Mahabharata · Chapter 12.266

sūkṣmaṃ sādhu samādiṣṭaṃ bhavatā dharmalakṣaṇam /
pratibhā tyasti me kācittāṃ brūyāmanumānataḥ //

bhūyāṃso hṛdaye ye me praśnāste vyāhṛtāstvayā /
idaṃ tvanyatpravakṣyāmi na rājannigrahādiva //

imāni hi prāṇayanti sṛdantyuttārayanti ca /
na dharmaḥ paripāṭhena śakyo bhārata veditum //

anyo dharmaḥ samasthasya viṣamasthasya cāparaḥ /
āpadastu kathaṃ śakyāḥ paripāṭhena veditum //

sadācāro maco dharmaḥ santastvācāralakṣaṇāḥ /
sādhyāsādhyaṃ kathaṃ śakyaṃ sadācāro hyalakṣaṇaḥ //

dṛśyate dharmarūpeṇa hyadharmaṃ prākṛtaścaran /
dharmaṃ cādharmarūpeṇa kaścidaprākṛtaścaran //

punarasya pramāṇaṃ hi nirdiṣṭaṃ śāstrakovidaiḥ /
vedavādāścānuyugaṃ hrasantītīha naḥ śrutam //

anye kṛtayuge dharmāstretāyāṃ dvāpare pare /
anye kaliyuge dharmā yathāśakti kṛtā iva //

āmnāyavacanaṃ satyamityayaṃ lokasangrahaḥ /
āmnāyebhyaḥ punarvedāḥ prasṛtāḥ sarvatomukhāḥ //

te cetsarvapramāṇaṃ vai pramāṇaṃ hyatra vidyate /
pramāṇaṃ ca pramāṇena viruddhyecchāstratā kutaḥ //

dharmasya kriyamāṇasya balavadbhirdurātmabhiḥ /
yadā vikriyate saṃsthā tataḥ sā'pi praṇaśyati //

vidmaścainaṃ na vā vidmaḥ śakyaṃ vā vedituṃ na vā /
aṇīyānkṣuradhārāyā garīyānapi parvatāt //

gandharvanagarākāraḥ prathamaṃ sampradṛśyate /
anvīkṣyamāṇaḥ kavibhiḥ punargacchatyadarśanam //

nipānānīva gobhyāśe kṣetre kulye ca bhārata /
smṛto hi śāśvato dharmo viprahīṇo na dṛśyate //

kāmādanye bhayādanye kāraṇairaparaistathā /
asanto'pi vṛthācāraṃ bhajante bahavo'pare //

dharmo bhavati sa kṣipraṃ vilomasteṣvasādhuṣu /
athaitānāhurunmattānapi cāvahasantyuta //

mahājanā hyupāvṛttā rājadharmaṃ samāśritāḥ /
na hi sarvahitaḥ kaścidācāraḥ sampravartate //

tenaivānyaḥ prabhavati so'paraṃ bādhate punaḥ /
dṛśyate caiva sa punastulyarūpo yadṛcchayā //

yenaivānyaḥ prabhavati so'parānapi bādhate /
ācārāṇāmanaikāgryaṃ sarveṣāmeva lakṣayet //

cirābhipannaḥ kavibhiḥ pūrvaṃ dharma udāhṛtaḥ /
tenācāreṇa pūrveṇa saṃsthā bhavati śāśvatī //