Language

ENहिગુ
Scripture Library

Lalitavistara · Chapter 13

13.1

iti //
(anupūrveṇa yathāpūrvavadbodhisattvapramukhāḥ svapuraṃ prakrāmanta ) //
iti śrīlalitavistare śilpasaṃdarśanaparivarto nāma dvādaśamo 'dhyāyaḥ //
START Parivarta 13
saṃcodanāparivartastrayodaśaḥ /
iti hi bhikṣava ātmarutaharṣamudīrayanta āgatā āsan bodhisattvasyāntaḥpuramadhyagatasya anekairdevairnāgayakṣagandharvāsuragaruḍakinnaramahoragaśakrabrahmalokapālāḥ, ye bodhisattvasya pūjākarmaṇe autsukyamāpatsyante sma //
tatra bhikṣavo apareṇa samayena saṃbahulānāṃ devanāgayakṣagandharvāsuragaruḍakinnaramahoragaśakrabrahmalokapālānāmetadabhavat - aticiraṃ batāyaṃ satpuruṣo 'ntaḥpure vilambitaḥ / ye cāsyeme dīrgharātraṃ paripācitāḥ sattvāścaturbhiḥ saṃgrahavastubhirdānena priyavākyenārthakriyayā samānārthatayā, yasya bodhiprāptasya dharmadeśitamājñāsyanti, tatsahaiva ca tāni dharmabhājanāni sarvāṇyantarhitāni bhaviṣyanti / bodhisattvaśca paścādabhiniṣkramyānuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbhotsyate //
tataste sagauravāḥ sapratīkṣāḥ prāñjalībhūtā bodhisattvaṃ namasyanti sma / evamabhiprāyāścodīkṣamāṇāḥ sthitā abhūvan - kadā ca nāma tadbhaviṣyati yadvayaṃ varapravaraṃ śuddhasattvamabhiniṣkrāmantaṃ paśyema, abhiniṣkramya ca tasmin mahādrumarājamūle 'bhiniṣadya sabalaṃ māraṃ dharṣayitvā anuttarāṃ samyaksaṃbodhimabhisaṃbuddhaṃ daśabhistathāgatabalaiḥ samanvāgataṃ caturbhiśca tathāgatavaiśāradyaiḥ samanvāgatamaṣṭādaśabhiścāveṇikairbuddhadharmaiḥ samanvāgataṃ triparivartaṃ dvādaśākāramanuttaraṃ dharmacakraṃ pravartayantaṃ mahatā buddhavikrīḍitena sadevamānuṣāsuralokaṃ yathādhimuktyā subhāṣitena saṃtoṣayantamiti //
tatra bhikṣavo bodhisattvo dīrgharātramasaṃkhyeyān kalpānupādāya satataṃ samitamaparapraṇeyo 'bhūt / sarvalaukikalokottareṣu dharmeṣu svayamevācāryaḥ sarvakuśalamūladharmacaryāsu dīrghakālaṃ ca kālajño velājñaḥ samayajño 'bhūdacyuto 'bhijñaḥ pañcābhijñābhiḥ samanvāgato 'bhūt / ṛddhipādavikrīḍataḥ sarvendriyakuśalaḥ kālākālajñaḥ kālaveṣī mahāsāgara iva prāptāṃ velāṃ nātikrāmati sma / so 'bhijñajñānabalena samanvāgataḥ svayameva sarvaṃ jānāti sma / asyāyaṃ kālaḥ pragrahasya, ayaṃ kālo nigrahasya, ayaṃ kālaḥ saṃgrahasya, ayaṃ kālo 'nugrahasya, ayaṃ kāla upekṣāyāḥ, ayaṃ kālo bhāṣitasya, ayaṃ kālastūṣṇīṃbhāvasya, ayaṃ kālo niṣkramyasya, ayaṃ kālaḥ pravrajyāyāḥ, ayaṃ kālaḥ svādhyāyasya, ayaṃ kālo yoniśomanaskārasya, ayaṃ kālaḥ pravivekasya, ayaṃ kālaḥ kṣatriyaparṣadamupasaṃkramituṃ.............peyālaṃ...............yāvadayaṃ kālo brāhmaṇagṛhapatiparṣadamupasaṃkramitum, ayaṃ kālo devanāgayakṣagandharvāsuragaruḍakinnaramahoragaśakrabrahmalokapālabhikṣubhikṣuṇyupāsakopāsikāparṣadamupasaṃkramitum, ayaṃ kālo dharmadeśanāyāḥ, ayaṃ kālaḥ pratisaṃlayanasya / sarvatra bodhisattvo nityakālaṃ kālajño bhavati sma kālaveṣī //
atha ca punarbhikṣavo dharmatāpratilambha eṣa ca caramabhāvikānāṃ bodhisattvānāṃ yadavaśyaṃ daśadiglokadhātusthitairbuddhairbhagavadbhirantaḥpuramadhyagatāḥ saṃgītitūryanirnāditairebhirevaṃrūpairdharmamukhaiḥ saṃcoditavyā bhavanti //
tatredamucyate -
ye sattvāgrā daśadigloke teṣu viśeṣāttatra ratituriyaiḥ /
gāthā gītā ima ratimadhurā saṃcodentī naravarapravaram

13.2

pūrvi tubhyaṃ ayu kṛtu praṇidhī dṛṣṭvā sattvān duḥkhaśatabharitān /
lenaṃ trāṇaṃ jaganijaśaraṇe bheṣye nāthu hitakaru paramaḥ

13.3

sādho vīrā smara cari purimāṃ yā te āsījjagahitapraṇidhiḥ /
kālo velā ayu tava samayo niṣkramyāhī ṛṣivarapravarā

13.4

yasyārthe te dhanavara vividhā tyaktā pūrve śirakaracaraṇā /
bheṣye buddho naramarudamako lokasyāgro guṇaśatanicitaḥ

13.5

tvaṃ śīlena vratatapacaritaḥ tvaṃ kṣāntīye jagahitakaraṇaḥ /
tvaṃ vīryeṇā śubhaguṇanicito dhyāne prajñe na tu samu tribhave

13.6

krodhāviṣṭā khilamalabahulā te maitrīye tvayi sphuṭa sugatā /
kāruṇyaṃ te bahuvidhamabudhe mithyātveṣū śubhaguṇarahite

13.7

puṇyajñāne śubhānicitātmā dhyānābhijño pratapasi virajo /
obhāsesī daśa ima diśato meghā muktaḥ śaśiriva vimalaḥ

13.8

ete cānye bahuvidha rucirā tūryairghoṣāṃ jinarutaravanā /
ye codentī suranaramahitaṃ niṣkramyāhī ayu tava samayu

13.9

iti //
bodhisattvasya khalu punarbhikṣavastasmin gṛhavarapradhāne sarvopakaraṇasamṛddhisamudite yathābhiprāyasukhavihārānukūle amarapurabhavanaprakāśe vitardiniryūhatoraṇagavākṣaharmyakūṭāgāraprāsādavarapravare sarvaratnavicitrālaṃkāravividhabhaktisuvibhakte ucchritachatradhvajapatākānekaratnakiṅkiṇījālasamalaṃkṛte anekapaṭṭhadāmaśatasahasrābhipralambite nānāratnapratyupte muktāhārābhipralambite vicitrapaṭṭaratnasaṃkramopaśobhite avasaktapaṭṭamālyadāmakalāpe gandhaghaṭikānirdhūpite avaśyāyapaṭavitatavitānesarvartukapuṣpaparamasugandhisurucirābhiprakīrṇapuṣkariṇīpuṇḍarīkanavanalinījāla - saṃsthānaparibhogabahule patraguptaśukasārikakokilahaṃsamayūracakravākakunālakalaviṅkajīvajīvakādinānāvidhadvijagaṇamadhura svaranikūjitenīlavaiḍūryamaye dharaṇītalasaṃsthānaparibhoge sarvarūpapratibhāsasaṃdarśane atṛptanayanābhiramye ( Vaidya 113 ) paramaprītiprāmodyasaṃjanane tasmin gṛhavarapradhāne 'dhyāvasato bodhisattvasyodāravaraśaraṇabhavananivāsino 'malavimalanirmalāṅgasyāmuktamālyābharaṇasya pravarasurabhigandhānulepanānuliptagātrasya śuklaśubhavimalaviśuddhanirmalavastraprāvṛtaśarīrasya anekadivyadūṣyasūkṣmasuvinyastamṛdukācilindikasukhasaṃsparśavarāṅgaracitaśayanatalābhirūḍhasya amaravadhūbhiriva sarvato anavadyāpratikūladarśanaśubhopacāracaritasya abhirūpāntaḥpuramadhyagatasya śaṅkhabherīmṛdaṅgapaṇavatuṇavavīṇāvallakisaṃpatāḍakipalanakulasughoṣakamadhuraveṇunirnāditaghoṣarutanānātūryasaṃgītisaṃprayogapratibodhitasya ye ca nārīgaṇāḥ snigdhamadhuramanojñasvaraveṇunirnāditanirghoṣarutena bodhisattvaṃ pratisaṃbodhayanti sma, teṣāṃ daśadigavasthitānāṃ buddhānāṃ bhagavatāmadhisthānena tebhyo veṇutūryaninādanirghoṣarutebhya imā bodhisattvasya saṃcodanā gāthā niścaranti sma -
yā nāryo muditamanāḥ prasannacittā veṇubhyo madhuramanoramaṃ raṇante /
āveśāddaśadiggatāṃ jinottamānāṃ gāthemā vividhavicitracitrarūpāḥ

13.10

pūrve te ayu (kṛtu) praṇidhī abhūṣi vīrā dṛṣṭvemāṃ janata sadā anāthabhūtām /
śociṣye jaramaraṇāttathānyaduḥkhād buddhitvā padamajaraṃ paraṃ aśokam

13.11

tatsādho puravara ita śīghraṃ niṣkramyā purimaṛṣibhi cīrṇam /
ākramyā dharaṇitalapradeśaṃ saṃbuddhyā asadṛśajinajñānam

13.12

pūrve te dhanaratana vicitrā tyaktābhūt karacaraṇapriyātmā /
eṣo 'dyā tava samayu maharṣe dharmaughaṃ jagi vibhaja anantam

13.13

śīlaṃ te śubha vimalakhaṇḍaṃ pūrvānte vara satatamabhūṣī /
śīlenānatisadṛśu maharṣe śocehī jagu vividhakileśaiḥ

13.14

kṣāntīye bhava śatacaritastvaṃ kṣāntāste jagi vividha duruktāḥ /
kṣāntāye kṣamadamaniratātma naiṣkramye mati kuru dvipadendrā

13.15

vīryaṃ te dṛḍhamacalamakampyaṃ pūrvānte pṛthu sugata abhūvan /
dharṣitvā namuci śaṭhaṃ sasainyaṃ śoṣiṣye traya sakalaapāyāt

13.16

yasyārthe vratatapa caritastvaṃ dhyāyitvā kalikaluṣakileśāṃ /
tvaṃ varṣā amṛtajalamoghaṃ tarpehī ciratṛṣita anāthāṃ

13.17

tāṃ pūrvāṃ giravaramanucintyā niṣkramyā puravara ita śīghram /
buddhitvā padamamṛtamaśokaṃ tarpiṣye amṛtarasi tṛṣārtāṃ

13.18

prajñāyā paricarikuśala tvaṃ jñānaṃ te pṛthu vipulamanantam /
mūḍhānāṃ vimatipathasthitānāṃ prajñābhāṃ śubharucira kuru tvam

13.19

maitrāyāṃ bhava śatacaritastvaṃ kārūṇye vara mudita upekṣe /
yāmevā varacari caritastvaṃ tāmevā cariṃ vibhaja jagasya

13.20

evaṃ daśa diśa jinatejairgāthā vai guṇakusumavicitrāḥ /
tūryebhyo vividhamanuravante codentī śayanagatakumāram

13.21

yada puna pramudita ratikara pramadā surucira sumadhura prabhaṇiṣu turiyaiḥ /
atha jina daśadiśi suranaradamakāḥ giravaramanuravi tatu ravi turiyaiḥ

13.22

kṛta tvayi hitakara bahuguṇa janato nijinitu nijaguṇa vicarati gatiṣū /
smara smara purimaka bratatapacaraṇa laghu vraja drumavaru spṛśa padamamṛtam

13.23

sutṛṣita naramaru jinaguṇarahitā tvayi mati pratibalu amṛtarasadadā /
daśabalaguṇadhara budhajanamahitaṃ laghu tvayi narapati vibhajahi amṛtam

13.24

tyaji tvayi puri bhavi dhanamaṇikanakā sakhi priya suta mahi sanagaranigamā /
śiramapi tyaji svaku karacaranayanā jagati ya hitakaru jinaguṇaniratā

13.25

puri tuma naravarasutu nṛpu yadabhū naru tava abhimukha ima giramavacī /
dada mama ima mahi sanagaranigamāṃ tyaji tada pramuditu na ca manu kṣubhito

13.26

puri tuma narapati svaku dvija yadabhū gurujani paricari na ca druhi parato /
sthapayisu dvijavara bahujana kuśale cyutu tatu bhavagatu marupuranilayam

13.27

puri tuma nṛpasuta ṛṣivaru yadabhū chini tava tanuruha kalinṛpu ruṣito /
kṛta tvayi kulakriya na ca manu kṣubhito payu tava sravi tada karatalacaraṇaiḥ

13.28

syamu puna ṛṣisuta tvayi puri yadabhū vrataratu gurubharu girivaranilaye /
hata bhava nṛpatina viṣakṛta īṣuṇā kṛpa tava tahi nṛpa na ca manu kṣubhito

13.29

puri tuma guṇadhara mṛgapati yadabhū girinadibahujali duyamanu puruṣo /
hita bhava tvayi naru sthalapathi sthapito upanayi tava ari na ca manu kṣubhito

13.30

puri tuma naravara tyaji sutu yadabhū maṇi tava prapatitu jaladhari vipule /
cyavayitu kṣapayitu tvaya mahaudadhiṃ labhi tada dhanamaṇi dṛḍhabala vaṣabhī

13.31

puri tuma supuruṣa ṛṣivaru yadabhū dvija tava upagatu bhava mama śaraṇam /
bhaṇi ṛṣi dvijavara mama ripuupane tyaji tvaya svaki tanu na ca dvija tyajase

13.32

syamu ṛṣi upagatu puri drumanilaye ruci bhaṇi taruruha kati ima gaṇaye /
suvidita sugaṇita yatha tahi kiśalā tatha tava avitatha samagira racitā

13.33

sukula suguṇadhara puri drumi vasato kṣayagatu na ca tyaji kṛtu smari purimam /
marupati pramuditu tava guṇa smarato śriyakari drumavari yathariva purimā

13.34

iti tava asadṛśa vratatapacaraṇā bahuguṇa guṇadhara guṇapathi carato /
tyaji mahi sanagari ayu tava samayo laghu jagu sthapayahi jinaguṇacaraṇe

13.35

yada pramadaratanā śubhavastrā bhūṣitagātrā varapravaru turiyā sumanojñā saṃprabhaṇīṣu /
atha daśasū diśato jinatejairgātha vicitrā iti raviṣū madhurā rutaghoṣā tūryasvarebhyaḥ

13.36

tava praṇidhī purime bahukalpāṃ lokapradīpā
jaramaraṇagrasite ahu loke trāṇu bhaviṣye /
smara purimapraṇidhiṃ narasiṃhā yā ti abhūṣī
ayu samayo tvamihā dvipadendrā niṣkramaṇāya

13.37

bhavanayute tvamihā bahudānaṃ dattamanekaṃ
dhanakanakā ratanā śubhavastrā ratnavicitrā /
karacaraṇā nayanā priyaputrā rājya samṛddhaṃ
tvayi tyajitaṃ na ca te khiladoṣā yācanakeṣu

13.38

śiśunṛpati tvamihā śaśiketo āsi sudaṃṣṭro kṛpa karuṇāmanaso maṇicūḍo candrapradīpaḥ /
iti pramukhā kariyā dṛḍhaśūro rājasunetro bahu nṛpati nayutā rata dāne tvaṃ savikurvan

13.39

tava sugatā carito bahukalpāṃ śīlacarīye maṇiratnā vimalā sadṛśābhūcchīlaviśuddhiḥ /
tvayi caratā camarī yatha bālaṃ rakṣitu śīlaṃ kṛtu tvamihā jagati vipulārthaṃ śīlaratenā

13.40

gajavaru tvamihā ripulubdhe viddhu iṣūṇā kṛpa karuṇā janiyā atiraudre chāditu śobhe /
parityaji te rucirā śubhadantā na ca tyaji śīlaṃ iti pramukhā kariyā bahu tubhyaṃ śīlavikurvī

13.41

tvayi sahitā jagato 'hita anekā duḥkhasahasrā bahukaṭukāvacanaṃ vadhabandhā kṣāntiratenā /
paricārita purime nara ye te sarvasukhenā puna vadhakāstava teha abhūvan tacca ti kṣāntam

13.42

giripravarānilaye tuma nāthā ṛkṣu yadāsī
himakiraṇā salilā bhayabhītaṃ tvaṃ naru gṛhya /
paricarasi vividhā phalamūlaiḥ sarvasukhenā
laghu vadhakāṃ sa tavā upanetrī taṃ ca ti kṣāntam

13.43

dṛḍhu saṃsthitamacalamakampyaṃ vīryu tavāsīt
vratatapasā vividhā guṇajñānaṃ eṣata bodhim /
kṛtu abalo namucī vaśavartī vīyabalenā
ayu samayo tvamihā narasiṃhā niṣkramaṇāya

13.44

hayapravarū tvamihā puri āsī hemasuvarṇo
laghu gagane vajrase kṛpajāto rākṣasidvīpam /
vyasanagata manujāṃ tada gṛhyā kṣemi thapesī
iti pramukhā kariyā bahu tubhyaṃ vīryavikurvā

13.45

damaśamatheḥ niyamāhatakleśā dhyāyina agrā
laghu capalaṃ viṣayai ratilolaṃ cittu damitvā /
kṛtu svaguṇo tvamihā jagato 'rthe dhyānaratenā
ayu samayo tvamihā varasattvā dhyānavikurvā

13.46

tvaṃ purime ṛṣi susthitu āsī dhyānaratīye nṛparahitā manujā tvamu gṛhyā rājyabhiṣiñcī /
daśakuśalī janitā thapitā te brahmapatheṣu cyuta manujā vrajiṣū tada sarve brahmaniketam

13.47

diśividiśi vividhāgatijñāne tvaṃ suvidhijño paracaritā jagati rutajñāne indriyajñāne /
nayavinaye vividhāmatidhāre pāragatastvaṃ ayu samayo tvamihā nṛpasūno niṣkramaṇāya

13.48

tvayi purimā janatā ima dṛṣṭvā dṛṣṭivipannā jaramaraṇā vividhā bahuduḥkhe kṛchragatā hi /
bhavavibhavaṃkaraṇo ṛjumārge svāmanubaddhā hatatamasa tvamihā kṛtu loke arthu mahanto

13.49

iti vividhā rucirā guṇayuktā gātha vicitrā
tatu raviṣu turiyebhī jinatejā codayi vīram /
duḥkhabharitajanate iha dṛṣṭvā mā tvamupekṣā
ayu samayo tvamihā varabuddhe niṣkramaṇāya

13.50

vicitravastraratnahāragandhamālyabhūṣitā prasannacitta premajāta nāriyo praharṣitā /
prabodhayanti ye 'grasattva tūryasaṃpravāditaiḥ jinānubhāvi ekarūpa gātha tūrya niścarī

13.51

yasyārthi tubhya kalpa naika tyaktu tyāga dustyajā
sucīrṇa śīlu kṣānti vīrya dhyāna prajña bhāvitā /
jagaddhitārtha so ti kālu sāṃprataṃ upasthito
naiṣkramyabuddhi cintayāśu mā vilamba nāyaka

13.52

tyuktu pūrvi ratnakośa svarṇarūpyabhūṣaṇā yaṣṭā ti yajña naikarūpa tāsu tāsu jātiṣu /
tyakta bhārya putra dhīta kāyu rājyu jīvitaṃ bodhiheturaprameya tyaktuḥdustyajā tvayā

13.53

abhūṣi tvaṃ adīnapuṇya rāja viśrutaśriyo
nimiṃdharo nimiśca kṛṣṇa(bandhu) brahmadatta kesarī /
sahasrayajña dharmacinti arcimān dṛḍhadhanu
sucintitārtha dīnasattva yeḥti tyakta dustyajā

13.54

sutasoma dīptavīrya puṇyaraśmi yo so 'bhū
mahatyāgavantu sthāmavantu yaḥ kṛtajña tvaṃ abhūḥ /
rājarṣi candrarūpavantu śūra satyavardhano
subhāṣitaṃgaveṣi rāji asi sumatiṃ ca sūrato

13.55

candraprabho viśeṣagāmi reṇubhū diśāṃpati pradānaśūra kāśirāju ratnacūḍa śāntagaḥ /
eti cānyi pārthivendra yebhi tyakta dustyajā yathā ti vṛṣṭa tyāgavṛṣṭi eṣa dharma varṣahī

13.56

dṛṣṭā ti pūrviṃ sattvasāra gaṅgavālukopamā kṛtā ti teṣa buddhapūja aprameyacintiyā /
varāgrabodhi eṣamāṇa sattvamokṣakāraṇādū ayaṃ sa kālu prāptu sūru niṣkramā purottamāt

13.57

prathamena te amoghadarśi śālapuṣpapūjito virocanaḥ prasannacitta prekṣitaḥ kṣaṇāntaram /
harītakī ca eka datta dundubhisvarāya te tṛṇottha gṛhya dhāritā ti dṛṣṭa candanaṃ gṛham

13.58

purapraveśi reṇu dṛṣṭa kṣiptu cūrṇamuṣṭikā dharmeśvarāya sādhukāru dattu dharma bhāṣato /
namo namaḥ samantadarśi dṛṣṭa vāca bhāṣitā mahārciskandhi svarṇamāla kṣipta harṣitena te

13.59

dharmadhvajo daśāpradāni rodhu muṅga muṣṭinā aśokapuṣpi jñānaketu yvāgupāna sārathiḥ /
ratnaśikhī ca dīpadāni padmayoni oṣadhī sarvābhibhūśca muktahāri padmadāni sāgaro

13.60

vitānadāni padmagarbhi siṃhu varṣasaṃstare śālendrarāja sarpidāni kṣīratyāgi puṣpitī /
yaśodattu kuruṇṭapuṣpi satyadarśi bhojane kāyu praṇāmi jñānameru nāgadattu cīvare

13.61

atyuccagāmi candanāgri tīkṣṇalohamuṣṭinā mahāviyūha padmadāni raśmirāja ratnabhiḥ /
śākyamuni ca suvarṇamuṣṭi indraketu saṃstuto sūryānano vataṃsake hi svarṇapaṭṭi sūmatī

13.62

nāgābhibhū maṇipradāni puṣya dūṣyasaṃstare bhaiṣajyarāju ratnachatri siṃhaketu āsane /
guṇāgradhāri ratnajāli sarvavādi kāśyapo gandhāgri cūrṇi mukta arciketu puṣpacaityake

13.63

akṣobhyarāja kūṭāgāri mālya lokapūjito tagaraśikhi ca rājyatyāgi sarvagandhi durjayo /
mahāpradīpa ātmatyāgi bhūṣaṇe padmottaro vicitrapuṣpi dharmaketu dīpakāri utpalaiḥ

13.64

eti cānyi sattvasāra ye ti pūrva pūjitā nānārūpa vicitra pūja anyajanyakurvatā /
smarāhi te atīta buddha tā ca pūja śāstunāṃ anāthasattva śokapūrṇa mā upekṣi niṣkramā

13.65

dīpaṃkareti dṛṣṭamātri labdha kṣānti uttamā abhijña pañca acyutā ti labdha ānulomikā /
atottareṇa ekameka buddha pūjacintiyā pravartitā asaṃkhyakalpa sarvalokadhātuṣū

13.66

kṣīṇā ti kalpa aprameya te ca buddha nirvṛtā tavāpi sarva ātmabhāvi te ca nāma kva gatā /
kṣayāntadharmi sarvi bhāvu nāsti nityu saṃskṛte anitya kāma rājyabhoga niṣkramā purottamāt

13.67

jarā ca vyādhi mṛtyu enti dāruṇā mahābhayā
hutāśano va ugrateja bhīma kalpasaṃkṣaye /
kṣayāntadharmi sarvi bhāvu nāsti nityu saṃskṛte
sukṛcchra prāpta sattva* * niṣkramā guṇaṃdharā

13.68

yada nārigaṇastuṇaveṇuravaiḥ vividhaisturiyaiḥ pratibodhayiṣu /
sukhaśayanagataṃ manujādhipatiṃ tada tūryaravo ayu niścarate

13.69

jvalitaṃ tribhavaṃ jaravyādhidukhaiḥ maraṇāgnipradīptamanāthamidam /
bhavani śaraṇe sada mūḍha jagat bhramatī bhramaro yatha kumbhagato

13.70

adhruvaṃ tribhavaṃ śaradabhranibhaṃ naṭaraṅgasamā jagi rūrmicutī /
girinadyasamaṃ laghuśīghrajavaṃ vrajatāyu jage yatha vidyu nabhe

13.71

bhuvi devapure triapāyapathe bhavatṛṣṇaavidyavaśā janatā /
parivartiṣu pañcagatiṣvabudhāḥ yatha kumbhakarasya hi cakrabhramī

13.72

priyarūpavaraiḥ saha snigdharutaiḥ śubhagandharasai varasparśasukhaiḥ /
pariṣiktamidaṃ kalipāśa jagat mṛgalubdhakapāśi yathaiva kapi

13.73

sabhayā saraṇāḥ sada vairakarāḥ bahuśoka upadrava kāmaguṇāḥ /
asidhārasamā viṣapatranibhā jahitāryajanairyatha mīḍhaghaṭāḥ

13.74

smṛtiśokakarāstamasīkaraṇāḥ bhayahetukarā dukhamūla sadā /
bhavatṛṣṇalatāya vivṛddhikarāḥ sabhayā saraṇā sada kāmaguṇāḥ

13.75

yatha agnikhadā jvalitā sabhayā tatha kāma ime viditāryajanaḥ /
mahapaṅkasamā asisundhusamāḥ madhudigdha iva kṣuradhāra yathā

13.76

yatha sarpisaro yatha mīḍhaghaṭāḥ tatha kāma ime viditā viduṣām /
tatha śūlasamā dvijapeśisamāḥ yatha śvāna karaṅka savairamukhāḥ

13.77

udacandrasamā imi kāmaguṇāḥ pratibimba iva girighoṣa yathā /
pratibhāsasamā naṭaraṅgasamāḥ tatha svapnasamā viditāryajanaiḥ

13.78

kṣaṇikā vaśikā imi kāmaguṇāḥ tatha māyamarīcisamā alikāḥ /
udabudbudaphenasamā vitathā parikalpasamuchita buddha budhaiḥ

13.79

prathame vayase vararūpadharaḥ priya iṣṭa mato iya bālacarī /
jaravyādhidukhai hatatejavapuṃ vijahanti mṛgā iva śuṣkanadīm

13.80

dhanadhānyavaro bahudravyabalī priya iṣṭa mato iya bālacarī /
parihīnadhanaṃ puna kṛcchragataṃ vijahanti narā iva śūnyaṭavīm

13.81

yatha puṣpadrumo saphaleva drumo naru dānaratastatha prītikaro /
dhanahīna jarārtitu yācanako bhavate tada apriyu gṛdhrasamaḥ

13.82

prabhu dravyabalī vararūpadharaḥ priyasaṃgamanendriyaprītikaro /
jaravyādhidukhārditu kṣīṇadhano bhavate tada apriyu mṛtyusamaḥ

13.83

jarayā jaritaḥ samatītavayo druma vidyuhateva yathā bhavati /
jarajīrṇa agāru yathā sabhayo jaraniḥsaraṇaṃ laghu brūhi mune

13.84

jara śoṣayate naranārigaṇaṃ yatha mālulatā ghanaśālavanam /
jara vīryaparākramavegaharī jara paṅkanimagna yathā puruṣo

13.85

jara rūpasurūpavirūpakarī jara tejaharī balasthāmaharī /
sada saukhyaharī paribhāvakarī jara mṛtyukarī jara ojaharī

13.86

bahurogaśatai ghanavyādhidukhaiḥ upasṛṣṭa jagajjvalateva mṛgāḥ /
jaravyādhigataṃ prasamīkṣva jagat dukhaniḥsaraṇaṃ laghu deśayahī

13.87

śiśire hi yathā himadhātu mahān tṛṇagulmavanauṣadhiojaharo /
tatha ojaharo ahu vyādhijaro parihīyati indriya rūpa balam

13.88

dhanadhānyamahārthakṣayāntakaro paritāpakaraḥ sahavyādhijaro /
pratighātakaraḥ priyu dveṣakaraḥ paridāhakaro yatha sūrya nabhe

13.89

maraṇaṃ cavanaṃ cuti kālakriyā priyadravyajanena viyogu sadā /
apunāgamanaṃ ca asaṃgamanaṃ drumapatraphalā nadisrota yathā

13.90

maraṇaṃ vaśitāmavaśīkurute maraṇaṃ harate nadi dāru yathā /
asahāyu naro vrajate 'dvitiyo svakakarmaphalānugato vivaśaḥ

13.91

maraṇo grasate bahuprāṇiśataṃ makareva jalā hari bhūtagaṇam /
garuḍo uragaṃ mṛgarāju gajaṃ jvalaneva tṛṇoṣadhibhūtagaṇam

13.92

ima īdṛśakai bahudoṣaśataiḥ jagu mocayituṃ kṛta yā praṇidhi /
smara tāṃ purimāṃ praṇidhānacarīṃ ayu kālu tavā abhiniṣkramitum

13.93

yada nārigaṇaḥ praharṣito bodhayatī turiyairmahāmunim /
tada gātha vicitra niścarī tūryaśabdāt sugatānubhāvataḥ

13.94

laghu tadbhañjati sarvasaṃskṛtaṃ acirasthāyi nabheva vidyataḥ /
ayu kālu tavā upasthitaḥ samayo niṣkramaṇāya suvrata

13.95

saṃskāra anitya adhruvāḥ āmakumbhopama bhedanātmakāḥ /
parakeraka yācitopamāḥ pāṃśunagaropama tāvakālikāḥ

13.96

saṃskāra pralopadharmime varṣakāli calitaṃ ca lepanam /
nadikūla ivā savālukaṃ pratyayādhīna svabhāvadurbalāḥ

13.97

saṃskāra pradīpaacivat kṣiprautpattinirodhadharmikāḥ /
anavasthita mārutopamāḥ phenapiṇḍave asāra durbalāḥ

13.98

saṃskāra nirīha śūnyakāḥ kadalīskandhasamā nirīkṣataḥ /
māyopama cittamohanā bālaullāpana ukta muṣṭivat

13.99

hetūbhi ca pratyayebhi cā sarvasaṃskāragataṃ pravartate /
anyonya pratītya hetutaḥ tadidaṃ bālajano na budhyate

13.100

yatha muñja pratītya balvajaṃ rajju vyāyāmabalena vartitā /
ghaṭiyantra sacakra vartate eṣa ekaikaśa nāsti vartanā

13.101

tatha sarvabhavāṅgavartinī anyamanyopacayena niśritā /
ekaikaśa teṣu vartinī pūrvaparāntata nopalabhyate

13.102

bījasya sato yathāṅkuro na ca yo bīja sa caiva aṅkuro /
na ca tato na caiva tat evamanuccheda aśāśvata dharmatā

13.103

saṃskāra avidyapratyayāḥ te saṃskāre na santi tattvataḥ /
saṃskāra avidya caiva hi śūnya eke prakṛtīnirīhakāḥ

13.104

mudrātpratimudra dṛśyate mudrasaṃkrānti na copalabhyate /
na ca tatra na caiva śāśvato eva saṃskārānucchedaśāśvatāḥ

13.105

cakṣuśca pratītya rūpataḥ cakṣuvijñānamihopajāyate /
na ca cakṣuṣi rūpa niśrita rūpasaṃkrānti na caiva cakṣuṣi

13.106

nairātmyaśubhāśca dharmime punarātmeti śubhāśca kalpitāḥ /
viparītamasadvikalpitaṃ cakṣuvijñāna tatopajāyate

13.107

vijñānanirodhasaṃbhavaṃ vijñānotpādavyayaṃ vipaśyati /
akahiṃ ca gataṃ anāgataṃ śūnya māyopama yogi paśyati

13.108

araṇiṃ yatha cottarāraṇiṃ hastavyāyāma trayebhi saṃgati /
iti pratyayato 'gni jāyate jātu kṛtārthu laghu nirudhyate

13.109

atha paṇḍitu kaści mārgate kutayaṃ āgatu kutra yāti vā /
vidiśo diśi sarvi mārgato nāgati nāsya gatiśca labhyate

13.110

skandhadhātvāyatanāni dhātavaḥ tṛṣṇa avidyā iti karmapratyayā /
sāmagri tu sattvasūcanā sa ca paramārthatu nopalabhyate

13.111

kaṇṭhoṣṭha pratītya tālukaṃ jihvāparivarti akṣarā /
na ca kaṇṭhagatā na tāluke akṣaraikaika tu nopalabhyate

13.112

sāmagri pratītyataśca sā vācamanabuddhivaśena niścarī /
mana vāca adṛśyarūpiṇī bāhyato 'bhyantara nopalabhyate

13.113

utpādavyayaṃ vipaśyato vāca rutaghoṣasvarasya paṇḍitaḥ /
kṣaṇikāṃ vaśikāṃ tadā dṛśī sarvā vāca pratiśrutakopamām

13.114

yatha tantri pratītya dārū ca hastavyāyāma trayebhi saṃgati /
tuṇavīṇasughoṣakādibhiḥ śabdo niścarate tadudbhavaḥ

13.115

atha paṇḍitu kaści mārgate kutayaṃ āgatu kutra yāti vā /
vidiśo diśi sarvi mārgataḥ śabdagamanāgamanaṃ na labhyate

13.116

tatha hetubhi pratyayebhi ca sarvasaṃskāragataṃ pravartate /
yogī puna bhūtadaśanāt śūnya saṃskāra nirīha paśyati

13.117

skandhāyatanāni dhātavaḥ śūnya adhyātmika śūnya bāhyakāḥ /
sattvātmaviviktamanālayā dharmākāśasvabhāvalakṣaṇāḥ

13.118

iya īdṛśa dharmalakṣaṇā buddha dīpaṃkara darśane tvayā /
anubuddha svayaṃ yathātmanā tatha bodhehi sadevamānuṣāṃ

13.119

viparītaabhūtakalpitaiḥ rāgadoṣaiḥ paridahyate jagat /
kṛpameghasamāmbuśītalāṃ muñca dhārāmamṛtasya nāyakā

13.120

tvayi yasya kṛtena paṇḍitā dattu dānaṃ bahukalpakoṭiṣu /
saṃprāpya hi bodhimuttamāṃ āryadhanasaṃgraha kariṣya prāṇinām

13.121

tāṃ pūrvacarīmanusmarā nārya dhanahīna daridra duḥkhitām /
mā upekṣahi sattvasārathe āryadhanasaṃgrahi teṣu kurvahi

13.122

tvayi śīla sadā surakṣitaṃ pithanārthāya apāyabhūminām /
svargāmṛtadvāramuttamāṃ darśayiṣye bahusattvakoṭinām

13.123

tāṃ pūrvacarīmanusmarā baddhvā dvāra nirayāya bhūminām /
svargāmṛtadvāra muñcahī ṛddhyahi śīlavato vicintitam

13.124

tvayi kṣānti sadā surakṣitā pratighakrodhaśamārtha dehinām /
bhāvārṇava sattva tāriyā sthāpayiṣye śivi kṣemi nirjvale

13.125

tāṃ pūrvacarīmanusmarā vairavyāpādavihiṃsaākulām /
mā upekṣa vihiṃsacāriṇaḥ kṣāntibhūmīya sthape imaṃ jagat

13.126

tvayi vīrya yadartha sevitaṃ dharmanāvaṃ samudānayitvanā /
uttārya jagadbhavārṇavāt thapayiṣye śivi kṣemi nirjvale

13.127

tāṃ pūrvacarīmanusmarā caturoghairiva muhyate jagat //
laghu vīryabalaṃ parākramā sattva saṃtārayahī anāyakāṃ

13.128

tvaya dhyānakileśadhyeṣaṇā bhāvitā yasya kṛtena sūratā /
bhrāntendriya prākṛtendriyāṃ kvapi cittāryapathe sthapeṣyaham

13.129

tāṃ pūrvacarīmanusmarā kleśajālairihamākulaṃ jagat /
mā upekṣahi kleśupadrutāṃ dhyānaikāgri sthapehimāṃ prajām

13.130

tvayi prajña purā subhāvitā mohavidyāndhatamovṛte jage /
bahudharmaśatābhilokane dāsye cakṣuṣi tattvadarśanam

13.131

tāṃ pūrvacarīmanusmarā mohavidyāndhatamovṛte jage /
dadahī varaprajña suprabhā dharmacakṣuṃ vimalaṃ nirañjanam

13.132

iyamīdṛśa gātha niścarī tūryasaṃgītiravātu nāriṇām /
yaṃ śrutva middhaṃ vivarjiyā cittu preṣeti varāgrabodhaye

13.133

iti //
iti hi bhikṣavo 'ntaḥpuramadhyagato bodhisattvo 'virahito 'bhūddharmaśravaṇena, avirahito 'bhūddharmamanasikāreṇa / takasmāddhetoḥ? tathā hi bhikṣavo bodhisattvo dīrgharātraṃ sagauravo 'bhūt / dharmeṣu dharmabhāṇakeṣu cādhyāśayena dharmārthiko dharmakāmo dharmaratirato 'bhūt / dharmaparyeṣṭyatṛpto yathāśrutadharmasaṃprakāśakaḥ, anuttaro mahādharmadānapatiḥ, nirāmiṣadharmadeśako dharmadānenāmatsaraḥ, ācāryamuṣṭivigato dharmānudharmapratipanno dharmapratipattiśūraḥ, dharmalayano dharmatrāṇo dharmaśaraṇo dharmapratiśaraṇo dharmaparāyaṇaḥ dharmanidhyāptiḥ kṣāntiniryātaḥ prajñāpāramitācarita upāyakauśalyagatiṃ gataḥ //
tatra bhikṣavo bodhisattvo mahopāyakauśalyavikrīḍitena sarvāntaḥpurasya yathādhimuktyā īryāpathamupadarśya, paurvikāṇāṃ ca bodhisattvānāṃ lokaviṣayasamatikrāntānāṃ lokānuvartanakriyādharmatāmanuvartya, dīrgharātraṃ suviditakāmadoṣaḥ sattvaparipākavaśādakāmātkāmopabhogaṃ saṃdarśya, aparimitakuśalamūlopacayapuṇyasaṃbhārabalaviśeṣaṇāsadṛśīṃ lokādhipateyatāṃ saṃdarśya, devamanuṣyātikrāntaṃ sārodāravividhavicitrarūpaśabdagandharasasparśaparamaratiramaṇīyaṃ kāmaratirasaukhyamupadarśya, sarvakāmaratisvaviṣayeṣvaparyantatvāt svacittavaśavartitāṃ saṃdarśya, pūrvapraṇidhānabalasahāyakuśalamūlopacitān sattvān samānasaṃvāsatayā paripācya, sarvalokasaṃkleśamalāsaṃkliṣṭacittatayāntaḥpuramadhyagato yathābhinimantritasya sattvadhātoḥ paripākakālamavekṣamāṇo bhūyasyā mātrayā bodhisattvastasmin samaye pūrvapratijñāmanusmarati sma, buddhadharmāṃścāmukhīkaroti sma, praṇidhānabalaṃ cābhinirharati sma / sattveṣu ca mahākaruṇāmavakrāmati sma / sattvapramokṣaṃ ca cintayati sma / sarvasaṃpado vipattiparyavasānā iti pratyavekṣate sma / anekopadravabhayabahulaṃ ca saṃsāramupaparīkṣate ( Vaidya 131 ) sma / mārakalipāśāṃśca saṃchinatti sma / saṃsāraprabandhāccātmānamuccārayati sma / nirvāṇe ca cittaṃ saṃpreṣayati sma //
tatra bhikṣavo bodhisattvaḥ pūrvāntata eva suviditasaṃsāradoṣaḥ saṃskṛtenādhyāśayenānarthikaḥ sarvopādānaparigrahairanarthiko buddhadharmanirvāṇābhimukhaḥ saṃsāraparāṅmukhastathāgatagocarābhirataḥ māraviṣayagocarāsaṃsṛṣṭaḥ ādīptabhavadoṣadarśī traidhātukānniḥśaraṇābhiprāyaḥ saṃsāradoṣādīnavaniḥsaraṇakuśalaḥ pravrajyābhilāṣī niṣkramaṇābhiprāyo vivekanimno vivekapravaṇo vivekaprāgbhāraḥ āraṇyaprāraṇyābhimukhaḥ pravivekapraśamābhikāṅkṣī ātmaparahitapratipannaḥ anuttarapratipattiśūro lokasyārthakāmo hitakāmaḥ sukhakāmo yogakṣemakāmo lokānukampako hitaiṣī maitrīvihārī mahākāruṇikaḥ saṃgrahavastukuśalaḥ satatasamitamaparikhinnamānasaḥ sattvaparipākavinayakuśalaḥ sarvasattveṣvekaputrakapremānugatamanasikāraḥ sarvavastunirapekṣaparityāgī dānasaṃvibhāgarataḥ prayuktatyāgaḥ prayatapāṇiḥ tyāgaśūro yaṣṭayajñaḥ susamṛddhapuṇyaḥ susaṃgṛhītapuṇyaḥ pariṣkāravigatamalāmātsaryasunigṛhītacitto 'nuttaro mahādānapatirdattvā ca vipākāpratikāṅkṣī pradānaśūraḥ icchāmahecchālobhadveṣamadamānamohamātsaryapramukhasarvārikleśagaṇapratyarthikanigrahāyābhyutthitaḥ sarvajñatācittotpādaprabandhāccalitaḥ mahātyāgacittasaṃnāhasusaṃnaddhaḥ lokānukampako hitaiṣīva varmitakavacitavīryaḥ sattvapramokṣālambanamahākaruṇābalavikramaparākramaḥ avaivartikasarvasattvasamacittatyāgapraharaṇo yathābhiprāyasattvāśayasaṃtoṣaṇo bodhibhājanībhūtaḥ kālākṣuṇṇadharmavedhī bodhipariṇāmapraṇidhiḥ anavanāmitadhvajastrimaṇḍalapariśodhanadānaparityāgī jñānavaravajradṛḍhapraharaṇaḥ sunigṛhītakleśapratyarthikaḥ śīlaguṇacāritrapratipannaḥ svārakṣitakāyavāṅbhanaskarmānto 'ṇumātrāvadyabhayadarśī supariśuddhaśīlaḥ amalavimalanirmalacittaḥ sarvaduruktadurāgatavacanapathākrośaparibhāṣaṇakutsanatāḍanatarjanavadhabandhanāvarodhanaparikleśāluḍitacitto 'kṣubhitacittaḥ kṣāntisaurabhyasaṃpannaḥ akṣato 'nupahato 'vyāpannacittaḥ sarvasattvahitārthāyottaptavīryārambhī dṛḍhasamādānasarvakuśalamūladharmasamudānayanāpratyudāvartyasmṛtimān susaṃprajñāsusamāhito 'vikṣiptacitto dhyānaikāgramanasikāro dharmapravicayakuśalo labdhāloko vigatatamondhakāraḥ anityaduḥkhātmāśubhākāraparibhāvitacetāḥ smṛtyupasthānasamyakprahāṇaṛddhipādendriyabalabodhyaṅgamārgārya satyasarvabodhipakṣadharmasuparikarmakṛtamanasikāraḥ śamathavipaśyanāsuparyavadātabuddhiḥ pratītyasamutpādasatyadarśī satyānubodhādaparapratyayastrivimokṣasukhavikrīḍito māyāmarīcisvapnodakacandrapratiśrutkāpratibhāsopamasarvadharmanayāvatīrṇaḥ //
iti hi bhikṣavo bodhisattvasyaivaṃ bhavati pratikṛtiḥ - evaṃ dharmavihārī evaṃ guṇamāhātmyavihārī evaṃ sattvārthābhiyuktavihārī abhūt / bhūyasyā mātrayā ābhirdaśadigbuddhādhiṣṭhānatūryasaṃgītiviniḥsṛtābhirgāthābhiḥ saṃcoditaḥ sa tasyāṃ velāyāṃ pūrveṣāṃ ca bodhisattvānāṃ caramabhavopagatānāmantaḥpuraparipācitāni ( Vaidya 132 ) catvāri dharmamukhānyāmukhīkaroti sma / katamāni catvāri? yadidaṃ dānaṃ priyavacanamarthakriyāṃ samānārthatāṃ ca / catuḥsaṃgrahavastuprayoganirhāraviśuddhiṃ ca nāma dharmamukhamāmukhīkaroti sma / triratnavaṃśasādhāraṇābhiprāyo vipraṇāśasarvajñatācittapraṇidhānabalādhānāvaivartyaviṣayaṃ ca nāma dharmamukhamāmukhīkaroti sma / sarvasattvāparityāgādhyāśayamahākaruṇāvatāratāṃ ca nāma dharmamukhamāmukhīkaroti sma / sarvabodhipakṣadharmapade prabhedārthābhiniścayajñānasaṃsārabalaviśeṣasamudānayamahāvyūhaṃ ca nāma dharmamukhamāmukhīkaroti sma / imāni catvāri dharmamukhānyāmukhīkṛtya bodhisattvaḥ sarvasyāntaḥpurasya paripācanārthaṃ tasyāṃ velāyāṃ tathārūpamṛddhyabhisaṃskāramabhisaṃskaroti sma, yathārūpeṇa ṛddhyabhisaṃskāreṇābhisaṃskṛtena tebhyaḥ saṃgītirutebhyo bodhisattvānubhāvenemānyevaṃrūpāṇi dharmamukhaśatasahasrāṇi niścaranti sma / tadyathā -
udārachandena ca āśayena adhyāśayenā karuṇāya prāṇiṣu /
utpadyate cittu varāgrabodhaye śabde ca rūpasturiyebhi niścarī

13.134

śraddhā prasādo adhimukti gauravaṃ nirmānatā onamanā gurūṇām /
paripṛcchanā kiṃkuśalaṃgaveṣaṇā anusmṛtībhāvanu śabda niścarī

13.135

dāne dabhe saṃyamaśīlaśabdaḥ kṣāntīya śabdastatha vīryaśabdaḥ /
dhyānābhinirhārasamādhiśabdaḥ prajñā upāyasya ca śabda niścarī

13.136

maitrāya śabdaḥ karuṇāya śabdo muditāupekṣāya abhijñaśabdaḥ /
catusaṃgrahāvastuviniścayena sattvāna paripācanaśabda niścarī

13.137

smṛterupasthānaprabhedaśabdaḥ samyakprahāṇāstatha ṛddhipādā /
pañcedriyā pañcabalaprabhedā bodhyaṅgaśabdasturiyebhi niścarī

13.138

aṣṭāṅgiko mārgabalaprabhedaḥ śamathasya śabdo 'tha vipaśyanāyāḥ /
anityaduḥkhārtianātmaśabdaḥ aśubhārtiśabdo turiyebhi niścarī

13.139

virāgaśabdaśca vivekaśabdaḥ kṣayajñānaśabdo anutpādaśabdaḥ /
anirodhaśabdaśca anālayaṃ ca nirvāṇaśabdasturiyebhi niścarī

13.140

ima evarūpāsturiyebhi śabdāḥ saṃbodhiśabdaścanubhāva niścarī /
yaṃ śrutva sarvā pramadā nu śikṣitā varāgrasattve praṇidhenti bodhaye

13.141

iti hi bhikṣavo antaḥpuramadhyagatena bodhisattvena tāni caturaśītistrīsahasrāṇi paripācitānyabhūvan anuttarāyāṃ samyaksaṃbodhau bahūni ca devatāśatasahasrāṇi ye tatra saṃprāptā abhūvan //
tathā abhiniṣkramaṇakāle tasmin samaye bodhisattvasya hrīdevo nāma tuṣitakāyiko devaputro 'nuttarāyāḥ samyaksaṃbodheḥ sa rātrau praśāntāyāṃ dvātriṃśatā devaputrasahasraiḥ parivṛtaḥ puraskṛto yena bodhisattvasyopasthānaprāsādastenopasaṃkrāmat /
upasaṃkramya gaganatalagata eva bodhisattvaṃ gāthābhiradhyabhāṣata -
cyuti darśitā atiyaśā janma ca saṃdarśitaṃ puruṣasiṃha /
antaḥpuraṃ vidarśitu kṛtānuvṛttistvayā loke

13.142

paripācitā ti bahavo deva manuja loki dharmamanuprāpya /
ayamadya kālasamayo niṣkramye mati vicintehi

13.143

na hi baddha mocayātī na cāndhapuruṣena darśiyati mārgaḥ /
muktastu mocayātī sacakṣuṣā darśayati mārgaḥ

13.144

ye sattva kāmadāsā gṛhe dhane putrabhāryapariśraddhāḥ /
te tubhya śiṣyamāṇā naiṣkramyamatau spṛhāṃ kuryuḥ

13.145

aiśvarya kāmakrīḍā catudvīpā sapta ratna vijahitvā /
niṣkrānta tvāṃ viditvā spṛhayetsanarāmaro lokaḥ

13.146

kiṃ cāpi dhyānasaukhyairviharasi dharmairna cāsi kāmarataḥ /
atha puna ciraprasuptāṃ bodhaya marumānuṣaśatāni

13.147

atipatita yauvanamidaṃ girinadi yatha cañcalapracalavegā /
gatayauvanasya bhavato naiṣkramyamatirna śobhete

13.148

tatsādhu taruṇarūpe prathame varayāvane 'bhiniṣkramya /
uttāraya pratijñāṃ kuruṣva cārthaṃ suragaṇānām

13.149

na ca kāmaguṇaratībhistṛptirlavaṇodadheryathāmbhobhiḥ /
te tṛpta yeṣa prajñā āryā lokottarā virajā

13.150

tvamiha priyo manāpo rājñaḥ śuddhodanasya rāṣṭrasya /
śatapatrasadṛśavadanā naiṣkramyamatiṃ vicintehi

13.151

ādīpta kleśatāpairaniḥśaraṇairgāḍhabandhanairbaddhāṃ /
śīghraṃ pramokṣamārge sthāpaya śānte asamavīrā

13.152

tvaṃ vaidya dhātukuśalaścirāturāṃ sattvarogasaṃspṛṣṭāṃ /
bhaiṣajyadharmayogairnirvāṇasukhe sthapaya śīghram

13.153

andhātamā anayanā mohākuladṛṣṭijālabaddhāḥ /
prajñāpradīpacakṣuḥ śodhaya śīghraṃ naramarūṇām

13.154

samudīkṣante bahavo devāsuranāgayakṣagandharvāḥ /
drakṣyāma bodhiprāptaṃ niruttaraṃ dharma śroṣyāmaḥ

13.155

drakṣyati ca bhujagarājo bhavanaṃ avabhāsitaṃ tava śirīye /
kariyati anantapūjā pūrehi vratāśayastasya

13.156

catvāri lokapālāḥ sasainyakāste tava pradīkṣante /
dāsyāma caturi pātrāṃ bodhidhvaji pūrṇamanasasya

13.157

brahma praśāntacārī udīkṣate maitravākvaruṇalābhī /
adhyoṣiṣye narendraṃ vartenti niruttaraṃ cakram

13.158

bodhiparipācikāpi ca devata abhivusta bodhimaṇḍesmiṃ /
utpatsye 'yaṃ satya ti drakṣyāmyabhibudhyato bodhim

13.159

satyaṃ hi bodhisattvā antaḥpuriye kriyā vidarśenti /
pūrvaṃgamo bhava tvaṃ mā bheṣyasi paścimasteṣām

13.160

mañjuruta mañjughoṣā smarāhi dīpaṃkarasya vyākaraṇam /
bhūtaṃ tathā avitathā jinaghoṣarutaṃ udīrehi

Original text: Lalitavistara · Edition: P.L. Vaidya, Darbhanga: The Mithila Institute, 1958 (Buddhist Sanskrit Texts, 1) · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc