Scripture Library

Liṅgapurāṇa, 1-108 · Chapter 1.59

1.59.1

etacchrutvā tu munayaḥ punastaṃ saṃśayānvitāḥ
papracchuruttaraṃ bhūyas tadā te romaharṣaṇam //

1.59.2

yadetaduktaṃ bhavatā sūteha vadatāṃ vara
etadvistarato brūhi jyotiṣāṃ ca vinirṇayam //

1.59.3

śrutvā tu vacanaṃ teṣāṃ tadā sūtaḥ samāhitaḥ
uvāca paramaṃ vākyaṃ teṣāṃ saṃśayanirṇaye //

1.59.4

asminnarthe mahāprājñair yaduktaṃ śāntabuddhibhiḥ
etadvo 'haṃ pravakṣyāmi sūryacandramasorgatim //

1.59.5

yathā devagṛhāṇīha sūryacandrādayo grahāḥ
ataḥ paraṃ tu trividham agnervakṣye samudbhavam //

1.59.6

divyasya bhautikasyāgner atho 'gneḥ pārthivasya ca
vyuṣṭāyāṃ tu rajanyāṃ ca brahmaṇo 'vyaktajanmanaḥ //

1.59.7

avyākṛtamidaṃ tvāsīn naiśena tamasā vṛtam
caturbhāgāvaśiṣṭe 'smin loke naṣṭe viśeṣataḥ //

1.59.8

svayaṃbhūrbhagavāṃstatra lokasarvārthasādhakaḥ
khadyotavatsa vyacarad āvirbhāvacikīrṣayā //

1.59.9

so 'gniṃ sṛṣṭvātha lokādau pṛthivījalasaṃśritaḥ
saṃhṛtya tatprakāśārthaṃ tridhā vyabhajadīśvaraḥ //

1.59.10

pavano yastu loke 'smin pārthivo vahnirucyate
yaścāsau lokādau sūrye śuciragnistu sa smṛtaḥ //

1.59.11

vaidyuto 'bjastu vijñeyas teṣāṃ vakṣye tu lakṣaṇam
vaidyuto jāṭharaḥ sauro vārigarbhāstrayo 'gnayaḥ //

1.59.12

tasmādapaḥ pibansūryo gobhir dīpyatyasau vibhuḥ
jale cābjaḥ samāviṣṭo nādbhir agniḥ praśāmyati //

1.59.13

mānavānāṃ ca kukṣistho nāgniḥ śāmyati pāvakaḥ
arciṣmānpavanaḥ so 'gnir niṣprabho jāṭharaḥ smṛtaḥ //

1.59.14

yaścāyaṃ maṇḍalī śuklī nirūṣmā samprajāyate
prabhā saurī tu pādena hy astaṃ yāte divākare //

1.59.15

agnimāviśate rātrau tasmāddūrātprakāśate
udyantaṃ ca punaḥ sūryam auṣṇyam agneḥ samāviśet //

1.59.16

pādena pārthivasyāgnes tasmādagnistapatyasau
prakāśoṣṇasvarūpe ca saurāgneye tu tejasī //

1.59.17

parasparānupraveśād āpyāyete parasparam
uttare caiva bhūmyardhe tathā hyagniś ca dakṣiṇe //

1.59.18

uttiṣṭhati punaḥ sūryaḥ punarvai praviśaty apaḥ
tasmāttāmrā bhavantyāpo divārātripraveśanāt //

1.59.19

astaṃ yāti punaḥ sūryo 'harvai praviśaty apaḥ
tasmānnaktaṃ punaḥ śuklā āpo dṛśyanti bhāsvarāḥ //

1.59.20

etena kramayogena bhūmyardhe dakṣiṇottare
udayāstamane nityam ahorātraṃ viśaty apaḥ //

1.59.21

yaścāsau tapate sūryaḥ pibannaṃbho gabhastibhiḥ
pārthivāgnivimiśro 'sau divyaḥ śuciriti smṛtaḥ //

1.59.22

sahasrapādasau vahnir vṛttakumbhanibhaḥ smṛtaḥ
ādatte sa tu nāḍīnāṃ sahasreṇa samantataḥ //

1.59.23

nādeyīścaiva sāmudrīḥ kūpāścaiva tathā ghanāḥ
sthāvarā jaṅgamāścaiva vāpīkulyādikā apaḥ //

1.59.24

tasya raśmisahasraṃ tac chītavarṣoṣṇaniḥsravam
tāsāṃ catuḥśatā nāḍyo varṣante citramūrtayaḥ //

1.59.25

bhajanāścaiva mālyāś ca ketanāḥ patanās tathā
amṛtā nāmataḥ sarvā raśmayo vṛṣṭisarjanāḥ //

1.59.26

himodvahāś ca tā nāḍyo raśmayas triśatāḥ punaḥ
reśā meghāś ca vātsyāś ca hlādinyo himasarjanāḥ //

1.59.27

candrabhā nāmataḥ sarvā pītābhāś ca gabhastayaḥ
śuklāś ca kakubhāścaiva gāvo viśvabhṛtas tathā //

1.59.28

śuklāstā nāmataḥ sarvās triśatīrgharmasarjanāḥ
somo bibharti tābhistu manuṣyapitṛdevatāḥ //

1.59.29

manuṣyānauṣadheneha svadhayā ca pitṝnapi
amṛtena surān sarvāṃs tisṛbhis tarpayatyasau //

1.59.30

vasante caiva grīṣme ca śataiḥ sa tapate tribhiḥ
varṣāsvatho śaradi ca caturbhiḥ saṃpravarṣati //

1.59.31

hemante śiśire caiva himamutsṛjate tribhiḥ
indro dhātā bhagaḥ pūṣā mitro 'tha varuṇo 'ryamā //

1.59.32

aṃśur vivasvāṃstvaṣṭā ca parjanyo viṣṇureva ca
varuṇo māghamāse tu sūrya eva tu phālgune //

1.59.33

caitre māsi bhavedaṃśur dhātā vaiśākhatāpanaḥ
jyeṣṭhe māsi bhavedindra āṣāḍhe cāryamā raviḥ //

1.59.34

vivasvān śrāvaṇe māsi prauṣṭhapade bhagaḥ smṛtaḥ
parjanyo 'śvayuje māsi tvaṣṭā vai kārtike raviḥ //

1.59.35

mārgaśīrṣe bhavenmitraḥ pauṣe viṣṇuḥ sanātanaḥ
pañcaraśmisahasrāṇi varuṇasyārkakarmaṇi //

1.59.36

ṣaḍbhiḥ sahasraiḥ pūṣā tu devo 'ṃśuḥ saptabhis tathā
dhātāṣṭabhiḥ sahasraistu navabhistu śatakratuḥ //

1.59.37

vivasvān daśabhir yāti yātyekādaśabhir bhagaḥ
saptabhistapate mitras tvaṣṭā caivāṣṭabhiḥ smṛtaḥ //

1.59.38

aryamā daśabhir yāti parjanyo navabhis tathā
ṣaḍbhī raśmisahasraistu viṣṇustapati medinīm //

1.59.39

vasaṃte kapilaḥ sūryo grīṣme kāñcanasaprabhaḥ
śveto varṣāsu varṇena pāṇḍuḥ śaradi bhāskaraḥ //

1.59.40

hemante tāmravarṇastu śiśire lohito raviḥ
iti varṇāḥ samākhyātā mayā sūryasamudbhavāḥ //

1.59.41

oṣadhīṣu balaṃ dhatte svadhayā ca pitṛṣvapi
sūryo 'mareṣvapyamṛtaṃ trayaṃ triṣu niyacchati //

1.59.42

evaṃ raśmisahasraṃ tat sauraṃ lokārthasādhakam
bhidyate lokamāsādya jalaśītoṣṇaniḥsravam //

1.59.43

ityetanmaṇḍalaṃ śuklaṃ bhāsvaraṃ sūryasaṃjñitam
nakṣatragrahasomānāṃ pratiṣṭhāyonireva ca //

1.59.44

candraṛkṣagrahāḥ sarve vijñeyāḥ sūryasaṃbhavāḥ
nakṣatrādhipatiḥ somo nayanaṃ vāmamīśituḥ //

1.59.45

nayanaṃ caivam īśasya dakṣiṇaṃ bhāskaraḥ svayam
teṣāṃ janānāṃ loke 'smin nayanaṃ nayate yataḥ //

Original text: Liṅgapurāṇa, 1-108 · Edition: Bombay : Venkatesvara Steam Press 1906 · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0