Mahabharata · Chapter 5.40
yo'bhyarcitaḥ madbhirasañjamānaḥ karotyarthaṃ śaktimahāpayitvā /
kṣipraṃ yaśastaṃ samupaiti manta- malaṃ prasannā hi sukhāya santaḥ //
mahāntamapyarthamadharmayuktaṃ yaḥ mantyajatyanapākṛṣṭa eva /
sukhaṃ suduḥkhānyavamucya śete jīrṇāṃ tvacaṃ sarpa ivāvamucya //
anṛte ca samutkarpo rājagāmi ca paiśunam /
guroścālīkanirbandhaḥ samāni brahmahatyayā //
asūyaikapadaṃ mṛtyurativādaḥ śriyo vadhaḥ /
aśuśrūṣā tvarā ślāghā vidyāyāḥ śatravastraḥ //
ālasyaṃ madamohau ca cāpalaṃ goṣṭhireva ca /
stabdhatā cābhimānitvaṃ tathā tyāgitvameva ca //
ete vai sapta doṣāḥ syuḥ sadā vidyārthināṃ matāḥ . sukhārthinaḥ kuto vidyā nāsti vidyārthinaḥ sukhaṃ /
sukhārthī vā tyajedvidyāṃ vidyārthī vā tyajetsukham //
nāgnistṛpyati kāṣṭhānāṃ nāpagānāṃ mahodadhiḥ /
nāntakaḥ sarvabhūtānāṃ na puṃsāṃ vāmalocanā //
āśā dhṛtiṃ hanti samṛddhimantakaḥ krodhaḥ śriyaṃ hanti yaśaḥ kadaryatā /
apālanaṃ hanti paśūṃśca rāja- nnekaḥ kruddho brāhmaṇo hanti rāṣṭram //
ajāśca kāṃsyaṃ rajataṃ ca nityaṃ madhvākarṣaḥ śakuniḥ śrotriyaśca /
vṛddho jñātiravasannaḥ kulīna etāni te santu gṛhe sadaiva //
ajokṣā candanaṃ vīṇā ādarśo madhusarpiṣī /
viṣamaudumbaraṃ śaṅkhaḥ svarṇanābho'tha rocanā //
gṛhe sthāpayitavyāni dhanyāni manurabravīt /
devabrāhmaṇapūjārthamatithīnāṃ ca bhārata //
idaṃ ca tvāṃ sarvaparaṃ bravīmi puṇyaṃ padaṃ tāta mahāviśiṣṭam /
na jātu kāmānna bhayānna lobhā- ddharmaṃ jahyājjīvisyāpi hetoḥ //
nityo dharmaḥ sukhaduḥkhe tvanitye jīvo nityo dhāturasya tvanityaḥ /
tyaktvā'nityaṃ pratitiṣṭhasva nitye santuṣya santoṣaparā hi santaḥ //
mahābalānpaśya mahānubhāvān praśāsya bhūmiṃ dhanadhānyapūrṇām /
rājyāni hitvā vipulāṃśca bhogān / gatānnarendrānvaśamantakasya //
mṛtaṃ putraṃ duḥkhapuṣṭaṃ manuṣyā utkṣipya rājansvagṛhānnirharanti /
taṃ muktakeśāḥ karuṇaṃ rudanti citāmadhye kāṣṭhamiva kṣipanti //
anyo dhanaṃ pretagatasya bhuṅkte vayāṃsi cāgniśca śarīradhātūn /
dvābhyāmayaṃ saha gacchatyamutra puṇyena pāpena ca veṣṭyamānaḥ //
usṛjya vinivartante jñātayaḥ suhṛdaḥ sutāḥ /
apuṣpānaphalānvṛkṣānyathā tāta patatriṇaḥ //
agnau prāstaṃ tu puruṣaṃ karmānveti svayaṃ kṛtam /
tasmāttu puruṣo yatnāddharmaṃ sañcinuyācchanaiḥ //
asmāllokādūrdhvamamuṣya cādho mahattamastiṣṭhati hyandhakāram /
tadvai mahāmohanamindriyāṇāṃ buddhyasva mā tvāṃ pralabheta rājan //
idaṃ vacaḥ śakṣyasi cedyathāva- nniśamya sarvaṃ pratipattumeva /
yaśaḥ paraṃ prāpsyasi jīvaloke bhayaṃ nacāmutra naceha te'sti //
ātmā nadī bhārata puṇyatīrthā satyodayā dhṛtikūlā dayormiḥ /
tasyāṃ snātaḥ pūyate puṇyakarmā puṇyo hyātmā nityamalobha eva //
kāmakrodhagrāhavatīṃ pañcendriyajalāṃ nadīm /
nāvaṃ dhṛtimayīṃ kṛtvā janmadurgāṇi santara //
prajñāvṛddhaṃ dharmavṛddhaṃ svabandhuṃ vidyāvṛddhaṃ vayasā cāpi vṛddham /
kāryākārye pūjayitvā prasādya yaḥ sampṛcchenna sa muhyetkadācit //
dhṛtyā śiśrodaraṃ rakṣetpāṇipādaṃ ca cakṣuṣā /
cakṣuḥśrotre ca manasā mano vācaṃ ca karmaṇā //
nityodakī nityayajñopavītī nityasvādhyāyī patitānnavarjī /
satyaṃ bruvangurave karma kurva- nna brāhmaṇaśryavate brahmalokāt //
adhītya vedānparisaṃstīrya cāgnī- niṣṭvā yajñaiḥ pālayitvā prajāśca /
gobrahmaṇārthaṃ śastrapūtāntarātmā hataḥ saṅgrāme kṣatriyaḥ svargameti //
vaiśyo'dhītya brāhmaṇānkṣatriyāṃśca dhanaiḥ kāle saṃvibhajyāśritāṃśca /
tretāpūtaṃ dhūmamāghrāya puṇyaṃ pretya svarge divyasukhāni bhuṅkte //
brahma kṣatraṃ vaiśyavarṇaṃ ca śūdraḥ krameṇaitānnyāyataḥ pūjayānaḥ /
tuṣṭeṣveteṣvavyatho dagdhapāpa- styaktvā dehaṃ svargasukhāni bhuṅkte //
cāturvarṇyasyaiṣa dharmastavokto hetuṃ cānubruvato me nibodha /
kṣātrāddharmāddhīyate pāṇḍuputra- staṃ tvaṃ rājanrājadharme niyuṅkṣa //
dhṛtarāṣṭra uvāca /
evametadyathā tvaṃ māmanuśāsani nityadā /
mamāpi ca matiḥ saumya bhavatyevaṃ yathāttha mām //
sā tu buddhiḥ kṛtāpyevaṃ pāṇḍavānprati me sadā /
duryodhanaṃ samāsādya punarviparivartate //
na diṣṭamabhyatikrāntuṃ śakyaṃ bhūtena kenacit /
diṣṭameva dhruvaṃ manye pauruṣaṃ tu nirarthakam //
Original text: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0