Liṅgapurāṇa, 1-108 · Chapter 1.55

sauraṃ saṃkṣepato vakṣye rathaṃ śaśina eva ca
grahāṇām itareṣāṃ ca yathā gacchati cāmbupaḥ //

saurastu brahmaṇā sṛṣṭo rathastvarthavaśena saḥ
saṃvatsarasyāvayavaiḥ kalpitaś ca dvijarṣabhāḥ //

trinābhinā tu cakreṇa pañcāreṇa samanvitaḥ
sauvarṇaḥ sarvadevānām āvāso bhāskarasya tu //

navayojanasāhasro vistārāyāmataḥ smṛtaḥ
dviguṇo 'pi rathopasthād īṣādaṇḍaḥ pramāṇataḥ //

asaṅgaistu hayairyukto yataścakraṃ tataḥ sthitaiḥ
vājinastasya vai sapta chandobhir nirmitāstu te //

cakrapakṣe nibaddhāstu dhruve cākṣaḥ samarpitaḥ
sahāśvacakro bhramate sahākṣo bhramate dhruvaḥ //

akṣaḥ sahaikacakreṇa bhramate 'sau dhruveritaḥ
prerako jyotiṣāṃ dhīmān dhruvo vai vātaraśmibhiḥ //

yugākṣakoṭisambaddhau dvau raśmī syandanasya tu
dhruveṇa bhramate raśmi nibaddhaḥ sa yugākṣayoḥ //

bhramato maṇḍalāni syuḥ khecarasya rathasya tu
yugākṣakoṭī te tasya dakṣiṇe syandanasya hi //

dhruveṇa pragṛhīte vai vicakrāśve ca rajjubhiḥ
bhramantamanugacchanti dhruvaṃ raśmī ca tāvubhau //

yugākṣakoṭistvetasya vātormisyandanasya tu
kīle saktā yathā rajjur bhramate sarvatodiśam //

bhrāmyatastasya raśmī tu maṇḍaleṣūttarāyaṇe
vardhete dakṣiṇe caiva bhramatā maṇḍalāni tu //

ākṛṣyete yadā te vai dhruveṇādhiṣṭhite tadā
ābhyantarasthaḥ sūryo 'tha bhramate maṇḍalāni tu //

aśītimaṇḍalaśataṃ kāṣṭhayorantaraṃ dvayoḥ
dhruveṇa mucyamānābhyāṃ raśmibhyāṃ punareva tu //

tathaiva bāhyataḥ sūryo bhramate maṇḍalāni tu
udveṣṭayan sa vegena maṇḍalāni tu gacchati //

devāścaiva tathā nityaṃ munayaś ca divāniśam
yajanti satataṃ devaṃ bhāskaraṃ bhavamīśvaram //

saratho 'dhiṣṭhito devair ādityairmunibhis tathā
gandharvairapsarobhiś ca grāmaṇīsarparākṣasaiḥ //

ete vasanti vai sūrye dvau dvau māsau krameṇa tu
āpyāyayanti cādityaṃ tejobhir bhāskaraṃ śivam //

grathitaiḥ svairvacobhistu stuvanti munayo ravim
gandharvāpsarasaścaiva nṛtyageyairupāsate //

grāmaṇīyakṣabhūtāni kurvate 'bhīṣusaṃgraham
sarpā vahanti vai sūryaṃ yātudhānā anuyānti ca //

vālakhilyā nayantyastaṃ parivāryodayādravim
ityete vai vasantīha dvau dvau māsau divākare //

madhuś ca mādhavaścaiva śukraś ca śucireva ca
nabhonabhasyau viprendrā iṣaścorjastathaiva ca //

sahaḥsahasyau ca tathā tapasyaś ca tapaḥ punaḥ
ete dvādaśa māsāstu varṣaṃ vai mānuṣaṃ dvijāḥ //

vāsantikas tathā graiṣmaḥ śubho vai vārṣikas tathā
śāradaś ca himaścaiva śaiśira ṛtavaḥ smṛtāḥ //

dhātāryamātha mitraś ca varuṇaścendra eva ca
vivasvāṃścaiva pūṣā ca parjanyo 'ṃśur bhagas tathā //

tvaṣṭā viṣṇuḥ pulastyaś ca pulahaścātrireva ca
vasiṣṭhaścāṅgirāścaiva bhṛgurbuddhimatāṃ varaḥ //

bhāradvājo gautamaś ca kaśyapaś ca kratus tathā
jamadagniḥ kauśikaś ca vāsukiḥ kaṅkaṇīkaraḥ //

takṣakaś ca tathā nāga elāpatras tathā dvijāḥ
śaṅkhapālas tathā cānyas tv airāvata iti smṛtaḥ //

dhanañjayo mahāpadmas tathā karkoṭakaḥ smṛtaḥ
kambalo 'śvataraścaiva tumbururnāradas tathā //

hāhā hūhūrmuniśreṣṭhā viśvāvasuranuttamaḥ
ugraseno 'tha surucir anyaścaiva parāvasuḥ //

citraseno mahātejāś corṇāyuścaiva suvratāḥ
dhṛtarāṣṭraḥ sūryavarcā devī sākṣāt kṛtasthalā //

śubhānanā śubhaśroṇir divyā vai puñjikasthalā
menakā sahajanyā ca pramlocātha śucismitā //

anumlocā ghṛtācī ca viśvācī corvaśī tathā
pūrvacittiriti khyātā devī sākṣāttilottamā //

raṃbhā cāmbhojavadanā rathakṛd grāmaṇīḥ śubhaḥ
rathaujā rathacitraś ca subāhurvai rathasvanaḥ //

varuṇaś ca tathaivānyaḥ suṣeṇaḥ senajicchubhaḥ
tārkṣyaścāriṣṭanemiś ca kṣatajit satyajittathā //

rakṣohetiḥ prahetiś ca pauruṣeyo vadhas tathā
sarpo vyāghraḥ punaścāpo vāto vidyuddivākaraḥ //

brahmopetaś ca rakṣendro yajñopetastathaiva ca
ete devādayaḥ sarve vasantyarke krameṇa tu //

sthānābhimānino hyete gaṇā dvādaśa saptakāḥ
dhātrādiviṣṇuparyantā devā dvādaśa kīrtitāḥ //

ādityaṃ paramaṃ bhānuṃ bhābhirāpyāyayanti te
pulastyādyāḥ kauśikāntā munayo munisattamāḥ //

dvādaśaiva stavairbhānuṃ stuvanti ca yathākramam
nāgāścāśvatarāntāstu vāsukipramukhāḥ śubhāḥ //

dvādaśaiva mahādevaṃ vahantyevaṃ yathākramam
krameṇa sūryavarcāntās tumburupramukhāmbupam //

gītairenamupāsante gandharvā dvādaśottamāḥ
kṛtasthalādyā raṃbhāntā divyāścāpsaraso ravim //

tāṇḍavaiḥ sarasaiḥ sarvāś copāsante yathākramam
divyāḥ satyajidantāś ca grāmaṇyo rathakṛnmukhāḥ //

dvādaśāsya krameṇaiva kurvate 'bhīṣusaṃgraham
prayānti yajñopetāntā rakṣohetimukhāḥ saha //

sāyudhā dvādaśaivaite rākṣasāśca yathākramam
dhātāryamā pulastyaś ca pulahaś ca prajāpatiḥ //

urago vāsukiścaiva kaṅkaṇīkaś ca tāvubhau
tumburur nāradaścaiva gandharvau gāyatāṃ varau //

kṛtasthalāpsarāścaiva tathā vai puñjikasthalā
grāmaṇī rathakṛccaiva rathaujāścaiva tāvubhau //

rakṣohetiḥ prahetiś ca yātudhānāvudāhṛtau
madhumādhavayoreṣa gaṇo vasati bhāskare //

vasanti grīṣmakau māsau mitraś ca varuṇaś ca ha
ṛṣiratrirvasiṣṭhaś ca takṣako nāga eva ca //

menakā sahajanyā ca gandharvau ca hāhāhūhūḥ
subāhunāmā grāmaṇyau rathacitraś ca tāvubhau //

pauruṣeyo vadhaścaiva yātudhānāvudāhṛtau
ete vasanti vai sūrye māsayoḥ śuciśukrayoḥ //

tataḥ sūrye punaścānyā nivasantīha devatāḥ
indraścaiva vivasvāṃś ca aṅgirā bhṛgureva ca //

elāpatras tathā sarpaḥ śaṅkhapālaś ca tāvubhau
viśvāvasūgrasenau ca varuṇaś ca rathasvanaḥ //

pramlocā caiva vikhyātā anumlocā ca te ubhe
yātudhānās tathā sarpo vyāghraścaiva tu tāvubhau //

nabhonabhasyayoreṣa gaṇo vasati bhāskare
parjanyaścaiva pūṣā ca bharadvājo 'tha gautamaḥ //

dhanañjaya irāvāṃś ca suruciḥ saparāvasuḥ
ghṛtācī cāpsaraḥśreṣṭhā viśvācī cātiśobhanā //

senajicca suṣeṇaś ca senānīr grāmaṇīś ca tau
āpo vātaś ca tāvetau yātudhānāvubhau smṛtau //

vasantyete tu vai sūrye māsa ūrja iṣe ca ha
haimantikau tu dvau māsau vasanti ca divākare //

aṃśurbhagaś ca dvāvetau kaśyapaś ca kratuḥ saha
bhujaṅgaś ca mahāpadmaḥ sarpaḥ karkoṭakas tathā //

citrasenaś ca gandharva ūrṇāyuścaiva tāvubhau
urvaśī pūrvacittiś ca tathaivāpsarasāvubhe //

tārkṣyaścāriṣṭanemiś ca senānīr grāmaṇīś ca tau
vidyuddivākaraścobhau yātudhānāvudāhṛtau //

sahe caiva sahasye ca vasantyete divākare
tataḥ śaiśirayoścāpi māsayor nivasanti vai //

tvaṣṭā viṣṇurjamadagnir viśvāmitrastathaiva ca
kādraveyau tathā nāgau kambalāśvatarāvubhau //

dhṛtarāṣṭraḥ sagandharvaḥ sūryavarcāstathaiva ca
tilottamāpsarāścaiva devī raṃbhā manoharā //

rathajitsatyajiccaiva grāmaṇyau lokaviśrutau
brahmopetas tathā rakṣo yajñopetaś ca yaḥ smṛtaḥ //

ete devā vasantyarke dvau dvau māsau krameṇa tu
sthānābhimānino hyete gaṇā dvādaśa saptakāḥ //

sūryamāpyāyayantyete tejasā teja uttamam
grathitaiḥ svairvacobhistu stuvanti munayo ravim //

gandharvāpsarasaścaiva nṛtyageyairupāsate
grāmaṇīyakṣabhūtāni kurvate 'bhīṣusaṃgraham //

sarpā vahanti vai sūryaṃ yātudhānā anuyānti vai
vālakhilyā nayantyastaṃ parivāryodayādravim //

eteṣāmeva devānāṃ yathā tejo yathā tapaḥ
yathāyogaṃ yathāmantraṃ yathādharmaṃ yathābalam //

tathā tapatyasau sūryas teṣāmiddhastu tejasā
ityete vai vasantīha dvau dvau māsau divākare //

ṛṣayo devagandharva pannagāpsarasāṃ gaṇāḥ
grāmaṇyaś ca tathā yakṣā yātudhānāś ca mukhyataḥ //

ete tapanti varṣanti bhānti vānti sṛjanti ca
bhūtānāmaśubhaṃ karma vyapohantīha kīrtitāḥ //

mānavānāṃ śubhaṃ hyete haranti ca durātmanām
duritaṃ supracārāṇāṃ vyapohanti kvacit kvacit //

vimāne ca sthitā divye kāmage vātaraṃhasi
ete sahaiva sūryeṇa bhramanti divasānugāḥ //

varṣantaś ca tapantaś ca hlādayantaś ca vai dvijāḥ
gopāyantīha bhūtāni sarvāṇi dyāmanukṣayāt //

sthānābhimāninām etat sthānaṃ manvantareṣu vai
atītānāgatānāṃ vai vartante sāṃprataṃ ca ye //

ete vasanti vai sūrye saptakāste caturdaśa
caturdaśasu sarveṣu gaṇā manvantareṣviha //

saṃkṣepādvistarāccaiva yathāvṛttaṃ yathāśrutam
kathitaṃ muniśārdūlā devadevasya dhīmataḥ //

ete devā vasantyarke dvau dvau māsau krameṇa tu
sthānābhimānino hyete gaṇā dvādaśa saptakāḥ //

ityeṣa ekacakreṇa sūryastūrṇaṃ rathena tu
haritairakṣarairaśvaiḥ sarpate 'sau divākaraḥ //

ahorātraṃ rathenāsāv ekacakreṇa tu bhraman
saptadvīpasamudrāṅgāṃ saptabhiḥ sarpate divi //