Language

ENहिગુ
Scripture Library

Mahāyānasūtrālaṃkāra (another edition) · Chapter 11

11.1

mahāyānasūtrālaṃkāre adhimuktyadhikāro daśamaḥ
ekādaśo 'dhikāraḥ
dharmaparyeṣṭyadhikāre ālambanaparyeṣṭau catvāraḥ ślokāḥ
piṭakatrayaṃ dvayaṃ vā [ca?] saṃgrahataḥ kāraṇairnavabhiriṣṭam /
vāsanabodhanaśamanaprativedhaistadvimocayati

11.2

sūtrābhidharmavinayāścaturvidhārthā matāḥ samāsena /
teṣāṃ jñānāddhīmānsarvākārajñatāmeti

11.3

āśrayato lakṣaṇato dharmādarthācca sūcanātsūtram /
abhimukhato 'thābhīkṣṇyādabhibhavagatito 'bhidharmaśca

11.4

āpatterūtthānādvyutthānānniḥsṛteścavinayatvam /
pudgalataḥ prajñapteḥ pravibhāgaviniścayāccaiva

11.5

ālambanaṃ mato dharmaḥ ādhyātmaṃ bāhyakaṃ[dvayam?] /
[lābho dvayordvayārthena dvayoścānupalambhataḥ]

11.6

manojalpairyathoktārthaprasannasya pradhāraṇāt /
arthakhyānasya jalpācca nāmni sthānācca cetasaḥ

11.7

dharmālambanalābhaḥ syāttribhirjñānaiḥ śrutādibhiḥ /
trividhālambanalābhaśca pūrvoktastatsamāśritaḥ

11.8

tridhātukaḥ kṛtyakaraḥ sasaṃbādhāśrayo 'paraḥ /
adhimuktiniveśī ca tīvracchandakaro 'paraḥ

11.9

hīnapūrṇāśrayo dvedhā sajalpo 'jalpa eva ca /
jñānena saṃprayuktaśca yogopaniṣadātmakaḥ

11.10

saṃbhinnālambanaścāsau vibhinnālambanaḥ sa ca /
pañcadhā saptadhā caiva parijñā pañcadhā 'sya ca

11.11

catvāraḥ saptatriṃśacca ākārā bhāvanāgatāḥ /
mārgadvayasvabhāvo 'sau dvyunuśaṃsaḥ pratīcchakaḥ

11.12

prayogī vaśavartī ca parītto vipulātmakaḥ /
yogināṃ hi manaskāra eṣa sarvātmako mataḥ

11.13

tatvaṃ yatsatataṃ dvayena rahitaṃ, bhrānteśca saṃniśrayaḥ śakyaṃ naiva ca sarvathābhilapituṃ yañcāprapañcātmakam /
jñeyaṃ heyamatho viśodhyamamalaṃ yacca prakṛtyā matam yasyākāśasuvarṇavārisadṛśī kleśādviśuddhirmatā

11.14

na khalu jagati tasmādvidyate kiṃcidanyajjagadapi tadaśeṣaṃ tatra saṃmūḍhabuddhi /
kathamayamabhirūḍho lokamohaprakāro yadasadabhiniviṣṭaḥ satsamantādvihāya

11.15

yathā māyā tathā'bhūtaparikalpo nirucyate /
yathā māyākṛtaṃ tadvat dvayabhrāntirnirucyate

11.16

yathā[']tasmitra tadbhāvaḥ paramārthastatheṣyate /
yathā tasyopalabdhistu tathā saṃvṛtisatyatā

11.17

tadabhāve yathā vyaktistannimittasya labhyate /
tathāśrayaparāvṛttāvasatkalpasya labhyate

11.18

tannimitte yathā loko hyabhrāntaḥ kāmataścaret /
parāvṛttāvaparyastaḥ kāmacārī tathā patiḥ [yatiḥ]

11.19

tadākṛtiśca tatrāsti tadbhāvaśca na vidyate /
tasmādastitvanāstitvaṃ māyādiṣu vidhīyate

11.20

na bhāvastatra cābhāvo nābhāvo bhāva eva ca /
bhāvābhāvāviśeṣaśca māyādiṣu vidhīyate

11.21

tathā dvayābha[bhāsa?]tātrāsti tadbhāvaśca na vidyate /
tasmādastitvanāstitvaṃ rūpādiṣu vidhīyate

11.22

na bhāvastatra cābhāvo nābhāvo bhāva eva ca /
bhāvābhāvāviśeṣaśca rūpādiṣu vidhīyate

11.23

samāropāpavādābha[nta?]pratiṣedhārthamiṣyate /
hīnayānena yānasya pratiṣedhārthameva ca

11.24

bhrānternimittaṃ bhrāntiśca rūpavijñaptiriṣyate /
arūpiṇī ca vijñaptirabhāvātsyānna cetarā

11.25

māyāhastyākṛtigrāhabhrānterdvayamudāhṛtam /
dvayaṃ tatra yathā nāsti dvayaṃ caivopalabhyate

11.26

bimbasaṃkalikāgrāhabhrānterdvayamudāhṛtam /
dvayaṃ tatra yathā nāsti dvayaṃ caivopalabhyate

11.27

tathā bhāvāttathā'bhāvād bhāvābhāva[vā?]viśeṣataḥ /
sadasanto 'tha māyābhā ye dharmā bhrāntilakṣaṇāḥ

11.28

tathā 'bhāvāttathā ' bhāvāttathā 'bhāvādalakṣaṇāḥ /
māyopamāśca nirdiṣṭā ye dharmāḥ prātipakṣikāḥ

11.29

māyārājeva cānyena māyārājñā parājitaḥ /
ye sarvadharmān paśyanti nirmārāste jinātmajāḥ

11.30

māyāsvapnamarīcibimbasadṛśāḥ prodbhāsaśrutkomapā vijñeyodakacandrabimbasadṛśā nirmāṇatulyāḥ punaḥ /
ṣaṭ ṣaṭ dvau ca punaśca ṣaṭ dvayamatā ekaikaśaśca trayaḥ saṃskārāḥ khalu tatra tatra kathitā buddhairvibuddhottamaiḥ

11.31

abhūtakalpo na bhūto nābhūto 'kalpa eva ca /
na kalpo nāpi cākalpaḥ sarvaṃ jñeyaṃ nirucyate

11.32

svadhātuto dvayābhāsāḥ sāvidyākleśavṛttayaḥ /
vikalpāḥ saṃpravartante dvayadravyavivarjitāḥ

11.33

ālambanaviśeṣāptiḥ svadhātusthānayogataḥ /
ta eva hyadvayābhāsā vartante carmakāṇḍavat

11.34

cittaṃ dvayaprabhāsaṃ rāgādyābhāsamiṣyate tadvat /
śraddhādyābhāsaṃ na tadanyo dharmaḥ kliṣṭakuśalo 'sti

11.35

yathā dvayapratibhāsādanyo na dvayalakṣaṇaḥ /
iti cittaṃ citrābhāsaṃ citrākāraṃ pravartate

11.36

lakṣyaṃ ca lakṣaṇaṃ caiva lakṣaṇā ca prabhedataḥ /
anugrahārthaṃ sattvānāṃ saṃbuddhaiḥ saṃprakāśitā

11.37

sadṛṣṭikaṃ ca yaccittaṃ tatrāvasthāvikāritā /
lakṣyametatsamāsena hyapramāṇaṃ prabhedataḥ

11.38

yathājalpārthasaṃjñāyā nimittaṃ tasya vāsanā /
tasmādapyarthavikhyānaṃ parikalpitalakṣaṇaṃ

11.39

yathā nāmārthamarthasya nāmnaḥ prakhyānatā ca yā /
asaṃ[sat?] kalpanimittaṃ hi parikalpitalakṣaṇam

11.40

trividhatrividhābhāso grāhyagrāhakalakṣaṇaḥ /
abhūtaparikalpo hi paratantrasya lakṣaṇam

11.41

abhāvabhāvatā yā ca bhāvābhāvasamānatā /
aśāntaśāntā 'kalpā ca pariniṣpannalakṣaṇam

11.42

niṣpa[ṣya]ndadharmamālambya yoniśo manasikriyā /
cittasya dhātau sthānaṃ ca sadasattārthapaśyanā

11.43

samatāgamanaṃ tasminnāryagotraṃ hi nirmalam /
samaṃ viśiṣṭamanyūnānadhikaṃ lakṣaṇā matā

11.44

padārthadehanirbhāsaparāvṛttiranāsravaḥ /
dhāturbījaparāvṛtteḥ sa ca sarvatragāśrayaḥ

11.45

caturdhā vaśitā vṛttermanasaścodgrahaśca ca /
vikalpasyāvikalpe hi kṣetre jñāne 'tha karmaṇi

11.46

acalāditribhūmau ca vaśitā sā caturvidhā /
dvidhaikasyāṃ tadanyasyāmekaikā vaśitā matā

11.47

viditvā nairātmyaṃ dvividhamiha dhīmānbhavagataṃ samaṃ tacca jñātvā praviśati sa tatvaṃ grahaṇataḥ /
tatastatra sthānānmanasa iha na khyāti tadapi tadakhyānaṃ muktiḥ parama upalambhasya vigamaḥ

11.48

ādhāre saṃbhārādādhāne sati hi nāmamātraṃpaśyan /
paśyati hi nāmamātraṃ tatpaśyaṃstacca naiva paśyati bhūyaḥ

11.49

cittametatsadauṣṭhulyamātmadarśanapāśitam /
pravartate nivṛttistu tadadhyātmasthitermatā

11.50

svayaṃ svenātmanā 'bhāvātsvabhāve cānavasthiteḥ /
grāhavattadā[da]bhāvācca niḥsvabhāvatvamiṣyate

11.51

[niḥsvabhāvatayā siddhā uttarottaraniśrayāḥ /
anutpādo 'nirodhaścādiśantiḥ parinirvṛtiḥ]

11.52

ādau tatve 'nyatve svalakṣaṇe svayamathānyathābhāve /
saṃkleśe 'tha viśeṣe kṣāntiranutpattidharmoktā

11.53

dharma nairātmyamuktīnāṃ tulyatvāt gotrabhedataḥ /
dvyāśayāpteśca nirmāṇātparyantādekayānatā

11.54

ākarṣaṇārthamekeṣāmanyasaṃdhāraṇāya ca /
deśitāniyatānāṃ hi saṃbuddhairekayānatā

11.55

śrāvako 'niyato dvedhā dṛṣṭādṛṣṭārthayānataḥ /
dṛṣṭārtho vītarāgaścāvītarāgo 'pyasau mṛduḥ

11.56

tau ca labdhāryamārgasya bhaveṣu pariṇāmanāt /
acintyapariṇāmikyā upapattyā samanvitau

11.57

praṇidhānavaśādeka upapattiṃ prapadyate /
eko 'nāgāmitāyogānnirmāṇaiḥ pratipadyate

11.58

nirvāṇābhiratatvācca tau dhandhagatikau matau /
punaḥ punaḥ svacittasya samudācārayogataḥ

11.59

so 'kṛtārtho hyabuddhe ca jāto dhyānārthamudyataḥ /
nirmāṇārthī tadāśritya parāṃ bodhimavāpnute

11.60

vidyāsthāne pañcavidhe yogamakṛtvā sarvajñatvaṃ naiti kathaṃcitparamāryaḥ /
ityanyeṣāṃ nigrahaṇānugrahaṇāya svājñārthaṃ vā tatra karotyeva sa yogam

11.61

hetūpalabdhituṣṭiśca niśrayatadanusmṛtiḥ /
sādhāraṇaphalecchā ca yathābodhādhimucyanā

11.62

caturvidhānubhāvena prīyaṇā khedaniścayaḥ /
vipakṣe pratipakṣe ca pratipattiścaturvidhā

11.63

prasādaḥ saṃpratīkṣā ca dānacchandaḥ paratra ca /
saṃnāhaḥ praṇidhānaṃ ca abhinandamanaskriyā

11.64

śaktilābhe sadautsukyaṃ dānādau ṣaḍvidhedyanam /
paripāke 'tha pūjāyāṃ sevāyāmanukampanā

11.65

akṛte kukṛte lajjā kaukṛtyaṃ viṣaye ratiḥ /
amitrasaṃjñā khede ca racanodbhāvanāmatiḥ

11.66

dānādayaḥ pratisaraṇaṃ sambodhau neśvarādayaḥ /
doṣāṇāṃ ca guṇānāṃ ca pratisaṃvedanād [?]dvayoḥ

11.67

cayānusmaraṇaprītirmāhārthyasya ca darśanam /
yoge 'bhilāṣo 'vikalpe taddhṛtyāṃ pratyayāgame

11.68

saptaprakārāsadgrāhavyutthāne śaktidarśanam /
āścaryaṃ cāpyanāścaryaṃ saṃjñā caiva caturvidhā

11.69

samatā sarvasattveṣu dṛṣṭiścāpi mahātmikā /
paraguṇapratikārastrayāśāstirnirantaraḥ

11.70

buddhapraṇītānuṣṭhānādarvāgasthānacetanāt[cetanā] /
taddhānivṛddhyā sattveṣu anāmodaḥ pramodanā

11.71

prativarṇikāyāṃ[varṇikā]bhūtāyāṃ bhāvanāyāṃ ca nārūciḥ /
nādhivāsamanaskāro vyākṛtaniyate spṛhā

11.72

āyatyāṃ darśanādvṛtticetanā samatekṣaṇā /
agradharmeṣu vṛttyā ca agratvātmāvadhāraṇāt[dhāraṇā]

11.73

ete śubhamanaskārā daśapāramitānvayāḥ /
sarvadā bodhisattvānāṃ dhātupuṣṭau bhavanti hi

11.74

puṣṭeradhyāśayato mahatī paryeṣṭiriṣyate dhīre /
savivāsā hyavivāsā tathaiva vaibhutvikī teṣām

11.75

asakāyā laghu[labdha]kāyā prapūrṇakāyā ca bodhisattvānām /
bahumānasūkṣmamānā nirmāṇā caiṣaṇābhimatā

11.76

rūpārūpe dharmo lakṣaṇahetustathaiva cārogyaṃ[gye] /
aiśvarye 'bhijñābhistadakṣayatve ca dhīrāṇām

11.77

abhāvabhāvādhyapavādakalpa ekatvanānāsvaviśeṣakalpāḥ /
yathārthanāmābhiniveśakalpāḥ jinātmajaiḥ saṃparivarjanīyāḥ

11.78

iti śubhamatiretya yatnamugraṃ dvayaparyeṣitadharmatāsatatvaḥ /
pratiśaraṇamataḥ sadā prajānāṃ bhavati guṇaiḥ sa samudravatprapūrṇaḥ

Original text: Mahāyānasūtrālaṃkāra · Edition: S. Bagchi: Mahayana sutralankara of Asanga with its Svavrtti. Darbhanga : The Mithila Institute, 1970, 1-180 (karika only). · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc