Madhyamakaśāstra · Chapter 21
21 Saṃbhavavibhavaparīkṣā ekaviṃśatitamaṃ prakaraṇam /
vinā vā saha vā nāsti vibhavaḥ saṃbhavena vai /
vinā vā saha vā nāsti saṃbhavo vibhavena vai
bhaviṣyati kathaṃ nāma vibhavaḥ saṃbhavaṃ vinā /
vinaiva janma maraṇaṃ vibhavo nodbhavaṃ vinā
saṃbhavenaiva vibhavaḥ kathaṃ saha bhaviṣyati /
na janmamaraṇaṃ caivaṃ tulyakālaṃ hi vidyate
bhaviṣyati kathaṃ nāma saṃbhavo vibhavaṃ vinā /
anityatā hi bhāveṣu na kadācinna vidyate
saṃbhavo vibhavenaiva kathaṃ saha bhaviṣyati /
na janmamaraṇaṃ caiva tulyakālaṃ hi vidyate
sahānyonyena vā siddhirvinānyonyena vā yayoḥ /
na vidyate, tayoḥ siddhiḥ kathaṃ nu khalu vidyate
kṣayasya saṃbhavo nāsti nākṣayasyāpi saṃbhavaḥ /
kṣayasya vibhavo nāsti vibhavo nākṣayasya ca
saṃbhavo vibhavaścaiva vinā bhāvaṃ na vidyate /
saṃbhavaṃ vibhavaṃ caiva vinā bhāvo na vidyate
saṃbhavo vibhavaścaiva na śūnyasyopapadyate /
saṃbhavo vibhavaścaiva nāśūnyasyopapadyate
saṃbhavo vibhavaścaiva naika ityupapadyate /
saṃbhavo vibhavaścaiva na nānetyupapadyate
dṛśyate saṃbhavaścaiva vibhavaścaiva te bhavet /
dṛśyate saṃbhavaścaiva mohādvibhava eva ca
na bhāvājjāyate bhāvo bhāvo 'bhāvānna jāyate /
nābhāvājjāyate 'bhāvo 'bhāvo bhāvānna jāyate
na svato jāyate bhāvaḥ parato naiva jāyate /
na svataḥ parataścaiva jāyate, jāyate kutaḥ
bhāvamabhyupapannasya śāśvatocchedadarśanam /
prasajyate sa bhāvo hi nityo 'nityo 'tha vā bhavet
bhāvamabhyupapannasya naivocchedo na śāśvatam /
udayavyayasaṃtānaḥphalahetvorbhavaḥ sa hi
udayavyayasaṃtānaḥ phalahetvorbhavaḥ sa cet /
vyayasyāpunarutpatterhetūcchedaḥ prasajyate
sadbhāvasya svabhāvena nāsadbhāvaśca yujyate /
nirvāṇakāle cocchedaḥ praśamādbhavasaṃtateḥ
carame na niruddhe ca prathamo yujyate bhavaḥ /
carame nāniruddhe ca prathamo yujyate bhavaḥ
nirudhyamāne carame prathamo yadi jāyate /
nirudhyamāna ekaḥ syājjāyamāno 'paro bhavet
na cennirudhyamānaśca jāyamānaśca yujyate /
sārdhaṃ ca mriyate yeṣu teṣu skandheṣu jāyate
evaṃ triṣvapi kāleṣu na yuktā bhavasaṃtatiḥ /
triṣu kāleṣu yā nāsti sā kathaṃ bhavasaṃtatiḥ
Original text: Madhyamakaśāstra · Edition: P. L. Vaidya: Madhyamakaśāstra of Nāgārjuna. Darbhanga: Mithila Institute, 1960. · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0