Mahabharata · Chapter 1.5

purāṇamakhilaṃ tāta pitā te'dhītavānpurā / bhāratādhyayanaṃ sarvaṃ kṛṣṇadvaipāyanāttadā /
kaccittvamapi tatsarvamadhīṣe raumaharṣaṇe //

purāṇe hi kathā divyā ādivaṃśāśca dhīmatām /
kathyante ye purā'smābhiḥ śrutapūrvāḥ pitustava //

tatra vaṃśamahaṃ pūrvaṃ śrotumicchāmi bhārgavam /
kathayasva kathāmetāṃ kalyāḥ smaḥ śravaṇe tava //
sautiruvāca /

yadadhītaṃ purā samyagdvijaśreṣṭhairmahātmabhiḥ /
vaiśampāyanaviprāgryaistaiścāpi kathitaṃ yathā //

yadadhītaṃ ca pitrā me samyakkaiva tato mayā /
tāvacchṛṇuṣva yo devaiḥ sendraiḥ sarṣimarudgaṇaiḥ //

pūjitaḥ pravaro vaṃśo bhārgavo bhṛgunandana /
imaṃ vaṃśamahaṃ pūrvaṃ bhārgavaṃ te mahāmune //

nigadāmi yathāyuktaṃ purāṇāśrayasaṃyutam /
bhṛgurmaharṣirbhagavānbrahmaṇā vai svayambhuvā //

varuṇasya kratau jātaḥ pāvakāditi naḥ śrutam /
bhṛgoḥ sudayitaḥ putraścyavano nāma bhārgavaḥ //

cyavanasya ca dāyādaḥ pramatirnāma dhārmikaḥ /
pramaterapyabhūtputro ghṛtācyāṃ rururityuta //

rurorapi suto jajñe śunako vedapāragaḥ /
pramadvarāyāṃ dharmātmā tava pūrvapitāmahaḥ //

tapasvī ca yaśasvī ca śrutavānbrahmavittamaḥ /
dhārmikaḥ satyavādī ca niyato niyatāśanaḥ //
śaunaka uvāca /

sūtaputra yathā tasya bhārgavasya mahātmanaḥ /
cyavanatvaṃ parikhyātaṃ tanmamācakṣva pṛcchataḥ //
sautiruvāca /

bhṛgoḥ sudayitā bhāryā pulometyabhiviśrutā /
tasyāṃ samabhavadgarbho bhṛguvīryasamudbhavaḥ //

tasmingarbhe'tha sambhūte pulomāyāṃ bhṛgūdvaha /
samaye samaśīlinyāṃ dharmapatnyāṃ yaśasvinaḥ //

abhiṣekāya niṣkrānte bhṛgau dharmabhṛtāṃ vare /
āśramaṃ tasya rakṣo'tha pulomā'bhyājagāma ha //

taṃ praviśyāśramaṃ dṛṣṭvā bhṛgorbhāryāmaninditām /
hṛcchayena samāviṣṭo vicetāḥ samapadyata //

abhyāgataṃ tu tadrakṣaḥ pulomā cārudarśanā /
nyamantrayata vanyena phalamūlādinā tadā //

tāṃ tu rakṣastadā brahmanhṛcchayenābhipīḍitam /
dṛṣṭvā hṛṣṭamabhūdrājañjihīrṣustāmaninditām //

jātamityabravītkāryaṃ jihīrṣurmuditaḥ śubhām /
sā hi pūrvaṃ vṛtā tena pulomnā tu śucismitā //

tāṃ tu prādātpitā paścādbhṛgave śāstravattadā /
tasya tatkilbiṣaṃ nityaṃ hṛdi vartati bhārgava //

idamantaramityevaṃ hartuṃ cakre manastadā /
athāgniśaraṇe'paśyajjvalantaṃ jātavedasam //

tamapṛcchattato rakṣaḥ pāvakaṃ jvalitaṃ tadā /
śaṃsa me kasya bhāryeyamagne pṛcche ṛtena vai //

mukhaṃ tvamasi devānāṃ vada pāvaka pṛcchate /
mayā hīyaṃ vṛtā pūrvaṃ bhāryārthe varavarṇinī //

paścādimāṃ pitā prādādbhṛgave'nṛtakārakaḥ /
seyaṃ yadi varārohā bhṛgorbhāryā rahogatā //

tathā satyaṃ samākhyāhi jihīrṣāmyāśramādimām /
sa manyustatra hṛdayaṃ pradahanniva tiṣṭhati //

matpūrvabhāryāṃ yadimāṃ bhṛgurāpa sumadhyamām /
asammatamidaṃ me'dya hariṣyāmyāśramādimām //
sautiruvāca /

evaṃ rakṣastamāmantrya jvalitaṃ jātavedasam /
śaṅkamānaṃ bhṛgorbhāryāṃ punaḥpunarapṛcchata //

tvamagne sarvabhūtānāmantaścarasi nityadā /
sākṣivatpuṇyapāpeṣu satyaṃ brūhi kave vacaḥ //

matpūrvabhāryā'pahṛtā bhṛguṇā'nṛtakāriṇā /
seyaṃ yadi tathā me tvaṃ satyamākhyātumarhasi //

śrutvā tvatto bhṛgorbhāryāṃ hariṣyāmyāśramādimām /
jātavedaḥ paśyataste vada satyāṃ giraṃ mama //
sautiruvāca /

tasyaitadvacanaṃ śrutvā saptārcirduḥkhito'bhavat /
satyaṃ vadāmi yadi me śāpaḥ syādbrahmavittamāt //

asatyaṃ cedahaṃ brūyāṃ patiṣye narakāndhruvam / bhīto'nṛtācca śāpācca bhṛgorityabravīcchanaiḥ //

tvayā vṛtā pulomeyaṃ pūrvaṃ dānavanandana /
kiṃ tviyaṃ vidhinā pūrvaṃ mantravanna vṛtā tvayā //

pitrā tu bhṛgave dattā pulomeyaṃ yaśasvinī /
dadāti na pitā tubhyaṃ varalobhānmahāyaśāḥ //

athemāṃ vedadṛṣṭena karmaṇā vidhipūrvakam /
bhāryāmṛṣirbhṛguḥ prāpa māṃ puraskṛtya dānava //

seyamityavagacchāmi nānṛtaṃ vaktumutsahe /
nānṛtaṃ hi sadā loke pūjyate dānavottama //