Language

ENहिગુ
Scripture Library

Kiratarjuniya · Chapter 18

18.1

tata udagra iva dvirade munau raṇam upeyuṣi bhīmabhujāyudhe
dhanur apāsya sabāṇadhi śaṃkaraḥ pratijaghāna ghanair iva muṣṭibhiḥ //

18.2

harapṛthāsutayor dhvanir utpatann amṛdusaṃvalitāṅgulipāṇijaḥ
sphuṭadanalpaśilāravadāruṇaḥ pratinanāda darīṣu darībhṛtaḥ //

18.3

śivabhujāhatibhinnapṛthukṣatīḥ sukham ivānubabhūva kapidhvajaḥ
ka iva nāma bṛhanmanasāṃ bhaved anukṛter api sattvavatāṃ kṣamaḥ //

18.4

vraṇamukhacyutaśoṇitaśīkara sthagitaśailataṭābhabhujāntaraḥ
abhinavauṣasarāgabhṛtā babhau jaladhareṇa samānam umāpatiḥ //

18.5

urasi śūlabhṛtaḥ prahitā muhuḥ pratihatiṃ yayur arjunamuṣṭayaḥ
bhṛśarayā iva sahyamahībhṛtaḥ pṛthuni rodhasi sindhumahormayaḥ //

18.6

nipatite 'dhiśirodharam āyate samam aratniyuge 'yugacakṣuṣaḥ
tricatureṣu padeṣu kirīṭinā lulitadṛṣṭi madād iva caskhale //

18.7

abhibhavoditamanyuvidīpitaḥ samabhisṛtya bhṛśaṃ javam ojasā
bhujayugena vibhajya samādade śaśikalābharaṇasya bhujadvayam //

18.8

pravavṛte 'tha mahāhavamallayor acalasaṃcalanāharaṇo raṇaḥ
karaṇaśṛṅkhalasaṃkalanāgurur gurubhujāyudhagarvitayos tayoḥ //

18.9

ayam asau bhagavān uta pāṇḍavaḥ sthitam avāṅ muninā śaśimaulinā
samadhirūḍham ajena nu jiṣṇunā svid iti vegavaśān mumuhe gaṇaiḥ //

18.10

pracalite calitaṃ sthitam āsthite vinamite natam unnatam unnatau
vṛṣakapidhvajayor asahiṣṇunā muhur abhāvabhayād iva bhūbhṛtā //

18.11

karaṇaśṛṅkhalaniḥsṛtayos tayoḥ kṛtabhujadhvani valgu vivalgatoḥ
caraṇapātanipātitarodharasaḥ prasasṛpuḥ saritaḥ paritaḥ sthalīḥ //

18.12

viyati vegapariplutam antarā samabhisṛtya rayeṇa kapidhvajaḥ
caraṇayoś caraṇānamitakṣitir nijagṛhe tisṛṇāṃ jayinaṃ purām //

18.13

vismitaḥ sapadi tena karmaṇā karmaṇāṃ kṣayakaraḥ paraḥ pumān
kṣeptukāmam avanau tam aklamaṃ niṣpipeṣa parirabhya vakṣasā //

18.14

tapasā tathā na mudam asya yayau bhagavān yathā vipulasattvatayā
guṇasaṃhateḥ samatiriktam aho nijam eva sattvam upakāri satām //

18.15

atha himaśucibhasmabhūṣitaṃ śirasi virājitam indulekhayā
svavapur atimanoharaṃ haraṃ dadhatam udīkṣya nanāma pāṇḍavaḥ //

18.16

sahaśaradhi nijaṃ tathā kārmukaṃ vapur atanu tathaiva saṃvarmitam
nihitam api tathaiva paśyann asiṃ vṛṣabhagatir upāyayau vismayam //

18.17

siṣicur avanim ambuvāhāḥ śanaiḥ surakusumam iyāya citraṃ divaḥ
vimalaruci bhṛśaṃ nabho dundubher dhvanir akhilam anāhatasyānaśe //

18.18

āseduṣāṃ gotrabhido 'nuvṛttyā gopāyakānāṃ bhuvanatrayasya
rociṣṇuratnāvalibhir vimānair dyaur ācitā tārakiteva reje //

18.19

haṃsā bṛhantaḥ surasadmavāhāḥ saṃhrādikaṇṭhābharaṇāḥ patantaḥ
cakruḥ prayatnena vikīryamāṇair vyomnaḥ pariṣvaṅgam ivāgrapakṣaiḥ //

18.20

muditamadhuliho vitānīkṛtāḥ sraja upari vitatya sātānikīḥ
jalada iva niṣedivāṃsaṃ vṛṣe marudupasukhayāṃbabhūveśvaram //

18.21

kṛtadhṛti parivanditenoccakair gaṇapatibhir abhinnaromodgamaiḥ
tapasi kṛtaphale phalajyāyasī stutir iti jagade hareḥ sūnunā //

18.22

śaraṇaṃ bhavantam atikāruṇikaṃ bhava bhaktigamyam adhigamya janāḥ
jitamṛtyavo 'jita bhavanti bhaye sasurāsurasya jagataḥ śaraṇam //

18.23

vipad eti tāvad avasādakarī na ca kāmasampad abhikāmayate
na namanti caikapuruṣaṃ puruṣās tava yāvad īśa na natiḥ kriyate //

18.24

saṃsevante dānaśīlā vimuktya sampaśyanto janmaduḥkhaṃ pumāṃsaḥ
yanniḥsaṅgas tvaṃ phalasyānatebhyas tat kāruṇyaṃ kevalaṃ na svakāryam //

18.25

prāpyate yad iha dūram agatvā yat phalaty aparalokagatāya
tīrtham asti na bhavārṇavabāhyaṃ sārvakāmikam ṛte bhavatas tat //

18.26

vrajati śuci padaṃ tv ati prītimān pratihatam atir eti ghorāṃ gatim
iyam anagha nimittaśaktiḥ parā tava varada na cittabhedaḥ kvacit //

18.27

dakṣiṇāṃ praṇatadakṣiṇa mūrtiṃ tattvataḥ śivakarīm aviditvā
rāgiṇāpi vihitā tava bhaktyā saṃsmṛtir bhava bhavaty abhavāya //

18.28

dṛṣṭvā dṛśyāny ācaraṇīyāni vidhāya prekṣākārī yāti padaṃ muktam apāyaiḥ
samyagdṛṣṭis tasya paraṃ paśyati yas tvāṃ yaś copāsti sādhu vidheyaṃ sa vidhatte //

18.29

yuktāḥ svaśaktyā munayaḥ prajānāṃ hitopadeśair upakāravantaḥ
samucchinatsi tvam acintyadhāmā karmāṇy upetasya duruttarāṇi //

18.30

saṃnibaddham apahartum ahāryaṃ bhūri durgatibhayaṃ bhuvanānām
adbhutākṛtim imām atimāyas tvaṃ bibharṣi karuṇāmaya māyām //

18.31

na rāgi cetaḥ paramā vilāsitā vadhūḥ śarīre 'sti na cāsti manmathaḥ
namaskriyā coṣasi dātur ity aho nisargadurbodham idaṃ tavehitam //

18.32

tavottarīyaṃ karicarma sāṅgajaṃ jvalanmaṇiḥ sāraśanaṃ mahānahiḥ
srag āsyapaṅktiḥ śavabhasma candanaṃ kalā himāṃśoś ca samaṃ cakāsati //

18.33

avigrahasyāpy atulena hetunā sametabhinnadvayamūrti tiṣṭhataḥ
tavaiva nānyasya jagatsu dṛśyate viruddhaveṣābharaṇasya kāntatā //

18.34

ātmalābhapariṇāmanirodhair bhūtasaṃgha iva na tvam upetaḥ
tena sarvabhuvanātiga loke nopamānam asi nāpy upemayaḥ //

18.35

tvam antakaḥ sthāvarajaṅgamānāṃ tvayā jagat prāṇiti deva viśvam
tvaṃ yogināṃ hetuphale ruṇatsi tvaṃ kāraṇaṃ kāraṇakāraṇānām //

18.36

rakṣobhiḥ suramanujair diteḥ sutair vā yal lokeṣv avikalam āptam ādhipatyam
pāvinyāḥ śaraṇagatārtihāriṇe tan māhātmyaṃ bhava bhavate namaskriyāyāḥ //

18.37

tarasā bhuvanāni yo bibharti dhvanati brahma yataḥ paraṃ pavitram
parito duritāni yaḥ punīte śiva tasmai pavanātane namas te //

18.38

bhavataḥ smaratāṃ sadāsane jayini brahmamaye niṣeduṣām
dahate bhavabījasaṃtatiṃ śikhine 'nekaśikhāya te namaḥ //

18.39

ābādhāmaraṇabhayārciṣā cirāya pluṣṭebhyo bhava mahatā bhavānalena
nirvāṇaṃ samupagamena yacchate te bījānāṃ prabhava namo 'stu jīvanāya //

18.40

yaḥ sarveṣām āvarītā varīyān sarvair bhāvair nāvṛto 'nādiniṣṭhaḥ
mārgātītāyendriyāṇāṃ namas te 'vijñeyāya vyomarūpāya tasmai //

18.41

aṇīyase viśvavidhāriṇe namo namo 'ntikasthāya namo davīyase
atītya vācāṃ manasāṃ ca gocaraṃ sthitāya te tatpataye namo namaḥ //

18.42

asaṃvidānasya mameśa saṃvidāṃ titikṣituṃ duścaritaṃ tvam arhasi
virodhya mohāt punar abhyupeyuṣāṃ gatir bhavān eva durātmanāpi //

18.43

āstikyaśuddham avataḥ priyadharma dharmaṃ dharmātmajasya vihitāgasi śatruvarge
samprāpnuyāṃ vijayam īśa yayā samṛddhyā tāṃ bhūtanātha vibhutāṃ vitarāhaveṣu //

18.44

iti nigaditavantaṃ sūnum uccair maghonaḥ praṇataśirasam īśaḥ sādaraṃ sāntvayitvā
jvaladanalaparītaṃ raudram astraṃ dadhānaṃ dhanurupapadam asmai vedam abhyādideśa //

18.45

sa piṅgākṣaḥ śrīmān bhuvanamahanīyena mahasā tanuṃ bhīmāṃ bibhrat triguṇaparivārapraharaṇaḥ
parītyeśānaṃ triḥ stutibhir upagītaḥ suragaṇaiḥ sutaṃ pāṇḍor vīraṃ jaladam iva bhāsvān abhiyayau //

18.46

atha śaśadharamauler abhyanujñām avāpya tridaśapatipurogāḥ pūrṇakāmāya tasmai
avitathaphalam āśirvādam āropayanto vijayi vividham astraṃ lokapālā viteruḥ //

18.47

asaṃhāryotsāhaṃ jayinam udayaṃ prāpya tarasā dhuraṃ gurvīṃ voḍhuṃ sthitam anavasādāya jagataḥ
svadhāmnā lokānāṃ tam upari kṛtasthānam amarās tapolakṣmyā dīptaṃ dinakṛtam ivoccair upajaguḥ //

18.48

vraja jaya ripulokaṃ pādapadmānataḥ san gadita iti śivena ślāghito devasaṃghaiḥ
nijagṛham atha gatvā sādaraṃ pāṇḍuputro dhṛtagurujayalakṣmīr dharmasūnuṃ nanāma //

Original text: Kirātārjunīya · Edition: the text commented on by Mallinātha, also as regards e.g. word-division; note that there are often other possible word-divisions (especially in the citra-verses of sarga 15) and quite a few variants in the texts of other commentators. · Data entry Harunaga Isaacson · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc