Madhyamakaśāstra · Chapter 1
Nāgārjuna kṛta madhyamakaśāstram / (Mś)
1 pratyayaparīkṣā nāma prathamaṃ prakaraṇam
anirodhamanutpādamanucchedamaśāśvatam /
anekārthamanānārthamanāgamamanirgamam
yaḥ pratītyasamutpādaṃ prapañcopaśamaṃ śivam /
deśayāmāsa saṃbuddhastaṃ vande vadatāṃ varam
na svato nāpi parato na dvābhyāṃ nāpyahetutaḥ /
utpannā jātu vidyante bhāvāḥ kkacana kecana
catvāraḥ pratyayā hetuścālambanamanantaram /
tathaivādhipateyaṃ ca pratyayo nāsti pañcamaḥ
na hi svabhāvo bhāvānāṃ pratyayādiṣu vidyate /
avidyamāne svabhāve parabhāvo na vidyate
kriyā na pratyayavatī nāpratyayavatī kriyā /
pratyayā nākriyāvantaḥ kriyāvantaśca santyuta
utpadyate pratītyemānitīme pratyayāḥ kila /
yāvannotpadyata ime tāvannāpratyayāḥ katham
naivāsato naiva sataḥ pratyayo 'rthasya yujyate /
asataḥ pratyayaḥ kasya sataśca pratyayena kim
na sannāsanna sadasan dharmo nirvartate yadā /
kathaṃ nirvartako heturevaṃ sati hi yujyate
anālambana evāyaṃ san dharma upadiśyate /
athānālambane dharme kuta ālambanaṃ punaḥ
anutpanneṣu dharmeṣu nirodho nopapadyate /
nānantaramato yuktaṃ niruddhe pratyayaśca kaḥ
bhāvānāṃ niḥsvabhāvānāṃ na sattā vidyate yataḥ /
satīdamasmin bhavatītyetannaivopapadyate
na ca vyastasamasteṣu pratyayeṣvasti tatphalam /
pratyayebhyaḥ kathaṃ tacca bhavenna pratyayeṣu yat
athāsadapi tattebhyaḥ pratyayebhyaḥ pravartate /
apratyayebhyo 'pi kasmātphalaṃ nābhipravartate
phalaṃ ca pratyayamayaṃ pratyayāścāsvayaṃmayāḥ /
phalamasvamayebhyo yattatpratyayamayaṃ katham
tasmānna pratyayamayaṃ nāpratyayamayaṃ phalam /
saṃvidyate phalābhāvātpratyayāpratyayāḥ kutaḥ
Original text: Madhyamakaśāstra · Edition: P. L. Vaidya: Madhyamakaśāstra of Nāgārjuna. Darbhanga: Mithila Institute, 1960. · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0