Mahabharata · Chapter 1.56

bālo'pyayaṃ sthavira ivāvabhāṣate nāyaṃ bālaḥ sthaviro'yaṃ mato me /
icchāmyahaṃ varamasmai pradātuṃ tanme viprāḥ saṃvidadhvaṃ yathāvat //
sadasyā ūcuḥ /

bālo'pi vipro mānya eveha rājñā yaścāvidvānyaśca vidvānyathāvat /
prasādayainaṃ tvarito narendra dvijātivaryaṃ sakalārthasiddhaye / sarvānkāmāṃstvatta evārhate'dya yathā ca nastakṣaka eti śīghram //
sautiruvāca /

vyāhartukāme varade nṛpe dvijaṃ varaṃ vṛṇīṣveti tato'byuvāca /
hotā vākyaṃ nātihṛṣṭāntarātmā karmaṇyasmiṃstakṣako naiti tāvat //
janamejaya uvāca /

yathā cedaṃ karma samāpyate me yathā ca vai takṣaka eti śīghram /
tathā bhavantaḥ prayatantu sarve paraṃ śaktyā sa hi me vidviṣāṇaḥ //
ṛtvija ūcuḥ /

yathā śastrāṇi naḥ prāhuryathā śaṃsati pāvakaḥ /
indrasya bhavane rājaṃstakṣako bhayapīḍitaḥ //

yathā sūto lohitākṣo mahātmā paurāṇiko veditavānpurastāt /
sa rājānaṃ prāha pṛṣṭastadānīṃ yathāhurviprāstadvadetannṛdeva //

purāṇamāgamya tato bravīmyahaṃ dattaṃ tasmai varamindreṇa rājan /
vaseha tvaṃ matsakāśe sugupto na pāvakastvāṃ pradahiṣyatīti //

etacchrutvā dīkṣitastapyamāna āste hotāraṃ codayankarma kāle /
indreṇa sārdhaṃ takṣakaṃ pātayadhvaṃ vibhāvasau na vimucyeta nāgaḥ / hotā ca yatto'syājuhāvātha mantrai- ratho mahendraḥ svayamājagāma //

āyātu cendro'pi satakṣakaḥ pate- dvibhāvasau nāgarājena tūrṇam /
jambhasya hanteti juhāva hotā tadā jagāmāhidattābhayaḥ prabhuḥ //

vimānamāruhya mahānubhāvaḥ sarvairdevaiḥ parisaṃstūyamānaḥ /
balāhakaiścāpyanugamyamāno vidyādharairapsarasāṃ gaṇaiśca nāgasya nāśo mama caiva nāśo bhaviṣyatītyeva vicintayānaḥ //

tasyottarīye nihitaḥ sa nāgo bhayodvignaḥ śarma naivābhyagacchat /
tato rājā mantravido'bravītpunaḥ kruddho vākyaṃ takṣakasyāntamicchan //
janamejaya uvāca /

indrasya bhavane viprā yadi nāgaḥ sa takṣakaḥ /
tamindreṇaiva sahitaṃ pātayadhyaṃ vibhāvasau //
sautiruvāca /

janamejayena rājñā tu noditastakṣakaṃ prati /
hotā juhāva tatrasthaṃ takṣakaṃ pannagaṃ tathā //

hūyamāne tathā caiva takṣakaḥ sapurandaraḥ /
ākāśe dadṛśe tatra kṣaṇena vyathitastadā //

purandarastu taṃ yajñaṃ dṛṣṭvorubhayamāviśat /
hitvā tu takṣakaṃ trastaḥ svameva bhavanaṃ yayau //

indre gate tu rājendra takṣako bhayamohitaḥ / mantraśaktyā pāvakārcissamīpamavaśo gataḥ /
taṃ dṛṣṭvā ṛtvijastatra vacanaṃ cedamabruvan //
ṛtvija ūcuḥ /

ayamāyāti tūrṇaṃ sa takṣakaste vaśaṃ nṛpa /
śrūyate'sya mahānnādo nadato bhairavaṃ ravam //

nūnaṃ mukto vajrabhṛtā sa nāgo bhraṣṭo nākānmantravitrastakāyaḥ /
ghūrṇannākāśe naṣṭasañjño'bhyupaiti tīvrānniśvāsānniśvasanpannagendraḥ //

vartate tava rājendra karmaitadvidhivatprabho /
asmai tu dvijamukhyāya varaṃ tvaṃ dātumarhasi //
janamejaya uvāca /

bālābhirūpasya tavāprameya varaṃ prayacchāmi yathānurūpam /
vṛṇīṣva yatte'bhimataṃ hṛdi sthitaṃ tatte pradāsyāmyapi cedadeyam //
sautiruvāca /

patiṣyamāṇe nāgendre takṣake jātavedasi /
idamantaramityevaṃ tadāstīko'bhyacodayat //
āstīka uvāca /

varaṃ dadāsi cenmahyaṃ vṛṇomi janamejaya /
satraṃ te viramatvetanna pateyurihoragāḥ //

evamuktastadā tena brahmanpārikṣitastu saḥ /
nātihṛṣṭamanāścedamāstīkaṃ vākyamabravīt //

suvarṇaṃ rajataṃ gāśca yaccānyanmanyase vibho /
tatte dadyāṃ varaṃ vipra na nivartetkraturmama //
āstīka uvāca /

suvarṇaṃ rajataṃ gāśca na tvāṃ rājanvṛṇomyaham /
satraṃ te viramatvetatsvasti mātṛkulasya naḥ //
sautiruvāca /

āstīkenaivamuktastu rājā pārikṣitastadā /
punaḥpunaruvācedamāstīkaṃ vadatāṃ varaḥ //

anyaṃ varaya bhadraṃ te varaṃ dvijvarottama /
ayācata na cāpyanyaṃ varaṃ sa bhṛgunandana //

tato vedavidastāta sadasyāḥ sarva eva tam /
rājānamūcuḥ sahitā labhatāṃ brāhmaṇo varam //