Mahabharata · Chapter 3.292

sa hatvā rāvayaṇaṃ kṣudraṃ rākṣasenadraṃ suradviṣam /
babhūva hṛṣṭaḥ sasuhṛdrāmaḥ saumitriṇā saha //

tato hate daśagrīve devāḥ sarṣipurogamāḥ /
āśīrbhirjayayuktābhirānarcustaṃ mahābhujam //

rāmaṃ kamalapatrākṣaṃ tuṣṭuvuḥ sarvadevatāḥ /
gandharvāḥ puṣpavarṣaiśca vāgbhiśca tridaśālayāḥ //

pūjayitvā raṇe rāmaṃ pratijagmuryathāgatam /
tanmahotsavasankāśamāsīdākāśamacyuta //

tato hatvā daśagrīvaṃ laṅkāṃ rāmo mahāyaśāḥ /
vibhīṣaṇāya pradadau prabhuḥ parapurañjayaḥ //

tataḥ sītāṃ puraskṛtya vibhīṣaṇapuraskṛtām /
avindhyo nāma suprajño vṛddhāmātyo viniryayau //

uvāca ca mahātmānaṃ kākutsthaṃ dainyamāsthitam /
pratīccha devīṃ sadvṛttāṃ mahātmañjānakīmiti //

etacchrutvā vacastasmādavatīrya rathottamāt /
bāṣpeṇāpihitāṃ sītāṃ dadarśekṣvākunandanaḥ //

tāṃ dṛṣṭvā cārusarvāṅgīṃ yānasthāṃ śokakarśitām /
malopacitasarvāṅgīṃ jaṭilāṃ kṛṣṇavāsasam //

uvāca rāmo vaidehīṃ parāmarśaviśaṅkitaḥ /
lakṣayitveṅgitaṃ sarvaṃ priyaṃ tasyai nivedya saḥ //

gaccha vaidehi muktā tvaṃ yatkāryaṃ tanamayā kṛtam / māmāsādyapatiṃ bhadre na tvaṃ rākṣasaveśmani /
jarāṃ vrajethā itime nihatosau niśācaraḥ //

kathaṃ hyasmadvidho jātu jānandharmaviniścayam /
parahastagatāṃ nārīṃ muhūrtamapi dhārayet //

suvṛttāmasuvṛttāṃ vā'pyahaṃ tvāmadya maithili /
notsahe paribhogāya śvāvalīḍhaṃ haviryathā //

tataḥ sā sahasā bālā tacchrutvā dāruṇaṃ vacaḥ /
papāta devī vyathitā nikṛttā kadalī yathā //

yopyasyā harṣasambhūto mukharāgaḥ purā'bhavat /
kṣaṇena sapunarnaṣṭo niḥśvāsādiva darpaṇe //

tataste harayaḥ sarve tacchrutvā rāmabhāṣitam /
gatāsukalpā niśceṣṭā babhūvuḥ sahalakṣmaṇāḥ //

tato devo viśuddhātmā vimānena caturmukhaḥ /
padmayonirjagatsraṣṭā darśayāmāsa rāghavam //

śakraścāgniśca vāyuścayamo varuṇa eva ca /
yakṣādhipaśca bhagavāṃstathā saptarṣayo'malāḥ //

rājā daśarathaścaiva divyabhāsvaramūrtimān /
vimānena mahārheṇa haṃsayuktena bhāsvatā //

tato'ntarikṣaṃ tatsarvandevagandharvasankulam /
śuśubhe tārakācitraṃ śaradīva nabhastalam //

tata utthāya vaidehī teṣāṃ madhyayaśasvinī /
uvāca vākyaṃ kalyāṇī rāmaṃ pṛthulavakṣasam //

rājaputra na te kopaṃ karomi viditāhi me /
gatiḥ strīṇāṃ narāṇāṃ ca śṛṇu cadaṃ vaco mama //

antaścaratibhūtānāṃ mātariśvā sadāgatiḥ /
sa me vimuñcatu prāṇānyadi pāpaṃ carāmyaham //

agnirāpastathā'kāśaṃ pṛthivī vāyureva ca /
vimuñcantu mama prāṇānyadi pāpaṃ carāmyaham //

yathā'haṃ tvadṛtevīra nānyaṃsvapne'pyacintayam /
tathā me deva nirdiṣṭastvameva hi patirbhava //

tato'ntarikṣe vāgārītsubhagā lokasākṣiṇī /
puṇyāsaṃharṣaṇī teṣāṃ vānarāṇāṃ mahātmanām //
vāyuruvāca /

bobho rāghava satyaṃ vai vāyurasmi sadāgatiḥ /
apāpā maithilī rājansangacchasahabhāryayā //
agniruvāca /

ahamantaḥśarīrastho bhūtānāṃ raghunandana /
susūkṣmamapi kākutstha maithilīnāparādhyati //
varuṇa uvāca /

rasāvai matprasūtā hi bhūtadeheṣu rāghava /
ahaṃvai tvāṃ prabravīmi maithilī pratigṛhyatām //
yama uvāca /

dharmo'hamasmi kākutstha sākṣī lokasya karmaṇām /
śubhāśubhānāṃ sīteyamapāpā pratigṛhyatām //
brhamovāca /

putra naitadihāścaryaṃ tvayi rājarṣidharmaṇi /
sādho sadvṛtta kākutstha śṛṇu cedaṃ vaco mama //

śatrureṣa tvayā vīra devaganadharvabhoginām /
yakṣāṇāṃ dānavānāṃ ca maharṣīṇāṃ ca pātitaḥ //

avadhyaḥ sarvabhūtānāṃ matprasādātpurā'bhavat /
kasmāccitkāraṇātpāpaḥ kañcitkālamupekṣitaḥ //

vadhārthamātmanastena hṛtā sītā durātmanā /
nalakūbaraśāpena rakṣā cāsyāḥ kṛtā mayā //

yadi hyakāmāmāsevetstariyamanyāmapi dhruvam /
śatadhā'sya phalenmūrdhā ityuktaḥ sobhavatpurā //

nātraśaṅkā tvayā kāryā pratīcchemāṃ mahāmate /
kṛtaṃ tvayā mahatkāryaṃ devānāmamitaprabha //
daśaratha uvāca /

prītosmi vatsa bhadraṃ te pitā daśarathosmi te /
anujānāmi rājyaṃ ca praśādhi puruṣottama //
rāma uvāca /

abhivādayetvāṃ rājendra yadi tvaṃ janako mama /
gamiṣyāmi purīṃ ramyāmayodhyāṃ śāsanāttava //
mārkaṇḍeya uvāca /

tamuvāca pitā bhūyaḥ prahṛṣṭo bharatarṣabha / gacchāyodhyāṃ praśādhi tvaṃrāma raktāntalocana /
sampūrṇānīhavarṣāṇi caturdaśa mahādyute //

tato devānnamaskṛtya muhṛdbhirabhinanditaḥ /
mahendraiva paulomyā bhāryayā sa sameyivān //

tato varaṃ dadau tasmai hyavindhyāya parantapaḥ /
trijaṭāṃ cārthamānābhyāṃ yojayāmāsa rākṣasīm //

tamuvāca tato brahmā devaiḥ śakraṣurogamaiḥ /
kausalyāmātariṣṭāṃste varānadya dadāni kān //

vavrerāmaḥ sthitiṃ dharme śatrubhiścāparājayam /
rākṣasairnihatānāṃ ca vānarāṇāṃ samudbhavam //

tataste brahmaṇā prokte tathetivacane tadā /
samuttasthurmahārāja vānarā labdhacetasaḥ //

sītā cāpi mahābhāgā varaṃ hanumate dadau /
rāmakīrtyā samaṃ putra jīvitaṃ te bhaviṣyati //

divyāstvāmupabhogāśca matprasādakṛtāḥ sadā /
upasthāsyanti hanumanniti sma harilocana //

tataste prekṣamāṇānāṃ tepāmakliṣṭakarmaṇām /
antardhānaṃ yayurdevāḥ sarve śakrapurogamāḥ //

dṛṣṭvā rāmaṃ tu jānakyā sangataṃ śakrasārathiḥ /
uvāca paramaprītasuhṛnmadhya idaṃ vacaḥ //

devagandharvayakṣāṇāṃ mānuṣāsurabhoginām /
apanītaṃ tvayā duḥkhamidaṃ satyaparākrama //

sadevāsuraganadharvā yakṣarākṣasapannagāḥ /
kathayiṣyanti lokāstvāṃ yāvadbhūmirdhariṣyati //

ityevamuktvā'nujñāpyarāmaṃ śastrabhṛtāṃvaram /
sampūjyāpākramattena rathenādityavarcasā //

tataḥsītāṃ puraskṛtya rāmaḥ saumitriṇā saha /
sugrīvapramukhaiścaiva sahitaḥ sarvavānaraiḥ //

vidhāya rakṣāṃ laṅkāyāṃ vibhīṣaṇapuraskṛtaḥ /
santatāra punastena setunā makarālayam //

puṣpakeṇa visānana khecareṇa virājatā /
kāmagena yathāmukhyairamātyaiḥ saṃvṛto vasī //

tatastīre samudrasyaṃ yatraśiśya sa pārthivaḥ /
tatraivovāsa dharmātmā sahitaḥ sarvavānaraiḥ //

athainānrāghavaḥ kāle samānīyābhipūjya ca /
visarjayāmāsa tadā ratnaiḥ santoṣya sarvaśaḥ //

gateṣu vānarendreṣu gopuccharkṣeṣu teṣu ca /
sugrīvasahito rāmaḥ kiṣkindāṃ punarāgamat //

vibhīṣaṇenānugataḥ sugrīvasahitastadā /
puṣpakeṇa vimānena vaidehyā darśayanvanam //

kiṣkindhāṃ tu samāsādyarāmaḥ praharatāṃvaraḥ /
aṅgadaṃ kṛtakarmāṇaṃ yauvarājye'bhyaṣecayat //

tatastaireva sahito rāmaḥ saumitriṇā saha /
yathāgatena mārgeṇa prayayau svapuraṃ prati //

ayodhyāṃ sa samāsādyapurīṃ rāṣṭrapatistataḥ /
bharatāya hanūmantaṃ dūtaṃ prāsthāpayaddrutam //

lakṣayitveṅgitaṃ sarvampriyaṃ tasmai nivedya vai /
vāyuputre punaḥ prāpte nandigrāmamupāviśat //

satatramaladigdhāṅgaṃ bharataṃ cīravāsasam / nandigrāmagataṃrāmaḥ saśatrughnaṃ sarāghavaḥ /
agrataḥpāduke kṛtvā dadarśāsīnamāsane //

sametyabharatenātha śatrughnena ca vīryavān /
rāghavaḥ sahasaumitrirmumude bharatarṣabha //

tato bharataśatrughnau sametau guruṇā tadā /
vaidehyā darśanenobhau praharṣaṃ samavāpatuḥ //

tasmai tadbharato rājyamāgatāyātisatkṛtam /
nyāsaṃ niryātayāmāsa yuktaḥ paramayā mudā //

tatastaṃ vaiṣṇave śūraṃ nakṣatre'bhijite'hani /
vasiṣṭho vāmadevaśca sahitāvabhyaṣiñcatām //

sobhiṣiktaḥ kapiśreṣṭhaṃ sugrīvaṃ sasuhṛjjanam /
vibhīṣaṇaṃ ca paulastyamanvajānādgṛhānprati //

abhyarcya vividhai ratnaiḥ prītiyuktau mudā yutau /
samādhāyetikartavyaṃ duḥkhena visasarja ha //

puṣpakaṃ ca vimānaṃ tatpūjayitvā sa rāghavaḥ /
prādādvaiśravaṇāyaiva prītyā sa raghunandanaḥ //

tato devarṣisahitaḥ saritaṃ gomatīmanu / śatāśvamedhānājahre jārūthyānsa nirargalān //