Liṅgapurāṇa, 1-108 · Chapter 1.64

kathaṃ hi rakṣasā śaktir bhakṣitaḥ so 'nujaiḥ saha
vāsiṣṭho vadatāṃ śreṣṭha sūta vaktumihārhasi //

rākṣaso rudhiro nāma vasiṣṭhasya sutaṃ purā
śaktiṃ sa bhakṣayāmāsa śakteḥ śāpātsahānujaiḥ //

vasiṣṭhayājyaṃ viprendrās tadādiśyaiva bhūpatim
kalmāṣapādaṃ rudhiro viśvāmitreṇa coditaḥ //

bhakṣitaḥ sa iti śrutvā vasiṣṭhastena rakṣasā
śaktiḥ śaktimatāṃ śreṣṭho bhrātṛbhiḥ saha dharmavit //

hā putra putra putreti krandamāno muhurmuhuḥ
arundhatyā saha muniḥ papāta bhuvi duḥkhitaḥ //

naṣṭaṃ kulamiti śrutvā martuṃ cakre matiṃ tadā
smaranputraśataṃ caiva śaktijyeṣṭhaṃ ca śaktimān //

na taṃ vināhaṃ jīviṣye iti niścitya duḥkhitaḥ //

āruhya mūrdhānam ajātmajo 'sau tayātmavān sarvavid ātmavicca
dharādharasyaiva tadā dharāyāṃ papāta patnyā saha sāśrudṛṣṭiḥ //

dharādharāttaṃ patitaṃ dharā tadā dadhāra tatrāpi vicitrakaṇṭhī
karāṃbujābhyāṃ karikhelagāminī rudantamādāya ruroda sā ca //

tadā tasya snuṣā prāha patnī śaktermahāmunim
vasiṣṭhaṃ vadatāṃ śreṣṭhaṃ rudantī bhayavihvalā //

bhagavanbrāhmaṇaśreṣṭha tava deham idaṃ śubham
pālayasva vibho draṣṭuṃ tava pautraṃ mamātmajam //

na tyājyaṃ tava viprendra dehametatsuśobhanam
garbhastho mama sarvārtha sādhakaḥ śaktijo yataḥ //

evamuktvātha dharmajñā karābhyāṃ kamalekṣaṇā
utthāpya śvaśuraṃ natvā netre saṃmṛjya vāriṇā //

duḥkhitāpi paritrātuṃ śvaśuraṃ duḥkhitaṃ tadā
arundhatīṃ ca kalyāṇīṃ prārthayāmāsa duḥkhitām //

snuṣāvākyaṃ tataḥ śrutvā vasiṣṭha utthāya bhūtalāt
saṃjñāmavāpya cāliṅgya sā papāta suduḥkhitā //

arundhatī karābhyāṃ tāṃ saṃspṛśyāsrākulekṣaṇām
ruroda muniśārdūlo bhāryayā sutavatsalaḥ //

atha nābhyaṃbuje viṣṇor yathā tasyāścaturmukhaḥ
āsīno garbhaśayyāyāṃ kumāra ṛcamāha saḥ //

tato niśamya bhagavān vasiṣṭha ṛcamādarāt
kenoktamiti saṃcintya tadātiṣṭhatsamāhitaḥ //

vyomāṅgaṇastho 'tha hariḥ puṇḍarīkanibhekṣaṇaḥ
vasiṣṭhamāha viśvātmā ghṛṇayā sa ghṛṇānidhiḥ //

bho vatsa vatsa viprendra vasiṣṭha sutavatsala
tava pautramukhāmbhojād ṛg eṣādya viniḥsṛtā //

matsamastava pautro 'sau śaktijaḥ śaktimānmune
tasmāduttiṣṭha saṃtyajya śokaṃ brahmasutottama //

rudrabhaktaś ca garbhastho rudrapūjāparāyaṇaḥ
rudradevaprabhāveṇa kulaṃ te saṃtariṣyati //

evamuktvā ghṛṇī vipraṃ bhagavān puruṣottamaḥ
vasiṣṭhaṃ muniśārdūlaṃ tatraivāntaradhīyata //

tataḥ praṇamya śirasā vasiṣṭho vārijekṣaṇam
adṛśyantyā mahātejāḥ pasparśodaramādarāt //

hā putra putra putreti papāta ca suduḥkhitaḥ
lalāpārundhatī prekṣya tadāsau rudatīṃ dvijāḥ //

svaputraṃ ca smaran duḥkhāt punarehyehi putraka
tava putramimaṃ dṛṣṭvā bho śakte kuladhāraṇam //

tavāntikaṃ gamiṣyāmi tava mātrā na saṃśayaḥ
evamuktvā rudanvipra āliṅgyārundhatīṃ tadā //

papāta tāḍayantīva svasya kukṣī kareṇa vai
adṛśyantī jaghānātha śaktijasyālayaṃ śubhā //

svodaraṃ duḥkhitā bhūmau lalāpa ca papāta ca
arundhati tadā bhītā vasiṣṭhaś ca mahāmatiḥ //

samutthāpya snuṣāṃ bālām ūcaturbhayavihvalau //

vicāramugdhe tava garbhamaṇḍalaṃ karāṃbujābhyāṃ vinihatya durlabham
kulaṃ vasiṣṭhasya samastamapyaho nihantumārye kathamudyatā vada //

tavātmajaṃ śaktisutaṃ ca dṛṣṭvā cāsvādya vaktrāmṛtam āryasūnoḥ
trātuṃ yato dehamimaṃ munīndraḥ suniścitaḥ pāhi tataḥ śarīram //

evaṃ snuṣāmupālabhya muniṃ cārundhatī sthitā
arundhatī vasiṣṭhasya prāha cārteti vihvalā //

tvayyeva jīvitaṃ cāsya muner yat suvrate mama
jīvitaṃ rakṣa dehasya dhātrī ca kuru yaddhitam //

mayā yadi muniśreṣṭhas trātuṃ vai niścitaṃ svakam
mamāśubhaṃ śubhaṃ dehaṃ kathaṃcit pālayāmyaham //

priyaduḥkhamahaṃ prāptā hy asatī nātra saṃśayaḥ
mune duḥkhādahaṃ dagdhā yataḥ putrī mune tava //

aho 'dbhutaṃ mayā dṛṣṭaṃ duḥkhapātrī hyahaṃ vibho
duḥkhatrātā bhava brahman brahmasūno jagadguro //

tathāpi bhartṛrahitā dīnā nārī bhavediha
pāhi māṃ tata āryendra paribhūtā bhaviṣyati //

pitā mātā ca putrāśca pautrāḥ śvaśura eva ca
ete na bāndhavāḥ strīṇāṃ bhartā bandhuḥ parā gatiḥ //

ātmano yaddhi kathitam apyardhamiti paṇḍitaiḥ
tadapyatra mṛṣā hyāsīd gataḥ śaktirahaṃ sthitā //

aho mamātra kāṭhinyaṃ manaso munipuṅgava
patiṃ prāṇasamaṃ tyaktvā sthitā yatra kṣaṇaṃ yataḥ //

vasiṣṭhāśvatthamāśritya hy amṛtā tu yathā latā
nirmūlāpyamṛtā bhartrā tyaktā dīnā sthitāpyaham //

snuṣāvākyaṃ niśamyaiva vasiṣṭho bhāryayā saha
tadā cakre matiṃ dhīmān yātuṃ svāśramamāśramī //

kṛcchrātsabhāryo bhagavān vasiṣṭhaḥ svāśramaṃ kṣaṇāt
adṛśyantyā ca puṇyātmā saṃviveśa sa cintayan //

sā garbhaṃ pālayāmāsa kathaṃcinmunipuṅgavāḥ
kulasaṃdhāraṇārthāya śaktipatnī pativratā //

tataḥ sāsūta tanayaṃ daśame māsi suprabham
śaktipatnī yathā śaktiṃ śaktimantamarundhatī //

asūta sā ditirviṣṇuṃ yathā svāhā guhaṃ sutam
agniṃ yathāraṇiḥ patnī śakteḥ sākṣātparāśaram //

yadā tadā śaktisūnur avatīrṇo mahītale
śaktistyaktvā tadā duḥkhaṃ pitṝṇāṃ samatāṃ yayau //

bhrātṛbhiḥ saha puṇyātmā ādityair iva bhāskaraḥ
rarāja pitṛlokastho vāsiṣṭho munipuṅgavāḥ //

jagustadā ca pitaro nanṛtuś ca pitāmahāḥ
prapitāmahāś ca viprendrā hy avatīrṇe parāśare //

ye brahmavādino bhūmau nanṛtur divi devatāḥ
puṣkarādyāś ca sasṛjuḥ puṣpavarṣaṃ ca khecarāḥ //

pureṣu rākṣasānāṃ ca praṇādaṃ viṣamaṃ dvijāḥ
āśramasthāś ca munayaḥ samūhurharṣasaṃtatim //

avatīrṇo yathā hyaṇḍād bhānuḥ so 'pi parāśaraḥ
adṛśyantyāścaturvaktro meghajālāddivākaraḥ //

sukhaṃ ca duḥkhamabhavad adṛśyantyāstathā dvijāḥ
dṛṣṭvā putraṃ patiṃ smṛtvā arundhatyā munestathā //

dṛṣṭvā ca tanayaṃ bālā parāśaramatidyutim
lalāpa vihvalā bālā sannakaṇṭhī papāta ca //

sā parāśaramaho mahāmatiṃ devadānavagaṇaiś ca pūjitam
jātamātram anaghaṃ śucismitā budhya sāśrunayanā lalāpa ca //

hā vasiṣṭhasuta kutracidgataḥ paśya putramanaghaṃ tavātmajam
tyajya dīnavadanāṃ vanāntare putradarśanaparāmimāṃ prabho //

śakte svaṃ ca sutaṃ paśya bhrātṛbhiḥ saha ṣaṇmukham
yathā maheśvaro 'paśyat sagaṇo hṛṣitānanaḥ //

atha tasyāstadālāpaṃ vasiṣṭho munisattamaḥ
śrutvā snuṣāmuvācedaṃ mā rodīr iti duḥkhitaḥ //

ājñayā tasya sā śokaṃ vasiṣṭhasya kulāṅganā
tyaktvā hyapālayadbālaṃ bālā bālamṛgekṣaṇā //

dṛṣṭvā tāmabalāṃ prāha maṅgalābharaṇair vinā
āsīnāmākulāṃ sādhvīṃ bāṣpaparyākulekṣaṇām //

amba maṅgalavibhūṣaṇair vinā dehayaṣṭiranaghe na śobhate
vaktumarhasi tavādya kāraṇaṃ candrabiṃbarahiteva śarvarī //

mātarmātaḥ kathaṃ tyaktvā maṅgalābharaṇāni vai
āsīnā bhartṛhīneva vaktumarhasi śobhane //

adṛśyantī tadā vākyaṃ śrutvā tasya sutasya sā
na kiṃcid abravīt putraṃ śubhaṃ vā yadi vetarat //

adṛśyantīṃ punaḥ prāha śākteyo bhagavānmama
mātaḥ kutra mahātejāḥ pitā vada vadeti tām //

śrutvā ruroda sā vākyaṃ putrasyātīva vihvalā
bhakṣito rakṣasā tātas taveti nipapāta ca //

śrutvā vasiṣṭho 'pi papāta bhūmau pautrasya vākyaṃ sa rudandayāluḥ
arundhatī cāśramavāsinastadā munervasiṣṭhasya munīśvarāś ca //

bhakṣito rakṣasā mātuḥ pitā tava mukhāditi
śrutvā parāśaro dhīmān prāha cāsrāvilekṣaṇaḥ //

abhyarcya devadeveśaṃ trailokyaṃ sacarācaram
kṣaṇena mātaḥ pitaraṃ darśayāmīti me matiḥ //

sā niśamya vacanaṃ tadā śubhaṃ sasmitā tanayamāha vismitā
tathyam etaditi taṃ nirīkṣya sā putra putra bhavamarcayeti ca //

jñātvā śaktisutasyāsya saṃkalpaṃ munipuṅgavaḥ
vasiṣṭho bhagavānprāha pautraṃ dhīmān ghṛṇānidhiḥ //

sthāne pautra muniśreṣṭha saṃkalpastava suvrata
tathāpi śṛṇu lokasya kṣayaṃ kartuṃ na cārhasi //

rākṣasānāmabhāvāya kuru sarveśvarārcanam
trailokyaṃ śṛṇu śākteya aparādhyati kiṃ tava //

tatastasya vasiṣṭhasya niyogācchaktinandanaḥ
rākṣasānāmabhāvāya matiṃ cakre mahāmatiḥ //

adṛśyantīṃ vasiṣṭhaṃ ca praṇamyārundhatīṃ tataḥ
kṛtvaikaliṅgaṃ kṣaṇikaṃ pāṃsunā munisannidhau //

sampūjya śivasūktena tryaṃbakena śubhena ca
japtvā tvaritarudraṃ ca śivasaṃkalpameva ca //

nīlarudraṃ ca śākteyas tathā rudraṃ ca śobhanam
vāmīyaṃ pavamānaṃ ca pañcabrahma tathaiva ca //

hotāraṃ liṅgasūktaṃ ca atharvaśira eva ca
aṣṭāṅgamarghyaṃ rudrāya dattvābhyarcya yathāvidhi //

bhagavanrakṣasā rudra bhakṣito rudhireṇa vai
pitā mama mahātejā bhrātṛbhiḥ saha śaṅkara //

draṣṭumicchāmi bhagavan pitaraṃ bhrātṛbhiḥ saha
evaṃ vijñāpayāṃlliṅgaṃ praṇipatya muhurmuhuḥ //

hā rudra rudra rudreti ruroda nipapāta ca
taṃ dṛṣṭvā bhagavānrudro devīmāha ca śaṅkaraḥ //

paśya bālaṃ mahābhāge bāṣpaparyākulekṣaṇam
mamānusmaraṇe yuktaṃ madārādhanatatparam //

sā ca dṛṣṭvā mahādevī parāśaramaninditā
duḥkhāt saṃklinnasarvāṅgam asrākulavilocanam //

liṅgārcanavidhau saktaṃ hara rudreti vādinam
prāha bhartāramīśānaṃ śaṅkaraṃ jagatāmumā //

īpsitaṃ yaccha sakalaṃ prasīda parameśvara
niśamya vacanaṃ tasyāḥ śaṅkaraḥ parameśvaraḥ //

bhāryāmāryāmumāṃ prāha tato hālāhalāśanaḥ
rakṣāmyenaṃ dvijaṃ bālaṃ phullendīvaralocanam //

dadāmi dṛṣṭiṃ madrūpa darśanakṣama eṣa vai
evamuktvā gaṇair divyair bhagavānnīlalohitaḥ //

brahmendraviṣṇurudrādyaiḥ saṃvṛtaḥ parameśvaraḥ
dadau ca darśanaṃ tasmai muniputrāya dhīmate //

so 'pi dṛṣṭvā mahādevam ānandāsrāvilekṣaṇaḥ
nipapāta ca hṛṣṭātmā pādayostasya sādaram //

punarbhavānyāḥ pādau ca nandinaś ca mahātmanaḥ
saphalaṃ jīvitaṃ me 'dya brahmādyāṃstāṃstadāha saḥ //

rakṣārthamāgatastvadya mama bālendubhūṣaṇaḥ
ko 'nyaḥ samo mayā loke devo vā dānavo 'pi vā //

atha tasminkṣaṇādeva dadarśa divi saṃsthitam
pitaraṃ bhrātṛbhiḥ sārdhaṃ śākteyastu parāśaraḥ //

sūryamaṇḍalasaṃkāśe vimāne viśvatomukhe
bhrātṛbhiḥ sahitaṃ dṛṣṭvā nanāma ca jaharṣa ca //

tadā vṛṣadhvajo devaḥ sabhāryaḥ sagaṇeśvaraḥ
vasiṣṭhaputraṃ prāhedaṃ putradarśanatatparam //

śakte paśya sutaṃ bālam ānandāsrāvilekṣaṇam
adṛśyantīṃ ca viprendra vasiṣṭhaṃ pitaraṃ tava //

arundhatīṃ mahābhāgāṃ kalyāṇīṃ devatopamām
mātaraṃ pitaraṃ cobhau namaskuru mahāmate //

tadā haraṃ praṇamyāśu devadevamumāṃ tathā
vasiṣṭhaṃ ca tadā śreṣṭhaṃ śaktir vai śaṅkarājñayā //

mātaraṃ ca mahābhāgāṃ kalyāṇīṃ patidevatām
arundhatīṃ jagannātha niyogātprāha śaktimān //

bho vatsa vatsa viprendra parāśara mahādyute
rakṣito 'haṃ tvayā tāta garbhasthena mahātmanā //

aṇimādiguṇaiśvaryaṃ mayā vatsa parāśara
labdhamadyānanaṃ dṛṣṭaṃ tava bāla mamājñayā //

adṛśyantīṃ mahābhāgāṃ rakṣa vatsa mahāmate
arundhatīṃ ca pitaraṃ vasiṣṭhaṃ mama sarvadā //

anvayaḥ sakalo vatsa mama saṃtāritastvayā
putreṇa lokāñjayatīty uktaṃ sadbhiḥ sadaiva hi //

īpsitaṃ varayeśānaṃ jagatāṃ prabhavaṃ prabhum
gamiṣyāmyabhivandyeśaṃ bhrātṛbhiḥ saha śaṅkaram //

evaṃ putramupāmantrya praṇamya ca maheśvaram
nirīkṣya bhāryāṃ sadasi jagāma pitaraṃ vaśī //

gataṃ dṛṣṭvātha pitaraṃ tadābhyarcyaiva śaṅkaram
tuṣṭāva vāgbhir iṣṭābhiḥ śākteyaḥ śaśibhūṣaṇam //

tatastuṣṭo mahādevo manmathāndhakamardanaḥ
anugṛhyātha śākteyaṃ tatraivāntaradhīyata //

gate maheśvare sāṃbe praṇamya ca maheśvaram
dadāha rākṣasānāṃ tu kulaṃ mantreṇa mantravit //

tadāha pautraṃ dharmajño vasiṣṭho munibhir vṛtaḥ
alam atyantakopena tāta manyumimaṃ jahi //

rākṣasā nāparādhyanti pitus te vihitaṃ tathā
mūḍhānāmeva bhavati krodho buddhimatāṃ na hi //

hanyate tāta kaḥ kena yataḥ svakṛtabhukpumān
saṃcitasyātimahatā vatsa kleśena mānavaiḥ //

yaśasastapasaścaiva krodho nāśakaraḥ smṛtaḥ
alaṃ hi rākṣasair dagdhair dīnair anaparādhibhiḥ //

satraṃ te viramatvetat kṣamāsārā hi sādhavaḥ
evaṃ vasiṣṭhavākyena śākteyo munipuṅgavaḥ //

upasaṃhṛtavān satraṃ sadyastadvākyagauravāt
tataḥ prītaś ca bhagavān vasiṣṭho munisattamaḥ //

samprāptaś ca tadā satraṃ pulastyo brahmaṇaḥ sutaḥ
vasiṣṭhena tu dattārghyaḥ kṛtāsanaparigrahaḥ //

parāśaramuvācedaṃ praṇipatya sthitaṃ muniḥ
vaire mahati yadvākyād guror adyāśritā kṣamā //

tvayā tasmātsamastāni bhavāñchāstrāṇi vetsyati
saṃtatermama na chedaḥ kruddhenāpi yataḥ kṛtaḥ //

tvayā tasmānmahābhāga dadāmyanyaṃ mahāvaram
purāṇasaṃhitākartā bhavānvatsa bhaviṣyati //

devatāparamārthaṃ ca yathāvadvetsyate bhavān
pravṛttau vā nivṛttau vā karmaṇas te 'malā matiḥ //

matprasādādasaṃdigdhā tava vatsa bhaviṣyati
tataś ca prāha bhagavān vasiṣṭho vadatāṃ varaḥ //

pulastyena yaduktaṃ te sarvametadbhaviṣyati
atha tasya pulastyasya vasiṣṭhasya ca dhīmataḥ //

prasādādvaiṣṇavaṃ cakre purāṇaṃ vai parāśaraḥ
ṣaṭprakāraṃ samastārtha sādhakaṃ jñānasaṃcayam //

ṣaṭsāhasramitaṃ sarvaṃ vedārthena ca saṃyutam
caturthaṃ hi purāṇānāṃ saṃhitāsu suśobhanam //

eṣa vaḥ kathitaḥ sarvo vāsiṣṭhānāṃ samāsataḥ
prabhavaḥ śaktisūnoś ca prabhāvo munipuṅgavāḥ //