Mahāsubhāṣitasaṃgraha 1-9979 · Verses 4885-4904
ānvīkṣikī trayī vārtā daṇḍanītiśca śāśvatī /
vidyāścatasra evaitā lokasaṃsthitihetavaḥ // ...
ānvīkṣikyātmavijñānaṃ dharmādharmau trayīsthitau /
arthānarthau tu vārtāyāṃ daṇḍanītyāṃ nayetarau //
ānvīkṣikītrayīvārtāḥ satīrvidyāḥ pracakṣate /
satyo'pi hi na satyastā daṇḍanītestu viplave //
daṇḍanītiryadā samyaṅ netāramadhitiṣṭhati /
tadā vidyāvidaḥ śeṣā vidyāḥ samyagupāsate // ...
ānvīkṣikyātmavidyā syād īkṣaṇāt sukhaduḥkhayoḥ /
īkṣamāṇas tayā tattvaṃ harṣaśokau vyudasyati //
ānvīkṣikī trayī vārtā daṇḍanītiśca śāśvatī /
vidyāścatasra evaitā abhyased nṛpatiḥ sadā //
ānvīkṣikyāṃ tarkaśāstraṃ vedāntādyaṃ pratiṣṭhitam /
trayyāṃ dharmo hyadharmaśca kāmo'kāmaḥ pratiṣṭhitaḥ //
ānvīkṣikyātmavijñānād harṣaśokau vyudasyati /
ubhau lokāvavāpnoti trayyāṃ tiṣṭhan yathāvidhi //
āpah pavitraṃ prathamaṃ pṛthivyām apāṃ pavitraṃ paramaṃ ca mantrāḥ /
teṣāṃ ca sāmargyajuṣāṃ pavitraṃ maharṣayo vyākaraṇaṃ nirāhuḥ //
āpajjalanimagnānāṃ hriyatāṃ vyasanormibhiḥ /
vṛddhavākyairvinā nūnaṃ naivottāraṃ kathaṃcana //
āpatkāle tu saṃprāpte yan mitraṃ mitrameva tat /
vṛddhikāle tu saṃprāpte durjano'pi suhṛd bhavet //
āpatkāle nṛṇāṃ nūnaṃ maraṇaṃ naiva labhyate /
... ... ... ... ... ... //
āpatkālopayuktāsu kalāsu syāt kṛtaśramaḥ /
nṛtyavṛttirvirāṭasya kirīṭī bhavane'bhavat //
āpat tulā sahāyānām ātmanaḥ pauruṣasya ca /
anāpadi suhṛt sarvaḥ svayaṃ ca puruṣāyate //
āpattau patitānāṃ yeṣāṃ vṛddhā na santi śāstāraḥ /
te śocyā bandhūnāṃ jīvanto'pīha mṛtatulyāḥ //
āpatsamuddharaṇadhīradhiyaḥ pareṣāṃ jātā mahatyapi kule na bhavanti sarve /
vindhyāṭavīṣu viralāḥ khalu pādapāste ye dantidantamusalollikhanaṃ sahante //
āpatsu kiṃ viṣādena saṃpattau vismayena kim /
bhavitavyaṃ bhavatyeva karmaṇāmeṣa niścayaḥ //
āpatsu ca na muhyanti narāḥ paṇditabuddhayaḥ /
manodehasamutthābhyāṃ duḥkhābhyāmarpitaṃ jagat //
āpatsu mitraṃ jānīyād raṇe śūraṃ rahaḥ śucim /
bhāryāṃ ca vibhave kṣīṇe durbhikṣe ca priyātithim //
āpatsvamūḍho dhṛtimān yah samyak pratipadyate /
karmaṇyavaśyakāryāṇi tamāhuḥ paṇḍitaṃ budhāḥ //
Original text: Mahāsubhāṣitasaṃgraha 1-9979 · Data entry n.n. · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0