Mahabharata · Chapter 9.46

tato'bhiṣekasambhārānsarvānsambhṛtya śāstrataḥ /
bṛhaspatiḥ samiddhe'gnau juhāvāgniṃ yathāvidhi //

tato himavatā datte maṇipravaraśobhite /
divyaratnācite puṇye niṣaṇṇaṃ paramāsane //

sarvamaṅgalasambhārairvidhimantrapuraskṛtam /
ābhiṣecanikaṃ dravyaṃ gṛhītvā devatāgaṇāḥ //

indrāviṣṇū mahāvīryau sūryocandramasau tathā /
dhātā caiva vidhātā ca tathā caivānilānalau //

pūṣṇā bhagenāryamṇā ca aṃśena ca vivasvatāṃ /
rudraśca sahito dhīmānmitreṇa varuṇena ca //

rudrairvasubhirādityairaśvibhyāṃ ca vṛtaḥ prabhuḥ /
viśvairdevairmarudbhiśca sādhyaiśca pitṛbhiḥ saha //

gandharvairapsarobhiśca yakṣarākṣasapannagaiḥ /
devarṣibhirasaṅkhyātaistathā brahmarṣibhistathā //

vaikhānasairvālakhilyairvāyvāhārairmarīcipaiḥ /
bhṛgubhiścāṅgirobhiśca yatibhiśca mahātmabhiḥ //

sarvairvidyādharaiḥ puṇyairyogasiddhaistathā vṛtaḥ /
pitāmahaḥ pulastyaśca pulahaśca mahātapāḥ //

aṅgirāḥ kaśyapo'triśca marīcirbhṛgureva ca /
kraturhariḥ pracetāśca manurdakṣastathaiva ca //

ṛtavaśca grahāścaiva jyotīṃṣi ca viśāmpate /
mūrtimatyaśca sarito vedāścaiva sanātanāḥ //

samudrāśca hadāścaiva tīrthāni vividhāni ca /
pṛthivī dyaurdiśaścaiva pādapāśca janādhipa //

aditirdevamātā ca hīḥ śrīḥ svāhā sarasvatī /
umā śacī sinīvālī tathaivānumatiḥ kuhūḥ //

rākā ca dhiṣaṇā caiva patnyaścānyā divaukasām /
himavāṃścaiva vindhyaśca meruścānekaśṛṅgavān //

airāvataḥ sānucaraḥ kalāḥ kāṣṭhāstathaiva ca /
māsārdhamāsā ṛtavastathā rātryahanī nṛpa //

uccaiḥ śravā hayaśreṣṭho nāgarājaśca vāsukiḥ /
aruṇo garuḍaścaiva vṛkṣāścauṣadhibhiḥ saha //

dharmaśca bhagavāndevaḥ samājagmurhi saṅgatāḥ /
kālo yamaśca mṛtyuśca yamasyānucarāśca ye //

bahulatvācca noktā ye vividhā devatāgaṇāḥ /
te kumārābhiṣekārṣaṃ samājagmustatastataḥ //

jagṛhuste tadā rājansarvaṃ eva divaukasaḥ /
ābhiṣecanikaṃ bhāṇḍaṃ maṅgalāni ca sarvaśaḥ //

divyasambhārasaṃyuktaiḥ kalaśaiḥ kāñcanairnṛpa /
sārasvatābhiḥ puṇyābhiradbhistābhiralaṅkṛtam //

abhyaṣiñcankumāraṃ vai samprahṛṣṭā divaukasaḥ /
saināpatye mahātmānamasurāṇāṃ bhayaṅkaram //

purā yathā mahārāja varuṇaṃ vai jaleśvaram /
tathā'bhyaṣiñcadbhagavānsarvalokapitāmahaḥ //

kaśyapaśca mahātejā ye cānye sokakīrtitāḥ /
tasmai brahmā dadau prīto balino vātaraṃhasaḥ //

kāmavīryadharānsiddhānmahāpāriṣadānprabhuḥ /
nandisenaṃ lohitākṣaṃ ghaṇṭākārṇaṃ ca sammatam //

caturthamasyānucaraṃ khyātaṃ kumudamālinam /
tatra sthāṇurmahātejā mahāpāriṣadaṃ prabhuḥ //

māyāśatadharaṃ kāmaṃ kāmavīryabalānvitam /
dadau skandāya rājendra surārivinibarhaṇam //

sahi devāsure yuddhe daityānāṃ bhīmakarmaṇām /
jaghāna dorbhyāṃ saṅkruddhaḥ prayutāni caturdaśa //

tathā devā dadustasmai senāṃ nairṛtasaṅkulām /
devaśatrukṣayakarīmajayyāṃ viśvarūpiṇīm //

jayaśabdaṃ tathā cakrurdevāḥ sarve savāsavāḥ /
gandharvā yakṣarakṣāṃsi munayaḥ pitarastathā //

tataḥ prādādanucarau yamaḥ kālopamāvubhau /
unmāthaṃ ca pramāthaṃ ca mahāvīryau mahādyutī //

subhrājo bhāsvaraścaiva yau tau sūryānuyāyinau /
tau sūryaḥ kārtikeyāya dadau prītaḥ pratāpavān //

kailāsaśṛṅgasaṅkāśau śvetamālyānulepanau /
somo'pyanucarau prādānmaṇiṃ sumaṇimeva ca //

jvālājihvaṃ tathā jyotirātmajāya hutāśanaḥ /
dadāvanucarau śūrau parasainyapramāthinau //

paridhaṃ ca vaṭaṃ caiva bhīmaṃ ca sumahābalam /
dahatiṃ dahanaṃ caiva pracaṇḍau vīryasammatau //

aṃśo'pyanucarānpañca dadau skandāya dhīmate /
utkrośaṃ satkaraṃ caiva vajradaṇḍadharāvubhau //

dadāvanalaputrāya vāsavaḥ paravīrahā /
tau hi śatrūnmahendrāsya jaghnatuḥ samare bahūn //

cakraṃ vikramakaṃ caiva saṅkramaṃ ca mahābalam /
skandāya trīnanucarāndadau viṣṇurmahāyaśāḥ //

vardhanaṃ nandanaṃ caiva sarvavidyāviśāradau /
skandāya dadatuḥ prītāvaśvinau bhiṣajāṃ varau //

kinduṃ ca kusumaṃ caiva kumudaṃ ca mahāyaśāḥ /
ḍambarāḍambarau caiva dadau dhātā mahātmane //

vakrānuvakrau balinau meṣavaktrau balotkaṭau /
dadau tvaṣṭā mahāmāyau skandāyānucarāvubhau //

suvrataṃ satyasandhaṃ ca dadau mitro mahātmane /
kumārāya mahātmānau tapovidyādharau prabhuḥ //

sudarśanīyau varadau triṣu lokeṣu viśrutau /
suvrataṃ ca mahātmānaṃ śubhakarmāṇameva ca //

kārtikeyāya samprādādvidhātā lokaviśrutau /
pāṇītakaṃ kālikaṃ ca mahāmāyāvināvubhau //

pūṣā ca pārṣadau prādātkārtikeyāya bhārata /
balaṃ cātibalaṃ caiva mahāvaktrau mahābalau //

pradadau kārtikeyāya vāyurbharatasattama /
yamaṃ cātiyamaṃ caiva timivaktrau mahābalau //

pradadau kārtikeyāya varuṇaḥ satyasaṅgaraḥ /
suvarcasaṃ mahātmānaṃ tathaivāpyativarcasam //

himavānpradadau rājanhutāśanasutāya vai /
kāñcanaṃ ca mahātmānaṃ meghamālinameva ca //

dadāvanucarau meruragniputrāya bhārata /
sthiraṃ cātisthiraṃ caiva merurevāparau dadau //

mahātmā tvagniputrāya mahābalaparākramau /
ucchṛṅgaṃ cātiśṛṅgaṃ ca mahāpāṣāṇayodhinau //

pradadāvagniputrāya vindhyaḥ pāriṣadāvubhau /
saṅgrahaṃ vigrahaṃ caiva samudro'mi gadādharau //

pradadāvagniputrāya mahāpāriṣadāvubhau /
unmādaṃ śaṅkukarṇaṃ ca puṣpadantaṃ tathaiva ca //

pradadāvagniputrāya pārvatī śubhadarśanā /
jayaṃ mahājayaṃ caiva gaṅgā jvalanasūnave //

pradadau puruṣavyāghra vāsukiḥ pannageśvaraḥ /
evaṃ sādhyāśca rudrāśca vasavaḥ pitarastathā //

sāgarāḥ saritaścaiva girayaśca mahābalāḥ /
daduḥ senāgaṇādhyakṣāñśūlapaṭṭasadhāriṇaḥ //

divyapraharaṇopetānnānāveṣavibhūṣitān /
śṛṇu nāmāni cāpyeṣāṃ ye'nye skandasya sainikāḥ //

vividhāyudhasampannāścitrābharaṇabhūṣitāḥ /
śaṅkukarṇo nikumbhaśca padmaḥ kumuda eva ca //

ananto dvādaśabhujastathā kṛṣṇopakṛṣṇakau /
ghrāṇaśravāḥ kapiskandhaḥ kāñcanākṣo jalandhamaḥ //

akṣaḥ santarjano rājankunadīkastamontakṛt /
ekākṣo dvāśākṣaśca tathaivaikajaṭaḥ prabhuḥ //

sahasrabāhurvikaṭo vyāghrākṣaḥ kṣitikampanaḥ /
puṇyanāmā sunāmā ca sucakraḥ priyadarśanaḥ //

pariśrutaḥ kokanadaḥ priyamālyānulepanaḥ /
ajodaro gajaśirāḥ skandhākṣaḥ śatalocanaḥ //

jvālājihvaḥ karālākṣaḥ śitikeśo jaṭī hariḥ /
pariśrutaḥ kokanadaḥ kṛṣṇakeśo jaṭādharaḥ //

caturdaṃṣṭro'ṣṭajihvaśca meghanādaḥ pṛthuśravāḥ /
vidyutākṣo dhanurvaktro jāṭharo mārutāśanaḥ //

udārākṣo rathākṣaśca vajranābho vasuprabhaḥ /
samudravego rājendra śailakampī tathaiva ca //

vṛṣo meṣaḥ pravāhaśca tathā nandopanandakau /
dhūmraḥ śvetaḥ kaliṅgaśca siddhārtho varadastathā //

priyakaścaiva nandaśca gonandaśca pratapavān /
ānandaśca pramodaśca svastiko dhruvakastathā //

kṣemavāhaḥ suvāhaśca siddhapātraśca bhārata /
govrajaḥ kanakāpīḍo mahāpāriṣadeśvaraḥ //

gāyano hasanaścaiva bāṇaḥ khaṅgaśca vīryavān /
vaitālī gatitālī ca tathā kathakavātikau //

haṃsajaḥ paṅkadigdhāṅgaḥ samudronmādanaśca ha /
raṇotkaṭaḥ prahāsaśca śvetasiddhaśca nandanaḥ //

kālakaṇṭhaḥ prabhāsaśca tathā kumbhāṇḍakodaraḥ /
kālakakṣaḥ sitaścaiva bhūtānāṃ mathanastathā //

yajñavāhaḥ suvāhaśca devayājī ca somapaḥ /
majjānaśca mahātejāḥ krathakrāthau ca bhārata //

tuharaśca tuhāraśca citradevaśca vīryavān /
madhuraḥ suprasādaśca kirīṭī ca mahābalaḥ //

vatsalo madhuvarṇaśca kalaśodara eva ca /
dharmado manmathakaraḥ sūcīvaktraśca vīryavān //

śvetavaktraḥ suvaktraśca cāruvaktraśca pāṇḍuraḥ /
daṇḍabāhuḥ subāhuśca rajaḥ kokilakastathā //

acalaḥ kanakākṣaśca bālānāmapi yaḥ prabhuḥ /
sañcārakaḥ kokanado gṛdhrapatraśca jambukaḥ //

lohājavaktro javanaḥ kumbhavaktraśca kumbhakaḥ /
svarṇagrīvaśca kṛṣṇaujā haṃsavaktraśca candrabhaḥ //

pāṇikūrcāśca śambūkaḥ pañcavaktraśca śikṣakaḥ /
cāṣavaktrakṣa jambūkaḥ śākavaktraśca kuñjalaḥ //

yogayoktā mahātmānaḥ satataṃ brāhmaṇapriyāḥ /
paitāmahā mahātmāno mahāpāriṣadāśca ye //

yauvanasthāśca bālāśca vṛddhāśca janamejaya /
sahasraśaḥ pāriṣadāḥ kumāramupatasthire //

vaktrairnānāvidhairye tu śṛṇu tāñcanamejaya /
kūrmakukkuṭavaktrāśca śaśolūkamukhāstathā //

kharoṣṭravadanāścānye varāhavadanāstathā /
mārjāraśaśavaktāśca dīrghavaktrāśca bhārata //

nakulolūkavaktrāśca kākavaktrāstathā pare /
ākhubabhrukavaktrāśca mayūravadanāstathā //

matsyameṣānanāścānye ajāvimahiṣānanāḥ /
ṛkṣaśārdūlavaktrāśca dvītisiṃhānanāstathā //

bhīmā gajānanāścaiva tathā nakramukhāśca ye /
garuḍānanāḥ kaṅkumukhā vṛkakākamukhāstathā //

gokharoṣṭramukhāścānye vṛṣadaṃśamukhāstathā /
mahājaṭharapādāṅgāstārakākṣāśca bhārata //

pārāvatamukhāścānye tathā vṛṣamukhāḥ pare /
kokilābhānanāścānye śyenatittirikānanāḥ //

kṛkalāsamukhāścaiva virajombaradhāriṇaḥ /
vyālavaktrāḥ śūlamukhāścaṇḍavaktrāḥ śubhānanāḥ //

āśīviṣāścīradharā gonāsāvadanāstathā /
sthūlodarāḥ kṛśāṅgāśca sthūlāṅgāśca kṛśodarāḥ //

hasvagrīvā mahākarṇā nānāvyālavibhūṣaṇāḥ /
gajendracarmavasanāstathā kṛṣṇājināmbarāḥ //

skandhemukhā mahārāja tathāpyudaratomukhāḥ /
pṛṣṭhemukhā hanumukhāstathā jaṅghāmukhā api //

pārśvānanāśca bahavo nānādeśamukhāstathā /
tathā kīṭapataṅgānāṃ sadṛśāsyā gaṇeśvarāḥ //

nānāvyālamukhāścānye bahubāhuśirodharāḥ /
nānāvṛkṣabhujāḥ kecitkaṭiśīrṣāstathā pare //

bhujaṅgabhogavadanā nānāgulmanivāsinaḥ /
cīrasaṃvṛtagātrāśca nānākanakavāsasaḥ //

nānāveṣadharāścaiva nānāmālyānulepanāḥ /
nānāvastradharāścaiva carmavāsasa eva ca //

uṣṇīṣiṇo mukuṭinaḥ sugrīvāśca suvarcasaḥ /
kirīṭinaḥ pañcaśikhāstathā kāñcanamūrdhajāḥ //

triśikhā dviśikhāścaiva tathā saptaśikhāḥ pare /
śikhaṇḍino mukuṭino muṇḍāśca jaṭilāstathā //

citramālādharāḥ kecitkecidromānanāstathā /
vigrahaikarasā nityamajetāḥ surasattamaiḥ //

kṛṣṇā nirmāṃsavaktrāśca dīrghapṛṣṭhāstanūdarāḥ /
sthūlapṛṣṭhā hasvapṛṣṭhāḥ pralambodaramehanāḥ //

mahābhujā hasvabhujā hasvagātrāśca vāmanāḥ /
kubjāśca hasvajaṅghāśca hastikarṇaśirodharāḥ //

hastināsāḥ kūrmanāsā vṛkanāsāstathā pare /
dīrghocchvāsā dīrghajaṅghā vikarālā hyadhomukhāḥ //

mahādaṃṣṭrā hasvadaṃṣṭrāścaturdaṃṣṭrāstathā pare /
vāramendranibhāścānye bhīmā rājansahasraśaḥ //

suvibhaktaśarīrāśca dīptimantaḥ svalaṅkṛtāḥ /
piṅgākṣāḥ śaṅkukarṇāśca raktanāsāśca bhārata //

pṛthudaṃṣṭrā mahādaṃṣṭrāḥ sthūlauṣṭhā harimūrdhajāḥ /
nānāpādauṣṭhadaṃṣṭrāśca nānāhastaśirodharāḥ //

nānācarmabhirācchannā nānābhāṣāśca bhārata /
kuśalā deśabhāṣāsu jalpanto'nyonyamīśvarāḥ //

hṛṣṭāḥ paripatanti sma mahāpāriṣadāstathā /
dīrghagrīvā dīrghanakhā dīrghapādaśirobhujāḥ //

piṅgākṣā nīlakaṇṭhāśca lambakarṇāśca bhārata /
vṛkodaranibhāścaiva kecidañjanasannibhāḥ //

śvetākṣā lohitagrīvāḥ piṅgākṣāśca tathā pare /
kalmāṣā bahavo rājaṃścitravarṇāśca bhārata //

cāmarāpīḍakanibhāḥ śvetalohitarājayaḥ /
nānāvarṇāḥ savarṇāśca mayūrasadṛśaprabhāḥ //

punaḥ praharaṇānyeṣāṃ kīrtyamānāni me śṛṇu /
śeṣaiḥ kṛtaḥ pāriṣadairāyudhānāṃ parigrahaḥ //

pāśodyatakarāḥ kecidvyāditāsyāḥ kharānanāḥ /
pṛṣṭhākṣā nīlakaṇṭhāśca tathā parighabāhavaḥ //

śataghnīcakrahastāśca tathā musalapāṇayaḥ /
asimudgrarahastāśca daṇḍahastāśca bhārata //

gadābhuśuṇḍihastāśca tathā tomarapāṇayaḥ /
āyudhairvividhairghorairmahātmāno mahājavāḥ //

mahābalā mahāvegā mahāpāriṣadāstathā /
abhiṣekaṃ kumārasya dṛṣṭvā hṛṣṭā raṇapriyāḥ //

ghaṇṭājālapinaddhāṅgā nanṛtuste mahaujasaḥ /
ete cānye ca bahavo mahāpāriṣadā nṛpa //

upatasthurmahātmānaṃ kārtikeyaṃ yaśasvinam /
divyāścāpyāntarikṣāśca pārthivāścānilopamāḥ //

vyādiṣṭā daivataiḥ śūrāḥ skandasyānucarā'bhavan / tādṛśānāṃ sahasrāṇi prayutānyarbudāni ca /
abhiṣiktaṃ mahātmānaṃ parivāryopatasthire //