Mahabharata · Chapter 13.36

cittaṃ me dūyate tāta loke paramavindataḥ //

aśāśvatamidaṃ sarvaṃ jagatsthāvarajaṅgamam /
krate nārāyaṇaṃ puṇyaṃ pratibhāti pitāmaha //

nārāyaṇo hi viśvātmā puruṣaḥ puṣkarekṣaṇaḥ /
tasyāsya devakīsūnoḥ śrutaṃ kṛtsnaṃ tvayā'nagha //
bhīṣma uvāca /

yudhiṣṭhira mahāprājña mayā dṛṣṭaṃ ca saṅgare //
yudhiṣṭhira uvāca /

tvatta eva tu rājendra rājadharmāśca puṣkalāḥ / śrutaṃ purāṇamakhilaṃ nāradena niveditam /
guhyaṃ nārāyaṇākhyānaṃ trividhakleśanāśanam //

ekāntidharmaniyamāḥ samāsavyāsakalpitāḥ /
kathitā vai mahābhāga tvayā vai madanugrahāt //

lokarakṣaṇakartṛtvaṃ tasyaiva harimedhasaḥ /
ātitheyavidhiścaiva tapāṃsi niyamāśca ye //

vedavādaprasiddhāśca vājapeyādayo makhāḥ /
yajñā draviṇaniṣpādyā agnihotrānupālitāḥ //

japayajñāśca vividhā brāhmaṇānāṃ tapasvinām /
ekādaśavidhāḥ proktā haviryajñā dvijātinām //

teṣāṃ phalaviśeṣāśca uñchadharmāstathaiva ca /
ahanyahani ye proktā mahāyajñā dvijātinām //

vedaśravaṇadharmāśca brahmayajñaphalaṃ tathā /
vedavratavidhānaṃ ca niyamāścaiva vaidikāḥ //

svāhā svadhā praṇīte ca iṣṭāpūrtaphalaṃ tathā /
uttarottarasevāyāmāśramāṇāṃ ca yatphalam //

pratyekaśaśca niṣṭhāyāmāśramāṇāṃ mahāmate /
māsapakṣopavāsānāṃ samyaguktaphalaṃ ca yat //

anāśitānāṃ ye lokā ye ca pañcatapā narāḥ /
vīrādhvānaṃ prapannānāṃ yā gatiścāgnihotriṇām //

grīṣme pañcatapānāṃ ca śiśire jalacāriṇām /
varṣe sthaṇḍilaśāyīnāṃ phalaṃ yatparikīrtitam //

loke cakracarāṇāṃ ca dvijānāṃ yatphalaṃ smṛtam /
annādīnāṃ ca dānānāṃ yatphalaṃ parikīrtitam //

sarvatīrthābhiṣiktānāṃ narāṇāṃ ca phalodayaḥ /
rājñāṃ dharmāśca ye loke samyakpālayatāṃ prajāḥ //

ye ca satyavratā loke ye tīrthe kṛtaśramāḥ /
mātāpitṛparā ye ca guruvṛttīśca saṃśritāḥ //

gobrāhmaṇaparitrāṇe rāṣṭrātikramaṇe tathā /
tyajantyabhimukhāḥ prāṇānnirbhayāḥ satvamāśritāḥ //

sahasradakṣiṇānāṃ ca yā gatirvadanāṃ vara /
ye ca sandhyāmupāsante samyaguktā mahāvratāḥ //

tathā yogavidhānaṃ ca yadgrantheṣvabhiśabditam /
vedādyāḥ śrutayaścāpi śrutā me gurusattama //

siddhāntanirṇayāścāpi dvaipāyanamukhodgatāḥ /
śrutāḥ pañca mahāyajñā yeṣu sarvaṃ pratiṣṭhitam //

tatprabhedeṣu ye dharmāste'pi vai kṛtsnaśaḥ śrutāḥ /
na ca dūṣayituṃ śakyāḥ sadbhiruktā hi te tathā //

eteṣāṃ kila dharmāṇāmuttamo vaiṣṇavo vidhiḥ /
rakṣate bhagavānviṣṇurbhaktamātmaśarīravat //

karmaṇo hi kṛtesyeha kāmitasya dvijottama /
phalaṃ hyavaśyaṃ bhoktavyamṛṣirdvaipāyano'bravīt //

bhogānte cāpi patanaṃ gatiḥ pūrvaṃ prabhāṣitā /
na me prītikarāstvete viṣodarkā hi me matāḥ //

vadhātkṛṣṭataraṃ manye garbhavāsaṃ mahādyute / diṣṭānte yāni duḥkhāni puruṣo vindate vibho /
tataḥ kaṣṭatarāṇīha garbhavāse hi vindati //

tataścābhyādhikāṃ tīvrāṃ vedanāṃ labhate naraḥ /
garbhāpakramaṇe tāta karmaṇāsupasarpaṇe //

tasmānme niścayo jāto dharmeṣveteṣu bhārata / tadicchāmi kuruśreṣṭha tvatprasādānmahāmate /
taṃ dharmaṃ ceha vettuṃ vai yo jarājanmamṛtyuhā //

yenoṣṇadā vaitaraṇī asipatravanaṃ ca tat / kuṇḍāni cāgnitaptāni kṣuradhārāpathastathā /
śālmalīṃ ca mahāghorāmāyasīṃ ghorakaṇṭakām //

mātāpitṛkate cāpi suhṛnmitrārthakāraṇāt / ātmahetośca pāpāni kṛtānīha naraiśca yaiḥ /
teṣāṃ phalodayaṃ kaṣṭamṛṣirdvaipāyano'bravīt //

kumbhīpākapradīptānāṃ śūlārtānāṃ ca krandatām /
raurave kṣipyamāṇānāṃ prahārairmathitātmanām //

stanatāmapakṛttānāṃ pibatāmātmaśoṇitam /
teṣāmeva pravadatāṃ kāruṇyaṃ nāsti yantrataḥ //

tṛṣṇāśuṣkoṣṭhakaṇṭhānāṃ vihvalānāmacetasām /
sarvaduḥkhābhibhūtānāṃ rujārtānāṃ ca krośatām //

vedanārtā hi krandanti pūrayanto diśo daśa //

ekaḥ karoti pāpāni sahabhojyāni bāndhavaiḥ /
teṣāmekaḥ phalaṃ bhuṅkte kaṣṭaṃ vaivasvate gṛhe //

yena naitāṃ gatiṃ gacchenna viṇmūtrāsthipicchile /
viṣṭhāmūtrakṛmīmadhye bahujantuniṣevite //

ko garbhavāsātparato narako'nyo vidhīyate /
yatra vāsakṛto yogaḥ kukṣau vāso vidhīyate //

jāto vistīrṇaśokaḥ syādbhaveta vigatajvaraḥ / na caiṣa labhyate kāmo jātamātraṃ hi mānavam /
āviśantīha duḥkhāni manovākkāyikāni tu //

tairasvatantro bhavati pīḍyamāno bhayānakaiḥ /
tairgarbhavāsaṃ gacchati avaśo jāyate tathā //

avaśaścehate janturvrajatyavaśa eva hi /
jarasā rūpavidhvaṃsaṃ prāpnotyavaśa eva tu //

śarīrabhedamāpnoti jīryate'vaśa eva tu /
evaṃ hyaniyato mṛtyurbhavatyeva sadā nṛṣu //

garbheṣu mriyate kaścijjāyamānastathā'paraḥ / jātā mriyante bahavo yauvanasthāstathā'pare /
madhyabhāve tu naśyanti sthaviro mṛta eva tu //

ko janmano nodvijate svayambhūrapi yo bhavet /
kutastvasmadvidhastāta maraṇasya vaśānugaḥ //

nityāviṣṭo bhayenāhaṃ manasā kurusattama /
muhūrtamapyahaṃ śarma na vindāmi mahāmate //

kālātmani tirobhūto nityaṃ tadguṇavarjitaḥ /
annairbahuvidhaiḥ puṣṭaṃ vastrairnānāvidhairvṛtam //

candanāgarudigdhāṅgaṃ maṇimuktāvibhūṣitam /
yānairbahuvidhairyātamekāntenaiva lālitam //

yauvanoddhatarūpābhirmandavihvalagāmibhiḥ /
iṣṭibhirabhirāmābhirvarastrībhirayantritam //

ramitaṃ suciraṃ kālaṃ śarīramamitaprabham /
avitṛptā gamiṣyanti hitvā prāṇāṃstathā'pare //

svarge'pyaniyatā bhūtistathaivākāśasaṃśraye /
devā'pyadhiṣṭhānavaśāstasmāddevaṃ na kāmaye //

kāmānāṃ nāstyadhiṣṭhānamakāmastu nivartate /
lokasaṅgrahadharmāstu sarva eva na saṃśayaḥ //

ḍolāsadharmā dharmajña ṛṣirdvaipāyano'bravīt /
asmātko viṣamaṃ duḥkhamāroheta vicakṣaṇaḥ //

vidyamāne same mārge ḍolādharmavivarjite /
ko hyātmānaṃ priyaṃ loke ḍolāsādharmyatānnayet //

carācaraiḥ sarvabhūtairgantavyamaviśaṅkayā / asmāllokātparaṃ lokamapātheyamadaiśikam /
ghoraṃ tamaḥ praveṣṭavyamatrātāramabāndhavam //

ye tu taṃ kila dharmajñā dharmaṃ nārāyaṇeritam /
ananyamanaso dāntāḥ smaranti niyatavratāḥ //

tatastenaiva paśyanti prāpnuvti paraṃ padam /
rakṣate bhagavānviṣṇurbhaktānātmaśarīravat //

kulālacakrapratime bhrāmyamāṇeṣu jantuṣu /
mātāpitṛsahasrāṇi samprāptāni mayā guro //

snehāpannena pītāstu mātṝṇāṃ vividhāḥ stalāḥ //

putradārasahasrāṇi iṣṭāniṣṭaśatāni ca / prāptānyadhiṣṭhānavaśādatītāni tathaiva ca /
na kvacinna sukhaṃ prāptaṃ na kvacicchāśvatī sthitiḥ //

sthānairmahadbhirvibhraṃśo duḥkhalabdhaiḥ punaḥ punaḥ / dhananāśaśca samprāpto labdhvā duḥkhena taddhanam /
adhvagānāmiva pathi cchāyāmāśritya saṅgamaḥ //

evaṃ karmavaśo loko jñātīnāṃ hitasaṅgamaḥ /
viśramya ca punaryāti karmabhirdarśitāṃ gatim //

etadīdṛśakaṃ dṛṣṭvā jñātvā caiva samāgamam /
ko na bibhyetkuruśreṣṭha viṣṭhānnasyeva bhojanāt //

buddhiśca me samutpannā vaiṣṇave dharmavistare / tadeṣa śirasā pādau gato'smi bhagavaṃstava /
śaraṇaṃ ca prapanno'smi gantavye śaraṇe dhruve //

janmamṛtyujarākhinnastribhirduḥkhairnipīḍitaḥ / icchāmi bhavatā trātumebhyastvatto mahāmate /
tasyādya yugadharmasya śravaṇātkurupuṅgava //

etadādyayugodbhūtaṃ tretāyāṃ tattirohitam / sa eva dharmamakhilamṛṣirdvaipāyano'bravīt //