Kiratarjuniya · Chapter 18
tata udagra iva dvirade munau raṇam upeyuṣi bhīmabhujāyudhe
dhanur apāsya sabāṇadhi śaṃkaraḥ pratijaghāna ghanair iva muṣṭibhiḥ //
harapṛthāsutayor dhvanir utpatann amṛdusaṃvalitāṅgulipāṇijaḥ
sphuṭadanalpaśilāravadāruṇaḥ pratinanāda darīṣu darībhṛtaḥ //
śivabhujāhatibhinnapṛthukṣatīḥ sukham ivānubabhūva kapidhvajaḥ
ka iva nāma bṛhanmanasāṃ bhaved anukṛter api sattvavatāṃ kṣamaḥ //
vraṇamukhacyutaśoṇitaśīkara sthagitaśailataṭābhabhujāntaraḥ
abhinavauṣasarāgabhṛtā babhau jaladhareṇa samānam umāpatiḥ //
urasi śūlabhṛtaḥ prahitā muhuḥ pratihatiṃ yayur arjunamuṣṭayaḥ
bhṛśarayā iva sahyamahībhṛtaḥ pṛthuni rodhasi sindhumahormayaḥ //
nipatite 'dhiśirodharam āyate samam aratniyuge 'yugacakṣuṣaḥ
tricatureṣu padeṣu kirīṭinā lulitadṛṣṭi madād iva caskhale //
abhibhavoditamanyuvidīpitaḥ samabhisṛtya bhṛśaṃ javam ojasā
bhujayugena vibhajya samādade śaśikalābharaṇasya bhujadvayam //
pravavṛte 'tha mahāhavamallayor acalasaṃcalanāharaṇo raṇaḥ
karaṇaśṛṅkhalasaṃkalanāgurur gurubhujāyudhagarvitayos tayoḥ //
ayam asau bhagavān uta pāṇḍavaḥ sthitam avāṅ muninā śaśimaulinā
samadhirūḍham ajena nu jiṣṇunā svid iti vegavaśān mumuhe gaṇaiḥ //
pracalite calitaṃ sthitam āsthite vinamite natam unnatam unnatau
vṛṣakapidhvajayor asahiṣṇunā muhur abhāvabhayād iva bhūbhṛtā //
karaṇaśṛṅkhalaniḥsṛtayos tayoḥ kṛtabhujadhvani valgu vivalgatoḥ
caraṇapātanipātitarodharasaḥ prasasṛpuḥ saritaḥ paritaḥ sthalīḥ //
viyati vegapariplutam antarā samabhisṛtya rayeṇa kapidhvajaḥ
caraṇayoś caraṇānamitakṣitir nijagṛhe tisṛṇāṃ jayinaṃ purām //
vismitaḥ sapadi tena karmaṇā karmaṇāṃ kṣayakaraḥ paraḥ pumān
kṣeptukāmam avanau tam aklamaṃ niṣpipeṣa parirabhya vakṣasā //
tapasā tathā na mudam asya yayau bhagavān yathā vipulasattvatayā
guṇasaṃhateḥ samatiriktam aho nijam eva sattvam upakāri satām //
atha himaśucibhasmabhūṣitaṃ śirasi virājitam indulekhayā
svavapur atimanoharaṃ haraṃ dadhatam udīkṣya nanāma pāṇḍavaḥ //
sahaśaradhi nijaṃ tathā kārmukaṃ vapur atanu tathaiva saṃvarmitam
nihitam api tathaiva paśyann asiṃ vṛṣabhagatir upāyayau vismayam //
siṣicur avanim ambuvāhāḥ śanaiḥ surakusumam iyāya citraṃ divaḥ
vimalaruci bhṛśaṃ nabho dundubher dhvanir akhilam anāhatasyānaśe //
āseduṣāṃ gotrabhido 'nuvṛttyā gopāyakānāṃ bhuvanatrayasya
rociṣṇuratnāvalibhir vimānair dyaur ācitā tārakiteva reje //
haṃsā bṛhantaḥ surasadmavāhāḥ saṃhrādikaṇṭhābharaṇāḥ patantaḥ
cakruḥ prayatnena vikīryamāṇair vyomnaḥ pariṣvaṅgam ivāgrapakṣaiḥ //
muditamadhuliho vitānīkṛtāḥ sraja upari vitatya sātānikīḥ
jalada iva niṣedivāṃsaṃ vṛṣe marudupasukhayāṃbabhūveśvaram //
kṛtadhṛti parivanditenoccakair gaṇapatibhir abhinnaromodgamaiḥ
tapasi kṛtaphale phalajyāyasī stutir iti jagade hareḥ sūnunā //
śaraṇaṃ bhavantam atikāruṇikaṃ bhava bhaktigamyam adhigamya janāḥ
jitamṛtyavo 'jita bhavanti bhaye sasurāsurasya jagataḥ śaraṇam //
vipad eti tāvad avasādakarī na ca kāmasampad abhikāmayate
na namanti caikapuruṣaṃ puruṣās tava yāvad īśa na natiḥ kriyate //
saṃsevante dānaśīlā vimuktya sampaśyanto janmaduḥkhaṃ pumāṃsaḥ
yanniḥsaṅgas tvaṃ phalasyānatebhyas tat kāruṇyaṃ kevalaṃ na svakāryam //
prāpyate yad iha dūram agatvā yat phalaty aparalokagatāya
tīrtham asti na bhavārṇavabāhyaṃ sārvakāmikam ṛte bhavatas tat //
vrajati śuci padaṃ tv ati prītimān pratihatam atir eti ghorāṃ gatim
iyam anagha nimittaśaktiḥ parā tava varada na cittabhedaḥ kvacit //
dakṣiṇāṃ praṇatadakṣiṇa mūrtiṃ tattvataḥ śivakarīm aviditvā
rāgiṇāpi vihitā tava bhaktyā saṃsmṛtir bhava bhavaty abhavāya //
dṛṣṭvā dṛśyāny ācaraṇīyāni vidhāya prekṣākārī yāti padaṃ muktam apāyaiḥ
samyagdṛṣṭis tasya paraṃ paśyati yas tvāṃ yaś copāsti sādhu vidheyaṃ sa vidhatte //
yuktāḥ svaśaktyā munayaḥ prajānāṃ hitopadeśair upakāravantaḥ
samucchinatsi tvam acintyadhāmā karmāṇy upetasya duruttarāṇi //
saṃnibaddham apahartum ahāryaṃ bhūri durgatibhayaṃ bhuvanānām
adbhutākṛtim imām atimāyas tvaṃ bibharṣi karuṇāmaya māyām //
na rāgi cetaḥ paramā vilāsitā vadhūḥ śarīre 'sti na cāsti manmathaḥ
namaskriyā coṣasi dātur ity aho nisargadurbodham idaṃ tavehitam //
tavottarīyaṃ karicarma sāṅgajaṃ jvalanmaṇiḥ sāraśanaṃ mahānahiḥ
srag āsyapaṅktiḥ śavabhasma candanaṃ kalā himāṃśoś ca samaṃ cakāsati //
avigrahasyāpy atulena hetunā sametabhinnadvayamūrti tiṣṭhataḥ
tavaiva nānyasya jagatsu dṛśyate viruddhaveṣābharaṇasya kāntatā //
ātmalābhapariṇāmanirodhair bhūtasaṃgha iva na tvam upetaḥ
tena sarvabhuvanātiga loke nopamānam asi nāpy upemayaḥ //
tvam antakaḥ sthāvarajaṅgamānāṃ tvayā jagat prāṇiti deva viśvam
tvaṃ yogināṃ hetuphale ruṇatsi tvaṃ kāraṇaṃ kāraṇakāraṇānām //
rakṣobhiḥ suramanujair diteḥ sutair vā yal lokeṣv avikalam āptam ādhipatyam
pāvinyāḥ śaraṇagatārtihāriṇe tan māhātmyaṃ bhava bhavate namaskriyāyāḥ //
tarasā bhuvanāni yo bibharti dhvanati brahma yataḥ paraṃ pavitram
parito duritāni yaḥ punīte śiva tasmai pavanātane namas te //
bhavataḥ smaratāṃ sadāsane jayini brahmamaye niṣeduṣām
dahate bhavabījasaṃtatiṃ śikhine 'nekaśikhāya te namaḥ //
ābādhāmaraṇabhayārciṣā cirāya pluṣṭebhyo bhava mahatā bhavānalena
nirvāṇaṃ samupagamena yacchate te bījānāṃ prabhava namo 'stu jīvanāya //
yaḥ sarveṣām āvarītā varīyān sarvair bhāvair nāvṛto 'nādiniṣṭhaḥ
mārgātītāyendriyāṇāṃ namas te 'vijñeyāya vyomarūpāya tasmai //
aṇīyase viśvavidhāriṇe namo namo 'ntikasthāya namo davīyase
atītya vācāṃ manasāṃ ca gocaraṃ sthitāya te tatpataye namo namaḥ //
asaṃvidānasya mameśa saṃvidāṃ titikṣituṃ duścaritaṃ tvam arhasi
virodhya mohāt punar abhyupeyuṣāṃ gatir bhavān eva durātmanāpi //
āstikyaśuddham avataḥ priyadharma dharmaṃ dharmātmajasya vihitāgasi śatruvarge
samprāpnuyāṃ vijayam īśa yayā samṛddhyā tāṃ bhūtanātha vibhutāṃ vitarāhaveṣu //
iti nigaditavantaṃ sūnum uccair maghonaḥ praṇataśirasam īśaḥ sādaraṃ sāntvayitvā
jvaladanalaparītaṃ raudram astraṃ dadhānaṃ dhanurupapadam asmai vedam abhyādideśa //
sa piṅgākṣaḥ śrīmān bhuvanamahanīyena mahasā tanuṃ bhīmāṃ bibhrat triguṇaparivārapraharaṇaḥ
parītyeśānaṃ triḥ stutibhir upagītaḥ suragaṇaiḥ sutaṃ pāṇḍor vīraṃ jaladam iva bhāsvān abhiyayau //
atha śaśadharamauler abhyanujñām avāpya tridaśapatipurogāḥ pūrṇakāmāya tasmai
avitathaphalam āśirvādam āropayanto vijayi vividham astraṃ lokapālā viteruḥ //
asaṃhāryotsāhaṃ jayinam udayaṃ prāpya tarasā dhuraṃ gurvīṃ voḍhuṃ sthitam anavasādāya jagataḥ
svadhāmnā lokānāṃ tam upari kṛtasthānam amarās tapolakṣmyā dīptaṃ dinakṛtam ivoccair upajaguḥ //
vraja jaya ripulokaṃ pādapadmānataḥ san gadita iti śivena ślāghito devasaṃghaiḥ
nijagṛham atha gatvā sādaraṃ pāṇḍuputro dhṛtagurujayalakṣmīr dharmasūnuṃ nanāma //
Original text: Kirātārjunīya · Edition: the text commented on by Mallinātha, also as regards e.g. word-division; note that there are often other possible word-divisions (especially in the citra-verses of sarga 15) and quite a few variants in the texts of other commentators. · Data entry Harunaga Isaacson · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0