Mahāvastu-avādana · Part 181200

sthāmena loke samo nāsti sainyaṃ //
eṣo samudraṃ jaladharaṃ vāripūrṇaṃ
asuraniketaṃ udadhiṃ samantatejaṃ /
śoṣeya sarvaṃ dṛḍhavrato apramatto
eṣo hi sarvam abhibhave mārasainyaṃ //
brahmaṃ ca śakraṃ abhibhave guhyakāṃ ca
nāgāsurā ca manujā mahoragā /
vidagdhasthūṇāṃ yatha suvarṇabimbaṃ
pīḍe nārāyaṇaṃ jina ghanaśarīro //
eṣo grahetvā girivaraṃ cakravāḍaṃ
pāṇitalena samarajaṃ kareya /
na eṣa śakyo upagato bodhimūle
cāletuṃ vīro dṛḍhavrato apramatto //
candraṃ pateyā nabhato medinīye
iyaṃ ca bhūmī sthihi nabhe ātmanena /
pratisrotaṃ sarvā nadīyo vahensuḥ
na caiva śakyo dṛḍhavrato cālanāya //
[_Mvu_2.330_] yathā gajendraḥ subalavāṃ ṣaṣṭihāyanaḥ
ṣaḍḍantanāgo samucchritakāyo /
pādena bhinde avimano āmabhāṇḍaṃ
tathaiva sarvāṃ kariṣyati mārasainyāṃ //
māro hy avāca sa duḥkhito sārthavāhaṃ
trasesi kiṃ mā yatha bālabuddhi /
sannaddha senā kavacitavarmitā ca
kariṣyimasya dṛḍhavratasyāntarāyaṃ //
varṣā sahasrā mayā yo poṣito hi
uccatīha ayaṃ mama jyeṣṭhaputro /
sau gautamasya abhūr iha anuyātro
avasādayiṣyanto samārasainyaṃ //
udumbarasya yatha puṣpa jātaṃ
varṇopapetaṃ suruciraṃ maṃjugandhaṃ /
tathaite buddhā hatarajā niḥkileśā
kalpāna koṭīnayutehi bhonti //
aśraddadhantaṃ pitaraṃ vipannaśīlaṃ
grāheya śuddhāṃ karuṇāṃ janetvā /
putrāṇa evaṃ prakṛti tasya bhoti
anukampako smi na ahaṃ amitro //
sumerumūrdhnā yadi naro āruhitvā
[_Mvu_2.331_] ātmānaṃ muṃceya mahītalasmiṃ /
labheya saukhyaṃ śarīre patitvā

na bodhisatve ahitāni kṛtvā //
aṃgārakarṣū paramā prapūrā
tatra patitvā naro bālabuddhiḥ /
labheya saukhyaṃ śarīre patitvā
na bodhisatve ahitāni kṛtvā //
asiṃ gṛhītvā sulikhitaṃ tailadhautaṃ
mukhe karitvā svake ohareya /
labheya saukhyaṃ siya tato svastibhāvo
na bodhisatve paruṣāṇi kṛtvā //
kṣurehi mārgaṃ yatha ākramanto
varṣasahasraṃ atha varṣakoṭi /
labheya saukhyaṃ siya tato svastibhāvo
na bodhisatve paruṣāṇi kṛtvā //
vilīnalohaṃ pibanto alpabuddhiḥ
labheya saukhyaṃ udare sudīpte /
saṃchinna antre yakṛdvṛkkaphuṣphase ca
na bodhisatve paruṣāṇi kṛtvā //
ayoguḍāṃ pi gilanto jvalantāṃ
labheya saukhyaṃ udare pradīpte /
saṃchinne yakṛvṛkkaphuṣphase ca
[_Mvu_2.332_] na bodhisatve paruṣāṇi kṛtvā //
śailo mahanto yatha cakravāḍo
kṣipto nabhāto patito nrasya mūrdhne /
janeya saukhyaṃ siya tato svastibhāvo
na bodhisatve paruṣāṇi phṛtvā //
aṃgārakarṣū iṣu-asitomarā ca
kṣiptā nabhāto patitā ātmabhāve /
janeya saukhyaṃ siya tato svastibhāvo
na bodhisatve paruṣāṇi kṛtvā //
śakyaṃ sahasrā ayaṃ lokadhātuḥ
kalpāna koṭī dharituṃ kareṇa /
cittāṃ ca jñātuṃ vividhā narāṇāṃ
na saṃstarāto municālanāye //
śakyaṃ samudre janadhare vāripūrṇe
madhyodake jvālitum agniskandhaṃ /
sumerumātro prabhaṃkaro dhūmaketuḥ
na saṃstarāto municālanāye //
śīlenupeto asadṛśo kṣāntiye ca
tape vrate ca purā pāraprāptaḥ /
sa keśarir vā mṛgapati jātavego

nādaṃ nadanto jino mārasainye //
[_Mvu_2.333_] yathā mahante prapatito pīha kūpe
jātyandhasatvo yatha spandamāno /
akṣī saṃprāpto diśam aprajāno
tathā tava bheṣyati māra sainyaṃ //
paśyāhi tvaṃ tāta te devaputrāṃ
rūpeṇupetā kṛtapuṇyakarmāṃ /
cūrṇāṃ gṛhetvā varacandanasya
udagracittā abhikire bodhisatvaṃ //
sarvā sahasrā sphuṭa devatāhi
vimāna sarvāṃ vijahiya āgatāhi /
nabhe sthihitvā avakiri puṣpacūrṇaiḥ
bodhisatvaṃ pramuditā okiranti //
mā pāpacittaṃ janaya viśālabuddhe
durāsadā hi mahāsārthavāhā /
durgatiṣu prapatiṣu pāṃsukūle
apeya tāto duḥkhī kṛcchraprāptaḥ //
ye atra premnaṃ janayiṣu gauravaṃ ca
ye satva etaṃ śaraṇaṃ upenti /
apāyabhūmī vijahiya nacireṇa
sarve spṛśanti ajaraṃ aśokaṃ //
janīsuto pitaṃ avaca viśālabuddhi
vicitrāṃ puṣpāṃ gṛhiya manojñāṃ /
abhyokiritva jagasatvasāraṃ
[_Mvu_2.334_] sarvānte senāṃ kareya bhasma //
nidhānaṃ labdhvā yatha andhasatvā
apaśyamāne na bhaveya doṣo /
tathā va labdhvā mahādakṣiṇeyaṃ
pramādabandhu janayasi aprasādaṃ //
hiraṇyadhāraṃ yatha akṣamātraṃ
pravarṣamāṇo gṛhe bālabuddhiḥ /
utkrośamāno vrajeya cyaviṣyaṃ
tathaiva tāto na sahaṃ maharṣiṃ //
vimānaṃ labdhvā yatha candanasya
manojñagandhaṃ śubhadarśanīyaṃ /
tato niṣkramitvā prapate iha kūpe
tathaiva tāto asahaṃ maharṣiṃ //
maṇivimāne rucire prabhāsvare
siṃhāsanāto yatha utthihitvā /
aṃgārakarṣūṃ prapate niṣkramitvā

tathaiva tāto asahaṃ maharṣiṃ //
prāsādaṃ labdhvā yatha kāṃcanasya
jāmbūnadasya śubhadarśanīyaṃ /
tato vrajitvā prapato arṇavasmiṃ
tathaiva tāto asahaṃ maharṣiṃ //
suvarṇaniṣkāṃ yatha ośiritvā
[_Mvu_2.335_] grīvāya tāmraṃ dharayeya loke /
tathaiva labdhvā muniṃ dakṣiṇeyaṃ
pramādabandhu janayasi aprasādaṃ //
amṛtasya pātraṃ yatha ośiritvā
viṣasya pātraṃ pibed bālabuddhiḥ /
tathaiva labdhvāb mahadakṣiṇeyaṃ
pramādaprāpto janayasi aprasādaṃ //
yathā labhitvā śubhanīlanetrā
utpāṭayeya (svayaṃ) bālabuddhiḥ /
tathaiva labdhvā muniṃ dakṣiṇeyaṃ
pramādabandhu janayasi aprasādaṃ //
aho smṛtiṃ hi apacinohi māra
divyaṃ grahetvā varamuktihāraṃ /
obhāsayantaṃ diśatā prabhāya
mā aprasādaṃ janayāhi tāta //
yathā ca eṣo iha lokadhātuṃ
obhāsi sarvāṃ śubharūpadhārī /
bhinditva meruṃ mahacakravāḍaṃ
samudramadhye yatha śailarājā //
yathā ca eṣo sthito vṛkṣamūle
sumerumūrdhne abhibhavi devaputrā /
nātra pradeśe sthito kāmasevī
mā aprasādaṃ jane kṛṣṇabandhu //
na asti satvo tribhavasmi tāta
[_Mvu_2.336_] yo evarūpo bhave puṇyavanto /
adṛśyamāno yatha rasmirājo
tathā niṣaṇṇo muni bodhimūle //
yathā niṣaṇṇo jino krakucchando
prabhāsamāno diśa vṛkṣamūle /
tathāsya kāyo sphuṭo lakṣaṇehi
mā atra tāta jane aprasādaṃ //
konākanāmo yatha lokanātho
viśuddhacakṣus timirasya ghātī /
prabhāsamāno diśatāṃ śirīye

so pi niṣaṇṇo iha vṛkṣamūle //
yasyaiva nāmaṃ abhu kāśyapo ti
samantavakṣur varadakṣiṇīyo /
so pi niṣaṇṇo iha vṛkṣamūle
budhyasi vīro vara-agrabodhiṃ //
ye bhadrakalpe abhu lokanāthāḥ
saṃbodhiprāptā muni devadevā /
pūrve niṣaṇṇā iha vṛkṣamūle
budhyansu vīrā śiva-agrabodhiṃ //
[buddha]sahasracatvāri jinā hi pūrvaṃ
iha niṣaṇṇa drumavarapādapendre /
anāgatā hitakara lokanāthā
prāpsyanti te pi vara-agrabodhiṃ //
[_Mvu_2.337_] bhāṣitva gāthām imam evarūpāṃ
mahāsmṛtīti varanāmadheyo /
muktihāraṃ kṣipe gautamasya
udagracitto varavegajāto //
vidyupratiṣṭho paro māraputro
divyaṃ grahetvā śubhakalpaduṣyaṃ /
so bodhisatvaṃ muni prekṣamāṇo
udagracitto stave bodhimaṇḍe //
manojñaghoṣaṃ rutaṃ satvasāro
. . . . . . . . . . . . . . . . . . /
na kaścid asti samo sarvaloke
tathāsi pūrvacarito maharṣi //
tyāgyāsi pūrve caraṃ kalpanantāṃ
tyaktā viśiṣṭā tava rājadhānī /
hastigaṇā aśva bahu puṇyayānaṃ
tena prabhāsi diśa satvasāra //
tyajitva bhāryā tatha cātmamāṃsaṃ
putrā ca dhītā nayanātmamāṃsaṃ /
tyajitva pūrvaṃ priya-uttamāṃgaṃ
tena prabhāsi diśatāṃ samantā //
tyajitva divyā ratanāni śuddhā
nānā vimānā sphuṭaratnacittā /
nakṣatra-ābhā nabhe vidyutābhā
[_Mvu_2.338_] sarvo vibhāsi purato janasya //
bhāṣitva gāthām ima evarūpāṃ
vidyupratiṣṭho paro māraputro /
vastrāṇa koṭīnayutāṃ sahasrāṃ

kṣipe narendre varavegajāto //
kalyāṇamitrā pi taṃ dhārayensuḥ
mā aprasādaṃ janaye bahubuddheḥ /
na śakya eṣo vimalaprabho mahātmā
cāletuṃ bhūyo munim āsanāto //
asaddadhāno vacanaṃ durbuddhiḥ
īrṣyāṃ ca krodhaṃ jane kṛṣṇabandhu /
so duṣṭacitto abudho ca jāto
bhūyasya mātraṃ jane aprasādaṃ //
mārāṇa koṭīśata sannahitvā
sannahya māro bahumārasainyaṃ /
bodhāya vighnaṃ tada kartukāmo
sa pāpacittaṃ jane hīnabuddhiḥ //
yakṣāṇa koṭīnayutā sahasrā
nāgāsurā manujamahoragā ca /
gandharvaputrā balasthāmaprāptā
upasaṃkramensuḥ yato pādapendraṃ //
śilāṃ grahetvā mahaghorarūpāṃ
[_Mvu_2.339_] sannaddhavarmī atighoraprekṣī /
vidyūn kṣipesi asaniṃ pravarṣe
upasaṃkramanto varapādapendraṃ //
śaktiṃ grahetvā iṣutomarāṃ ca
asiṃ grahetvā kṣuratīkṣṇadhārāṃ /
mālāvilambī kilikilāyamānā
upakramensuḥ siṃhapādapendraṃ //
siṃhāś ca vyāghrā turagā gajāś ca
uṣṭrā gavā gardabhāś cānyarūpā /
āśīviṣapragṛhītaśirāṃsi
upasaṃkramensuḥ yato bodhisatvo //
anye grahetvā mahadagniskandhāṃ
pradīptaśīrṣā vikṛtasvabhāvā /
kṣurapracārī ca vibhagnanāsā
mārasya sainyā sthita bodhimūle //
rathasahasrāṇi ca bodhimaṇḍe
dhvajapatākā ca sanandighoṣā /
jālāvicitrā śubhavāditā hi
dhvajāgramūrdhe ca sanandighoṣā //
samanta triṃśa sphuṭa yojanāni
[yakṣasahasrehi mahabhairavehi /]
caturdiśaṃ copari ca nabhāto

[_Mvu_2.340_] te yakṣasaṃghā paramasughorarūpā //
asiṃ grahetvā niśitāṃ sutīkṣṇāṃ
yugapramāṇopagato kṛṣṇabandhu /
so bodhisatvaṃ avaca praduṣṭacitto
utthāhi śīghraṃ ato āsanāto //
samantāt triṃśa sphuṭa yojanāni
yakṣasahasrehi mahabhairavehi /
na śakyaṃ bhikṣu pravrajituṃ kahiṃcit*
tavādya cchetsyaṃ yatha veṇukhaṇḍaṃ //
tato pramuṃce girāṃ bodhisatvo
aṣṭāṃgupetāṃ madhurāṃ sughoṣāṃ /
sarve te satvā siyu mārabhūtā
na ca samarthā mama romam iṃjituṃ //
eko si bhikṣu sthito vṛkṣamūle
senā ca nāsti tavaivarūpā /
kasya balena na siyā samarthaṃ
taṃ mārasainyaṃ tava romam iṃjituṃ //
dāne ca śīle ca kṣāntiye ca
vīrye dhyāne bahukalpakoṭyo /
prajñāye śreṣṭhāya bhave aprameye
na mahyam asti samo sarvaloke //
maitryāvihārī karuṇāvihārī
[_Mvu_2.341_] satvāna arthe carito bodhicaryāṃ /
buddhitva bodhiṃ labhe buddhajñānaṃ
satvāṃ pramokṣyāmy ahaṃ kṛṣṇabandhu //
acchidraśīlo purime bhavesu
kalpāna koṭīnayutā anantā /
samāhito vajrasamo abhedyo
so adya prāpsyaṃ vara-agrabodhiṃ //
yāvanti senā tava kṛṣṇabandhu
sarve bhavensu vasi īśvaratve /
te cakravāḍasama āyudhehi
na ca samarthā mama romam iṃjituṃ //
śūnyā nimittā praṇidhī vibhāvitā
na satvasaṃjñā . . . . . . . . /
na mārasaṃjñā na vihiṃsasaṃjñā
evaṃ sthitasya abalo si pāpa //
na rūpasaṃjñā na pi śabdasaṃjñā
nāpi rasasaṃjñā na ca gandhasaṃjñā /
na praṣṭavyasaṃjñā . . . . . . .

evaṃ sthitasya asamartho si māra //
na skandhasaṃjñā na me dhātusaṃjñā
adhyātmasaṃjñā ca vibhāvitā me /
yathāntarīkṣaṃ hi abhāvabhūtaṃ
evaṃsvabhāvā hi ca sarvadharmāḥ //
[_Mvu_2.342_] jālehi citreṇa hi dakṣiṇena
parāhane vasumatiṃ bodhisatvo /
sā ṣaḍvikāraṃ calitā lokadhātu
śabdaṃ ca āsī tada bhīṣmarūpaṃ //
kaṃsasya pātrīṃ yatha maṃjughoṣāṃ
parāhaneya puruṣo grahetvā /
evaṃ tathaiva raṇe lokadhātu
yadā hane vasumatiṃ bodhisatvo //
trastā abhūṣi tada mārasenā
bhītā palāye ca bahuyojanāni /
caturdiśaṃ naiva ca prekṣamāṇā
paśyanti buddhaṃ yatha rasmirājaṃ //
anye rathehi pate medinīyaṃ
garjanta meghā yatha antarīkṣe /
yatha hastināgā ca mahārṇavasmiṃ
tathaiva sarvā hata mārasainyāḥ //
divyāṃ ca puṣpāṃ prakirensu devā
cūrṇaṃ pravarṣensu ca candanasya /
mandāravā okire bodhisatvaṃ
samantā triṃśa sphuṭa yojanāni //
devasahasrā nabhe ambarāṇi
bhrāmensu anye kṣipaṃ muktihāraṃ /
[_Mvu_2.343_] gāthābhi gītehi apare stavensuḥ
pradhyāye tūṣṇīṃ duḥkhi kṛṣṇabandhuḥ //
saptāhapūraṃ duḥkhi mārasainyaṃ
drumasya mūle abhu kṛcchraprāptaṃ /
jātyandhabhūtaṃ diśam aprajānaṃ
buddhaś ca śobhe yatha rasmirājo //
parasparaṃ rathaśata bhajyamānā
paśyitu hatāṃ mahiṃ prakampamānāṃ /
te nirmiṇitvā vikṛtātmabhāvāṃ
upasaṃkramensuḥ varapādapendraṃ /
na te purāṇāṃ pratilabhensu rūpāṃ
sarve abhūnsuḥ bhayabhītarūpā //
yathaiva tale yo vihago nibaddho

tathā kṛṣṇabandhuḥ dharaṇītalasmiṃ /
saptāhapūraṃ sabalo sasainyo
samohajāto na prabhoti gantuṃ //
rūpadhāto upagatā devaputrāḥ
sarve samagrā pramuditavegajātā /
akṣapramāṇāṃ avakire cūrṇadhārāṃ
divyāṃ viśiṣṭāṃ varacandanasya //
dhvajāna koṭīnayutā sahasrā
ucchrāpayensuḥ nabhe devaputrāḥ /
[_Mvu_2.344_] patākapaṭṭaiḥ sphuṭa buddhakṣetraṃ
yadā hane vasumatiṃ bodhisatvo //
divyā ca vādyā prapadyi antarīkṣe
saṃgīti divyā abhu devatānāṃ /
puṣpāṃ pravarṣe nabhi devaputrā
yadā hane vasumatiṃ bodhisatvo //
yāvanti vṛkṣā abhu medinīye
sarve abhū kusumānantagandhāḥ /
śūnyā nimittā praṇidhi vibhāvitā
evaṃsvabhāvaṃ vadate sa śabdaṃ //
divye vimāne sthite megham ūrdhve
nāge vimāne tatha sāgarasmiṃ /
manojñaghoṣā asurapureṣu śabdāḥ
yadā hane vasumatiṃ bodhisatvo //
yaṃ kālaṃ rasmiṃ avasṛjati bodhisatvaḥ
pāṇitalāto kuśalacitrāto /
tadā sthapetva narakāntiricchāṃ
yamasya lokā prapati sarvaloke //
vihvalajātāṃ vasumatiṃ addaśensuḥ
mārāṇa koṭi prapatati medinīye /
saṃbodhiprāptaṃ munim addaśensuḥ
candrasahasraṃ yatha antarīkṣe //
[_Mvu_2.345_] parasparasya tada utthahitvā
bhūyasyā mātrayā tata medinīyaṃ /
nabhāto kṣiptā yatha citrapaṭṭā
tathaiva sā tada abhu mārasenā //
asantrasanto varabodhisatvo
vigatabhayo atuliyo puṇyakṣetro /
pūrvañ caritvā varadharmaśreṣṭhaṃ
prabhāsi loke yatha rasmirājaḥ //
idaṃ ca duḥkhaṃ ayaṃ ca samudayaḥ

tathā nirodho atha mārgaśreṣṭho /
imasmiṃ sante prādurbhoti
imasmiṃ naṣṭe idam astam eti //
avidyā hetu bhavasaṃskṛtasya
taṃ pratyayaṃ bhavati jānanāya /
vijñānahetu bhave nāmarūpaṃ
pratyayaṃ ca taṃ bhavati ṣaḍindriyasya //
ṣaḍindriyaṃ bhavati tatha sparśajātaṃ
sparśo ca hetu bhave vedanānāṃ /
saṃvedayanto jāyati tṛṣṇālu
tṛṣṇāpratyayaṃ bhavati upādānaṃ //
upādānahetuṃ bhavaṃ saṃsmaranti
jātījarāmaraṇaṃ tathaiva vyādhiḥ /
[_Mvu_2.346_] śokā ca bhonti paridevitāni
āyāsā bhonti duḥkhadaurmanasyaṃ //
pratītyadharmaṃ pravicito bodhisatvaḥ
nirodhas teṣām avikali sarvajñāne /
teṣāṃ ca evaṃ prakṛtiṃ paśyamāno
atulyaṃ prāpto varam agrabodhiṃ //
yadā ca prāpto varam agrabodhiṃ
viśuddhacakṣuṃ jino aprameyaṃ /
pravṛttajñāno diśatā aprasaṃgo
trailokye śabdo vraji paraṃparāya //
parāhatā dundubhi aprameyā
śabdo abhūṣi tada aprameyo /
aśokaprāptā naranārisaṃghā
devā ca nāgā manujā mahoragāḥ //
āvāsaśuddhā upagatā devaputrāḥ
koṭīsahasrā nayutā anantā /
te aṃjaliṃ daśanakhaṃ pragrahetvā
abhistave daśabalaṃ pāraprāptaṃ //
samudramadhye yatha śailarājā
sumerumūrdhne yatha vaijayanto /
sūryasahasraṃ yatha antarīkṣe
evaṃ prabhāsi jino bodhimūle //
yasyārthaṃ dānaṃ purimabhaveṣu dinnaṃ
[_Mvu_2.347_] yasyāpi śīlam aśavalaṃ rakṣitaṃ pūrve /
yasyārthaṃ prajñā paramā niṣevitā
sā te narendravara prāpta bodhiḥ //
cakṣuṣmanto timirasya hantā

vināśadharmanidhanaṃ satvasāraḥ /
svayaṃbhūprāptaḥ naravarasārthavāhaḥ
na kaścit te samasamo sarvaloke //
obhāsitā te sarvalokadhātu
ghanā vimuktena yatha candrameṇa /
yatha divya ābhā pratapati devanānāṃ
nāgāsurāṇāṃ ca mahoragāṇāṃ //
sumeru śakyo tulayituṃ śailarājā
parāgakṛtvā śata ettakāni /
bhāgā ca kṛtvā samā sarṣapeṇa
na buddhavarṇaṃ kṣapituṃ jinānāṃ //
mahāsamudro yatha vāripūrṇo
kareṇa gṛhya gaṇayituṃ śakyo vindū /
koṭīsahasrā nayutā śatāni
na śakyaṃ varṇaṃ bhāṣituṃ jinānāṃ //
śakyaṃ bhavāgrāṃ jñātuṃ trisahasrāṃ
iha sarvabhūmivṛkṣavātatejaḥ /
[_Mvu_2.348_] tṛṇalatā-auṣadhivīryasaṃkhyāṃ
na buddhavarṇo kṣapayituṃ śakya sarvaṃ //
bhinditva vārāṃ śataṃ vā sahasraṃ
śakyantarīkṣaṃ gaṇayituṃ nabhāgraṃ /
caturdiśānāṃ śata ettakāni
na buddhavarṇo kṣapayituṃ śakya sarvaṃ //
yā satvadhātu gaṇayituṃ śakyaṃ sarvā
romāṃ ca teṣāṃ pi ca keśā mūrdhni /
teṣāṃ pi kāyā purimā atītā
na śakyaṃ varṇaṃ kṣapayituṃ jinānāṃ //
ye satva śrutvā guṇam evarūpaṃ
prasannacittā smare lokanāthaṃ /
teṣāṃ sulābhā vijahiya durgatīyo
bodhī ca teṣāṃ matā nacireṇa //
punar aparaṃ bhikṣū tathāgato anuttarāṃ samyaksaṃbodhim abhisaṃbodhitvā saptāhapūraṃ ekaparyaṃkenātināmesi // atha khalu bhūmyavacarā devā antarīkṣecarā devā caturmahārājikā ca devā trāyastriṃśā ca devā yāmā ca devā tuṣitā ca devā nirmāṇaratī ca devā paranirmitavaśavartī ca devā mahābrahmā ca brahmakāyikā ca brahmapurohitā ca brahmapāriṣadyā ca ābhā ca parīttābhā cāpramāṇābhā ca ābhāsvarā ca śubhā
[_Mvu_2.349_] cāpramāṇaśubhā ca śubhakṛtsnā ca vṛhatphalā ca avṛhā ca atapā ca sudṛśā ca yāva akaniṣṭhā ca devā saptāhapūraṃ tathāgataṃ bodhimaṇḍavaragataṃ satkaronti gurukaronti mānayanti pūjayanti sarvāvatī ca trisāhasramahāsāhasrā lokadhātuḥ saptāhapūraṃ ekālaṃkārā abhūṣi // atha khalu bhagavāṃ tāye velāye imāṃ gāthām abhāṣi //
saptāhapūraṃ saṃbuddho bodhiṃ buddhitva uttamāṃ /
āsanāto na utthesi sarvalokasya cetiyo //
devakoṭīsahasrāṇi gagaṇasmiṃ samāgatā /
puṣpavarṣaṃ pravarṣensu saptarātram anūnakaṃ //
utpalāṃ padumāṃ campāṃ puṇḍarīkāṃ manoramāṃ /
sahasrapatrāṃ rucirāṃ tatra devā pravarṣiṣu //
māraś ca durmano āsi kāṇḍena lokhate mahīṃ /

jito smi devadevena śākyasiṃhena tāpinā //
trāyastriṃśā ca yāmā ca tuṣitā ye ca nirmitā /
paranirmitā ye devā kāmadhātupratiṣṭhitāḥ //
lohitaṃ candanaṃ divyaṃ aguruṃ atha campakaṃ /
divyā ca puṣpavarṣāṇi antarīkṣeṇa okiri /
akṣamātrāhi dhārāhi buddhakṣetraṃ phalī imaṃ //
brahmakoṭisahasrāṇi gagaṇasmiṃ samāgatāḥ /
varṣanti sukhumaṃ cūrṇaṃ divyaṃ lohitacandanaṃ //
bhūmyā devā upādāya śuddhāvāsāḥ svayaṃprabhāḥ /
evaṃ paraṃparā āsi devatāhi parisphuṭā //
chatradhvajapatākāhi antarīkṣaṃ parisphuṭaṃ /
[_Mvu_2.350_] karonti pūjanāṃ śreṣṭhāṃ saṃbuddhasya śirīmato //
ābhā ca vipulā muktā buddhakṣetraṃ parisphuṭaṃ /
bhavāgrā lokadhātūyo gnisavarṇā bhavesi ca //
praśāntā nirayā āsi buddhakṣetrasmi sarvaśo /
śītībhūtā ca aṃgārā satvā ca sukhitā abhū //
yeṣāṃ nairayikaṃ duḥkhaṃ parikṣīṇaṃ tad antaraṃ /
nirayeṣu ca satvā te deveṣu upapadyiṣu //
saṃjīvakālasūtreṣu tapane ca pratāpane /
praśānto raurave agniḥ lokanāthasya raśmibhiḥ //
avīcyāṃ atha saṃghāte pratyekanirayeṣu ca /
praśānto sarvaśo agniḥ lokanāthasya rasmibhiḥ //
yāvantā lokadhātūṣu pratyekanirayā abhū /
praśānto sarvaśo agniḥ lokanāthasya rasmibhiḥ //
ye ca tiricchānayonīyaṃ mānsarūdhirabhojanā /
maitrāya sphuṭā buddhena na hiṃsanti parasparaṃ //
chatradhvajapatākehi bodhivṛkṣo alaṃkṛtaḥ /
kūṭāgārehi saṃchanno devaputrehi nirmitā //
khāṇū ca kaṇṭakathalā ca śarkarā sikatā pi ca /
samantā bodhimaṇḍāto heṣṭā bhūmau pratiṣṭhitāḥ //
ratnāmayīye bhūmīye bodhimaṇḍaṃ parisphuṭaṃ /
yā iha buddhakṣetrasya devaputrehi nirmitā //
[_Mvu_2.351_] devaputrasahasrāṇi dharaṇiyaṃ pratiṣṭhitā /
dhūpanetrāṃ gṛhetvāna pūjenti lokanāyakaṃ //
heṭhā ca dharaṇī sarvā padumehi parisphuṭā /
jāmbūnadasuvarṇasya buddhatejena udgatāḥ //
ye cāpi vyādhitā satvā duḥkhitā aparāyaṇāḥ /
arogā sukhitā bhūtā buddharasmiparisphuṭāḥ //
jātyandhā rūpāṃ paśyensuḥ labdhvā cakṣuṃ viśāradaṃ /
parasparaṃ cālapensu bodhiprāptasya tāyino //

rāgāś cāpy api ca doṣā mohāś ca tanuno kṛtāḥ /
yaṃ kālaṃ śākyasiṃhena prāptā bodhi maharṣiṇā //
prāsādā savimānā ca kuṭāgāramanoramāḥ /
sarve tatomukhā āsi bodhisatvasya tāyinaḥ //
yāvanti buddhakṣetrasmiṃ naranārī ca kiṃnarāḥ /
sarve tatomukhā āsi bodhisatvasya tāyinaḥ //
devatā devaputrā ca devakanyā ca śobhanāḥ /
sarve tatomukhā āsi yena bodhi maharṣiṇo //
nāgā cāpy atha gandharvā yakṣā kumbhāṇḍarākṣasāḥ /
sarve tatomukhā āsi yena bodhi maharṣiṇaḥ //
dārikā dārakā caiva śayyāsanāvaśāyitāḥ /
tatomukhā saṃsthihensu yena bodhi maharṣiṇo //
ye cāpy ābharaṇā divyā viśiṣṭā ratanāmayāḥ /
[_Mvu_2.352_] ābaddhā āsi devānaṃ sarve tatomukhā abhū //
nāgānāṃ atha yakṣāṇāṃ piśācarākṣasāna ca /
teṣāṃ cābharaṇā sarve yena bodhi tato gatāḥ //
devānām atha nāgānāṃ yakṣāṇāṃ rākṣasāna ca /
tatomukhā vimānābhū yena bodhi maharṣiṇo //
nupūrā valayā caiva atha vā parihārakāḥ /
bodhiprāptasya buddhasya yena vilambitāmbaraṃ //
janāna hārā ca kaṇṭhe niṣkāni śobhanāni ca /
ābaddhakā manuṣyāṇāṃ yena bodhi niriṃgitā //
muktihārāś ca ābaddhā vicitrā maṇikuṇḍalā /
kaṭakā ca mudrikā ca yena bodhi niriṃgitā //
yāvanti buddhakṣetrasmiṃ satyadhātū acintiyā /
jānantā vā ajānantā yenha bodhi niriṃgitā //
vātā ca śītalā vāye manojñagandhā manoramāḥ /
samantabuddhakṣetrasmiṃ bodhiprāptasya tāyino //
yāvanti buddhakṣetrasmiṃ devā nāgā ca mānuṣā /
asurā ca kinnarā yakṣā sarve paśyanti nāyakaṃ //
dhūpanetrāṃ grahetvāna sarve tena sukhasthitā /
pūjayanti lokapradyotaṃ bodhimaṇḍe pratiṣṭhitaṃ //
aṃjalīhi namasyanti gāthābhir astavensu te /
[_Mvu_2.353_] pūjāṃ karonti buddhasya bodhimaṇḍe pratiṣṭhitā //
sarve āsannaṃ paśyanti lokanāthaṃ prabhaṃkaraṃ /
na kaścid dūre saṃjāne vyāmamātre yathā sthitaṃ //
na kaścit pṛṣṭhato buddhaṃ lokadhātūya paśyati /
sarvā diśā hi buddhasya saṃmukhāṃ paśyati dṛśāṃ //
vāmadakṣiṇapārśvehi na kaścil lokanāyakaṃ /
saṃjānati mahāvīraṃ sarve paśyanti nāyakaṃ //

dhūpitaṃ buddhakṣetrasmiṃ dhūpanaṃ ca tad anantaraṃ /
samantā buddhakṣetrāṇāṃ gandhena koṭiyo sphuṭā //
na śakyaṃ gaṇanāṃ kartuṃ ettiyā satvakoṭiyo /
paśyitvā śiriṃ buddhasya saṃbodhim abhiprasthitāḥ //
tṛṇā ca atha kāṣṭhā ca auṣadhīyo vanaspatī /
sarve tatomukhā āsi yena bodhi maharṣiṇo //
ko ayaṃ īdṛśān dharmā lokanāthena darśitāṃ /
śruṇitvā na siyā tuṣṭo anyatra mārapakṣikāt* //
na śakyaṃ sarvaṃ khyāpetuṃ vācayā ṛddhi bhāṣataḥ /
yā śiri āsi buddhasya bodhiprāptasya tāyinaḥ //
yehi ca dṛṣṭo saṃbuddho bodhimaṇḍe pratiṣṭhitaḥ /
pūjitaś ca mahāvīro te śrutvā tuṣṭa paṇḍitāḥ //
śīlaskandhe ca acchidre ye bhikṣū supratiṣṭhitāḥ /
te śruṇitvā idaṃ sūtraṃ harṣaṃ kāhinti bhadrakaṃ //
[_Mvu_2.354_] kṣāntisaurabhyasaṃpannā alīnakāyamānasāḥ /
arthikā buddhajñānena teṣāṃ tuṣṭir bhaviṣyati //
yehi āśvāsitā satvā mociṣyi upapadyatāṃ /
buddhitva uttamāṃ bodhiṃ teṣāṃ tuṣṭir bhaviṣyati //
yehi purimakā buddhā satkṛtā dvijasattamā /
idaṃ ca sūtraṃ śrutvāna tuṣṭā bheṣyanti maharṣiṇaḥ //
yehi te kṛpaṇā satvā annapānena tarpitāḥ /
te idaṃ sūtraṃ śrutvāna buddhe kāhinti gauravaṃ //
yehi te adhanā satvāḥ dhanehi praticchāditāḥ /
te idaṃ sūtraṃ śrutvāna buddhe kāhinti gauravaṃ //
yehi ca pūrvaṃ buddhānāṃ cetiyā māpitā śubhāḥ /
buddhitvā varaprasādā te khu bheṣyanti prīṇitāḥ //
yehi puluvaṃ saddharmo lokanāthasya dhārito /
tyajitvā lābhasatkāraṃ te khu bheṣyanti prīṇitā //
ye te asaṃskṛtāyuś ca daṇḍakarmehi varjitāḥ /
orasā lokanāthasya te hi kariṣyanti pūjanāṃ //
ye te maitreyaṃ saṃbuddhaṃ paśyitvā dvipadottamaṃ /
kāhinti vipulāṃ pūjāṃ teṣāṃ harṣo bhaviṣyati //
ye te siṃhaṃ mahānāgaṃ paśyitvā lokacetiyaṃ /
kāhinti vipulāṃ pūjāṃ teṣāṃ harṣo bhaviṣyati //
ketusya lokanāthasya ye hi kariṣyanti pūjanāṃ /
[_Mvu_2.355_] arthikā buddhajñānena teṣāṃ harṣo bhaviṣyati //
pradyotasya ca buddhasya ye kariṣyanti pūjanāṃ /
arthikā buddhajñānena teṣāṃ harṣo bhaviṣyati //
jyotindharaṃ ca ye buddhaṃ paśyitvā aparājitaṃ /
pūjāṃ mahatīṃ kāhinti teṣāṃ harṣo bhaviṣyati //

sunetraṃ lokapradyotaṃ ye dṛṣṭvā satkariṣyanti /
apramāṇāya pūjāya teṣāṃ harṣo bhaviṣyati //
dvau buddhau kusumanāmānau lokanāthau tathāgatau /
ye dṛṣṭvā satkariṣyanti teṣāṃ harṣo bhaviṣyati //
maruṃ ca dvipadaśreṣṭhaṃ saṃbuddhaṃ vadatāṃ varaṃ /
ye dṛṣṭvā satkariṣyanti teṣāṃ harṣo bhaviṣyati //
puṣpaṃ ca agrasaṃbuddhaṃ paśyitvā dvipadottamaṃ /
ye kāhinti paramāṃ pūjāṃ teṣāṃ harṣo bhaviṣyati //
ye gṛddhā lābhasatkāre jihmavijñānaniśritā /
alpechaṃ taṃ śruṇitvāna teṣāṃ trāso bhaviṣyati //
ye ca saṃgaṇikārāmā gaṇavāse pratiṣṭhitā /
vivekaṃ śrutvā buddhasya na teṣāṃ daurmanasyatā //
evaṃ duḥśīlā śrutvānaivaṃ buddhena bhāṣitaṃ /
natā lokapradīpasmiṃ tīvraṃ kāhinti gauravaṃ //
ye te vyākṛtā buddhena bodhisatvā anāgatā /
sūratā sukhasaṃvāsā teṣāṃ tuṣṭir bhaviṣyati //
[_Mvu_2.356_] yeṣāṃ vivartanā nāsti buddhajñānāto sarvaśaḥ /
te imaṃ sūtraṃ śrutvāna bheṣyanti sukhitā narāḥ //
yehi purimā buddhā satvasārā
gurukṛtā satkṛtā pūjitā narendrā /
praṇatamanāḥ śiṣṭa buddhajñāne
naravaravarṇa śruṇitva tuṣṭā bhonti //
ye ca avikalāḥ samantaśuddhā
varaguṇakoṭīśatopapannā /
ye ca dharasi dharma lujyamānaṃ
muditamanā sugatasya śāsanasmiṃ //
ye ca acapalā Ō ānubaddhā
amukharā no ca abhū vikīrṇavācā /
. . . . . . . . . na mānupetā
jinavaravarṇa śruṇitva tuṣṭā bhonti //
yeṣāṃ aparityakta buddhajñānaṃ
evaṃ virajā ca atulyanantabodhi /
ye ca caranti vratam apramattā
jinavaravarṇa śruṇitva tuṣṭā bhonti //
caturhi bhikṣū dharmehi samanvāgataḥ tathāgato pūrve bodhisatvacārikāṃ caranto sarvaloka-abhyudgatatām anuprāptaḥ // katamehi caturhi // acchidreṇa śīlaskandhena . . . . .
[_Mvu_2.357_] . . . . . sarvasatvahitacittatāya sarvasatva-ohitacittatāya // imehi bhikṣūḥ caturhi dharmehi samanvāgataḥ tathāgato pūrve bodhisatvacārikāṃ caramāṇa imaṃ evarūpaṃ sarvajñānam anuprāptaḥ //
___atha khalu bhagavān tāye velāye imāṃ gāthām abhāṣi //
śīlaskandho dhanaṃ śreṣṭhaṃ lokanāthasya śāsane /
na suvarṇaṃ na ca rūpyaṃ dhanaṃ bhikṣusya varṇitaṃ //
śīlaṃ va pūjetu śāstu śāsane supratiṣṭhito /

duḥśīlo chambhito dūraṃ na so buddhasya śrāvako //
śīlaṃ rakṣitvā acchidraṃ paśyanti dvipadottamā /
lokanāthā mahāvīrā dvātriṃśavaralakṣaṇāḥ //
maitrāyā śīlaskandhena araṇyavāse ca utsukaḥ /
sūrataḥ sukhasaṃvāso etaṃ śrāmaṇyakaṃ dhanaṃ //
alpecho alpasantuṣṭo sūrato susamāhitaḥ /
hirī-ottappasaṃpanno etaṃ śrāmaṇyakaṃ dhanaṃ //
sādhuśīlā bhikṣū hi sarve tṛṣṇā chittvāna jālinīṃ /
sapta bodhyaṃgān bhāventi etaṃ śrāmaṇyakaṃ dhanaṃ //
śūnyatāṃ śāntāṃ bhāveti bhavā ca virato muniḥ /
bahuduḥkhā asārā ca etaṃ śrāmaṇyakaṃ dhanaṃ //
so so mahādhano bhavati yo evaṃ pratipadyati /
pratipattīya saṃpanno sa khu bhikṣu mahādhano //
[_Mvu_2.358_] śīlasaṃpanno yo bhikṣuḥ sa āḍhyo ti pravuccati /
na hi muktāpravāḍehi bhikṣu bhoti mahādhano //
śīlavāṃ sukhasaṃvāso bhikṣu bhotu ahiṃsako /
na hi cīvaralābhena vrajate bhikṣu svargatiṃ //
śīlaṃ śuci niṣevitvā varjati sarva-akṣaṇāṃ /
na jñātilābhaṃ eṣantaṃ śāstā bhikṣuṃ praśaṃsati //
śīle ābhogaṃ kṛtvāna svargo bhoti na dullabho /
priyo manāpaḥ sarveṣāṃ yatra yatropapadyati //
śīlaṃ rakṣetha medhāvī prārthayanto trayo sukhāṃ /
praśaṃsāṃ cittalābhaṃ ca pretya svarge ca modanaṃ //
śīlaṃ prāvaraṇaṃ śreṣṭhaṃ alaṃkāraṃ prabhāsvaraṃ /
śīlena śobhito bhikṣuḥ dadanto na vihanyati //
śīlena pariśuddhena kāyo bhoti prabhāsvaro /
na cāsya jāyate dāgho maraṇe pratyupasthite //
śīlena pariśuddhena phalaprāptir na dullabhā /
kim aṃga punaḥ svargati lokanāthaṃ ca paśyati //
śīlena śobhito bhikṣuḥ pariśuddhena mārdavo /
na hi uccena bhāṣeṇa bhikṣu bhoti praśaṃsito //
śīlavāṃ ca asantrasto na so bhāyati kadā ca na /
na kadācid yutāgasaṃ gacchati bhūtadurgatiṃ //
[_Mvu_2.359_] śīlavāṃ bhoti alpārtho alpakṛtyo guṇe rato /
samādhiṃ labhate kṣipraṃ sa cāpi prasādaṃ gacchati //
śīlaskandhena guptena bhikṣu bhoti viśārado /
na tasya hanyate cakṣuṃ paśyitvā jinaśrāvakāṃ //
śīlaṃ ca bhikṣu śodhitvā nivāsaṃ purimaṃ smare /
kalpakoṭīsahasrāṇi saṃprajānapratismṛto //
śīlasya ca sa niṣyando yaṃ nirīkṣīya gacchati /

brahmalokaṃ mahāvīro sarvalokasya cetiyo //
śīlena pariśuddhena divyaṃ cakṣu viśudhyati /
na tasyāgamanaṃ bhoti buddhakṣetreṣu sarvaśo //
śīlena susamāptena aprameyatathāgataḥ /
cyutopapādaṃ jānāti sarvasatvāna nāyako //
śīlavāṃ vicare loke apramatto pradhānavāṃ /
na tasya dullabho bhoti buddhaghoṣo manoramo //
śīlavāṃ priyo satvānāṃ bhavati sarvatra pūjito /
satkṛto mānitaś cāpi śuddhacitto anaṃgaṇo //
śīlena pariśuddhena cyavantaṃ paśyate naraḥ /
vimānaṃ ruciraṃ śreṣṭhaṃ apsarogaṇasevitaṃ //
śīlena pariśuddhena cyavantaṃ paśyate naraḥ /
sumerumūrdhne rucire trāyastriśānamālaye //
śīlena pariśuddhena yāmāṃ paśyati devatāṃ /
taṃ caiva nagaraṃ divyaṃ apsarāhi parisphuṭaṃ //
[_Mvu_2.360_] śīlena pariśuddhena tuṣitāṃ paśyati devatāṃ /
vimānāṃ paśyati teṣāṃ vicitrāṃ ratanāmayāṃ //
śīlena pariśuddhena nirmāṇaratīṃ paśyati /
sunirmitāṃ devaputrāṃ paśyati ca svalaṃkṛtāṃ //
śīlena pariśuddhena devāṃ paśyati śobhanāṃ /
paranirmitavaśavartī vimāneṣu pratiṣṭhitā //
śīlena pariśuddhena paśyate māramālayaṃ /
maṇivitānasaṃchannaṃ apsarogaṇasevitaṃ //
śīle ābhogaṃ kṛtvāna brahmāṃ paśyati devatāṃ /
jāṃbūnadavimānaṃ ca maṇīhi pratimaṇḍitaṃ //
śīlavāṃ paśyate bhikṣu devāṃ ca brahmakāyikāṃ /
brahmapurohitāṃ devāṃ vimānehi pratiṣṭhitāṃ //
śīlavāṃ paśyate bhikṣur vimāneṣu pratiṣṭhitāṃ /
brahmapārṣadyāṃ ca devāṃ mahābrahmāṃ ca devatāṃ //
śīlaskandhena sampanno ābhāṃ paśyati devatāṃ /
viśiṣṭāṃ paśyate teṣāṃ vimānāṃ ratanāmayāṃ //
śīlavāṃ paśyate bhikṣuḥ śubhāṃ devā maharddhikāṃ /
paśyate śubhakṛtsnā pi apramāṇābhāṃ paśyati //
śīlaṃ viśuddhaṃ rakṣitvā parīttaśubhāṃ paśyati /
devaputrasahasrāṇi rūpadhātupratiṣṭhitāṃ //
śīlena pariśuddhena paśyati ca bṛhatphalāṃ /
tathā avṛhāṃ atapāṃ paśye sudṛśāṃ ca sudarśanā /
[_Mvu_2.361_] śīlena pariśuddhena śuddhāvāsāṃ pi paśyati //
ye tatra parinirvāyi vārisikto yathānalo /
te pi bhikṣū paśyanti śīlaṃ rakṣitva śobhanaṃ //

śīle aśavalaḥ sadā abhūṣi
purimabhaveṣu viśiṣṭalakṣamāṇaḥ /
tena daśabalaṃ upeti śāstaṃ
tasya virocati kāye lakṣaṇehi //
śīle sadā samādhau apramattaś ca
carati jinaḥ purimā anantakalpāṃ /
tena bhavati lokadharmasvāmī
gagaṇagato yathā sūryo rasmirājo //
evaṃ śīlaṃ pariśuddham ācaritvā
aparimitaṃ tathā anantakalpaṃ /
sugato laṃkṛtaḥ śobhate lakṣaṇehi
mukhāto vāti gandhaṃ candanasya //
imāṃ guṇāṃ satataṃ vipaśyamānā
jinavaravarṇitaṃ śīlaṃ rakṣamāṇāḥ /
viharatha pavane udagracittā
munivara pūjita yehi te praṇītā //
dṛṣṭa purima buddha sārthavāhā
hatarajā satkṛta pūjitā svayaṃbhū /
[_Mvu_2.362_] chando janito bodhiye varāye
ime guṇāḥ śrutvā udagrā bodhisatvāḥ //
punar aparaṃ bhikṣavo śīlapariśuddhaḥ tathāgataḥ samādhipariśuddhaḥ prajñāpariśuddhaḥ vimuktipariśuddhaḥ vimuktijñānapariśuddhaḥ kṣāntipariśuddho bhikṣavaḥ tathāgato saurabhyapariśuddho pi bhikṣavaḥ tathāgato maitrāpariśuddho bhikṣavaḥ tathāgato karuṇāmuditāpariśuddho pi bhikṣavo tathāgato // evaṃ pariśuddhasya bhikṣo tathāgatasya yaḥ satkāraṃ kuryāt puṣpamālyagandhadhvajapatākāhi vādya-anulepanehi na tasya puṇyasya śakyaṃ paryantam adhigantuṃ / nāpi so puṇyaskandhaṃ antareṇa śakyaṃ kṣapaṇāya anyatra trīhi yānehi anyatarānyatareṇa yānena yāvan na parinirvāṇaṃ tasya paryantaḥ // tat kasya hetoḥ // yathā evaṃ hi bhikṣo tathāgato apramāṇaḥ sarvehi guṇehi tathā evaṃ bhikṣo tathāgato pratiṣṭhāpitā dakṣiṇā apramāṇā aparyantā acintiyā atuliyā amāpiyā aparimāṇā anabhilāpyā // yaś ca khalu punaḥ bhikṣo tathāgatam etarahi tiṣṭhantaṃ yāpayantaṃ satkareyā gurukareyā māneya pūjeyā puṣpehi gandhehi mālyehi chatrehi dhvajehi patākāhi vādyehi dhūpehi vilepanehi annapānayānavastrehi yaś ca parinirvṛtasya sarṣapaphalamālam api dhātuṃ satkareyā ity etaṃ samasamaṃ //
___atha khalu bhagavāṃ tāye velāye imāṃ gāthām abhāṣīt //
bodhāya cittaṃ nāmetvā hitāya sarvaprāṇināṃ /
yas stūpaṃ lokanāthasya karoti abhipradakṣiṇaṃ //
smṛtīmanto matīmanto puṇyavanto viśārado /
bhoti sarvatra jātiṣu caranto bodhicārikāṃ //
[_Mvu_2.363_] devanāgāna yakṣāṇāṃ rākṣasānāṃ ca pūjito /
bhoti sarvatra jātīṣu stūpaṃ kṛtvā pradakṣiṇaṃ //
varjeti akṣaṇāṃ aṣṭau ye kecid deśitā mayā /
ārāgeti kṣaṇaṃ ekaṃ buddhotpādaṃ suśobhanaṃ //
varṇarūpeṇa saṃpanno lakṣaṇehi alaṃkṛto /
upeto varavarṇena adīnamanamānaso //
āḍhyo mahādhano bhoti puṇyavanto anīrṣuko /
paśyitvā lokapradyotaṃ satkaroti punar punaḥ //
na so muhyati dharmeṣu nairātmyaṃ dṛṣṭvā śūnyatāṃ /
prasādaṃ labhate kṣipraṃ dharmeṇa so ca kovido //
śreṣṭhikuleṣu āḍhyeṣu sphītetu copapadyati /
atidānapatiḥ śūro muktātyāgo amatsarī //
ye kecij jaṃbūdvīpasmiṃ viśiṣṭā kulaśobhanāḥ /
tatra so jāyate vīro hīnāṃ ca parivarjayet* //

gṛhapatimahāśālo śiritejena tejito /
pūjito bhavati sarvatra stūpaṃ kṛtvā pradakṣiṇaṃ //
brāhmaṇamahāśālaś ca prajñāvanto bahuśruto /
kṣatriyamahāśālaś ca āḍhyo bhoti mahādhano //
rājā pi dhārmiko bhoti jaṃbūdvīpasmiṃ īśvaro /
praśāsati imāṃ ca sarvāṃ medinīṃ girikuṇḍalāṃ //
cakravartī maharddhikaḥ saptaratnāna īśvaraḥ /
[_Mvu_2.364_] rājye pratiṣṭhito buddhaṃ satkaroti punar punaḥ //
cyutaś ca gacchate svargaṃ prasanno buddhaśāsane /
śakro pi bhoti devendro merumūrdhani īśvaro //
suyāmo bhoti devendro bhoti saṃtuṣito pi ca /
nirmito pi ca devendro vaśavartī ca īśvaraḥ //
brahmā pi brahmalokasmiṃ īśvaro bhoti paṇḍito /
satkṛto devakoṭīhi stūpaṃ kṛtvā pradakṣiṇaṃ //
na śakyaṃ bhāṣaṇakṣapaṇaṃ kalpakoṭiśatehi pi /
ye stūpaṃ lokanāthasya karonti abhipradakṣiṇaṃ //
na jātu andho kāṇo vā bhoti kalpāna koṭibhiḥ /
bodhāya cittaṃ nāmetvā yo vande śāstu cetiyaṃ //
viśuddhāṃ labhate netrāṃ viśālāṃ nīlaśobhanāṃ /
cetiyaṃ lokanāthasya kṛtvā abhipradakṣiṇaṃ //
upeto balavīryeṇa na kausīdyaṃ sa gacchati /
apramatto sadā bhoti stūpaṃ kṛtvā pradakṣiṇaṃ //
dṛḍhavīryo dṛḍhasthāmo dhaureyo dṛḍhavikramo /
kauśalyaṃ gacchate kṣipraṃ stūpaṃ kṛtvā pradakṣiṇaṃ //
agniviṣeṇa śastreṇa na jātu kālaṃ karoti ca /
kālaṃ karoti pūrṇena āyuḥkṣīṇena paṇḍito //
vighuṣṭo rājadhānīṣu rāṣṭreṣu nigameṣu ca /
rūpeṇa arthabhogehi stūpaṃ kṛtvā pradakṣiṇaṃ //
śucigātro śucivastraḥ śukladharmapratiṣṭhito /
tato na sevate kāmāṃ caranto bodhicārikāṃ //
[_Mvu_2.365_] puṣpasya mālāṃ kṛtvāna yaḥ stūpe upanikṣipe /
cittaṃ bodhāya nāmetvā na so jātu vihanyati //
itaś cyavitvā mṛto hi trāyastriṃśāṃ sa gacchati /
vimānaṃ labhate kṣipraṃ vicitraṃ ratanāmayaṃ //
kūṭāgārāṃś ca prāsādāṃ apsarogaṇasevitāṃ /
mālāṃ stūpe dahitvāna trāyastriṃśeṣu bhuṃjati //
aṣṭāṃgavarasaṃpūrṇāṃ suvarṇavālukasaṃstṛtāṃ /
vaiḍūryasphāṭikāstīrṇāṃ divyāṃ puṣkariṇīṃ labhe //
bhuṃjitvā vibhavāṃ divyāṃ paripūretva paṇḍito /
cyavitvā devalokāto manuṣyo bhoti bhogavāṃ //

tena ca kuśalamūlena ārāgati tathāgataṃ /
pūjeti dvipadaśreṣṭhāṃ apramatto vicakṣaṇo //
na so jayyati rāgena nāpi doṣeṇa hrīyati /
nā jātu bhoti saṃmūḍhaḥ pūjetvā dvipadottamaṃ //
araktaś ca adṛṣṭaś ca amūḍhaḥ saṃvṛtendrayaḥ /
bhoti sarvatra jātīṣu pūjetvā lokanāyakaṃ //
jātīkoṭīsahasrāṇi śatāni nayutāni ca /
satkṛto bhoti sarvatra mālāṃ dattvāna cetiye //
cakravartī api rājā śakro pi bhoti īśvaraḥ /
brahmā pi brahmalokasmiṃ mālāṃ dattvāna cetiye //
paṭṭadāmaṃ daditvāna lokanāthasya cetiye /
[_Mvu_2.366_] sarve sya arthā vartanti ye divyā ye ca mānuṣāḥ //
hīnāṃ ca kulāṃ varjeti na sa tatropapadyati /
āḍhyaś ca dhanavāṃ bhoti jambūdvīpasmiṃ īśvaro //
rūpeṇātha bhogehi ca varṇena atha ṛddhiyā /
viśiṣṭo bhoti sarvatra pūjāṃ kṛtvā tathāgate //
jātismaraś ca so bhoti na so rāgena hrīyati /
jānate doṣaṃ kāmānāṃ brahmacaryaṃ samādiye //
rūpehi atha śabdehi rasehi aparājito /
na karoti pāpakaṃ karma pūjetvā dvipadottamaṃ //
gandhehi atha sparśehi na jātu sa ca hrīyati /
smṛtimāṃ saṃprajānaś ca bhoti pūjetva nāyakaṃ //
na tasya caurā rājāno dhanaskandhaṃ parāmṛṣe /
agnir vā apaskaroti pūjāṃ kṛtvā tathāgate //
śokaṃ ca śokavairāgyāṃ na so jātu nigacchati /
paṭṭadāmaṃ daditvāna puṣpaṃ ca lokanāyake //
sarvatra bhoti jātīṣu aśoka anupadruto /
pūjetvā lokapradyotaṃ cakravartī maharddhiko //
sughaṭṭitahastapādo aṃgaśobhāṃ nigacchati /
varṇarūpeṇa saṃpannaḥ pūjetvā lokanāyakaṃ //
varjeti pāpakaṃ karma caranto bodhicārikāṃ /
paśyate dvipadaśreṣṭhāṃ ye lokasmiṃ sudurlabhā //
[_Mvu_2.367_] kalpakoṭīsahasrāṇi śatāni nayutāni ca /
bhuṃjitvā saukhyaṃ saprajño budhyate bodhim uttamāṃ //
mālāvihāraṃ kṛtvāna lokanāthasya dhātuṣu /
abhedyaparivāreṇa rājā bhoti maharddhiko //
varjeti pāpakāṃ dharmā ye āryehi vivarjitā /
carati kuśalāṃ dharmāṃ ye buddhehi praśaṃsitā //
priyaś ca dayito bhoti satkṛtaś ca praśaṃsito /
devānām atha nāgānāṃ ye ca lokasmiṃ paṇḍitā //