Mahāsubhāṣitasaṃgraha 1-9979 · Verses 8436-8455

katiṣu na kṛtā sevā ke vā na vāgvibhavaiḥ stutās tṛṇamapi guṇaprītaḥ prādānna ko'pi vipaścitām /
ayamiha paraṃ duḥkhajvālākalāpamakhaṇḍayat kanakapayasāṃ dhārādaṇḍairakāṇḍaghanāghanaḥ //

kati santi nonnatibhṛtas taravas tadapi tvameva gurukīrtivaraḥ /
nibiḍādaraṃ navamarandaharaḥ sahakāra kāraṇamiha bhramaraḥ //

kati santi latā vipine kusuma- stavakānamitāḥ khalu pallavitāḥ /
praticampakacandananīpavanī- navapaṅkajinīmadhusaṃvalitāḥ //

suciraṃ kusumeṣu paribhramatā na ca mālati kāpi tathā militā /
madhupena punarmadhupānavidhau hṛdaye na yathā bhavatī kalitā //

kati santi lavaṅgalatā lalitā navakorakitā dharaṇīsutale /
kati bandhuragandhabhṛtas taravo guravo nivasanti girau malaye //

katyakṣīṇi karoṭayaḥ kati kati dvīpidvipānāṃ tvacaḥ kākolāḥ kati pannagāḥ kati sudhādhāmnaśca khaṇḍāḥ kati /
kiṃ ca tvaṃ ca kati trilokajanani tvadvāripūrodare majjajjantukadambakaṃ samudayatyekaikamādāya yat //

katyaśvāḥ kati dhenavaḥ kati gajāḥ katyadbhutāḥ pādapāḥ sundaryaḥ kati susruvaḥ kati mahāratnānyanardhyāṇyapi /
jātaikā kila kanyakā jalanidherdātuṃ prasaktā yadā sarvaṃ tad vyayitaṃ tadā pariṇatau nāmaikamuccheṣitam //

kathaṃcit kālidāsasya kālena bahunā mayā /
avagāḍheva gambhīramasṛṇaudhā sarasvatī //

kathaṃcidahni hṛdaye kuśalairviniveśitā /
śikṣā gaurakhareṇeva rājñā vismāryate niśi //

kathaṃcin naidāghe divasa iva kope vigalite prasattau prāptāyāṃ tadanu ca niśāyāmiva śanaiḥ /
smitajyotsnārambhakṣapitavirahadhvāntanivaho mukhendurmāninyāḥ sphurati kṛtapuṇyasya surate //

kathaṃ te tyaktasadvṛttāḥ sukhaṃ rātriṣu śerate /
maraṇāntaritā yeṣāṃ narakeṣūpapattayaḥ //

kathaṃ tvadupalambhāśāvihatāviha tādṛśī /
avasthā nālamāroḍhum aṅganāmaṅganāśinī //
kathaṃ na ramate cittaṃ dharme'nekasukhaprade /
jīvānāṃ duḥkhabhīrūṇāṃ prāyo mithyādṛśo yataḥ //

kathaṃ na lajjitastādṛk savitā tejasāṃ nidhiḥ /
brahmāṇḍakhaṇḍikāṃ prāpya kurvan pādaprasārikām //

kathaṃ nāma na sevyante yatnataḥ parameśvarāḥ /
acireṇaiva ye tuṣṭāḥ pūrayanti manorathān //

kathaṃ nu taṃ bandhurakomalāṅguliṃ karaṃ vihāyāsi nimagnamambhasi /
acetanaṃ nāma guṇaṃ na lakṣayen mayaiva kasmādavadhīritā priyā //

kathaṃ nu putrāḥ pitaraṃ hanyuḥ kasyāṃcidāpadi /
bhrātā vā bhrātaraṃ hanyāt saumitre prāṇamātmānaḥ //

kathaṃ nyāyyamanuṣṭhānaṃ mādṛśaḥ pratiṣedhatu /
kathaṃ vābhyanujānātu sāhasaikarasāṃ kriyām //

kathaṃ nvidaṃ kamalaviśālalocane gṛhaṃ ghanaiḥ pihitakare niśākare /
acintayantyabhinavavarṣavidyutas tvamāgatā sutanu yathā prabhāvatī //

kathaṃ caiṣā tanvī prakṛtisukumārāṅgalatikā pragalbhavyāpāraṃ ratikalahakhedaṃ viṣahate /
nalinyāstigmo'pi prabhavati sukhāyaiva savitā prakṛṣṭe premṇyevaṃ kimiva na sahante yuvatayaḥ //

kathaṃ priyāyā anukampitāyāḥ saṅgaṃ rahasyaṃ rucirāṃśca mantrān /
suhṛtsu ca snehasitaḥ śiśūnāṃ kalākṣarāṇāmanuraktacittaḥ //