Mahabharata · Chapter 6.28
imaṃ vivasvate yogaṃ proktavānahamavyayam /
vivasvānmanave prāha manurikṣvākave'bravīt //
evaṃ paramparāprāptamimaṃ rājarṣayo'viduḥ /
sa kāleneha mahatā yogo naṣṭaḥ parantapa //
sa evāyaṃ mayā te'dya yogaḥ proktaḥ purātanaḥ /
bhakto'si me sakhā ceti rahasyaṃ hyetaduttamam //
arjuna uvāca /
aparaṃ bhavato janma paraṃ janma vivasvataḥ /
kathametadvijānīyāṃ tvamādau proktavāniti //
śrībhagavānuvāca /
bahūni me vyatītāni janmāni tava cārjuna /
tānyahaṃ veda sarvāṇi na tvaṃ vettha parantapa //
ajo'pi sannavyayātmā bhūtānāmīśvaro'pi san /
prakṛtiṃ svāmadhiṣṭhāya sambhavāmyātmamāyayā //
yadā yadā hi dharmasya glānirbhavati bhārata /
abhyutthānamadharmasya tadā'tmānaṃ sṛjāmyaham //
paritrāṇāya sādhūnāṃ vināśāya ca duṣkṛtām /
dharmasaṃsthāpanārthāya sambhavāmi yuge yuge //
janma karma ca me divyamevaṃ yo vetti tattvataḥ /
tvaktvā dehaṃ punarjanma naiti māmeti so'rjuna //
vītarāgabhayakrodhā manmayā māmupāśritāḥ /
bahavo jñānatapasā pūtā madbhāvamāgatāḥ //
ye yathā māṃ prapadyante tāṃstathaiva bhajāmyaham /
mama vartmānuvartante manuṣyāḥ pārtha sarvaśaḥ //
kāṅkṣantaḥ karmaṇāṃ siddhiṃ yajanta iha devatāḥ /
kṣipraṃ hi mānuṣe loke siddhirbhavati karmajā //
cāturvarṇyaṃ mayā sṛṣṭaṃ guṇakarmavibhāgaśaḥ /
tasya kartāramapi māṃ viddhyakartāramavyayam //
na māṃ karmāṇi limpantika na me karmaphale spṛhā /
iti māṃ yo'bhijānāti karmabhirna sa badhyate //
evaṃ jñātvā kṛtaṃ karma pūrvairapi mumukṣubhiḥ /
kuru karmaiva tasmāttvaṃ pūrvaiḥ pūrvataraṃ kṛtam //
kiṃ karma kimakarmeti kavayo'pyatra mohitāḥ /
tatte karma pravakṣyāmi yajjñātvā mokṣyase'śubhāt //
karmaṇo hyapi boddhavyaṃ boddhavyaṃ ca vikarmaṇaḥ /
akarmaṇaśca boddhavyaṃ gahanā karmaṇo gatiḥ //
karmaṇyakarma yaḥ paśyedakarmaṇi ca karma yaḥ /
sa buddhimānmanuṣyeṣu sa yuktaḥ kṛtsnakarmakṛt //
yasya sarve samārambhāḥ kāmasankalpavarjitāḥ /
jñānāgnidagdhakarmāṇaṃ tamāhuḥ paṇḍitaṃ budhāḥ //
tyaktvā karmaphalāsaṅgaṃ nityatṛpto nirāśrayaḥ /
karmaṇyabhipravṛtto'pi naiva kiñcitkaroti saḥ //
nirāśīryatacittātmā tyaktasarvaparigrahaḥ /
śārīraṃ kevalaṃ karma kurvannāpnoti kilbiṣam //
yadṛcchālābhasantuṣṭo dvandvātīto vimatsaraḥ /
samaḥ siddhāvasiddhau ca kṛtvāpi na nibadhyate //
gatasaṅgasya muktasya jñānāvasthitacetasaḥ /
yajñāyācarataḥ karma samagraṃ pravilīyate //
brahmārpaṇaṃ brahma havirbrahmāgnau brahmaṇā hutam /
brahmaiva tena gantavyaṃ brahma karma samādhinā //
daivamevāpare yajñaṃ yoginaḥ paryupāsate /
brahmāgnāvapare yajñaṃ yajñenaivopajuhvati //
śrotrādīnīndriyāṇyanye saṃyamāgniṣu juhvati /
śabdādīnviṣayānanya indriyāgniṣu juhvati //
sarvāṇīndriyakarmāṇi prāṇakarmāṇi cāpare /
ātmasaṃyamayogāgnau juhvati jñānadīpite //
dravyayajñāstapoyajñā yogayajñāstathāpare /
svādhyāyajñānayajñāśca yatayaḥ saṃśitavratāḥ //
apāne juhvati prāṇaṃ prāṇe'pānaṃ tathā'pare /
prāṇāpānagatī ruddhvā prāṇāyāmaparāyaṇāḥ //
apare niyatāhārāḥ prāṇānprāṇeṣu juhvati /
sarve'pyete yajñavido yajñakṣapitakalmaṣāḥ //
yajñaśiṣṭāmṛtabhujo yānti brahma sanātanam /
nāyaṃ loko'styayajñasya kuto'nyaḥ kurusattama //
evaṃ bahuvidhā yajñā vitatā brahmaṇo mukhe /
karmajānviddhi tānsarvānevaṃ jñātvā vimokṣyase //
śreyāndravyamayādyajājjñānayajñaḥ parantapa /
sarvaṃ karmākhilaṃ pārtha jñāne parisamāpyate //
tadviddhi praṇipātena paripraśnena sevayā /
upadekṣyanti te jñānaṃ jñāninastattvadarśinaḥ //
yajjñātvā na punarmohamevaṃ yāsyasi pāṇḍava /
yena bhūtānyaśeṣeṇa drakṣyasyātmanyatho mayi //
api cedasi pāpebhyaḥ sarvebhyaḥ pāpakṛttamaḥ /
sarvaṃ jñānaplavenaiva vṛjinaṃ santariṣyasi //
yathaidhāṃsi samiddho'gnirbhasmāsātkurute'rjuna /
jñānāgniḥ sarvakarmāṇi bhasmasātkurute yathā //
na hi jñānena sadṛśaṃ pavitramiha vidyate /
tatsvayaṃ yogasaṃsiddhaḥ kālenātmani vindati //
śraddhāvām̐llabhate jñānaṃ tatparaḥ saṃyatendriyaḥ /
jñānaṃ labdhvā parāṃ śāntimacireṇādhigacchati //
ajñaścāśraddadhānaśca saṃśayātmā vinaśyati /
nāyaṃ loko'sti na paro na sukhaṃ saṃśayātmanaḥ //
yogasannyastakarmāṇaṃ jñānasañchinnasaṃśayam /
ātmavantaṃ na karmāṇi nibadhnanti dhanañjaya //
tasmādajñānasambhūtaṃ hṛtsthaṃ jñānāsinā'tmanaḥ /
chittvainaṃ saṃśayaṃ yogamātiṣṭhottiṣṭha bhārata //
Original text: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0