Mahabharata · Chapter 3.297

tataḥ kāle bahutithe vyatikrānte kadācana /
prāptaḥ sa kālo marvyaṃ yatrasatyavatā nṛpa //

gaṇayantyāśca sāvitryā divasadivase gate /
yadvākyaṃ nāradenoktaṃ vartate hṛdi nityaśaḥ //

caturthe'hani martavyamiti sañcintya bhāminī /
vrataṃ trirātramuddiśya divārātraṃ sthitā'bhavat //

trayodaśyāṃ copavāsaṃ pratipatsu ca pāraṇam /
āyuṣyaṃ vardhate bharturvratenāni bhārata //

taṃ śrutvā rakaniyamaṃ tasyā bhṛśaṃ duḥkhānvito nṛpaḥ /
utthāya vākyaṃ sāvitrīmabravītparisāntvayan //

atitīvro'yamārambhastvayā'rabdho nṛpātmaje /
tisṛṇāṃ vasatīnāṃ hi stānaṃ paramaduścaram //
sāvitryuvāca /

na kāryastāta santāpaḥ pārayiṣyāmyahaṃ vratam /
vyasaṃsāyakṛtaṃ hīdaṃ vyavasāyaśca kāraṇam //
dyumatsena uvāca /

vrataṃ bhindhīti vaktuṃ tvāṃ nāsmi śaktaḥ kathañcana /
pārayasveti vacanaṃ yuktamasmadvidho vadet //
mārkaṇḍeya uvāca /

evamuktvā dyumatseno virarāma mahāmanāḥ /
tiṣṭhantī caiva sāvitrī kāṇṭhabhūteva lakṣyate //

śvobhūte bhartṛmaraṇe sāvitryā bharatarṣabha /
duḥkhānvitāyāstiṣṭhantyāḥ sā rātrirvyatyavartata //

adya taddivasaṃ ceti hutvā dīptaṃ hutāśanam /
yugamātrodite sūryekṛtvā paurvāṅṇikīḥ kriyāḥ //

vrataṃ samāpyasāvitrī snātvā śuddhā yaśasvinī / tataḥ sarvāndvijānvṛddhāñśvaśrūṃ śvaśurameva ca /
abhivādyānupūrvyeṇa prāñjalirniyatā sthitā //

avaidhavyāśiṣaste tu sāvitryarthaṃ hitāḥ śubhāḥ /
ūcustapasvinaḥ sarve tapovananivāsinaḥ //

evamastviti sāvitrī dhyānayogaparāyaṇā /
manasā tā giraḥ sarvāḥ pratyagṛhṇāttapasvinī //

taṃ kālaṃ taṃ muhūrtaṃ ca pratīkṣantī nṛpātmajā /
yathoktaṃ nāradavacaścintayantī suduḥkhitā //

tatastu śvaśrūśvaśurāvūcatustāṃ nṛpātmajām /
ekāntamāsthitāṃ vākyaṃ prītyā bharatasattama //

vrataṃ yathopadiṣṭaṃ tu tathā tatpāritaṃ tvayā /
āhārakālaḥ samprāptaḥ kriyatāṃ yadanantaram //
sāvitryuvāca /

astaṃ gate mayā'ditye bhoktavyaṃ kṛtakāmayā /
eṣa me hṛdi sankalpaḥ samayaśca kṛto mayā //
mārkaṇḍeya uvāca /

evaṃ sambhāṣamāṇāyāḥ sāvitryā bhojanaṃ prati /
skandhe paraśumādāya satyavānprasthito vanam //

sāvitrī tvāha bhartāraṃ naikastvaṃ gantumarhasi /
saha tvayā gamiṣyāmi na hitvāṃ hātumutsahe //
satyavānuvāca /

vanaṃ na gatapūrvaṃ te duḥkha panthāśca bhāmini /
vratopavāsakṣāmā ca kathaṃ padbhyāṃ gamiṣyasi //
sāvitryuvāca /

upavāsānna me glānirnāsti cāpi pariśramaḥ /
gamane ca kṛtotsāhāṃ pratiṣeddhuṃ na mā'rhasi //
satyavānuvāca /

yadi te gamanotsāhaḥ kariṣyāmi tava prayam /
mama tvāmantraya gurūnna māṃ doṣaḥ spṛśedayam //
mārkaṇḍeya uvāca /

sā'bhivādyābravīcchvaśrūṃ śvaśuraṃ ca mahāvratā /
ayaṃ gacchati me bhartā phalāhāro mahāvanam //

iccheyamabhyanujñātā āryayā śvaśureṇa ha /
anena saha nirgantuṃ na me'dya virahaḥ kṣamaḥ //

gurvagnihotrārtakṛteprasthitaśca sutastava /
na nivāryo nivāryaḥ syādanyathā prasthito vanam //

saṃvatsaraḥ kiñcidūno na niṣkrāntā'hamāśramāt /
vanaṃ kusumitaṃ draṣṭuṃ paraṃ kautūhalaṃ hi me //
dyumatsena uvāca /

yadā prabhṛti sāvitrī pitrā dattā snāṣu mama /
nānayā'bhyarthanāyuktamuktapūrvaṃ smarāmyaham //

tadeṣā labhatāṃ kāmaṃ yathābhilaṣitaṃ vadhūḥ /
apramādaśca kartavyaḥ putri satyavataḥ pathi //
mārkaṇḍeya uvāca /

ubhābhyāmabhyanujñātā sā jagāma yaśasvinī /
sahabhartrā hasantīva hṛdayena vidūyatā //

sā vanāni vicitrāṇi ramaṇīyāni sarvaśaḥ /
mayūragaṇajuṣṭāni dadarśa vipulekṣaṇā //

nadīḥ puṇyavahāścaiva puṣpitāṃśca nagottamān /
satyavānāha paśyeti sāvitrīṃ madhūraṃ vacaḥ //

nīrīkṣamāṇā bhartāraṃ sarvāvasthamaninditā /
mṛtameva hiṃ mene kāle munivacaḥ smaran //

anuvrajantī bhartāraṃ jagāma mṛdugāminī / dvidheva hṛdayaṃ kṛtvā taṃ ca kālamavekṣatī //