Mahāsubhāṣitasaṃgraha 1-9979 · Verses 9955-9974

kāṣṭhaṃ vahnyujjhitamapi bhavec chītaśāntyai kapīnāṃ lomno śuddhyai salilamanalaścāgniśaucaiṇakānām /
jantorbhāvā vidadhati yathābhāvinaḥ kāryasiddhiṃ tattvaṃ teṣāṃ kvacana sahajaṃ vastuto nāsti kiṃcit //

kāṣṭhaṃ śirasi saṃsthāpya tathā kāṣṭhena tāḍayet /
luptasmṛteḥ smṛtiḥ sadyo yoginas tena jāyate //

kāṣṭhagolayugaṃ kṣiptaṃ dūramūrdhvapuraḥsthitaiḥ /
aprāptadhāraṃ pṛṣṭhena gacchet pucchamukhena hi //

kāṣṭhapāṣāṇadhātūnāṃ kṛtvā bhāvena sevanam /
śraddhayā ca tathā siddhis tasya viṣṇuprasādataḥ //
kāṣṭhamaṅgāratāṃ yāti bhasmatāṃ gomayādikam /
vahnau kīrṇaṃ suvarṇaṃ tu suvarṇotkarṣatāṃ vrajet //

kāṣṭhāgniṃ nirharec caiva tathā kūpāṃśca khātayet /
saṃśodhayet tathā kupān kṛtān pūrvaṃ payo'rthibhiḥ //

kāṣṭhādagnirjāyate mathyamānād bhūmistoyaṃ khanyamānā dadāti /
sotsāhānāṃ nāstyasādhyaṃ narāṇāṃ mārgārabdhāḥ sarvayatnāḥ phalanti //
kāṣṭhādyathāgnirutpannaḥ svāśrayaṃ dahati kṣaṇāt /
krodhāgnirdehajastadvat tameva dahati dhruvam //

kāṣṭhānuṣaṅgāt parivardhamāne jāgratpratāpajvalane tvadīye /
śrīkārtavīryaṃ prasabhaṃ patanti pratyarthipṛthvīpatayaḥ pataṅgāḥ //

kāṣṭhe'śvakeśaṃ saṃyamya tatra baddhvā varāṭikām /
hastena bhrāmyamāṇāṃ ca yo hanti sa dhanurdharaḥ //

kā saṃbuddhiḥ subhaṭa bhavato brūhi pṛcchāmi samyak prātaḥ kīdṛg bhavati vipinaṃ saṃprabuddhairvihaṃgaiḥ /
lokaḥ kasmin prathayati mudaṃ, kā tvadīyā ca jaitrī prāyo loke sthitamiha sukhaṃ jantunā kīdṛśena //

kā saṃsṛtiḥ kimapacāranibandhaneyaṃ kīdṛgvidhasya tava kiṃ kṣatametayeti /
praśne tu nāsmi kuśalaḥ prativaktumeva khedastu me janani ko'pyayamevamāste //
kāsaśvāsajvarājīrṇaśokatṛṣṇāsya pākayuk /
na ca kuryācchironetrahṛtkarṇāmayavānapi //

kāsāṃcid dhavalaściraṃ nivasatāṃ vitteparāsāṃ punar nīlo vā kapilo'thavā varavṛṣo rakto'thavā mecakaḥ /
grāmīṇairavadhīrito'pi śithilaskandho'pyanūrdhvaśravāḥ svānte me paratantratundilatanurjāgartyayaṃ karburaḥ //

... ... ... ... ... ... //
kāsāṃ hi nāpadāṃ hetur atilobhāndhabuddhitā //

kāsāraśoṣiṇi navodayamānamugdha- sadvartikānivahadāhini dāruṇe'pi /
madhyandinoṣṇakiraṇe pratipannasakhya- smeraṃ sukhaṃ jayati citracaritramabjam //

kāsāre padminī'yaṃ mukulayugamanatyantaraṃ yatra hṛdyam yasmin sadyaḥsamudyadgrahapatikarajavyāpṛtiḥ ślāghanīyā /
tasmādetad viśeṣasmṛtikalitamiha prekṣya sākṣādupekṣyaṃ varyaṃ śauryaṃcanādau na gamaya samayaṃ tvaṃ vrajastrīhitajñaḥ //

kāsāre'pi payaḥ pibanti pathikā na kvāpi vāri tvayi kṣāratvādudadheḥ samudra iti te nāmaitadevocitam /
na tvetāni nirarthakāni bhavato nāmānyanarthāntarāṇy ambhodhirjaladhiḥ payonidhirudadhirvārāṃnidhirvāridhiḥ //

kāsāre madamattavāraṇagaṇairākumbhamagnaṃ payaḥ pītaṃ yatprabhavoruvīcivalanairvyāptaṃ samastaṃ jagat /
tasminneva raveḥ pracaṇḍakiraṇaśreṇīnipītāmbhasi prāptāḥ pānthanakhaṃpacāḥ pratipadaṃ madhyasthalībhūmayaḥ //

kāsāreṣu saritsu sindhuṣu tathā nīceṣu nīragrahaṃ dhik tatrāpi śironatiḥ kimaparaṃ heyaṃ bhaven māninām /
ityālocya vimucya cātakayuvā teṣu spṛhāmādarād udgrīvas tava vārivāha kurute dhārādharālokanam //
kāsāryavarya kalitāmburuhāvataṃsa muktāsamānajalabindutaraṅgaraṅga /
kiṃ bhūṣaṇaṃ tava bakairbahubhiḥ kurārvair haṃsairvinā kalaravairnaradevapūjyaiḥ //

kāsi tvaṃ vada cauryakāriṇi kutaḥ, kastvaṃ, puroyāmikaḥ kiṃ brūṣe, muṣitau suvarṇakalaśau bhūpasya, kena, tvayā /
kutra staḥ, prakaṭau tavāñcalataṭe, kutreti, taptaśyatām ityukte dhṛtavallavīkucayugastvaṃ pātu pītāmbaraḥ //

kāsī vivarjayec cauryaṃ nidrāluś carmaṃcaurikām /
jihvālaulyaṃ ca rogāḍhyo jīvituṃ yo'tra vāñchati //

kāse śvāse tathā śoṣe mandāgnau viṣamajvare /
pramehe mūtrakṛcchre ca sevayenmadhupippalīm //