Kuṭṭanīmata · Verses 641-660

kṣīṇadravye dehini dārā api nādareṇa vartante /
kimutādānaikarasāḥ śarīrapaṇavṛttayo dāsyaḥ

aviditaheyādeyāstiryañco 'pi tyajanti pītarasam /
kusumaṃ kimu kāryavido veśyā naramāttasarvasvam

utpādayati sadāno rāgaṃ rāgātmako yathābhyadhikam /
nirdāno 'pi sadā no niḥsaṃdehaṃ tathaiva manujanmā

yadatītaṃ tadatītaṃ bhāvini lābhe 'pi nātibahumānaḥ /
tatkālahastanipatitamaniyatapuṃsāṃ mude vittam

pīḍitamadhu madhujālaṃ tucchībhūtaṃ ca manmathāgrastam /
muñcanti madanaśeṣaṃ kṣudrāśca prakaṭarāmāśca

ekaḥ krīṇātyadya prāto bhavitā tathāparaḥ kretā /
anyavaśe kṣaṇamekaṃ na vikrayaḥ śāśvato 'sti veśyānām

saṃdarśitaparamārthaṃ bhrūkṣepakaṭākṣadṛṣṭahasitādi /
śṛṇvantu ye sakarṇāstatkṛtamanyatra saṃkrāntam

yadi nāma nirākaraṇe na samarthā chinnakāryabandhe 'pi /
kā cinmahānubhāvā boddhavyaṃ tadapi cetanāvadbhiḥ

tenārthenopakṛtaṃ tayāpi tasya svadehadānena /
taccātītaṃ samprati nirarthakaḥ śuṣkaśṛṅgāraḥ

avadhīraṇā rasāyanamapamāno bhavati yasya parituṣṭyai /
yogyo 'sau puruṣakharaḥ kharataranirbhartsanoktilakuṭānām

dīpajvālālalane vrajataḥ khalu nirvṛtiṃ tayostviyān bhedaḥ /
prathamā snehena vinā tathāparā snehayogena

dharmaḥ kāmādabhinavaguṇavanniḥsvasya madanarogavataḥ /
artho 'rthavato 'bhigamātkāmaḥ samaratanaropabhogena

yastu na dharmaprāptyai nārthāya na kāmasādhanopāyaḥ /
sa pumānsaccaritadhanaiḥ paryanuyuktaḥ kimācaṣṭe

kāmodvegagṛhītaṃ dhūrtairupahasyamānaśṛṅgāram /
dāridryahataṃ yauvanamabudhānāṃ kevalaṃ vipade

vyapagatakoṣe rāgiṇi yāti layaṃ pānamātralābhahṛtā /
kṣudrā madhukarikābje na tu gaṇikā cintitasvārthā

yāsāṃ kāryāpekṣā sakaṭākṣanirīkṣaṇe 'pi veśyānām /
darśanamātrakṣubhitairvañcyante tāḥ kathaṃ puruṣaiḥ

kleśāya durgatānāṃ mānastutigātrabhaṅgavinyāsam /
gaṇikābhinayacatuṣṭayamākṛṣṭyai svāpateyapuṣṭānām

kiṃ dhakṣyati bhūyo 'pi jvalanastaṃ tādṛśaṃ kulāṅgāram /
yo dahyate 'virāmaṃ viraktadāsītiraskāraiḥ

gṛhametadīśvarāṇāṃ kāntāraṃ duṣpraveśamanyeṣām /
pūtkṛtamidamudbhujayā na Mālatī kāmasattradānaparā

iti coditagṛhaceṭīnigaditakaṭukākṣarānyakṛtalakṣyāḥ /
ākarṇayato vāco daivopahatasya tasya marmabhidaḥ