Mahabharata · Chapter 12.345

yadā bhakto bhagavati āsīdrājā mahānvasuḥ /
kimarthaṃ sa paribhraṣṭo viveśa vivaraṃ bhuvaḥ //
bhīṣma uvāca /

atrāpyudāharantīmamitihāsaṃ purātanam /
ṛṣīṇāṃ caiva saṃvādaṃ tridaśānāṃ ca bhārata //

iyaṃ vai karmabhūmiḥ syātsvargo bhogāya kalpitaḥ /
tasmādindro mahīṃ prāpya yajanāpa tu dīkṣitaḥ //

savanīyapaśoḥ kāla āgate tu bṛhaspatiḥ /
piṣṭamānīyatāmatra paśvarthamiti bhāṣata //

tacchrutvā devatāḥ sarvā idamūcurdvijottamam / bṛhaspatiṃ māṃsagṛddhāḥ pṛthakpṛthagidaṃ punaḥ //

ajena yaṣṭavyamiti prāhurdevā dvijottamān /
sa ca chāgopyajo jñeyo nānyaḥ paśuriti sthitiḥ //
ṛṣaya ūcuḥ /

bījairyajñeṣu yaṣṭavyamiti vai vaidikī śrutiḥ /
ajasañjñāni bījāni cchāgaṃ no hantumarhatha //

naiṣa dharmaḥ satāṃ devā yatra badhyeta vai paśuḥ /
idaṃ kṛtayugaṃ śreṣṭhaṃ kathaṃ vadhyeta vai paśuḥ //
bhīṣma uvāca /

teṣāṃ saṃvadatāmevamṛṣīṇāṃ vibudhaiḥ saha /
mārgāgato nṛpaśreṣṭhastaṃ deśaṃ prāptavānvasuḥ //

antarikṣacaraḥ śrīmānsahasrabalavāhanaḥ /
taṃ dṛṣṭvā sahasā'yāntaṃ vasuṃ te tvantarikṣagam //

ūcurdvijātayo devāneṣa cchetsyati saṃśayam / yajvā dānapatiḥ śreṣṭhaḥ sarvabhūtahitapriyaḥ /
kathaṃsvidanyathā brūyādeṣa vākyaṃ mahānvasuḥ //

evaṃ te saṃvidaṃ kṛtvā vibudhā ṛṣayastathā /
apṛcchansahitā'bhyetya vasuṃ rājānamantikāt //

bho rājankena yaṣṭavyamajenāhosvidauṣadhaiḥ /
etannaḥ saṃśayaṃ chindhi pramāṇaṃ no bhavānmataḥ //

sa tānkṛtāñjalirbhūtvā paripapraccha vai vasuḥ /
kasya vai ko mataḥ pakṣo brūta satyaṃ dvijottamāḥ //
ṛṣaya ūcuḥ /

dhānyairyaṣṭavyamityeva pakṣo'smākaṃ narādhipa /
devānāṃ tu paśuḥ pakṣo mato rājanvadasva naḥ //
bhīṣma uvāca /

devānāṃ tu mataṃ jñātvā vasunā pakṣasaṃśrayāt /
chāgenājena yaṣṭavyamevamuktaṃ vacastadā //

kupitāste tataḥ sarve munayaḥ sūryavarcasaḥ /
ūcurvasuṃ vimānasthaṃ devapakṣārthavādinam //

surapakṣo gṛhītaste yasmāttasmāddivaḥ pata /
adyaprabhṛti te rājannākāśe vihatā gatiḥ //

asmācchāpābhighātena mahīṃ bhittvā pravekṣyasi / viruddhaṃ vedasūtrāṇāmuktaṃ yadi bhavennṛpa /
vayaṃ viruddhavacanā yadi tatra patāmahe //

tatastasminmuhūrte'tha rājoparicarastadā /
adho vai sambabhūvāśu bhūmervivarago nṛpa //

smṛtistvevaṃ na vijahau tadā nārāyaṇājñayā //

devāstu sahitāḥ sarve vamoḥ śāpavimokṣaṇam /
cintayāmāsuravyagrāḥ sukṛtaṃ hi nṛpasya tat //

anenāsmatkṛte rājñā śāpaḥ prāpto mahātmanā /
asya pratipriyaṃ kāryaṃ sahitairno divaukasaḥ //

iti buddhyā vyavasyāśu gatvā niścayamīśvarāḥ /
ūcuḥ saṃhṛṣṭamanaso rājoparicaraṃ tadā //

brahmaṇya devabhaktastvaṃ surāsuragururhariḥ /
kāmaṃ sa tava tuṣṭātmā kuryācchāpavibhokṣaṇam //

mānanā tu dvijātīnāṃ kartavyā vai mahātmanām /
avaśyaṃ tapasā teṣāṃ phalitavyaṃ nṛpottama //

yatastvaṃ sahasā bhraṣṭa ākāśānmedinītalam /
viruddhaṃ vedasūtrāṇāṃ na vaktavyaṃ hitārthinā //

asmatpakṣanimittena vyasanaṃ prāptamīdṛśam / ekaṃ tvanugrahaṃ tubhyaṃ dadmo vai nṛprasattama /
yāvattvaṃ śāpadoṣeṇa kālamāsipyase'nagha //

bhūmervivarago bhūtvā tāvattvaṃ kālamāpsyasi /
yajñeṣu suhutāṃ viprairvasordhārāṃ samāhitaiḥ //

prāpsyase'smadanudhyānānmā ca tvāṃ glānirāviśet /
na kṣutpipāse rājendra bhūmeśchidre bhaviṣyataḥ //

vasordhārāmipītatvāttejasā'pyāyitena ca /
sa devo'smadvarātprīto brahmalokaṃ hi neṣyati //

evaṃ dattvā varaṃ rājñe sarve te ca divaukasaḥ / ṛtuṃ samāpya piṣṭena munīnāṃ vacanāttadā //

gatāḥ dhamavanaṃ devā ṛṣagaśca tapodhanāḥ /
gṛhītvā dakṣiṇāṃ sarve gataḥ svānāśramānpunaḥ //

vasuṃ vicintya śakraśca pravineśāmarāvatīm / vasurvivaragastatra vyalīkasya phalaṃ guroḥ //

cakre vasustataḥ pūjāṃ viṣvaksenāya bhārata /
japyaṃ jagau ca satataṃ nārāyaṇamukhodgavam //

tatrāpi pañcabhiryajñaiḥ pañcakālānarindam /
ayajaddhariṃ surapatiṃ bhūmervivarago'pi san //

tato'sya tuṣṭo bhagavānbhaktyā nārāyaṇo hariḥ /
ananyabhaktasya satastatparasya jitātmanaḥ //

varado bhagavānviṣṇuḥ samīpasthaṃ dvijottamam /
garutmantaṃ mahāvegamāvabhāṣe'psitaṃ tadā //

dvijottama mahābhāga paśyatāṃ vacanānmama /
samrāḍrājā vasurnāma dharmātmā saṃśitavrataḥ //

brāhmaṇānāṃ prakopena praviṣṭo vasudhātalam /
mānitāste tu viprendrāstvaṃ tu gaccha dvijottam //

bhūmervivarasanguptaṃ garuḍeha mamājñayā /
adhaścaraṃ nṛpaśreṣṭhaṃ khecaraṃ kuru māciram //

garutmānatha vikṣipya pakṣau mārutavegavān /
viveśa vivaraṃ bhūmeryatrāste vāgyato vasuḥ //

tata enaṃ samutkṣipya sahasā vinatāsutaḥ /
utpapāta nabhastūrṇaṃ tatra cainamamuñcata //

asminmuhurte sañjajñe rājoparicaraḥ punaḥ /
saśarīro gataścaiva brahmalokaṃ nṛpottamaḥ //

evaṃ tenāpi kaunteya vāgdoṣāddevatājñayā /
prāptā gatiradhastāttu dvijaśāpānmahātmanā //

kevalaṃ puruṣastena sevito harirīśvaraḥ /
tataḥ śīghraṃ jahau śāpaṃ brahmalokamavāpa ca //
bhīṣma uvāca /

etatte sarvamākhyātaṃ sambhūtā mānavā yathā / nārado'pi yathā śvetaṃ dvīpaṃ sa gatavānṛṣiḥ /
tatte sarvaṃ pravakṣyāmi śṛṇuṣvaikamanā nṛpa //