Mahabharata · Chapter 1.43

yadi daṣṭaṃ mayeha tvaṃ śaktaḥ kiñciccikitsitum /
tato vṛkṣaṃ mayā daṣṭamimaṃ jīvaya kāśyapa //

paraṃ mantrabalaṃ yatte taddarśaya yatasva ca /
nyagrodhamenaṃ dhakṣyāmi paśyataste dvijottama //
kāśyapa uvāca /

daśa nāgendra vṛkṣaṃ tvaṃ yadyetadabhimanyase / ahamenaṃ tvayā daṣṭaṃ jīvayiṣye bhujangama /
paśya mantrabalaṃ me'dya nyagrodhaṃ daśa pannaga //
sautiruvāca /

evamuktaḥ sa nāgendraḥ kāśyapena mahātmanā /
adaśadvṛkṣamabhyetya nyagrodhaṃ pannagottamaḥ //

sa vṛkṣastena daṣṭastu pannagena mahātmanā /
āśīviṣaviṣopetaḥ prajajvāla samantataḥ //

taṃ dagdhvā sa nagaṃ nāgaḥ kāśyapaṃ punarabravīt /
kuru yatnaṃ dvijaśreṣṭha jīvayaiva vanaspatim //
sautiruvāca /

bhasmībhūtaṃ tato vṛkṣaṃ pannagendrasya tejasā /
bhasma sarvaṃ samāhṛtya kāśyapo vākyamabravīt //

vidyābalaṃ pannagendra paśya me'dya vanaspatau /
ahaṃ sañjīvayāmyenaṃ paśyataste bhujangama //

tataḥ sa bhagavānvidvānkāśyapo dvijasattamaḥ /
bhasmarāśīkṛtaṃ vṛkṣaṃ vidyayā samajīvayat //

aṅkuraṃ kṛtavāṃstatra tataḥ parṇadvayānvitam /
palāśinaṃ śākhinaṃ ca tathā viṭapinaṃ punaḥ //

taṃ dṛṣṭvā jīvitaṃ vṛkṣaṃ kāśyapena mahātmanā /
uvāca takṣako brahmannaitadatyadbhutaṃ tvayi //

dvijendra yadviṣaṃ hanyā mama vā madvidhasya vā /
kaṃ tvamarthamabhiprepsuryāsi tatra tapodhana //

yatte'bhilaṣitaṃ prāptaṃ phalaṃ tasmānnṛpottamāt /
ahameva pradāsyāmi tatte yadyapi durlabham //

vipraśāpābhibhūte ca kṣīṇāyuṣi narādhipe /
ghaṭamānasya te vipra siddhiḥ saṃśayitā bhavet //

tato yaśaḥ pradīptaṃ te triṣu lokeṣu viśrutam /
niraṃśuriva gharmāṃśurantardhānamito vrajet //
kāśyapa uvāca /

dhanārthī yāmyahaṃ tatra tanme dehi bhujangama /
tato'haṃ vinivartiṣye svāpateyaṃ pragṛhya vai //
takṣaka uvāca /

yāvaddhanaṃ prārthayase tasmādrājñastato'dhikam /
ahameva pradāsyāmi nivartasva dvijottama //
sautiruvāca /

takṣakasya vacaḥ śrutvā kāśyapo dvijasattamaḥ /
pradadhyau sumahātejārājānaṃ prati buddhimān //

divyajñānaḥ sa tejasvī jñātvā taṃ nṛpatiṃ tadā /
kṣīṇāyuṣaṃ pāṇḍaveyamapāvartata kāśyapaḥ //

labdhvā vittaṃ munivarastakṣakādyāvadīpsitam /
nivṛtte kāśyape tasminsamayena mahātmani //

jagāma takṣakastūrṇaṃ nagaraṃ nāgasāhvayam /
atha śuśrāva gacchansa takṣako jagatīpatim //

mantrairviṣaharairdivyai rakṣyamāṇaṃ prayatnataḥ /
sautiruvāca /
sa cintayāmāsa tadā māyāyogena pārthivaḥ //

mayā vañcayitavyo'sau ka upāyo bhavediti /
tatastāpasarūpeṇa prāhiṇotsa bhujangamān //

phalapatrodakaṃ gṛhya rājñe nāgo'tha takṣakaḥ /
takṣaka uvāca /
gacchadhvaṃ yūyamavyagrā rājānaṃ kāryavattayā //

phalapatrodakaṃ nāgāḥ pratigrāhayituṃ nṛpam /
sautiruvāca /
te takṣakasamādiṣṭāstathā cakrurbhujaṅgamāḥ //

upaninyustathā rājñe darbhānambhaḥ phalāni ca /
tacca sarvaṃ sa rājendraḥ pratijagrāha vīryavān //

kṛtvā teṣāṃ ca kāryāṇi gamyatāmityuvāca tān /
gateṣu teṣu nāgeṣu tāpasacchadmarūpiṣu //

amātyānsuhṛdaścaiva provāca sa narādhipaḥ /
bhakṣayantu bhavanto vai svādūnīmāni sarvaśaḥ //

tāpasairupanītāni phalāni sahitā mayā /
tato rājā sasacivaḥ phalānyādātumaicchata //

vidhinā samprayukto vai ṛṣivākyena tena tu /
yasminneva phale nāgastamevābhakṣayatsvayam //

tato bhakṣayatastasya phalātkṛmirabhūdaṇuḥ /
hrasvakaḥ kṛṣṇanayanastāmravarṇo'tha śaunaka //

sa taṃ gṛhya nṛpaśreṣṭhaḥ sacivānidamabravīt /
astamabhyeti savitā viṣādadya na me bhayam //

satyavāgastu sa muniḥ kṛmirmāṃ daśatāmayam /
takṣako nāma bhūtvā vai tathā parihṛtaṃ bhavet //

te cainamanvavartanta mantriṇaḥ kālacoditāḥ /
evamuktvā sa rājendro grīvāyāṃ sanniveśyaha //

kṛmikaṃ prāhasattūrṇaṃ mumūrṣurnaṣṭacetanaḥ /
prahasanneva bhogena takṣakeṇābhiveṣṭitaḥ //

tasmātphalādviniṣkramya yattadrājñe niveditam / veṣṭayitvā ca bhogena vinadya ca mahāsvanam /
adaśatpṛthivīpālaṃ takṣakaḥ pannageśvaraḥ //