Mahabharata · Chapter 3.74

sarvaṃ vikāraṃ dṛṣṭvā tu puṇyaślokasya dhīmataḥ /
āgatya keśinī kṣipraṃ damayantyai nyavedayat //

damayantī tato bhūyaḥ preṣayāmāsa keśinīm /
mātuḥ sakāśaṃ duḥkhārtā nalaśaṅkāsamutsukā //

parīkṣito me bahuśo bāhuko nalaśaṅkayā /
rūpe me saṃśayastvekaḥ svayamicchami veditum //

sa vā praveśyatāṃ mātarmāṃ vā'nujñātumarhasi /
viditaṃ vā'thavā'jñātaṃ piturme saṃvidhīyatām //

evamuktā tu vaidarbhyā sā devī bhīmamabravīt /
duhitustamabhiprāyamanvajānātsa pārthivaḥ //

sā cai pitrā'bhyanujñātā mātrā ca bharatarṣabha /
tayorniyogātkauravya keśinīmidamabravīt //

gaccha keśini śīghraṃ tvambāhukaṃ pitṛśāsanāt /
ānayasva yathā mātā tvaṃ tathā kuru me priyam //

gatvā tu keśinī śighraṃ bāhukaṃ vākyamabravīt /
bhīmasya śāsanātsūtāgatāhaṃ viddhi bāhuka //

praviśyatāṃ rājaveśma ityukto bharatarṣabha / bāhukastu ciraṃ dhyātvā keśinyā saha bhārata /
praviveśa mahābāhurdamayantīniveśanam //

nalaṃ praveśayāmāsa yatratasyāḥ pratiśrayaḥ //

tāṃ sma dṛṣṭvaiva sahasā damayantīṃ nalo nṛpaḥ /
āviṣṭaḥ śokaduḥkhābhyāṃ babhūvāśrupariplutaḥ //

taṃ tu dṛṣṭvātathāyuktaṃ damayantī nalaṃ tadā /
tīvraśokasamāviṣṭā babhūva varavarṇinī //

tataḥ kāṣāyavasanā jaṭilā malapaṅkinī /
damayantī mahārāja bāhukaṃ vākyamabravīt //

pūrvaṃ dṛṣṭastvayā kaściddharmajño nāma bāhuka /
suptāmutsṛjyavipine gato yaḥ puruṣaḥ striyam //

anāgasaṃ priyāṃ bhāryāṃ vijane śramamohitām /
apahāya tu ko gaccetpuṇyaślokamṛtenalam //

kimu tasya mayā bālyādaparāddhaṃ mahīpateḥ /
yo māmutsṛjya vipine gatavānnidrayā'rditām //

sākṣāddevānapāhāya vṛto yaḥ sa purā mayā /
anuvratāmabhimatāṃ putriṇīṃ tyaktavānkatham //

agnau pāṇigṛhītā ca haṃsānāṃ vacane sthitām /
bhariṣyāmīti satyaṃ tu pratiśrutya kva tadgatam //
bṛhadaśva uvāca /

damayantyā bruvantyāstu sarvametadaridama /
śokajaṃ vārinetrābhyāmasukhaṃ prāsravadbahu //

atīva kṛṣṇatārābhyāṃ raktāntābhyāṃ jalantu tat /
parisravannalo rājā śokārtaidamabravīt //

nalo'haṃ vipulaśroṇi tvāmutsṛjya yato gataḥ / āviṣṭaḥ kalinā bhadre tena mohavaśaṃ gataḥ //

mama rājyaṃ pranaṣṭaṃ yannāhaṃ tatkṛtavānsvayam /
kalinā tatkṛtaṃ bhīru yacca tvāmahamatyajam //

yattvayā dharmakṛcchre tu śāpenābhihataḥ purā /
vanasthayā duḥkhitayā śocantyā māndivāniśam //

sa maccharīre tvacchāpāddahyamāno'vasatkaliḥ /
tvacchāpadagdhaḥ satataṃ so'gnāvagnirivāhitaḥ //

mama ca vyavasāyena tapasā caiva nirjitaḥ /
duḥkhasyāntena cānena bhavitavyaṃ hi nau śubhe //

vimucya māṃ gataḥ pāpastato'hamiha cāgataḥ /
tvadarthaṃ vipulaśroṇi na hi me'nyatprayojanam //

kathaṃ nu nārī bhartāramanuraktamanuvratam /
utsṛjya varayedanyaṃ yathā tvaṃ bhīru karhicit //

dūtāścaranti pṛthivīṃ kṛtsnāṃ nṛpatiśāsanāt /
bhaimī kila sma bhartāraṃ dvitīyaṃ varayiṣyati //

svairavṛttā yathākāmamanurūpamivātmanaḥ /
śrutvaiva caivaṃ tvarito bhāgasvarirupasthitaḥ //

damayantī tu tacchrutvā nalasya paridevitam /
prāñjalirvepamānā ca bhītā vacanamabravīt //

na māmarhasi kalyāṇa pāpena pariśaṅkitum /
mayā hi devānutsṛjya vṛtastvaṃ niṣadhādhipa //

tavābhigamanārthaṃ tu sarvato brāhmaṇā gatāḥ /
vākyāni mama gāthābhirgāyamānā diśo daśa //

tatastvāṃ brāhmaṇo vidvānparṇādo nāma pārthiva /
abhyagacchatkosalāyāmṛtuparṇaniveśane //

tena vākye kṛtesamyakprativākye tathā hṛte /
upāyo'yammayā dṛṣṭo naiṣadhānayane tava //

tvāmṛte nahi loke'nya ekāhnā pṛthivīpate /
samartho yojanaśataṃ gantumaśvairnarādhipa //

tathāpi māṃ mahīpāla bhajetāṃ caraṇau tava / spṛśeyaṃ tena satyena pādāvetau mahīpate /
yathā nāsatkṛtaṃ kiñcinmanasā'pi carāmyaham //

ayaṃ carati loke'sminbhūtasākṣī sadāgatiḥ /
eṣa me muñcatu prāṇānyadi pāpaṃ carāmyaham //

yathā carati tigmāṃśuḥ parito bhuvanaṃ sadā /
sa muñcatu mama prāṇānyadi pāpaṃ carāmyaham //

candramāḥ sarvabhūtānāmantaścarati sākṣivat /
sa muñcatu mama prāṇānyadi pāpaṃ carāmyaham //

ete devāstrayaḥ kṛtsnaṃ trailokyaṃ dhārayanti vai /
vibruvantu yathā satyametaddevāstyajantu mām //

evamukte tato vāyurantarikṣādabhāṣata /
naiṣā kṛtavatī pāpaṃ nala satyaṃ bravīmi te //

rājañśīlanidhiḥ sphīto damayantyā surakṣitaḥ /
sākṣiṇo rakṣiṇaścāsyā vayaṃ trīnparivatsarān //

upāyo vihitaścāyaṃ tvadarthamatulo'nayā /
na hyekāhnā śataṃ gantā tvāmṛte'nyaḥ pumāniha //

upapannā tvayā bhaimī tvaṃ ca bhaimyā mahīpate /
nātra śaṅkā tvayā kāryā sangaccha saha bhāryayā //

tathā bruvati vāyau tu puṣpavṛṣṭiḥ papāta ha /
devadundubhayo nedurvavau ca pavanaḥ śivaḥ //

tadadbhutamayaṃ dṛṣṭvā nalo rājā'tha bhārata /
damayantyāṃ viśaṅkāṃ tāmupākarṣadarindamaḥ //

tatastadvastramarajaḥ prāvṛṇodvasudhādhipaḥ /
saṃsmṛtya nāgarājaṃ taṃ tato lebhe svakaṃ vapuḥ //

svarūpiṇaṃ tu bhartāraṃ dṛṣṭvā bhīmasutā tadā /
prākrośaduccairāliṅgya puṇyaślokamaninditā //

bhaimīmapi nalo rājā bhrājamāno yathā purā /
sasvaje svasutau cāpi yathāvatpratyanandata //

tataḥ svorasi vinyasya vakraṃ tasya śubhānanā /
parītā tena duḥkhena niśaśvāsāyatekṣaṇā //

tathaiva maladigdhāṅgīṃ pariṣvajya śucismitām /
suciraṃ puruṣavyāghrastasthau śokapariplutaḥ //

tataḥ sarvaṃ yathāvṛttaṃ damayantyā nalasya ca /
bhīmāyākathayatprītyā vaidarbhyā jananī nṛpa //

tato'bravīnmahārājaḥ kṛtaśaucamahannalam /
damayantyā sahopetaṃ kalye draṣṭā sukhoṣitam //

tatastau sahitau rātriṃ kathayantau purātanam /
vane vicaritaṃ sarvamūṣaturmuditau nṛpa //

gṛhe bhīmasya nṛpateḥ parasparasukhaiṣiṇau /
vasetāṃ hṛṣṭasankalpau vaidarbhī ca nalaś ha //

sa caturthe tato varṣe sangamya saha bhāryayā /
sarvakāmaiḥ susiddhārtho labdhavānparamāṃ mudam //

damayantyapi bhartāramāsādyāpyāyitā bhṛśam /
ardhasañjātasasyeva toyaṃ prāpya vasundharā //

saivaṃ sametya vyapanīya tandrāṃ śāntajvarā harṣavivṛddhasattvā /
rarāja bhaimī samavāptakāmā śītāṃśunā rātririvoditena //