Lalitavistara · Chapter 5
iti //
iti śrīlalitavistare dharmālokamukhaparivarto nāma caturtho 'dhyāyaḥ //
START Parivarta 5
pracalaparivartaḥ pañcamaḥ /
iti hi bhikṣavo bodhisattvastāṃ mahatīṃ devaparṣadamanayā dharmyayā kathayā saṃdarśya samādāpya samuttejya saṃpraharṣya kṣamāpayitvā maṅgalyāṃ devaparṣadamāmantrayate sma - gamiṣyāmyahaṃ mārṣā jambudvīpam / mayā pūrvabodhisattvacaryāṃ caratā sattvāścaturbhiḥ saṃgrahavastubhirnimantritā dānena priyavadyenārthakriyayā samānārthatayā ca / tadayuktametanmārṣā mama bhavedakṛtajñatā ca, yadahamanuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau nābhisaṃbuddheyam //
atha te tuṣitakāyikā devaputrā rudanto bodhisattvasya caraṇau parigṛhyaivamāhuḥ - idaṃ khalu satpuruṣa tuṣitabhavanaṃ tvayā vihīnaṃ na bhrājiṣyate / atha bodhisattvastāṃ mahatī devaparṣadamevamāha - ayaṃ maitreyo bodhisattvo yuṣmākaṃ dharmaṃ deśayiṣyati / atha bodhisattvaḥ svakācchirasaḥ paṭṭamaulaṃ cāvatārya maitreyasya bodhisattvasya śirasi pratiṣṭhāpayāmāsa / evaṃ cāvocat - mamāntareṇa tvaṃ satpuruṣa anuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbhotsyase //
atha bodhisattvo maitreyaṃ bodhisattvaṃ tuṣitabhavane 'bhiniṣadya punarapi tāṃ mahatīṃ devaparṣadamāmantrayate sma - kīdṛśenāhaṃ mārṣā rūpeṇa mātuḥ kukṣāvavakrāmeyam? tatra kecidāhuḥ - mārṣā mānavakarūpeṇa / kecidāhuḥ - śakrarūpeṇa / kecidāhuḥ - brahmarūpeṇa / kecidāhuḥ - mahārājikarūpeṇa / kecidāhuḥ - vaiśravaṇarūpeṇa / kecidāhuḥ - gandharvarūpeṇa / kecidāhuḥ - kinnararūpeṇa / kecidāhuḥ - mahoragarūpeṇa / kecidāhuḥ - maheśvararūpeṇa / kecidāhuḥ - candrarūpeṇa / kecidāhuḥ - sūryarūpeṇa / kecidāhuḥ - garuḍarūpeṇa / tatrogratejo nāma brahmakāyiko devaputraḥ pūrvarṣijanmacyuto 'vaivartiko 'nuttarāyāḥ samyaksaṃbodheḥ, sa evamāha - yathā brāhmaṇānāṃ mantravedaśāstrapāṭheṣvāgacchati, tādṛśenaiva rūpeṇa bodhisattvo mātuḥ kukṣāvavakrāmitavyaḥ / tatpunaḥ kīdṛśam? gajavaramahāpramāṇaḥ ṣaḍdanto hemajālasaṃkāśaḥ suruciraḥ suraktaśīrṣaḥ sphuṭitagalitarūpavān / etacchrutvā rūpaṃ brāhmaṇavedaśāstratattvajño vyākarṣitaśca / ito vai bhāvī dvātriṃśallakṣaṇopetaḥ //
iti hi bhikṣavo bodhisattvo janmakālamavalokya tuṣitavarabhavanasthaḥ evaṃ rājñaḥ śuddhodanasya gṛhavare aṣṭau pūrvanimittānyupadarśayati sma / katamānyaṣṭau? tadyathā - vyapagatatṛṇakhāṇukaṇṭakaśarkarakaḍhalyanirmalaṃ suṣiktaṃ suśodhitamanākulavātatamorajovigatadaṃśakamakṣikāpataṅgasarīsṛpāpagatamavakīrṇakusumaṃ samaṃ pāṇitalajātaṃ tadgṛhaṃ saṃsthitamabhūt / idaṃ prathamaṃ pūrvanimittaṃ prādurabhūt //
ye ca himavatparvatarājanivāsinaḥ patraguptaśukasārikākokilahaṃsakroñcamayūracakravākakuṇālakalaviṅkajīvaṃjīvakādayo vicitrarucirapakṣā manojñapriyabhāṣiṇaḥ śakunigaṇāḥ, te āgatya rājñaḥ ( Vaidya 29 ) śuddhodanasya gṛhavare vitardiniryūhatoraṇagavākṣaharmyakūṭāgāraprāsādataleṣu sthitvā pramuditāḥ prītisaumanasyajātāḥ svakasvakāni rutānyudāharanti sma / iti dvitīyaṃ pūrvanimittaṃ prādurabhūt //
ye ca rājñaḥ śuddhodanasyārāmaramaṇīyeṣu vanaramaṇīyeṣu codyānaramaṇīyeṣu nānāpuṣpaphalavṛkṣānānartukārikāḥ, te sarve saṃpuṣpitāḥ saṃkusumitā abhūvan / idaṃ tṛtīyaṃ pūrvanimittaṃ prādurabhūt //
yāśca rājñaḥ śuddhodanasya puṣkariṇyo jalaparibhogyasthāḥ, tāḥ sarvāḥ śakaṭacakrapramāṇairanekakoṭīniyutaśatasahasrapatraiḥ padmaiḥ saṃchāditā abhūvan / idaṃ caturthaṃ pūrvanimittaṃ prādurabhūt //
ye ca rājñaḥ śuddhodanasya gṛhavare bhājanaviṣaye sarpistailamadhuphāṇitaśarkarādyānāṃ te paribhujyamānāḥ kṣayaṃ na gacchanti sma / paripūrṇā eva saṃdṛśyante sma / idaṃ pañcamaṃ pūrvanimittaṃ prādūrabhūt //
ye ca rājñaḥ śuddhodanasya gṛhavarapradhāne mahatyantaḥpure bherīmṛdaṅgapaṇavatūṇavavīṇāveṇuvallakīsaṃpatāḍaprabhṛtayastūryabhāṇḍāḥ, te sarve svayamaghaṭṭitā eva manojñaśabdaṃ muñcanti sma / idaṃ ṣaṣṭhaṃ pūrvanimittaṃ prādurabhūt //
yāni ca rājñaḥ śuddhodanasya gṛhavarapradhāne suvarṇarūpyamaṇimuktāvaidūryaśaṅkhaśilāpravālādīnāṃ ratnānāṃ bhājanāni, tāni sarvāṇi niravaśeṣaṃ vivṛtavimalaviśuddhaparipūrṇānyevaṃ virocante sma / idaṃ saptamaṃ pūrvanimittaṃ prādurabhūt //
vimalaviśuddhayā candrasūryajihmīkaraṇayā prabhayā kāyacittodbilyasaṃjananyā tadgṛhaṃ samantādavabhāsitamabhūt / idamaṣṭamaṃ pūrvanimittaṃ prādurabhūt //
māyā ca devī snātānuliptagātrā vividhābharaṇaviṣkambhitabhujā suślakṣṇasulīlavastravaradhāriṇī prītiprāmodyaprasādapratilabdhā sārdhaṃ daśabhiḥ strīsahasraiḥ parivṛtā puraskṛtā rājñaḥ śuddhodanasya saṃgītiprāsāde sukhopaviṣṭasyāntikamupasaṃkramya dakṣiṇe pārśve ratnajālapratyupte bhadrāsane niṣadya smitamukhī vyapagatabhṛkuṭikā prahasitavadanā rājānaṃ śuddhodanamābhirgāthābhirabhāṣat -
sādho śṛṇuṣva mama pārthiva bhūmipālā yācāmi te nṛpatiradya varaṃ prayaccha /
abhiprāyu mahya yatha cittamanaḥpraharṣaṃ tanme śṛṇuṣva bhava prītamanā udagraḥ
gṛhṇāmi deva vrataśīlavaropavāsaṃ aṣṭāṅgapoṣadhamahaṃ jagi maitracittā /
prāṇeṣu hiṃsaviratā sada śuddhabhāvā premaṃ yathātmani pareṣu tathā karomi
stainyādvivarjitamanā madalobhahīnā kāmeṣu mithya nṛpate na samācariṣye /
satye sthitā apiśunā paruṣaprahīṇā saṃdhipralāpamaśubhaṃ na samācariṣye
vyāpādadoṣakhilamohamadaprahīṇā sarvā abhidhya vigatā svadhanena tuṣṭā /
samyakprayukta akuhānilayā anirṣyu karmā yathā daśa ime kuśalā cariṣye
mā tvaṃ narendra mayi kāmatṛṣāṃ kuruṣva śīlavrateṣvabhiratāya susaṃvṛtāya /
mā te apuṇya nṛpate bhavi dīrgharātramanumodayā hi mama śīlavratopavāsam
chando mameṣa nṛpate praviśādya śīghraṃ prāsādaharmyaśikhare sthita dhārtarāṣṭre /
sakhibhiḥ sadā parivṛtā sukha modayeyaṃ puṣpābhikīrṇaśayane mṛduke sugandhe
na ca kāñcukīya puruṣā na pi dārakāśca na ca istri prākṛta mamā purataḥ sthiheyā /
no cāmanāpa mama rūpa na śabdagandhān nānyatra iṣṭamadhurā śṛṇuyā suśabdān
ye rodhabandhanagatāḥ parimuñca sarvān dravyāmbarāśca puruṣāndhaninaḥ kuruṣva /
vastrānnapāna rathayugya tathāśvayānaṃ dada saptarātrikamidaṃ jagataḥ sukhārtham
no co vivādakalahā na ca roṣavākyā cānyonyamaitramanaso hitasaumyacittā /
asmin pure puruṣa iṣṭika dārakāśca devāśca nandanagatā sahitā ramantām
na ca rājadaṇḍanabhaṭā na tathā kudaṇḍā notpīḍanā na pi ca tarjanatāḍanā vā /
sarvān prasannamanaso hitamaitracitta vīkṣasva deva janatāṃ yatha ekaputram
śrutvaiva rāja vacanaṃ paramaṃ udagraṃ prāhāstu sarvamidameva yathā tavecchā /
abhiprāyu tubhya manasā svanucintitāni yadyācase tava varaṃ tadahaṃ dadāmi
ājñāpyaḥ pārthivavaraḥ svakapāriṣadyāṃ prāsādaśreṣṭhaśikhare prakarotha ṛddhim /
puṣpābhikīrṇaruciraṃ varadhūpagandhaṃ chatrāpatākasamalaṃkṛtatālapaṃktim
viṃśatsahasra raṇaśoṇḍa vicitravarmāṃ nārācaśūlaśaraśaktigṛhītakhaṅgāḥ /
parivārayātha dhṛtarājyamanojñaghoṣaṃ devyā 'bhayārtha karuṇāsthita rakṣamāṇā
strībhistu sā parivṛtā yatha devakanyā snātānuliptapravarāmbarabhūṣitāṅgī /
tūryaiḥ sahasramanugītamanojñaghoṣaiḥ āruhya devyupaviveśa marutsnuṣeva
divyairmahārthasuvicitrasuratnapādaiḥ svāstīrṇapuṣpavividhaiḥ śayane manojñe /
śayane sthitā vigalitā maṇiratnacūḍā yatha miśrakāvanagatā khalu devakanyā
atha khalu bhikṣavaścatvāro mahārājānaḥ śakraśca devānāmindraḥ suyāmaśca devaputraḥ saṃtuṣitaśca sunirmitaśca paranirmitavaśavartī ca sārthavāhaśca māraputrabrahmā ca sahāṃpatirbrahmottaraśca purohitaḥ subrahmā ca purohitaḥ prabhāvyūhābhāsvaraśca maheśvaraśca śuddhāvāsakāyikā niṣṭhāgataścākaniṣṭhaśca etāni cānyāni cānekāni devaśatasahasrāṇi saṃnipatya anyonyamevāhuḥ - ayuktametanmārṣā asmākaṃ syādakṛtajñatā ca, yadvayamekākinamadvitīyaṃ bodhisattvamutsṛjema / ko 'smākaṃ mārṣā utsahate ( Vaidya 32 ) bodhisattvaṃ satatasamitamanubaddhumavakramaṇagarbhasthānajanmayauvanabhūmidārakakrīḍāntaḥpuranāṭakasaṃdarśanābhiniṣkramaṇaduṣkaracaryābodhimaṇḍopasaṃkramaṇamāradharṣaṇabodhyabhisaṃbodhanadharmacakrapravartanaṃ yāvanmahāparinirvāṇāddhitacittatayā snigdhacittatayā priyacittatayā maitracittatayā saumyacittatayā? tasyāṃ velāyāmimāṃ gāthāmabhāṣata -
ko votsaheta vararūpadharam anubandhayituṃ satataṃ prītamanāḥ /
kaḥ puṇyateja yaśasā vacasā svayamātmanecchati vibaddhayitum
yasyepsitaṃ tridaśadevapure divyaiḥ sukhairhi ramituṃ satatam /
paramāpsarobhiriha kāmaguṇaiḥ anubaddhitāṃ vimalacandramukham
tatha miśrake vanavare rucire divyākare ramitu devapure /
puṣpotkare kanakacūrṇanime anubandhatāṃ vimalatejadharam
yasyepsitaṃ ramituḥ citrarathe tatha nandane suravadhūsahitaḥ /
māndāravaiḥ kusumapatracite anubandhatāmimu mahāpuruṣam
yāmādhipatyamatha vā tuṣitairatha vāpi prārthayati ceśvaratām /
pūjāraho bhavitu sarvajage anubandhatāmimu anantayaśam
yo icchati nirmitapure rucire vaśavartidevabhavane ramitum /
manasaiva sarvamanubhoktikriyā anubandhatāmimu guṇāgradharam
māreśvaro na ca praduṣṭamanā sarvavidhaiśvaryapāragataḥ /
kāmeśvaro vaśitapāragato gacchatvasau hitakareṇa saha
tatha kāmadhātu samatikramituṃ mati yasya brahmapuramāvasitum /
caturapramāṇaprabhatejadharaḥ so 'dyānubaddhatu mahāpuruṣam
atha vāpi yasya manujeṣu mati varacakravartiviṣaye vipule /
ratnākaramabhayasaukhyadadam anubandhatāṃ vipulapuṇyadharam
pṛthivīśvarastatha pi śreṣṭhisuto āḍhyo mahādhanu mahānicayaḥ /
parivāravānnihataśatrugaṇo gacchatvasau hitakareṇa saha
rūpaṃ ca bhogamapi ceśvaratā kīrtiryaśaśca balatā guṇavatī /
ādeyavākya bhavi grāhyaruto brahmeśvaraṃ samupayātu vidum
ye divya kāma tatha mānuṣakāṃ yo icchatī tribhavi sarvasukham /
dhyāne sukhaṃ ca pravivekasukhaṃ dharmeśvaraṃ samanubandhayatām
rāgaprahāṇu tatha doṣamapī yo icchate tatha kileśajaham /
śānta praśānta upaśāntamanā so dāntacittamanuyātu laghum
śaikṣā aśaikṣa tatha pratyekajinā sarvajñajñānamanuprāpuritum /
daśabhirbalairnaditu siṃha iva guṇasāgaraṃ samanuyātu vidum
pithituṃ apāyapatha yeṣa matir vivṛtuṃ ca ṣaṅgatipathaṃ hyamṛtam /
aṣṭāṅgamārgagamanena gatim anubandhatāṃ gatipathāntakaram
yo icchate sugata pūjayituṃ dharmaṃ ca teṣu śrutikāruṇike /
prāpto guṇānapi ca saṃghagatān guṇasāgaraṃ samanuyātu imam
jātijarāmaraṇaduḥkhakṣaye saṃsārabandhana vimokṣayitum /
carituṃ viśuddhagamanāntasamaṃ so śuddhasattvamanubandhayatām
iṣṭo manāpa priyu sarvajage varalakṣaṇo varaguṇopacitaḥ /
ātmā paraṃ ca tatha mocayituṃ priyadarśanaṃ samupayātu vidum
śīlaṃ samādhi tatha prajñamayī gambhīradurdaśaduropagamam /
yo icchate vidu vimukti labhe so vaidyarājamanuyātu laghum
ete ca anya guṇa naikavidhā upapatti saukhya tatha nirvṛtiye /
sarvairguṇebhi pratipūrṇa siddhaye siddhavrataṃ samanuyātu vidum
iti //
idaṃ khalu vacanaṃ śrutvā caturaśītisahasrāṇi cāturmahārājikānāṃ devānāṃ śatasahasraṃ trayatriṃśānāṃ śatasahasraṃ yāmānāṃ śatasahasraṃ tuṣitānāṃ śatasahasraṃ nirmāṇaratīnāṃ śatasahasraṃ paranirmitavaśavartīnāṃ devānāṃ ṣaṣṭisahasrāṇi mārakāyikānāṃ pūrvaśubhakarmaniryātānāṃ aṣṭaṣaṣṭisahasrāṇi brahmakāyikānāṃ bahūni śatasahasrāṇi yāvadakaniṣṭhānāṃ devānāṃ saṃnipatitānyabhūvan / anye ca ( Vaidya 35 ) bhūyaḥ pūrvadakṣiṇapaścimottarebhyo digbhyo bahūni devaśatasahasrāṇi saṃnipatitānyabhūvan / tebhyo ye udāratamā devaputrāste tāṃ mahatīṃ devaparṣadaṃ gāthābhirabhyabhāṣantaḥ -
hanta śṛṇotha vacanaṃ amareśvarāho asmin vidhānamati yādṛśatatvabhūtā /
tyaktārthikāmarati dhyānasukhaṃ praṇītam anubandhayāma imamuttamaśuddhasattvam
okrāntapāda tatha garbhasthitaṃ mahātmaṃ pūjārahaṃ atiśayamabhipūjayāmaḥ /
puṇyaiḥ surakṣitamṛṣiṃ parirakṣisanto yasyāvatāra labhate na manaḥ praduṣṭam
saṃgītitūryaracitaiśca suvādyakaiśca varṇāguṇāṃ kathayato guṇasāgarasya /
kurvāma devamanujāna praharṣaṇīyaṃ yaṃ śrutva bodhivaracitta jane janeryā
puṣpābhikīrṇa nṛpateśca karoma gehaṃ kālāgurūttamasudhūpitasaumyagandham /
yaṃ ghrātva devamanujāśca bhavantyudagrā vigatajvarāśca sukhinaśca bhavantyarogāḥ
māndāravaiśca kusumaistatha pārijātaiścandraiḥ sucandra tatha sthālavirocamānaiḥ /
puṣpābhikīrṇa kapilāhvaya taṃ karoma pūjārtha pūrvaśubhakarmasamudgatasya
yāvacca garbhi vasate trimalairalipto yāvajjarāmaraṇa cāntakaraḥ prasūtaḥ /
tāvatprasannamanaso anubandhayāma eṣā matirmatidharasya karoma pūjām
lābhā sulabdha vipulāḥ suramānuṣāṇāṃ drakṣyanti jānu imu saptapadāṃ kramantam /
śakraiśca brahmaṇakaraiḥ parigṛhyamānaṃ gandhodakaiḥ snapiyamāni suśuddhasattvam // Lal_5.42
( Vaidya 36 ) //
yāvacca loki anuvartanatāṃ karoti antaḥpure vasati kāmakileśaghātī /
yāvacca niṣkramati rājyamapāsya sarvaṃ tāvatprasannamanaso anubandhayāmaḥ
yāvadupaiti mahimaṇḍi tṛṇāṃ gṛhītvā yāvacca bodhi spṛśate vinihatya māram /
adhyeṣṭu brāhmaṇayutebhi pravarti cakraṃ tāvatkaroma vipulāṃ sugatasya pūjām
yada buddhakāryu kṛtu bheṣyati trisahasre sattvāna koṭinayutā amṛte vinītā /
nirvāṇamārgamupayāsyati śītibhāvaṃ tāvanmahāśayamṛṣiṃ na jahāma sarve
iti //
atha khalu bhikṣavaḥ kāmadhātvīśvarāṇāṃ devakanyānāṃ bodhisattvasya rūpakāyapariniṣpattiṃ dṛṣṭvā etadabhavat - kīdṛśī tvasau kanyā bhaviṣyati yā imaṃ varapravaraśuddhasattvaṃ dhārayiṣyati / tāḥ kautūhalajātā varapravarapuṣpadhūpadīpagandhamālyavilepanacūrṇacīvaraparigṛhītā divyamanomayātmabhāvapratilabdhāḥ puṇyavipākādhisthānādhisthitāḥ tasmin kṣaṇe 'marapurabhavanādantarhitāḥ kapilāhvaye mahāpuravare udyānaśatasahasraparimaṇḍite rājñaḥ śuddhodanasya gṛhe dhṛtarāṣṭre mahāprāsāde amarabhavanaprakāśe vigalitāmbaradhāriṇyaḥ śubhavimalatejapratimaṇḍitā divyābharaṇastambhitabhujāḥ śayanavaragatāṃ māyādevīmekāṅgulikayopadarśayantyo gaganatalagatāḥ parasparaṃ gāthābhirabhyabhāṣanta -
amarapuragatāna apsarāṇāṃ rūpa manorama dṛṣṭva bodhisattve /
matiriyamabhavattadā hi tāsāṃ pramada nu kīdṛśa bodhisattvamātā
tāśca sahitapuṣpamālyahastā upagami veśma nṛpasya jātakāṅkṣā /
puṣpa tatha vilepanāṃ gṛhītvā daśanakhaañjalibhirnamasyamānāḥ
vigalitavasanāḥ salīlarūpāḥ karatala dakṣiṇi aṅgulīṃ praṇamya /
śayanagata vidarśi māyadevīṃ sādhu nirīkṣatha rūpa mānuṣīṇām
vayamiha abhimanyayāma anye paramamanorama surūpa apsarāṇām /
ima nṛpativadhūṃ nirīkṣamāṇā jihma vipaśyatha divya ātmabhāvām
ratiriva sadṛśī guṇānvitā ca jananiriyaṃ pravarāgrapudgalasya /
maṇiratana yathā subhājanastha tatha iva bhājana devi devadeve
karacaraṇatalebhi yāvadūrdhvaṃ aṅga mahorama divya ātirekāḥ /
prekṣatu nayanānna cāsti tṛptiṃ bhūya praharṣati citta mānasaṃ ca
śaśiriva gagane virājate 'syā vadanu varaṃ ca virāja gātrabhāsā /
raviriva vimalā śaśīva dīptā tatha prabha niścarate 'sya ātmabhāvāt
kanakamiva sujātajātarūpā varṇa virocati deviye tathaiva /
bhramaravaranikāśa kuntalānī mṛdukasugandhaśravāsya mūrdhajāni
kamaladalanibhe tathāsya netre daśanaviśuddha nabheva jyotiṣāṇi /
cāpa iva tanūdarī viśālā pārśva samudgata māṃsi nāsti saṃdhiḥ
gajabhujasadṛśe 'sya ūrujaṅghe jānu sujātvanupūrvamudgatāsya /
karatalacaraṇā samā suraktā vyaktamiyaṃ khalu devakanya nānyā
eva bahuvidhaṃ nirīkṣya devīṃ kusuma kṣipitva pradakṣiṇaṃ ca kṛtvā /
supiya yaśavatī jinasya mātā punarapi devapuraṃ gatā kṣaṇena
atha caturi caturdiśāsu pālāḥ śakra suyāma tathaiva nirmitāśca /
devagaṇa kumbhāṇḍa rākṣasāśca asura mahoraga kinnarāśca vocan
gacchata purato narottamasya puruṣavarasya karotha rakṣaguptim /
mā kuruta jage manaḥpradoṣaṃ mā ca karota viheṭha mānuṣāṇām
yatra gṛhavarasmi māyadevī tatra samagra sapāriṣadya sarve /
asidhanuśaraśaktikhaṅgahastā gaganatalasmi sthitā nirīkṣayātha
jñātva cyavanakāla devaputrā upagami māyasakāśa hṛṣṭacittā /
puṣpa tatha vilepanāṃ gṛhītvā daśanakhaañjalibhirnamasyamānāḥ
cyava cyava hi narendra śuddhasattvā ayu samayo bhavato 'dya vādisiṃha /
kṛpakaruṇa janitva sarvaloke asmi adhyeṣama dharmadānahetoḥ
iti //
atha khalu bhikṣavo bodhisattvasya cyavanakālasamaye pūrvasyā diśo bahūni bodhisattvaśatasahasrāṇi sarva ekajātipratibaddhāstuṣitavarabhavanavāsino yena bodhisattvastenopasaṃkrāman bodhisattvasya pūjākarmaṇe / evaṃ daśabhyo digbhyo ekaikasyā diśo bahūni bodhisattvaśatasahasrāṇi sarva ekajātipratibaddhāstuṣitavarabhavanavāsino yena bodhisattvastenopasaṃkrāman bodhisattvasya pūjākarmaṇe / cāturmahārājakāyikebhyo devebhyaścaturaśītyapsaraḥśatasahasrāṇyevaṃ trayatriṃśato yāmebhyastuṣitebhyo nirmāṇaratibhyaḥ paranirmitavaśavartibhyo devebhyaścaturaśītyapsaraḥ - śatasahasrāṇi nānātūryasaṃgītivāditena yena bodhisattvastenopasaṃkrāman bodhisattvasya pūjākarmaṇe //
atha khalu bodhisattvaḥ śrīgarbhasiṃhāsane sarvapuṇyasamudgate sarvadevanāgasaṃdarśane mahākūṭāgāre niṣadya sārdhaṃ bodhisattvairdevanāgayakṣakoṭiniyutaśatasahasraiḥ parivṛtaḥ puraskṛtastuṣitavarabhavanāt ( Vaidya 39 ) pracalati sma / pracalatā ca bhikṣavo bodhisattvena tathārūpā kāyāt prabhā muktābhūd yayā prabhayā ayaṃ trisāhasramahāsāhasro lokadhāturevaṃ vipulavistīrṇo mahatodāreṇa supracalitapūrveṇa divyaprabhāsamatikrāntenāvabhāsena parisphuṭo 'bhūt / yā api tā lokāntarikā aghā aghasphuṭā andhakārāstamisrā yatremau candrasūryāvevaṃ maharddhikāvevaṃ mahānubhāvāvevaṃ maheśākhyau ābhayā ābhāṃ varṇena varṇaṃ tejasā tejo nābhitapato nābhivirocataḥ, tatra ye sattvā upapannāste svakānapi bāhuprasāritānna paśyanti / tathāpi tasmin samaye mahata udārasyāvabhāsasya prādurbhāvo 'bhūt / ye ca tatra sattvā upapannāste tenaivāvabhāsena sphuṭāḥ samānā anyonyaṃ samyak paśyanti sma / anyonyaṃ saṃjānante sma / evaṃ cāhuḥ - anye 'pi kila bhoḥ sattvā ihopapannāḥ kila bho iti //
ayaṃ ca trisāhasramahāsāhasro lokadhātuḥ ṣaḍvikāramaṣṭādaśamahānimittamabhūt / akampat prākampat saṃprākampat / avedhat prāvedhat saṃprāvedhat / acalat prācalat saṃprācalat / akṣubhyat prākṣubhyat saṃprākṣubhyat / araṇat prāraṇat saṃprāraṇat / agarjat prāgarjat saṃprāgarjat / ante 'vanamati sma, madhye unnamati sma / madhye 'vanamati sma, ante unnamati sma / pūrvasyāṃ diśyavanamati sma, paścimāyāṃ diśyunnamati sma / paścimāyāṃ diśyavanamati sma, pūrvasyāṃ diśyunnamati sma / dakṣiṇasyāṃ diśyavanamati sma, uttarasyāṃ diśyunnamati sma / uttarasyāṃ diśyavanamati sma, dakṣiṇasyāṃ diśyunnamati sma / tasmin samaye harṣaṇīyāstoṣaṇīyāḥ premaṇīyāḥ prasādanīyā avalokanīyāḥ prahlādanīyā nirvarṇanīyā asecanīyā apratikūlā anuttrāsakarāḥ śabdāḥ śrūyante sma / na ca kasyacit sattvasya tasmin kṣaṇe viheṭhā vā trāso vā bhayaṃ vā stambhitatvaṃ vābhūt / na ca bhūyaḥ sūryācandramasorna brahmaśakralokapālānāṃ tasmin kṣaṇe prabhā prajñāyate sma / sarvanarakatiryagyoniyamalokopapannāśca sattvāstasmin kṣaṇe vigataduḥkhā abhūvan sarvasukhasamarpitāḥ / na ca kasyacit sattvasya rāgo bādhate sma, dveṣo vā moho vā, īrṣyā vā mātsaryaṃ vā, māno vā mrakṣo vā, mado vā krodho vā, vyāpādo vā paridāho vā / sarvasattvāstasmin kṣaṇe maitracittā hitacittāḥ parasparaṃ mātāpitṛsaṅgino 'bhūvan / aghaṭṭitāni ca divyamānuṣyakāṇi tūryakoṭiniyutaśatasahasrāṇi manojñaghoṣamutsṛjanti sma / devakoṭīnayutaśatasahasrāṇi pāṇibhiraṃsaiḥ śirobhistaṃ mahāvimānaṃ vahanti sma / tāni cāpsaraḥśatasahasrāṇi svāṃ svāṃ saṃgītiṃ saṃprayujya purataḥ pṛṣṭhato vāmadakṣiṇena ca sthitvā bodhisattvaṃ saṃgītirutasvareṇābhistuvanti sma -
pūrvakarmaśubhasaṃcitasya te dīrgharātrakuśaloditasya te /
satyadharmanayaśodhitasya te pūja adya vipulā pravartate
pūrvi tubhya bahukalpakoṭiyo dānu dattu priyaputradhītarā /
tasya dānacaritasya tatphalaṃ yena divya kusumāḥ pravarṣitāḥ
ātmamāṃsa tulayitva te vibho so 'bhidattu priyapakṣikāraṇāt /
tasya dānacaritasya tatphalaṃ pretaloki labhi pānabhojanam
pūrvi tubhya bahukalpakoṭiyo śīla rakṣitamakhaṇḍanavratam /
tasya śīlacaritasya tatphalaṃ yena akṣaṇa apāya śodhitāḥ
pūrvi tubhya bahukalpakoṭiyo kṣānti bhāvita nidānabodhaye /
tasya kṣānticaritasya tatphalaṃ maitracitta bhuta devamānuṣāḥ
pūrvi tubhya bahukalpakoṭiyo vīryu bhāvitamalīnamuttamam /
tasya vīryacaritasya tatphalaṃ yena kāyu yatha meru śobhate
pūrvi tubhya bahukalpakoṭiyo dhyāna dhyāyita kileśadhyeṣaṇāt /
tasya dhyānacaritasya tatphalaṃ yena kleśa jagato na bādhate
pūrvi tubhya bahukalpakoṭiyo prajña bhāvita kileśachedanī /
tasya prajñacaritasya tatphalaṃ yena ābha paramā virocate
maitravarmita kileśasūdanā sarvasattvakaruṇāya udgatā /
modiprāpta paramā upekṣakā brahmabhūta sugatā namo 'stu te
prajña ulkaprabha tejasodgatā sarvadoṣatamamohaśodhakā /
cakṣubhūta trisahasrināyakā mārgadeśika mune namo 'stu te
ṛddhipādavarabhijñakovidā satyadarśi paramārthi śikṣitā /
tīrṇa tārayasi anyaprāṇino dāśabhūta sugatā namo 'stu te
sarvopāyavarabhijñakovidā darśayasi cyutimacyuticyutim /
lokadharmabhavanābhivartase no ca loki kvaci opalipyase
lābha teṣa paramā acintiyā yeṣu darśana śravaṃ ca eṣyase /
kiṃ punaḥ śṛṇuya yo tidharmatāṃ śraddha prīti vipulā janeṣyase
jihma sarva tuṣitālayo bhuto jambudvīpi puri yo udāgataḥ /
prāṇikoṭinayutā acintiyāṃ bodhayiṣyasi prasupta kleśato
ṛddha sphīta puramadya bheṣyatī devakoṭinayutaiḥ samākulam /
apsarobhi turiyairnināditaṃ rājagehi madhuraṃ śruṇiṣyati
puṇyatejabharitā śubhakarmaṇā nāri sā paramarūpaupetā /
yasya putra ayameva samṛddhaḥ tisraloki abhibhāti śīriye
no bhuyo puravarasmi dehināṃ lobhadoṣakalahā vivādakā /
sarva maitramanasaḥ sagauravā bhāvino naravarasya tejasā
rājavaṃśa nṛpateḥ pravardhate cakravartikularājasaṃbhavaḥ /
bheṣyate kapilasāhvayaṃ puraṃ ratnakoṣabharitaṃ susamṛddham
yakṣarākṣasakumbhāṇḍaguhyakā devadānavagaṇāḥ saindrakāḥ /
ye sthitā naravarasya rakṣakāḥ teṣu mokṣa nacireṇa bheṣyate
puṇyupārjitu stavitva nāyakaṃ premagauravamupasthapisva nā /
sarva bodhi pariṇāmayāmahe kṣipra bhoma yatha tvaṃ narottama
Original text: Lalitavistara · Edition: P.L. Vaidya, Darbhanga: The Mithila Institute, 1958 (Buddhist Sanskrit Texts, 1) · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0