Mahabharata · Chapter 12.256

yasmāddharmātparo dharmo vidyade neha kaścana /
yo vi----- nprabravītu me //
vyāsa uvāca /

dharmaṃ ti sampravakṣyāmi purāṇamṛṣisaṃstutam /
viśiṣṭaṃ sarvadharmebhyastamihaikamanāḥ śṛṇu //

indriyā-----pramāthīni buddhyā saṃyamya yatnataḥ /
sarvato-------------------- //

manasaścendriyāṇā cāpyakāgrya paramaṃ tapa /
tajjyāyaḥ sarvadharmebhyaḥ sa dharmaḥ para ucya //

tāni sarvāṇi sandhāya manaḥṣaṣṭhāni medhayā /
ātmatṛpta ivāsīta bahucintyamacintayan //

gocarebhyo nivṛttāni yadā sthāsyanti veśmani /
tadā tvamātmanā'tmānaṃ paraṃ drakṣyasi śāśvatam //

sarvātmānaṃ mahātmānaṃ vidhūmamiva pāvakam /
taṃ paśyanti mahātmāno brāhmaṇā ye manīṣiṇaḥ //

yathā puṣpaphalopeto bahuśākho mahādrumaḥ /
ātmano nābhijānīte kva me puṣpaṃ kva me phalam //

evamātmā na jānīte kva gabhiṣye kutastvaham /
anyo hyatrāntarātmā'sti yaḥ sarvamanupaśyati //

jñānadīpena dīptena paśyatyātmānamātmanā /
dṛṣṭvā tvamātmanā'tmānaṃ nirātmā bhava sarvavit //

vimuktaḥ sarvapāpebhyo vimuktatvagivoragaḥ /
parāṃ buddhimavāpyeha vipāpmā vigatajvaraḥ //

sarvataḥ pravahāṃ ghorāṃ nadīṃ lokapravāhinīm /
pañcendriyagrāhavatīṃ manaḥsankalparodhasam //

lobhamohatṛṇacchannāṃ kāmakrodhasarīsṛpām /
satyatīrthānṛtakṣobhāṃ krodhapaṅkāṃ saridvarām //

avyaktaprabhavāṃ śīghrāṃ dustarāmakṛtātmabhiḥ /
pratarasva nadīṃ buddhyā kāmagrāhasamākulām //

------------ tālad्starām /
ātmakamā---------jihvāvartāṃ durāsadām //

yāṃ taranti kṛtaprajñā dhṛtimanto manīṣiṇaḥ /
tāṃ tīrṇaḥ sarvatomukto vidhūtātmā'tmavicchuciḥ //

uttamāṃ buddhimāsthāya brahmabhūyaṃ bhaviṣyasi /
santīrṇaḥ sarvasankleśānprasannātmā vikalmaṣaḥ //

bhūmiṣṭhānīva bhūtāni parvatastho niśāmaya /
akrudhyannaprahṛṣyaṃśca anṛśaṃsamatistathā //

tato drakṣyasi sarveṣāṃ bhūtānāṃ prabhavāpyayau / enaṃ vai sarvabhūtebhyo viśiṣṭaṃ menire budhāḥ /
dharmaṃ dharmabhṛtāṃ śreṣṭhā munayastattvadarśinaḥ //

ātmano vyāpino jñānamidaṃ putrānuśāsanam /
prayatāya pravaktavyaṃ hitāyānugatāya ca //

ātmajñānamidaṃ guhyaṃ sarvaguhyatamaṃ mahat /
abruvaṃ yadahaṃ tāta ātmasākṣikamañjasā //

naiva strī na pumānetannaiva veda napuṃsakam /
aduḥkhamasukhaṃ brahma bhūtabhavyabhavātmakam //

naitajjñātvā pumānstrī vā punarbhavamavāpnute /
svabhāvapratipattyarthametaddharmaṃ vidhīyate //

yathā matāni sarvāṇi tathaitāni yathātathā /
kathitāni mayā putra bhavanti na bhavanti ca //

tatprītiyuktena guṇānvitena putreṇa satputra damānvitena /
pṛṣṭo hi samprītimanā yathārthaṃ brūyātsutasyeha yaduktametat //