Language

ENहिગુ
Scripture Library

Mahabharata · Chapter 1.67

1.67.1

brahmaṇo mānasāḥ putrā viditāḥ ṣaṇmaharṣayaḥ /
ekādaśa sutāḥ sthāṇoḥ khyātāḥ paramatejasaḥ //

1.67.2

mṛgavyādhaśca sarpaśca nirṛtiśca mahāyaśāḥ /
ajaikapādahirbidhnyaḥ pinākī ca parantapaḥ //

1.67.3

dahano'theśvaraścaiva kapālī ca mahādyutiḥ /
sthāṇurbhagaśca bhagavān rudrā ekādaśa smṛtāḥ //

1.67.4

marīciraṅgirā atriḥ pulastyaḥ pulahaḥ kratuḥ /
ṣaḍete brahmaṇaḥ putrā vīryavanto maharṣayaḥ //

1.67.5

trayastvaṅgirasaḥ putrā loke sarvatra viśrutāḥ /
bṛhaspatirutathyaśca saṃvartaśca dhṛtavratāḥ //

1.67.6

atrestu bahavaḥ putrāḥ śrūyante manujādhipa /
sarve vedavidaḥ siddhāḥ śāntātmāno maharṣayaḥ //

1.67.7

rākṣasāśca pulastyasya vānarāḥ kinnarāstathā /
yakṣāśca manujavyāghra putrāstasya ca dhīmataḥ //

1.67.8

pulahasya sutā rājañśarabhāśca prakīrtitāḥ /
siṃhāḥ kipuruṣā vyāghrā ṛkṣā īhāmṛgāstathā //

1.67.9

kratoḥ kratusamāḥ putrāḥ pataṅgasahacāriṇaḥ /
viśrutāstriṣu lokeṣu satyavrataparāyaṇāḥ //

1.67.10

dakṣastvajāyatāṅguṣṭhāddakṣiṇādbhagavānṛṣiḥ /
brahmaṇaḥ pṛthivīpāla śāntātmā sumahātapāḥ //

1.67.11

vāmādajāyatāṅguṣṭhādbhāryā tasya mahātmanaḥ /
tasyāṃ pañcāśataṃ kanyāḥ sa evājanayanmuniḥ //

1.67.12

tāḥ sarvāstvanavadyāṅgyaḥ kanyāḥ kamalalocanāḥ /
putrikāḥ sthāpayāmāsa naṣṭaputraḥ prajāpatiḥ //

1.67.13

dadau sa daśa dharmāya saptaviṃśatimindave /
divyena vidhinā rājankaśyapāya trayodaśa //

1.67.14

nāmato dharmapatnyastāḥ kīrtyamānā nibodha me /
kīrtirlakṣmīrdhṛtirmedhā puṣṭiḥ śraddhā kriyā tathā //

1.67.15

buddhirlajjā matiścaiva patnyo dharmasya tā daśa /
dvārāṇyetāni dharmasya vihitāni svayambhuvā //

1.67.16

saptaviṃśatiḥ somasya patnyo lokasya viśrutāḥ /
kālasya nayane yuktāḥ somapatnyāḥ śucivratāḥ //

1.67.17

sarvā nakṣatrayoginyo lokayātrāvidhānataḥ / paitāmaho munirdevastasya putraḥ prajāpatiḥ /
tasyāṣṭau vasavaḥ putrāsteṣāṃ vakṣyāmi vistaram //

1.67.18

dharo dhruvaśca somaśca ahaścaivānilo'nalaḥ /
pratyūṣaśca prabhāsaśca vasavo'ṣṭau prakīrtitāḥ //

1.67.19

dhūmrāyāstu dharaḥ putro brahmavidyo dhruvastathā /
candramāstu manasvinyāḥ śvāsāyāḥ śvasanastathā //

1.67.20

ratāyāścāpyahaḥ putraḥ śāṇḍilyāśca hutāśanaḥ /
pratyūṣaśca prabhāsaśca prabhātāyāḥ sutau smṛtau //

1.67.21

dharasya putro draviṇo hutahavyavahastathā / āpasya putro vaitaṇḍyaḥ śramaḥ śāntomunistathā /
dhruvasya putro bhagavānkālo lokaprakālanaḥ //

1.67.22

somasya tu suto varcā varcasvī yena jāyate /
manoharāyāḥ śiśiraḥ prāṇo'tha ramaṇastathā //

1.67.23

ahnaḥ sutastathā jyotiḥ śamaḥ śāntastathā muniḥ /
agneḥ putraḥ kumārastu śrīmāñcharavaṇālayaḥ //

1.67.24

tasya śākho viśākhaśca naigameyaśca pṛṣṭhajaḥ /
kṛttikābhyupapatteśca kārtikeya iti smṛtaḥ //

1.67.25

anilasya śivā bhāryā tasyāḥ putro manojavaḥ /
avijñātagatiścaiva dvau putrāvanilasya tu //

1.67.26

pratyūṣasya viduḥ putramṛṣiṃ nāmnā'tha devalam / dvau putrau devalasyāpi kṣamāvantau manīṣiṇau /
bṛhaspatestu bhaginī varastrī brahmavādinī //

1.67.27

yogasiddhā jagatkṛtsnamasaktā vicacāra ha /
prabhāsasya tu bhāryā sā vasūnāmaṣṭamasya ha //

1.67.28

viśvakarmā mahābhāgo jajñe śilpaprajāpatiḥ /
kartā śilpasahasrāṇāṃ tridaśānāṃ ca vardhakiḥ //

1.67.29

bhūṣaṇānāṃ ca sarveṣāṃ kartā śilpavatāṃ varaḥ /
yo divyāni vimānāni tridaśānāṃ cakāraha //

1.67.30

manuṣyāścopajīvanti yasya śilpaṃ mahātmanaḥ /
pūjayanti ca yaṃ nityaṃ viśvakarmāṇamavyayam //

1.67.31

stanaṃ tu dakṣiṇaṃ bhittvā brahmaṇo naravigrahaḥ /
niḥsṛto bhagavāndharmaḥ sarvalokasukhāvahaḥ //

1.67.32

trayastasya varāḥ putrāḥ sarvabhūtamanoharāḥ /
śamaḥ kāmaśca harṣaśca tejasā lokadhāriṇaḥ //

1.67.33

kāmasya tu ratirbhāryā śamasya prāptiraṅganā /
nandā tu bhāryā harṣasya yāsu lokāḥ pratiṣṭhitāḥ //

1.67.34

marīceḥ kaśyapaḥ putraḥ kaśyapasya surāsurāḥ /
jajñire nṛpaśārdūla lokānāṃ prabhavastu saḥ //

1.67.35

tvāṣṭrī tu saviturbhāryā vaḍavārūpadhāriṇī /
asūyata mahābhāgā sāntarikṣe'svināvubhau //

1.67.36

dvādaśaivāditeḥ putrāḥ śakramukhyā narādhipa /
teṣāmavarajo viṣṇuryatra lokāḥ pratiṣṭhitāḥ //

1.67.37

trayastriṃśata yatyete devāsteṣāmahaṃ tava /
anvayaṃ sampravakṣyāmi pakṣaiśca kulato gaṇān //

1.67.38

rudrāṇāmaparaḥ pakṣaḥ sādhyānāṃ marutāṃ tathā /
vasūnāṃ bhārgavaṃ vidyādviśvedevāṃstathaiva ca //

1.67.39

vainateyastu garuḍo balavānaruṇastathā /
bṛhaspatiśca bhagavānādityeṣveva gaṇyate //

1.67.40

aśvinau guhyakānviddhi sarvauṣadhyastathā paśūn /
ete devagaṇā rājankīrtitāste'nupūrvaśaḥ //

1.67.41

yānkīrtayitvā manujaḥ sarvapāpaiḥ pramucyate /
brahmaṇo hṛdayaṃ bhittvā niḥsṛto bhagavānbhṛguḥ //

1.67.42

bhṛgoḥ putraḥ kavirvidvāñchukraḥ kavisuto grahaḥ / trailokyaprāṇayātrārthaṃ varṣāvarṣe bhayābhaye /
svayambhuvā niyuktaḥ sanbhuvanaṃ paridhāvati //

1.67.43

yogācāryo mahābuddhirdaityānāmabhavadguruḥ /
surāṇāṃ cāpi medhāvī brahmacārī yatavrataḥ //

1.67.44

tasminniyukte vidhinā yogakṣemāya bhārgave /
anyamutpādayāmāsa putraṃ bhṛguraninditam //

1.67.45

cyavanaṃ dīptatapasaṃ dharmātmānaṃ yaśasvinam /
yaḥ sa roṣāccyuto garbhānmāturmokṣāya bhārata //

1.67.46

āruṣī tu manoḥ kanyā tasya patnī manīṣiṇaḥ /
aurvastasyāṃ samabhavadūruṃ bhittvā mahāyaśāḥ //

1.67.47

mahātejā mahāvīryo bāla eva guṇairyutaḥ /
ṛcīkastasya putrastu jamadagnistato'bhavat //

1.67.48

jamadagnestu catvāra āsanputrā mahātmanaḥ / rāmasteṣāṃ jaghanyo'bhūdajaghanyairguṇairyutaḥ /
sarvaśastreṣu kuśalaḥ kṣatriyāntakaro vaśī //

1.67.49

aurvasyāsītputraśataṃ jamadagnipurogamam /
teṣāṃ putrasahasrāṇi babhūvurbhuvi vistaraḥ //

1.67.50

dvau putro brahmaṇastvanyau yayostiṣṭhati lakṣaṇam /
loke dhātā vidhātā ca yau sthitau manunā saha //

1.67.51

tayoreva svasā devī lakṣmīḥ padmagṛhā śubhā /
tasyāstu mānasāḥ putrāsturagā vyomacāriṇaḥ //

1.67.52

varuṇasya bhāryā yā jyeṣṭhā śukrāddevī vyajāyata /
tasyāḥ putraṃ balaṃ viddhi surāṃ ca suranandinīm //

1.67.53

prajānāmannakāmānāmanyonyaparibhakṣaṇāt /
adharmastatra sañjātaḥ sarvabhūtavināśakaḥ //

1.67.54

tasyāpi nirṛtirbhāryā nairṛtā yena rākṣasāḥ /
ghorāstasyāstrayaḥ putrāḥ pāpakarmaratāḥ sadā //

1.67.55

bhayo mahābhayaścaiva mṛtyurbhūtāntakastathā /
na tasya bhāryā putro vā kaścidastyantako hi saḥ //

1.67.56

kākīṃ śyenīṃ tathā bhāsīṃ dhṛtarāṣṭrīṃ tathā śukīm /
tāmrā tu suṣuve devī pañcaitā lokaviśrutāḥ //

1.67.57

ulūkānsuṣuve kākī śyenī śyenānvyajāyata /
bhāsī bhāsānajanayadgṛdhrāṃścaiva janādhipa //

1.67.58

dhṛtarāṣṭrī tu haṃsāṃśca kalahaṃsāṃśca sarvaśaḥ /
cakravākāṃśca bhadrā tu janayāmāsa saiva tu //

1.67.59

śukī ca janayāmāsa śukāneva yaśasvinī /
kalyāṇaguṇasampannā sarvalakṣaṇapūjitā //

1.67.60

nava krodhavaśā nārīḥ prajajñe krodhasambhavāḥ /
mṛgī ca mṛgamandā ca harī bhadramanā api //

1.67.61

mātaṅgī tvatha śārdūlī śvetā surabhireva ca /
sarvalakṣaṇasampannā surasā caiva bhāminī //

1.67.62

apatyaṃ tu mṛgāḥ sarve mṛgyā naravarottama /
ṛkṣāśca mṛgamandāyāḥ sṛmarāśca parantapa //

1.67.63

tatastvairāvataṃ nāgaṃ jajñe bhadramanāḥ sutam /
airāvataḥ sutastasyā devanāgo mahāgajaḥ //

1.67.64

haryāśca harayo'patyaṃ vānarāśca tarasvinaḥ /
golāṅgūlāṃśca bhadraṃ te haryāḥ putrānpracakṣate //

1.67.65

prajajñe tvatha śārdūlī siṃhānvyāgrānanekaśaḥ /
dvīpinaśca mahāsatvānsarvāneva na saśaṃyaḥ //

1.67.66

mātaṅgyapi ca mātaṅgānapatyāni narādhipa /
diśāṃ gajaṃ tu śvetākhyaṃ śvetā'janayadāśugam //

1.67.67

tathā duhitarau rājansurabhirvai vyajāyata /
rohiṇī caiva bhadraṃ te gandharvī tu yaśasvinī //

1.67.68

vimalāmapi bhadraṃ te analāmapi bhārata /
rohiṇyāṃ jajñire gāvo gandharvyāṃ vājinaḥ sutāḥ //

1.67.69

irāyāḥ kanyakā jātāstisraḥ kamalalocanāḥ /
vanaspatīnāṃ vṛkṣāṇāṃ vīrudhāṃ caiva mātaraḥ //

1.67.70

latāruhe ca dve prokte vīrudhāṃ caiva tāḥ smṛtāḥ /
gṛhṇanti ye vinā puṣpaṃ phalāni taravaḥ pṛthak //

1.67.71

latāsutāste vijñeyāstānevāhurvanaspatīn /
puṣpaiḥ phalagrahānvṛkṣānruhāyāḥ prasavaṃ viduḥ //

1.67.72

latāgulmāni vṛkṣāśca tvaksāratṛṇajantavaḥ /
vīrudho yāḥ prajāstasyāstatra vaṃśaḥ samāpyate //

1.67.73

saptapimḍaphalānvṛkṣānanalāpi vyajāyata //

1.67.74

analāyāḥ śukī putrī kankastu surasāsutaḥ /
aruṇasya bhāryā śyenī tu vīryavantau mahābalau //

1.67.75

sampātiṃ janayāmāsa vīryavantaṃ jaṭāyuṣam /
surasā'janayannāgānkadrūḥ putrāṃstu pannagān //

1.67.76

dvau putrau vinatāyāstu vikhyātau garuḍāruṇau / ityeṣa sarvabhūtānāṃ mahatāṃ manujādhipa /
prabhavaḥ kīrtitaḥ samyaṅmayā matimatāṃ vara //

1.67.77

yaṃ śrutvā puruṣaḥ samyaṅmukto bhavati pāpmanaḥ /
sarvajñatāṃ ca labhate ratimagryāṃ ca vindati //

Original text: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0

Esc