Language

ENहिગુ
Scripture Library

Mahāparinirvāṇasūtra · Chapter 34

34.1

bhūtapūrvam ānanda kuśinagarī (kuś)āvatī nāma rājadhānī babhūva || ṛddhā ca sphītā ca kṣemā ca s(ubhikṣā cākīrṇabahujanamanuṣyā ca dvādaśa yo)janāny āyāmena saptayojanāni vistāreṇa ||

34.2

kuśāvat(y) ānanda rājadhānī saptabhiḥ prākāraiḥ parikṣiptā babhūva catu(r)v(i)dh(ai)ḥ prākār(ai)ḥ s(au)va(r)ṇ(ai) rājat(ai)r v(aiḍūryamayaiḥ) sphaṭikamayaiḥ ||

34.3

kuśāvatyāṃ rājadhānyāṃ caturvidhāni dvārāṇi māpitāny abhūvan sauvarṇāni rājatāni vaiḍūryamayāṇi sphaṭikamayāni ||

34.4

teṣu khalu (dvāreṣ)u (catu)rvidhā iṣ(ṭi)kā māpitā abhūvan sauvarṇā rājatā vaiḍūryamayāḥ sphaṭikamayāḥ saptapauruṣā ardhacaturthapauruṣāś ca nikhātā dṛḍhāḥ sthirāḥ sāravatyo 'calā asaṃpravedhinyaḥ ||

34.5

kuśāvatī rājadhānī saptabhiḥ parikhābhiḥ parikṣiptā babhūva || tāḥ khalu parikhāś caturvidhābhir iṣṭikābhiś citā abhūvan sauvarṇībhī rājatībhir vaiḍūryamayībhiḥ sphaṭikamayībhiḥ ||

34.6

kuśāvatī rājadhānī saptabhis tālapaṅktibhiḥ parikṣiptā babhūva caturvidhais tālaiḥ sauvarṇai rājatair vaiḍūryamayaiḥ sphaṭikamayaiḥ ||

34.7

sauvarṇasya tālasya rājataṃ patraṃ puṣpaṃ phalaṃ māpitam abhūt || rājatasya sauvarṇaṃ vaiḍūryamayasya sphaṭika(mayaṃ sphaṭikama)yasya (v)aiḍūryamayaṃ patraṃ puṣpaṃ phalaṃ māpitam abhūt ||

34.8

teṣāṃ khalu tālānāṃ vāyunā pre(rit)ānām ayam evaṃrūpo manojñaḥ śabdo niścarati (yathā pañcāṅgikasya) tūryasya kuśalena puruṣeṇa samyaksupravāditasya ||

34.9

tāsu khalu tālāntarikāsu puṣk(a)riṇy(o) māpitā abhūvan tāḥ khalu puṣkariṇ(yaś caturvidhābhir iṣṭikā)bh(i)ś c(i)tā abhūvan sauvarṇībhī rājatībhir vaiḍūryamayībhiḥ sphaṭikamayībhiḥ ||

34.10

tāsu khalu puṣkariṇīṣu caturvidhāni sopānān(i māpitāny abhū)va(n) sauvarṇāni rājatāni vaiḍūryamayāṇi sphaṭikamayāni ||

34.11

tāḥ khalu puṣkariṇyaś c(aturvi)dhābhir vedikābhiḥ parikṣiptā abhūvan sauvarṇ(ībhī rā)jatībhir vaiḍūryamayībhiḥ sphaṭikamayībhiḥ || sauvarṇyā vedikāyā rājataṃ sūcyālaṃbanam adhiṣṭhānaṃ māpitam abhūt || rājatyāḥ sauvarṇaṃ sphaṭikam(ayyā vaiḍūryama)yaṃ vaiḍūryamayyāḥ sphaṭikamayaṃ sūcyālaṃbanam adhiṣṭhānaṃ māpitam abhūt ||

34.12

tāsu khalu puṣkariṇīṣu vividhāni jalajāni mālyāni ropitā(ny abh)ūvan tadyathotpalaṃ padmaṃ kumudaṃ puṇḍarīkaṃ saugandhikaṃ madhugandhikaṃ sarvartukaṃ sarvakālikam anāvṛtaṃ sarvajanasya ||

34.13

tāsāṃ kha(lu) p(uṣ)kariṇīnāṃ tīreṣu vividhāni sthalajāni mālyāni ropitāny abhūvan tadyathātimuktakaś campakaḥ pāṭalā vārṣikā mālikā navamālikā sumanā yū(thikā dhānuṣk)ārī sarvartukaṃ sarvakālikam anāvṛtaṃ sarvajanasya ||

34.14

tāsāṃ khalu puṣkariṇīnāṃ tīreṣu rājñā mahāsudarśanena kanyāḥ sthāpitā (abhūvan) yā annam annārthibhyaḥ prayacchanti pānaṃ pānārthibhyo vastraṃ vastrārthibhyaḥ || mālāgandhavilepanāni mālāgandhavilepanārthibhyaḥ prayacchanti ||

34.15

ye khal(u) kuśāvatyāṃ rājadhānyāṃ dhūrtā vā matt(ā vā śauṇḍā vā krīḍitukāmā rami)tukāmāḥ paricārayitukāmā bhavanti te tāsu tālāntarikāsu krīḍanti ramanti paricār(ayanti ||)

34.16

tenaiva tālavṛntaśabdena kuśāvat(y ānanda rājadhānī dvādaśena) vin(ā)ditā babhūva tadyathā hastiśabdenāśvaśabdena rathaśabdena pattiśabdena śaṃkha(śabdena) paṭahaśabdena bherīśabdena mṛ(daṅgaśabdena vādyaśabdena gītaśabdena vaṃśa)śabdena || dānāni dadata || puṇyāni kuruta || upa(v)āsam upavasata || śīlaṃ samādāya vartadhva(ṃ) śabdena ||

34.17

kuś(ā)vat(y)ām ānanda rājadh(ā)ny(āṃ rājā mahā)sudarśano nāma( babhū)v(a) saptabhī ratnaiḥ samanvāgataś catasṛbhiś ca mānuṣikābhir ṛddhibhiḥ ||

34.18

katamaiḥ saptabhiḥ || tadyathā cakraratnena hastiratnenāśva(ratnena maṇiratne)n(a) strīratnena gṛhapatiratnena pariṇāyakaratnena saptamena ||

34.19

katamābhiś catasṛbhir mānuṣikābhir ṛddhibhiḥ || rājā mahā(sudarśano dīrghāyuṣko ')bhūc cirasthitikaḥ || sa caturaśītivarṣasahasrāṇi kumārakrīḍāyāṃ krīḍitavān || caturaśītivarṣasahasrāṇi yauvarā(jyaṃ kāritavān ||) caturaśītivarṣasahasrāṇi mahārājyaṃ kāritavān || caturaśītivarṣasahasrāṇi rājarṣir brahmacaryam acārṣīt ||

34.20

yad ānanda rājā mahāsuda(r)ś(ano dīrghāyuṣko 'bhūc cirasthitikaś catu)raśītivarṣasahasrāṇi kumārakakrīḍāyāṃ krīḍitavān pūrvavat || iyaṃ rājño mahāsudarśanasyarddhir ity (u)cyate ||

34.21

punar a(paraṃ rājā mahāsudarśano ')bhirūpo 'bhūd darśanīyaḥ prāsādiko 'tikrāntaś ca mānuṣyakaṃ varṇam asaṃprāptaś ca divyaṃ varṇam ||

34.22

yad ānanda rājā mahāsuda(r)śan(o 'bhirūpo 'bhūd darśanīyaḥ pūrvavat || iyaṃ rā)jño mahāsudarśanasyarddhir ity ucyate ||

34.23

punar aparaṃ rājā mahāsudarśano 'lpābādho 'bhūd arogajātīyaḥ samav(ipacanayā grahaṇyā samanvāgato nātyu)ṣṇayā nātiśītayāvyābādhayartusukhayā yayāsyāśitapītakhāditāsvāditaṃ samyak sukhena paripākaṃ (gatam abhūt ||)

34.24

(yad ānanda rājā mahā)sudarśano 'lpābādho 'bhūd arogajātīyaḥ pūrvavat || iyaṃ rājño mahāsudarśanasyarddhir ity ucyate ||

34.25

punar aparaṃ rājā mahāsuda(r)ś(anaḥ sarva)j(ā)n(a)padānāṃ priyaś cābhūn manāpaś ca tadyathā putrāṇāṃ pitā || rājño 'pi mahāsudarśanasya naigamaj(ā)napadāḥ priy(ā)ś cā(bhūvan manāpāś ca tadyathā pi)tuḥ putrāḥ ||

34.26

eko 'yaṃ samayo rājā mahāsudarśana udyānabhūmiṃ niryān sārathim āmantrayate || manda(ṃ) mandaṃ tāvat sārathe rathaṃ (vartaya yathāhaṃ naigamajānapadāṃś ciraṃ paśyeyaṃ || naigamajāna)padā api tatra sārathim āmantrayante || (mandaṃ mandaṃ tāvat sārathe rathaṃ vartaya yathā vayaṃ devaṃ ciraṃ paśyema ||)

34.27

(yad ānanda rājā mahāsudarśanaḥ sarvajānapadānāṃ priyaś cābhūn) manāpaś ca pūrvavat || i(yaṃ rājño mahāsudarśanasyarddhir ity ucyate ||)

34.28

(atha naigama)jānapadāḥ prabhūtaṃ suvarṇam ādāya maṇi(ratnaṃ ca kaṃbalaratnaṃ ca yena rā)jā mahāsudarśanas te(nopajagmuḥ || upetya rājānaṃ mahāsudarśanam idam avocan ||)

34.29

(idaṃ devāya prabhū)taṃ suvarṇam ānītaṃ maṇiratnaṃ ca kaṃbalaratnaṃ ca || tad devaḥ pra(tigṛhṇātv anukampām upādāya ||)

34.30

(madrājye 'pi yad evaṃ dhanajātam ity uktvā niravekṣāsyotpannā pratigrahītuṃ nādhivāsayati ||)

34.31

(nai)gamajānapadā rājānaṃ mahā(sudarśanam idam avocan ||)

34.32

(idaṃ devāya prabhūtaṃ suvarṇam ānītaṃ maṇiratnaṃ ca kaṃbalaratnaṃ ca || tad devaḥ pratigṛhṇātv anu)kampām upādāya ||

34.33

dvir api trir a(pi rājā mahāsudarśano naigamajānapadān āmantrayate ||)

34.34

(madrājye 'pi ya)d (e)va(ṃ) dhanajāta(m) ity uktvā nirav(e)kṣā(sy)ot(pannā pratigrahītuṃ nā)dhivāsayati ||

34.35

atha naigamaj(ānapadānām etad abhavat ||)

34.36

(nāsmākaṃ pratirūpaṃ syād yad idaṃ devāya prabhūtaṃ suvarṇam ānīya maṇiratnaṃ ca kaṃbalaratnaṃ ca) tad vayam ādāya svakasvaka(niveśanaṃ gamiṣyāmaḥ || yannu vayaṃ rājño mahāsudarśanasya purato mahāntaṃ suvarṇasya ca rājata)sya (ca rā)śim ākīrya maṇiratnaṃ kaṃbalaratnaṃ caikānta upanikṣipy(ai)t(ad) de(vasya dhanajātam ity upekṣya prakrāmema ||)

34.37

(iti viditvā rājño mahāsudarśanasya pu)rato mahāntaṃ suvarṇa(sya ca rājatasya ca rāśim ākīrya maṇiratnaṃ kaṃbalaratnaṃ caikānta upanikṣipyaitad devasya dhanajātam ity upekṣya prakrāntāḥ ||)

34.38

(atha rājño mahā)sudarśanasyaitad abhavat ||

34.39

saṃpanna(ṃ) me dhanajātaṃ dharmeṇa nādharmeṇa || yannv ahaṃ dh(ārmaṃ prāsādaṃ māpayeyam ||)

34.40

(aśrauṣuś caturaśītikoṭṭarāja)sahasrāṇ(i) rājā mahāsudarśano dhārmaṃ prāsādaṃ māpayitukāmaḥ ||

34.41

śrutvā ca (yena rājā mahāsudarśanas tenopajagmuḥ || upetya rājānaṃ) mah(ā)sudarśanam idam avocan ||

34.42

alpotsuko devo bhavatu dhārmāt prāsādāt (|| vayaṃ dhārmaṃ prāsādaṃ māpa)yiṣy(ā)maḥ ||

34.43

(grā)m(aṇ)y(o madrājye 'py evaṃ)rūpāṇi (dha)najātāny ity (uktvā nādh)i(vāsa)yati ||

34.44

(dvir api trir api caturaśītikoṭṭarājasahasrāṇi rājānaṃ mahā)sudarśanam idam avocan ||

34.45

a(l)p(otsuko devo bhavatu dhārmāt prāsādāt || vayaṃ dhārmaṃ prāsādaṃ māpayiṣyāmaḥ ||)

34.46

(dvir api trir api rājā mahāsudar)śanaś caturaśītiṃ koṭṭarājasaha(srāṇy āmantrayate ||)

34.47

(grāmaṇyo madrājye 'py evaṃrūpāṇi dhanajātāny ity uktvā nādhivāsayati ||)

34.48

atha caturaśītiḥ koṭṭarājasaha(srāṇi rājño mahāsudarśanas)y(a pāda)y(or vai) ś(irasās)ādya || e(ka)tyā bāhū(n) pragṛhya || ekatyāś cīv(arakarṇakaṃ pragṛhya ||) ekatyā yena rājā mahāsudarśa(nas tenāñ)jali(ṃ) praṇamya rājānaṃ mahāsudarś(anam idam a)vo(can ||)

34.49

alpotsuko devo bh(avatu dhārmāt prāsādāt || vayaṃ dhā)rma(ṃ) prāsādaṃ māpayiṣyāmaḥ ||

34.50

adhivāsayati rājā mahāsudarśanaś caturaś(ī)ti(koṭṭarājasa)hasrāṇāṃ tūṣṇ(ī)mbh(āvena ||)

34.51

(atha caturaśītikoṭṭarājasaha)srāṇi rājño mahāsudarśanasya tūṣṇī(mbhāvenādhi)vāsanaṃ viditvā svakasvakani(veśana)m āgatya

34.52

prabhūtaṃ suvarṇa(hiraṇyam ekaikaṃ ca ratnastambham ādāya) y(e)na rājā mahāsudarśanas tenopasaṃkr(ān)t(ā)ḥ || āgatya rājā(naṃ mahāsudarśa)nam idam avocan ||

34.53

kutra vayaṃ deva (dhārmaṃ prāsādaṃ māpayema kī)van vā ||

34.54

tena hi yūyaṃ grāmaṇyaḥ pū(rveṇa kuśāva)ty(ā r)ā(jadhā)ny(ā) asya dhārmaṃ prāsādaṃ mā(pa)yatha yojanam āyāmena yoja(naṃ vistāreṇa ||)

34.55

(evaṃ deveti caturaśītikoṭṭarājasaha)srāṇi rājño mahāsudarśanasya (pratiśrutya pūrveṇa kuśāvatyā) dhārmaṃ prāsādaṃ māpayanti (taṃ ca) yojanam āyāmena yojana(ṃ) vistā(reṇa ||)

34.56

(dhārma ānanda prāsāde caturvi)dhāni prācīnāni māpit(ā)ny a(bhū)van (s)auvarṇāni rājatāni vaiḍūrya(ma)yāṇi sphaṭi(kama)yāni || caturvidhāny ās(anāni māpitāny abhūvan sauvarṇāni rājatāni) vaiḍū(r)yamayā(ṇi) s(phaṭikamayāni ||)

34.57

dhārme prāsāde caturv(i)dhāḥ staṃbhā ucchritā abhūvan sauvarṇā rājatā vaiḍūryamayāḥ sphaṭikamayāḥ ||

34.58

sauvarṇasya staṃbhasya rājataḥ ku(ṃ)bhakaḥ kṛpaṭakaśīrṣakaṃ go(sā)rako māpito babhūva || rājatasya sauvarṇaḥ vaiḍūryamayasya spha(ṭ)ikamayaḥ sph(aṭikamayasya s)t(aṃ)bhasya vaiḍūryamayaḥ kuṃbhakaḥ kṛpaṭakaśīrṣakaṃ gosārako māpito babhūva ||

34.59

dhārme prāsāde ca(turvidhā gopānasyo māpitā abhūvan sauvarṇā rāja)tā vaiḍūryamayāḥ sphaṭikamayāḥ ||

34.60

dhārme prāsāde caturvidhā baladharaṇīyā māpitā abhūvan sauv(arṇā rājatā vaiḍūryamayāḥ sphaṭikamayāḥ ||)

34.61

(dhārme prā)sāde caturvidhā avaṣaṅgā māpitā abhūvan sauvarṇā rājatā vaiḍūryamayāḥ (s)phaṭikamayāḥ ||

34.62

dhārme (p)r(āsāde caturvidhā aṭṭālā māpitā abhūvan sauvarṇā rājatā vaiḍū)ryamayāḥ sphaṭikamayāḥ ||

34.63

dhārmaḥ prāsādaś (ca)turvidhaiḥ phalakaiś channo 'bhūt sauvarṇai rājatair vaiḍūryamayai(ḥ sphaṭikamayaiḥ ||)

34.64

(dhārme prāsāde caturvidhāni sopānāni māpitāny abhūvan) sauvarṇāni rājatāni vaiḍūryamayāṇi sph(aṭi)kamayāni ||

34.65

dhārmaḥ prāsādaś caturv(i)dhābhir vedikābhiḥ parikṣipto ('bhūt sauvarṇībhī rājatībhir vaiḍūryamayībhiḥ sphaṭikamayībhiḥ ||)

34.66

sauvarṇyā v(e)dikāyā rājataṃ sūcy(ā)l(aṃ)banam adhiṣṭhānaṃ māpitam abhūt || rāja(ty)āḥ sauvarṇaṃ vaiḍūrya(mayyāḥ sphaṭikamayaṃ sphaṭikamayyā vaiḍūryamayaṃ sūcyālaṃba)nam adhiṣṭhānaṃ māpitam abhūt ||

34.67

dhārma ānanda prāsāde caturaśītikūṭāgārasahasrāṇi māpitā(ny abhūvan ekaikaṃ caturṇāṃ varṇānāṃ tadyathā sauvarṇānāṃ) rājatānāṃ vaiḍūryamayāṇāṃ sphaṭikamayānām ||

34.68

sauvarṇe kūṭāgāre rājataḥ paryaṅkaḥ sthāpito 'bhū(t paṭikāstṛto goṇikāstṛtas tūlikāstṛtaś citrikā)stṛtaḥ paṭalikāstṛtaḥ kāliṅgaprāvārapratyāstaraṇaḥ sottaracchadapaṭa ubhayāntalo(hitopadhānaḥ ||)

34.69

(rājate sauvarṇo vaiḍūryamaye sphaṭikama)yaḥ sphaṭikamaye vaiḍūryamayaḥ paryaṅkaḥ sthāpito 'bhūt paṭikāstṛto goṇikāstṛtas tūlikāstṛtaś citri(kāstṛtaḥ paṭalikāstṛtaḥ kāliṅgaprāvārapratyā)staraṇaḥ sottaracchadapaṭa ubhayāntalohitopadhānaḥ ||

34.70

sauv(arṇas)y(a) kūṭāg(ā)r(as)y(a p)ura(s)t(ā)d r(ā)jatas tālo mā(pito 'bhūt sauvarṇena patreṇa puṣpeṇa phalena || rājatasya sauvarṇo vaiḍūryamayasya sphaṭikamayaḥ || sphaṭikamayasya) vaiḍūryamayaḥ sphaṭikamayena patreṇa puṣpe(ṇa phalena ||)

34.71

(teṣāṃ khalu tālānāṃ vāyunā preritānām ayam evaṃrūpo manojñaḥ śabdo niścarati yathā pañcāṅgikasya) tūryasya kuśalena puruṣeṇa (samyaksupravāditasya ||)

34.72

(dhārmaḥ prāsādaḥ kanakavālikāstṛto 'bhūc candanavāripariṣikto hemajālāvatata)s suvarṇakaṅkaṇikāvṛtaḥ ||
<Hier im Tib. Uddāna>

34.73

atha caturaśītikoṭṭarājasahasrāṇi s(arvajātakṛtaniṣṭhitaṃ dhārmaṃ prāsādaṃ viditvā dhārmasya prāsādasya purastād dhārmīṃ puṣkariṇīṃ māpayanti yojanam āyā)mena yojanaṃ vistāreṇa ||

34.74

dhārmī puṣkariṇī caturvi(dhābhir iṣṭikābhiś citā babhūva sauvarṇībhī rājatībhir vaiḍūryamayībhiḥ sphaṭikamayībhiḥ ||)

34.75

(tasyāṃ khalu puṣkariṇ)y(āṃ) caturvidhāni sopānāni māpitāny abhūv(an) s(auvarṇāni rājatāni vaiḍūryamayāṇi sphaṭikamayāni ||)

34.76

(sā khalu puṣkariṇī caturvidhābhiḥ vedikābhiḥ parikṣiptā ba)bhūva sauvarṇībhī rājatībhir vaiḍūryamayībhiḥ sph(aṭikamayībhiḥ || sauvarṇyā vedikāyā rājataṃ sūcyālaṃbanam adhiṣṭhānaṃ māpitam abhūt || rājatyāḥ sauvarṇaṃ vai)ḍūryamayyāḥ sphaṭikamayaṃ sphaṭi(kamayyā vaiḍūryamayaṃ sūcyālaṃbanam adhiṣṭhānaṃ māpitam abhūt ||)

34.77

(tasyāṃ khalu puṣkariṇyāṃ vividhāni ja)lajāni mālyāni ropitāny (abhūvan tadyathotpalaṃ padmaṃ kumudaṃ puṇḍarīkaṃ saugandhikaṃ madhugandhikaṃ sarvartukaṃ sarvakālikam anāvṛtaṃ sa)rvajanasya ||

34.78

tasyāḥ khalu puṣkariṇyās tīre (vividhāni sthalajāni mālyāni ropitāny abhūvan tadyathātimuktakaś caṃpakaḥ pāṭalā vārṣikā mālikā navamā)likā s(u)manā y(ū)thikā dhānuṣkārī sarv(artukaṃ sarvakālikam anāvṛtaṃ sarvajanasya ||)

34.79

(dhārmī puṣkariṇī kanakavālikāstṛtābhūc candanavāripariṣi)ktā he(majālāvatat)ā suvarṇakaṅkaṇikāvṛtā ||

34.80

atha caturaśītikoṭṭarājasahasrāṇi sarvaj(ā)ta(k)ṛtan(i)ṣṭh(i)t(aṃ) dh(ār)m(aṃ prā)s(ādaṃ) dh(ār)m(ī)ñ c(a) pu(ṣ)k(a)r(iṇīṃ viditvā dhārmyāḥ) puṣkari(ṇyāḥ purastād dhā)rmaṃ tālavanaṃ māpayanti yojanam āyāmena yojanaṃ vistāreṇa ||

34.81

dhārme tālavane caturvidhās tālā māpitā abhūvan sauvarṇā rājatā v(ai)ḍūryamayāḥ spha(ṭi)kamay(ā)ḥ || sauvarṇasya tālasya rājataṃ patraṃ puṣpaṃ phalaṃ māpitam abhūt || rājatasya sauvarṇam || vaiḍūryamayasya sphaṭikamayam || sphaṭikamayasya vaiḍūryamayaṃ patraṃ puṣpaṃ phalaṃ māpitam abhūt ||

34.82

teṣāṃ khalu tālānāṃ vāyunā preritānām ayam evaṃrūpo manojñaḥ śabdo niścarati tadyathā pañcāṅgikasya tūryasya kuśalena puruṣeṇa samyaksupravāditasya ||

34.83

dhārmaṃ tālavanaṃ caturvidhābhir vedikābhiḥ parikṣiptam abhūt sauvarṇībhī rājatībhir vaiḍūryamayībhiḥ sphaṭikamayībhiḥ ||

34.84

sauva(r)ṇ(y)ā vedikāyā rājataṃ sūcyālaṃbanam adhiṣṭhānaṃ māpitam abhūt || rājatyāḥ sauvarṇaṃ vaiḍūryamayyāḥ sphaṭikamayaṃ sphaṭikamayyā vaiḍūryamayaṃ sūcyālaṃbanam adhiṣṭhānaṃ māpitam abhūt ||

34.85

dhārmaṃ tālavanaṃ kanakavālikāstṛtam abhūc candanavāripariṣiktaṃ hemajālāvatataṃ suvarṇakaṅkaṇikāvṛtam ||

34.86

atha caturaśītikoṭṭarājasahasrāṇi sarvajātakṛtaniṣṭhitaṃ dhārmaṃ prāsādaṃ dhārmīṃ puṣkariṇīṃ dhārmaṃ ca tālavanaṃ viditvā yena rājā mahāsudarśanas tenopajagmur upetya rājānaṃ mahāsudarśanam idam avocan ||

34.87

sarvajātakṛtaniṣṭhito devasya dhārmaḥ prāsādo dhārmī puṣkariṇī dhārmaṃ ca tālavanam || yasyedānīṃ d(e)v(aḥ) kālaṃ man(yat)e ||

34.88

atha rājño mahāsudarśanasyaitad abhavat ||

34.89

na mama pra(ti)rūpaṃ syād yad aham evam eva dhārme prāsāde adhyāvaseyam || yannv ahaṃ ye (madviji)te sādhu(rūpasaṃmatāḥ) śr(a)maṇabrāhmaṇāḥ prativasanti tān prathamatar(aṃ) dhārme prāsāde bhojayitvā pratyekapratyekaṃ duṣyayugenācchādayeyam ||

34.90

atha rājā mahāsud(arśa)no ye (svavijite sādhu)rūpasaṃmatāḥ śramaṇabrāhmaṇāḥ prativasanti tān prathamataraṃ dhārme prāsāde bhojayitvā pratyekapratyekaṃ duṣyayugenācchādaya(t)i ||

34.91

atha rājño mahāsu(darśa)n(a)sy(aita)d (a)bh(avat ||)

34.92

n(a) m(a)ma pratirūpaṃ syād yad ahaṃ dhārme prāsāde pañca(kāmaguṇair sama)rpitaḥ samanvaṅgībhūtaḥ krīḍeyaṃ rameyaṃ paricārayeyaṃ || yannv ah(aṃ) dhārme prāsāda ekena puruṣeṇopasthāyakena rājarṣir brahmacary(aṃ careyam ||)

34.93

(atha rā)jā mahāsudarśana ekena puruṣenopasthāyakena dhārme prāsāde rājarṣir brahmacaryam acārṣīt ||

34.94

atha rājā mahāsudarśano dhārme prāsāde (p)r(aviśya s)auv(ar)ṇ(aṃ) kūṭ(ā)gāra(m a)dhiruhya rājate paryaṅke niṣadya viviktaṃ kāmaiḥ pūrvavad yāvat prathamaṃ dhyānam upasaṃpadya vyahā(rṣīt ||)

34.95

sauvarṇāt kūṭāgā(rā)n niṣkramya rājataṃ (kūṭāgā)ram adhiru(hya) s(au)varṇe paryaṅke niṣadya viviktaṃ kāmai(ḥ) pūr(va)vad yāvat pr(atha)maṃ dhyānam upasaṃpadya vyahārṣīt ||

34.96

rājatāt kū(ṭāgārān ni)ṣk(ra)mya vaiḍ(ūryamayaṃ kūṭāgāram adhiruhya sphaṭikama)ye paryaṅke niṣadya viviktaṃ kāmaiḥ p(ū)rvavad y(ā)vat pratha(ma)ṃ dhyānam upasaṃpad(ya vya)hārṣīt ||

34.97

vaiḍūryamay(ā)t (kū)ṭā(gārān niṣkramya sphaṭikamayaṃ kūṭāgāram adhiruhya vaiḍūryamaye paryaṅke niṣadya viviktaṃ kāmaiḥ pūrvavad yāvat prathamaṃ dhyānam upasaṃpadya vyahārṣīt ||)

34.98

(atha caturaśītistrīsahasrāṇi yena strīratnaṃ tenopajagmuḥ || upetya strīratnam idam avocan ||)

34.99

(devi prativedayasva || ciram asmābhir adṛṣṭo rājā yena vayaṃ rājānaṃ darśanāyātyutsukyāḥ || rājānaṃ vayaṃ draṣṭukāmāḥ ||)

34.100

(āgamayadhvaṃ tāvad bhaginyo yāvad ahaṃ pariṇāyakaratnaṃ prakṣyāmi ||)

34.101

(atha strīratnaṃ pariṇāyakaratnaṃ dūtenāhūyaivam āmantrayate || senāpate jānīhi || ciram asmābhir adṛṣṭo rājā yena vayaṃ rājānaṃ darśanāyātyutsukyāḥ || rājānaṃ vayaṃ draṣṭukāmāḥ ||)
34.102-106 (tena hi yūyaṃ bhaginyaḥ sarvāḥ pītālaṅkāraṃ pītavastramālyābharaṇāni pītānulepanaṃ pītaparivāraṃ saṃpādayatha || yāvad ahaṃ caturaśītikoṭṭarājasahasrāṇi caturaśītināgasahasrāṇy upoṣathanāgarājapramukhāni caturaśītyaśvarājasahasrāṇi vālāhāśvapramukhāni caturaśītirathasahasrāṇi nandighoṣarathapramukhāni saṅgrahiṣyāmi ||)

34.107

(atha sarvās tāḥ striyaḥ pītālaṅkāraṃ pītavastramālyābharaṇāni pītānulepanaṃ pītaparivāraṃ samapādayan ||)
34.108-111 (pariṇāyakaratnaṃ ca caturaśītikoṭṭarājasahasrāṇi caturaśītināgasahasrāṇy upoṣathanāgarājapramukhāni caturaśītyaśvarājasahasrāni vālāhāśvapramukhāni caturaśītirathasahasrāṇi nandighoṣarathapramukhāni samagrahīt ||)

34.112

(saṅgṛhya strīratnaṃ nandighoṣarathe nyaṣīdat || anyā avaśeṣastriyaḥ svakasvakarathaṃ niṣadya yena dhārmaḥ prāsādas tenopajagmuḥ ||)

34.113

(tena khalu samayena dhārmasya prāsādasyādhastād mahājanakāyasyoccaśabdamahāśabdo nāditaḥ ||)

34.114

(aśrau)ṣ(ī)d rājā mahāsudarśano dh(ārmasya prāsādasyādhastād mahājanakāyasyoccaśabdamahāśabdam || śrutvā cānyatamam antevāsinaṃ puruṣam evam āmantrayate ||)

34.115

k(i)m etad bhoḥ p(u)ruṣa dhārmasya prās(ā)dasyā(dhastād mahājanakāyasyoccaśabdamahāśabdaḥ ||)
34.116-120 (imāni deva caturaśītistrīsahasrāṇi strīratnapramukhāni caturaśītikoṭṭarājasaha)srāṇi pariṇāyakaratnapramukhāni cat(uraśītināgasahasrāṇy upoṣathanāgarājapramukhāni pūrvavat ||)

34.121

(tena bhoḥ puruṣa dhārmasya prāsādasyādhastād sauvarṇaṃ bha)dr(ā)sanaṃ prajñ(ā)paya yatrāhaṃ niṣadya mahāja(nakāyaṃ nirīkṣeya ||)

34.122

(evaṃ deveti sa puruṣo rājño mahāsudarśanasya pratiśrutya dhārmasya prāsādasyādhastāt sauvarṇaṃ bhadrāsanaṃ prajñapya yena r)ājā mahāsudarśanas tenopajagāma || upetya rājā(naṃ mahāsudarśanam idam avocat ||)

34.123

(prajñaptaṃ deva dhārmasya prāsādasyādhastāt sau)varṇaṃ bhadrāsanam || yasyedānīṃ devaḥ k(ālaṃ) manyate ||

34.124

adrākṣīd rājā mahāsudarśano dhārmaprāsādādhastāt sarvās tāḥ stri(yaḥ pītavastramālyābhāraṇāḥ pītā)nulepanā(ḥ ||)

34.125

dṛṣṭvā ca punar asyaitad abhavat || atirañjanīyo bata mātṛgrāma (i)ti viditvendriyāṇy utkṣ(i)pati ||

34.126

adrākṣīt strī(ratnaṃ rājānaṃ mahāsu)d(a)rśanam ind(r)iyāṇy utkṣipantam || dṛṣṭvā ca punar asyā etad abhavat ||

34.127

yathā khalu de(vo 'smān dṛṣṭv)endriyāṇy utkṣi(pa)ti mā haiva devo 'smābhi(ḥ saṅgamyāpakāraṃ kariṣyati ||)

34.128

(atha) rājā mahāsudarśano dhārmāt prāsādād avatīrya sauvarṇe (prajñaptabhadrāsane nyaṣīdat ||)

34.129

atha strīratn(aṃ) y(e)na rājā mahā(s)ud(arśanas tenopajagāma || upetya rājānaṃ) mahāsudarśanam idam avocat ||

34.130

imāni devasya caturaśītistrī(sahasrāṇi ||) atra devaś chandaṃ janayatv ave(kṣāṃ devaḥ karotu jīvite ||)

34.131

caturaśītikoṭṭarājasahasrāṇi pariṇāya(ka)ratnapramukhā(ni || atra devaś chandaṃ janayatv avekṣāṃ devaḥ karotu jīvite ||)

34.132

(caturaśītināgasahasrā)ṇy upoṣathanāgarājapramukhāni || atra devaś chandaṃ janayatv avekṣāṃ (devaḥ karotu jīvite ||)

34.133

(caturaśītyaśvasahasrāṇi vālāhāśva)rājapramukhāni || atra de(vaś cha)ndaṃ janayatv avekṣāṃ devaḥ karotu jīvite ||

34.134

(caturaśītirathasahasrāṇi nandighoṣa)rathapramukhāni || atra devaś chandaṃ janayatv avekṣāṃ devaḥ karotu jīvite ||()

34.135

caturaśītinagarasah(asrāṇi kuśāvatīrājadhānīpramukhāni || atra devaś chandaṃ janayatv ave)kṣāṃ devaḥ karotu jīvite ||

34.136

pūrve ca tvaṃ bhagini māṃ mitravat samudācarasi sā t(v)aṃ tarhi sa(patnavat ||)

34.137

(atha strīratnaṃ bhaginīvādena rājñā mahāsudarśanena sam)udācī(r)ṇa(ṃ) pr(ā)r(o)dīd aśrūṇi va(r)t(a)yamānam ||

34.138

atha strīratnaṃ cīvarakarṇakenāśrūṇy utstīrya rājānaṃ mahāsudarśanam idam (avocat ||)

34.139

(kathaṃ tarhi vayaṃ devaṃ mi)travat samudācarāmo na sapatnavat ||

34.140

ehi tvaṃ bhagini || evaṃ vada ||

34.141

alpaṃ jīvitaṃ manuṣyāṇām || gamanīyaḥ sāṃparāyaḥ || kartavyaṃ kuśalam || cari(tavyaṃ brahmacaryam || na prā)ptajātasyāmaraṇam || so 'pi deva kṣaṇo la(vo) muhūrto na prajñāyate yatrā(sya kāyasya) sarveṇa sarvaṃ nikṣepo bhaviṣyati ||

34.142

yad devasya caturaśīti(ṣu) s(trīsahasreṣu strīratnapramukheṣu cchando vā janito rāgo vā janita iṣṭakāntamanāpatvaṃ vā janitaṃ tad) devaḥ prajahātu niravekṣo devo bhavatu jīvite ||

34.143

yad devas(ya caturaśītiṣu koṭṭarājasahasreṣu pariṇāyakaratnapramukheṣu cchando vā pūrvavad yāvan niravekṣo) devo bhavatu jīvite ||

34.144

yad devasya caturaśītiṣu nāgasahasreṣv (upoṣathanāgarājapramukheṣu cchando vā pūrvavad yāvan niravekṣo devo bhavatu) jī(vite ||)

34.145

(yad devasya catu)raśītiṣv aśvasahasreṣu vālāhāśvarāja(pramukheṣu cchando vā pūrvavad yāvan niravekṣo devo bhavatu jīvite ||)

34.146

(ya)d d(e)vasya catur(aśītiṣu rathasaha)sr(e)ṣu nandighoṣarathapramukheṣu cchando vā (pūrvavad yāvan niravekṣo devo bhavatu jīvite ||)

34.147

(yad devasya caturaśītiṣu) nagarasahasre(ṣu kuśāvatīrāja)dhānīpramukheṣu cchando vā pūrvavad yāvan niravekṣo devo bha(vatu jīvite ||)

34.148

(tā idam avocan || tathā hi vayaṃ samudācarāmo devaṃ mitrava)t ||

34.149

alpaṃ deva jīvi(taṃ manuṣyāṇāṃ) gamanīyaḥ sāṃparāyaḥ kartavyaṃ ku(śalaṃ cari)tavyaṃ bra(hmacaryam || na prāptajātasyāmaraṇam || so 'pi deva kṣaṇo lavo muhūrto na prajñā)yate yatrāsya kā(yasya sarveṇa sarvaṃ nikṣepo bhaviṣyati ||)

34.150

(yad devasya caturaśītiṣu strīsahasreṣu strīratnapramukheṣu cchando vā janito rāgo vā janita iṣṭakāntamanāpatvaṃ vā janitaṃ tad devaḥ prajahātu niravekṣo devo bhavatu jīvite ||)

34.151

(yad devasya caturaśītiṣu koṭṭarājasahasreṣu pariṇāyakaratnapramukheṣu cchando vā pūrvavad yāvan niravekṣo devo bhavatu jīvite ||)

34.152

(yad devasya caturaśītiṣu nāgasahasreṣv upoṣathanāgarājapramukheṣu cchando vā) pū(rvavat) ||

34.153

(yad dev)asya catu(raśīti)ṣv (a)śvasahasr(e)ṣu cchand(o) vā pū(r)vava(t) ||

34.154

(yad deva)sya caturaś(ī)t(i)ṣu (rathasahasreṣu cchando vā pūrvavat ||)

34.155

(yad) devasya caturaś(ītiṣ)u (nagarasaha)sre(ṣu ccha)nd(o) vā pūrvavad yāva(n) niravekṣo devo bhavatu (jīvite ||)

34.156

atha rājā mahāsu(darśanaḥ strīratnam anenāvavādenānuśāsya dhārmaṃ prā)sādam adhiruhya sauva(r)ṇaṃ kūṭāgāraṃ pr(avi)śya rājate paryaṅke niṣadya maitrāsahagatena cittenāvaireṇāsapa(tnenāvyāvadhyena vipulena mahadgatenāpramāṇenādvaye)na subhāvite(naikāṃ diśa)m adhimucya spharitvopasaṃpadya vyahārṣīt ||

34.157

tathā dvitīyāṃ tathā tṛtīyāṃ (tathā caturthīm ity ūrdhvam adhas tiryak sarvaśaḥ sarvā)vant(am imaṃ) lokaṃ maitrāsaha(ga)tena c(i)ttenāvaireṇāsapatnenāvyāvadhyena vipulena mahadgatenāpra(māṇenādvayena subhāvitenaikāṃ diśam adhimucya sphari)tvopasaṃ(pad)ya (v)yahārṣīt ||

34.158

sauvarṇāt kūṭāgārān n(i)ṣkramya rājataṃ kūṭāgāraṃ praviśya sauvarṇaparyaṅke niṣadya karuṇāsaha(gatena cittenāvaireṇa pūrvavat ||)

34.159

<Im Tib. Wiederholung von 157>

34.160

(atha) rājatāt kūṭāgārān niṣkramya vaiḍūryamayaṃ kūṭāgāraṃ praviśya sphaṭikamayaparyaṅke niṣadya muditāsahagatena cittenāvai(reṇa pūrvavat ||)

34.161

<Im Tib. Wiederholung von 157>

34.162

(atha vaiḍūryamayāt kūṭāgārān niṣkramya sphaṭika)mayaṃ kūṭāgār(aṃ pra)viśya vaiḍūryamaye paryaṅke ni(ṣadyope)kṣāsahagatena cittenāvaireṇa pūrvavat ||

34.163

<Im Tib. Wiederholung von 157>

34.164

a(tha rājā mahāsudarśanaś caturo brahmavihārān bhāvayi)tv(ā) k(āmeṣu kāma)cchand(aṃ) pr(a)h(āya) tadbahul(avihārī bra)hmal(o)kasya svabhāvatāy(ā)m upagataḥ ||

34.165

rajñ(a ānanda mahāsudarśanasya paści)mā māra(ṇān)t(i)kā vedanā babhūva tadyathā balavataḥ puru(ṣa)sya (subho)jana(ṃ) bhuktavato muhūrte syād bhaktaklamaḥ ||

34.166

syāt khalu te (ānandānyaḥ sa tena kālena tena) samayena rājābhūn mahāsudarśano nāma || na khalv evaṃ draṣṭav(ya)m || tat kasmād dhetoḥ || aham eva sa tena kālena tena samayena r(ā)jā (mahāsudarśano 'bhūvam ||)

34.167

(ṣaṭkṛtvaḥ khalv ā)nanda kuśi(na)garī yāvan nad(ī hira)ṇyavatī yāvad yamakaśālavanaṃ yāvan mallānā(ṃ) makuṭabandhanaṃ caityam atrā(ntarā dvādaśa yojanāni sāmantakena bhūyo 'pi tathāgata)sya (śa)rīranikṣe(p)o (babhū)va tac ca r(ā)jñaḥ kṣatriyasya mūrdhābhiṣiktasya || idaṃ saptamaṃ vāram ||

34.168

tac c(ānandārhataḥ samyaksaṃbuddhasya nāhaṃ taṃ loke) pṛthivīpradeśaṃ samanupaśyāmi (naiva) pūrvasyān diśi dakṣiṇasyāṃ paścimasyām uttarasyāṃ diśi yatra tathāga(tasyāṣṭamaḥ śarīranikṣepaḥ ||)

34.169

(tat kasmād dhetoḥ ||)
+ + + + + + + +
(sam)ucchi(nnā) bhava(ne)t(r)ī ||
(v)i(kṣ)ī(ṇo) j(ātisaṃ)sā(ro
nā)s(t)īdānīṃ punarbhavaḥ |

Original text: Mahāparinirvāṇasūtra · Edition: Ernst Waldschmidt, Das Mahaparinirvanasutra, Teil 1_3, Berlin 1950_1951 (Abhandlungen der Deutschen Akademie der Wissenschaften zu Berlin, Klasse für Sprachen, Literatur und Kunst [bis Jahrgang 1949: Phil.-Hist. Kl.] 1949.1, 1950.2,3). · Data entry Klaus Wille · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc