Mahabharata · Chapter 3.294

nātmānamanuśocāmi nemānbhrātṝnmahāmune /
haraṇaṃ cāpi rājyas yathemāṃ drupadātmajām //

dyūte durātmabhiḥ kliṣṭāḥ kṛṣṇayā tāritā vayam /
jayadrathena capunarvanāccāpi hṛtā balāt //

asti sīmantinī kāciddṛṣṭapūrvā'pivā śrutā /
pativratā mahābhāgā yatheyaṃ drupadātmajā //
mārkaṇḍeya uvāca /

śṛṇu rājankulastrīṇāṃ mahābhāgyaṃ yudhiṣṭhira /
sarvametadyathāprāptaṃ sāvitryā rājakanyayā //

āsīnmadreṣu dharmātmā rājā paramadhārmikaḥ /
brahmaṇyaścamahātmā ca satyasandho jitendriyaḥ //

yajvā dānapatirdakṣaḥ paurajānapadapriyaḥ /
pārthivo'śvapatirnāma sarvabhūtahite rataḥ //

kṣamāvānanapatyaśca satyavāgvijitendriyaḥ /
atikrāntena vayasā santāpamupajagmivān //

apatyotpādanārthaṃ ca tīvraṃ niyamamāsthitaḥ /
kāle parimitāhāro brahamacārī jitendriyaḥ //

hutvā śatasahasraṃ sa sāvitryā rājasattama /
ṣaṣṭheṣaṣṭhe tadākāle babhūva mitamojanaḥ //

etena niyamenāsīdvarṣāṇyaṣṭādaśaiva tu /
pūrṇe tvaṣṭādaśe varṣe sāvitrī tuṣṭimabhyagāt //

rūpiṇī tu tadā rājandarśayāmāsa taṃ nṛpam /
agnihotrātsamutthāya harṣeṇa mahatā'nvitā //

uvāca cainaṃ varadā vacanaṃ pārthivaṃ tadā /
sā tamaśvapatiṃ rājansāvitrī niyame sthitam //

brahmacaryeṇa śuddhena damena niyamena raca /
sarvātmanā ca bhaktyā ca tuṣṭā'smi tava pārthivāḥ //

varaṃ vṛṇīṣvāśvapate madrarāja yadīpsitam /
na prāmādaśca dharmeṣu kartavyaste kathañcana //
aśvapatiruvāca /

apatyārthaḥ samārambhaḥ kṛto dharmepsayā mayā /
putrā me bahavo devi bhaveyuḥ kulabhāvanāḥ //

tuṣṭā'si yadi me devi varametaṃ vṛṇomyaham /
santāṃ paramo dharma ityāhurmāṃ dvijātayaḥ //
sāvitryuvāca /

pūrvameva mayā rājannabhiprāyamimaṃ tava /
jñātvā putrārthamukto vai bhagavāṃste pitāmahaḥ //

prasādāccaiva tasmātte svayaṃ vihitavatyaham /
kanyā tejasvinī saumya kṣiprameva bhaviṣyati //

uttaraṃ ca na te kiñcidvyāhartavyaṃ kathañcana /
pitāmahaniyogena tuṣṭā hyetadbravīmi te //

sa tatheti pratijñāya sāvitryā vacanaṃ nṛpaḥ /
prasādayāmāsa punaḥ kṣiprametadbhaviṣyati //

antarhitāyāṃ sāvitryāṃ jagāma svapuraṃ nṛpaḥ /
svarājye cāvasadbīraḥ prajā dharmeṇa pālayan //

kasmiṃścittu gate kāle sa rājā niyatabrataḥ /
jyeṣṭhāyāṃ dharmacāriṇyāṃ mahiṣyāṃ kagarbhamādadhe //

rājaputryāstu garbhaḥ sa mānavyā bharatarṣabha /
vyardhataṃ tadā śukle tārāpatirivāmbare //

prāpte kāle tu suṣuve kanyāṃ rājīvalocanām / kriyāśca tasyā muditaścakre ca nṛpasattamaḥ // 3-294-25asāvitryā prītayā dattā sāvtryā ddutayā hyapi / sāvitrītyeva nāmāsyāścakrurviprāstathā pitā //

sā vigrahavatīva śrīvyavardhata nṛpātmajā /
kālena cāpi sā kanyā yauvanastā babhūva ha //

tāṃ sumadhyāṃ pṛthuśroṇīṃ pratimāṃ kāñcanīmiva /
prāpteyaṃ radevakanyeti dṛṣṭvā sammenire janāḥ //

tāṃ tu padmapalāśākṣīṃ jvalantīmiva tejasā /
na kaścidvarayāmāsa tejasā prativāritaḥ //

athopoṣya śiraḥsnātā devatāmabhigamya sā /
hutvāgniṃ vidhivadviprānvācayāmāsa parvaṇi //

tataḥ sumanasaḥ śeṣāḥ pratigṛhya mahātmanaḥ /
pituḥ samīpamagamaddevī śrīriva rūpiṇī //

sā'bhivādya pituḥ pādau śeṣāḥ pūrvaṃ nivedya ca /
kṛtāñjalirvarārohā nṛpateḥ pārśvamāsthitā //

yauvanasthāṃ tu tāṃ dṛṣṭvā svāṃ sutāṃ devarūpiṇīm /
ayācyamānāṃ ca varairnṛpatirduḥkhito'bhavat //
rājovāca /

putri pradānakālaste na ca kaścidvṛṇoti mām /
svayamanviccha bhartāraṃ guṇaiḥ sadṛśamātmanaḥ //

prārthitaḥ puruṣo yaśca sa nivedyastvayā mama /
vimṛśyāhaṃ pradāsyāmi varaya tvaṃ yathepsitam //

śrutaṃ hi dharmaśāstreṣu paṭhyamānaṃ dvijātibhiḥ /
tathā tvamapikalyāṇi gadato me vacaḥ śṛṇu //

apradātā pitā vācyo vācyaścānupayanpatiḥ /
mṛte pitari putraśca vācyo māturarakṣitā //

idaṃ me vacanaṃ kṣutvā bharturanveṣaṇe nvara /
devatānāṃ yathā yācyo na bhaveyaṃ tathā kuru //

evamuktvā duhitaraṃ tathā vṛddhāṃśca mantriṇaḥ /
vyādideśānuyātraṃ ca gamyatāṃ cetyacodayat //

sā'bhivādya pituḥ pādau vrīḍiteva manasvinī /
piturvacanamājñāya nirjagāmāvicāritam //

sā haimaṃ rathamāsthāya sthaviraiḥ sacivairvṛtā /
tapovanāniramyāṇi rājarṣīṇāṃ jagāma ha //

mānyānāṃ tatra vṛddhānāṃ kṛtvā pādābhivādanam /
vanāni kramaśastāta sarvāṇyevābhyagacchata //

evaṃ tīrtheṣu sarveṣu dhanotsargaṃ nṛpātmajā / kurvī dvijamukhyānāṃ tantaṃ deśaṃ jagāma ha //