veditavyam |
ātmadṛṣṭiviparyāsapratiṣedhe ślokaḥ |
na cātmadṛṣṭiḥ svayamātmalakṣaṇā na cāpi duḥsaṃsthitatā vilakṣaṇā |
dvayānna cānyad bhrama eṣata[tū]ditastataśca mokṣo bhramamātrasaṃkṣayaḥ

6.3

na tāvadātmadṛṣṭirevātmalakṣaṇā | nāpi duḥsaṃsthitatā | tathā hi sā vilakṣaṇā ātmalakṣaṇātparikalpitāt | sā punaḥ pañcopādānaskandhāḥ kleśadauṣṭhulyaprabhāvitatvāt | nāpyato dvayādanyadātmalakṣaṇamupapadyate | tasmānnāstyātmā | bhrama eṣa tūtpanno yeyamātmadṛṣṭistasmādeva cātmābhāvonmokṣo 'pi bhramamātrasaṃkṣayo veditavyaḥ, na tu kaścinmuktaḥ |
viparyāsaparibhāṣāyāṃ dvau ślaukau |
kathaṃ jano vibhramamātrāmāśritaḥ paraiti duḥkhaprakṛtiṃ na saṃtatām |
avedako vedaka eva duḥkhito na duḥkhito dharmamayo na tanmayaḥ

6.4

pratītyabhāvaprabhave kathaṃ janaḥ samakṣavṛttiḥ śrayate 'nyakāritam |
tamaḥ prakāraḥ katamo 'yamīdṛśo yato 'vipaśyansadasannirīkṣate

6.5

kathaṃ nāmāyaṃ loko bhrāntimātramātmadarśanaṃ niḥśritya satatānubaddhaṃ duḥkhasvabhāvaṃ saṃskārāṇāṃ na paśyati | avedako jñānena tasyā duḥkhaprakṛteḥ | vedako 'nubhavena ( MSA_Bagchi 25 ) duḥkhasyā[sya] duḥkhito duḥkhasyāprahīṇatvāt | na duḥkhiuto duḥkhayuktasyātmano 'satvāt | dharmamayo dharmamātratvāt pudgalanairātmyena | na ca dharmamayo dharmanairātmyena | yadā ca loko bhāvānāṃ pratītyasamutpādaṃ pratyakṣaṃ paśyati taṃ taṃ pratyayaṃ pratītya te te bhāvā bhavantīti | tatkathametāṃ dṛṣṭiṃ śrayate 'nyakāritaṃ darśanādikaṃ na pratītyasamutpannamiti | katamo 'yamīdṛśastamaḥ prakāro lokasya yadvidyamānaṃ pratītyasamutpādamavipaśyannavidyamānamātmānaṃ nirīkṣate | śakyaṃ hi nāma tamasā vidyamānamadraṣṭuṃ syānna tvavidyamānaṃ draṣṭhumiti |
asatyātmani śamajanmayoge ślokaḥ |
ta cāntaraṃ kiṃcana vidyate 'nayoḥ sadarthavṛttyā śamajanmanoriha |
tathāpi janmakṣayato vidhīyate śamasya lābhaḥ śubhakarmakāriṇām

6.6

na cāsti saṃsāranirvāṇayoḥ kiṃcinnānākaraṇaṃ paramārthavṛttyā nairātmyasya samatayā | tathāpi janmakṣayānmokṣaprāptirbhavatyeva śubhakarmakāriṇāṃ ye mokṣamārgaṃ bhāvayanti | viparyāsaparibhāṣāṃ kṛtvā-
tatpratipakṣapāramārthikajñānapraveśe catvāraḥ ślokāḥ |
saṃbhṛtya saṃbhāramanantapāraṃ jñānasya puṇyasya ca bodhisattvaḥ |
dharmeṣu cintāsuviniśri[ści]tatvājjalpānvayāmarthagatiṃ paraiti

6.7

arthānsa vijñāya ca jalpamātrān saṃtiṣṭhate tannibhacittamātre |
pratyakṣatāmeti ca dharmadhātustasmādviyuktodvayalakṣaṇena

6.8

nāstīti cittātparametya buddhyā cittasya nāstitvamupaiti tasmāt |
dvayasya nāstitvamupetya dhīmān saṃtiṣṭhate 'tadgatidharmadhātau

6.9

akalpanājñānabalena dhīmataḥ samānuyātena samantataḥ sadā |
tadāśrayo gahvaradoṣasaṃcayo mahāgadeneva viṣaṃ nirasyate

6.10

ekena saṃbhṛtasaṃbhāratvaṃ dharmacintāsuviniśri[ści]tatvaṃ samādhi[dhiṃ]niśrityabhāvanānmanojalpācca teṣāṃ dharmāṇāmarthaprakhyānāvagamāttatpraveśaṃ darśayati | asaṃkhyeyaprabhedakālaṃ pāramasya ( MSA_Bagchi 26 ) paripūraṇamityanantapāram | dvitīyena manojalpamātrānarthānviditvā tadābhāse cittamātre 'vasthānamiyaṃ bodhisattvasya nirvedhabhāgīyāvasthā | tataḥ pareṇa dharmadhātoḥ pratyakṣato['va?] gamane dvayalakṣaṇena viyukto grāhyagrāhakalakṣaṇena | iyaṃ darśanamārgāvasthā | tṛtīyena yathāsau dharmadhātuḥ pratyakṣatāmeti tad darśayati | kathaṃ cāsau dharmadhātuḥ pratyakṣatāmeti | cittādanyadālambanaṃ grāhyaṃ nāstītyavagamya buddhyā tasyāpi cittamātrasya nāstitvāvagamanaṃ grāhya[ā]bhāve grāhakābhāvāt | dvaye cāsya [dvayasyāsya?] nāstitvaṃ viditvā dharmadhātāvavasthānamatadgatirgrāhyagrāhakalakṣaṇābhyāṃ rahitaṃ evaṃ dharmadhātuḥ pratyakṣatāmeti | caturthena bhāvanāmārgāvasthāyāmāśrayaparivartanāt pāramārthikajñānapraveśaṃ darśayati | sadā sarvatra samatānugatenāvikalpajñānabalena yatra tatsamatānugataṃ paratantre svabhāve tadāśrayasya dūrānupraviṣṭasya doṣasaṃcasya dauṣṭhulyalakṣaṇasya mahāgadeneva viṣasya nirasanāt |
paramārthajñānamāhātmye ślokaḥ |
munivihitasudharmasuvyavastho matimupadhāya samūladharmadhātau |
smṛtima[ga]timavagamya kalpamātrāṃ vrajati guṇārṇavapāramāśudhīraḥ

Original text: Mahāyānasūtrālaṃkāra · Edition: S. Bagchi: Mahāyānasūtrālaṅkāra of Asaṅga, Darbhaga 1960 [or a reprint of 2000?] (Buddhist Sanskrit Texts, 13). · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc