કિરાતાર્જુનીય · અધ્યાય 18

તત ઉદગ્ર ઇવ દ્વિરદે મુનૌ રણમ્ ઉપેયુષિ ભીમભુજાયુધે
ધનુર્ અપાસ્ય સબાણધિ શંકરઃ પ્રતિજઘાન ઘનૈર્ ઇવ મુષ્ટિભિઃ ॥

હરપૃથાસુતયોર્ ધ્વનિર્ ઉત્પતન્ન્ અમૃદુસંવલિતાઙ્ગુલિપાણિજઃ
સ્ફુટદનલ્પશિલારવદારુણઃ પ્રતિનનાદ દરીષુ દરીભૃતઃ ॥

શિવભુજાહતિભિન્નપૃથુક્ષતીઃ સુખમ્ ઇવાનુબભૂવ કપિધ્વજઃ
ક ઇવ નામ બૃહન્મનસાં ભવેદ્ અનુકૃતેર્ અપિ સત્ત્વવતાં ક્ષમઃ ॥

વ્રણમુખચ્યુતશોણિતશીકર સ્થગિતશૈલતટાભભુજાન્તરઃ
અભિનવૌષસરાગભૃતા બભૌ જલધરેણ સમાનમ્ ઉમાપતિઃ ॥

ઉરસિ શૂલભૃતઃ પ્રહિતા મુહુઃ પ્રતિહતિં યયુર્ અર્જુનમુષ્ટયઃ
ભૃશરયા ઇવ સહ્યમહીભૃતઃ પૃથુનિ રોધસિ સિન્ધુમહોર્મયઃ ॥

નિપતિતે ઽધિશિરોધરમ્ આયતે સમમ્ અરત્નિયુગે ઽયુગચક્ષુષઃ
ત્રિચતુરેષુ પદેષુ કિરીટિના લુલિતદૃષ્ટિ મદાદ્ ઇવ ચસ્ખલે ॥

અભિભવોદિતમન્યુવિદીપિતઃ સમભિસૃત્ય ભૃશં જવમ્ ઓજસા
ભુજયુગેન વિભજ્ય સમાદદે શશિકલાભરણસ્ય ભુજદ્વયમ્ ॥

પ્રવવૃતે ઽથ મહાહવમલ્લયોર્ અચલસંચલનાહરણો રણઃ
કરણશૃઙ્ખલસંકલનાગુરુર્ ગુરુભુજાયુધગર્વિતયોસ્ તયોઃ ॥

અયમ્ અસૌ ભગવાન્ ઉત પાણ્ડવઃ સ્થિતમ્ અવાઙ્ મુનિના શશિમૌલિના
સમધિરૂઢમ્ અજેન નુ જિષ્ણુના સ્વિદ્ ઇતિ વેગવશાન્ મુમુહે ગણૈઃ ॥

પ્રચલિતે ચલિતં સ્થિતમ્ આસ્થિતે વિનમિતે નતમ્ ઉન્નતમ્ ઉન્નતૌ
વૃષકપિધ્વજયોર્ અસહિષ્ણુના મુહુર્ અભાવભયાદ્ ઇવ ભૂભૃતા ॥

કરણશૃઙ્ખલનિઃસૃતયોસ્ તયોઃ કૃતભુજધ્વનિ વલ્ગુ વિવલ્ગતોઃ
ચરણપાતનિપાતિતરોધરસઃ પ્રસસૃપુઃ સરિતઃ પરિતઃ સ્થલીઃ ॥

વિયતિ વેગપરિપ્લુતમ્ અન્તરા સમભિસૃત્ય રયેણ કપિધ્વજઃ
ચરણયોશ્ ચરણાનમિતક્ષિતિર્ નિજગૃહે તિસૃણાં જયિનં પુરામ્ ॥

વિસ્મિતઃ સપદિ તેન કર્મણા કર્મણાં ક્ષયકરઃ પરઃ પુમાન્
ક્ષેપ્તુકામમ્ અવનૌ તમ્ અક્લમં નિષ્પિપેષ પરિરભ્ય વક્ષસા ॥

તપસા તથા ન મુદમ્ અસ્ય યયૌ ભગવાન્ યથા વિપુલસત્ત્વતયા
ગુણસંહતેઃ સમતિરિક્તમ્ અહો નિજમ્ એવ સત્ત્વમ્ ઉપકારિ સતામ્ ॥

અથ હિમશુચિભસ્મભૂષિતં શિરસિ વિરાજિતમ્ ઇન્દુલેખયા
સ્વવપુર્ અતિમનોહરં હરં દધતમ્ ઉદીક્ષ્ય નનામ પાણ્ડવઃ ॥

સહશરધિ નિજં તથા કાર્મુકં વપુર્ અતનુ તથૈવ સંવર્મિતમ્
નિહિતમ્ અપિ તથૈવ પશ્યન્ન્ અસિં વૃષભગતિર્ ઉપાયયૌ વિસ્મયમ્ ॥

સિષિચુર્ અવનિમ્ અમ્બુવાહાઃ શનૈઃ સુરકુસુમમ્ ઇયાય ચિત્રં દિવઃ
વિમલરુચિ ભૃશં નભો દુન્દુભેર્ ધ્વનિર્ અખિલમ્ અનાહતસ્યાનશે ॥

આસેદુષાં ગોત્રભિદો ઽનુવૃત્ત્યા ગોપાયકાનાં ભુવનત્રયસ્ય
રોચિષ્ણુરત્નાવલિભિર્ વિમાનૈર્ દ્યૌર્ આચિતા તારકિતેવ રેજે ॥

હંસા બૃહન્તઃ સુરસદ્મવાહાઃ સંહ્રાદિકણ્ઠાભરણાઃ પતન્તઃ
ચક્રુઃ પ્રયત્નેન વિકીર્યમાણૈર્ વ્યોમ્નઃ પરિષ્વઙ્ગમ્ ઇવાગ્રપક્ષૈઃ ॥

મુદિતમધુલિહો વિતાનીકૃતાઃ સ્રજ ઉપરિ વિતત્ય સાતાનિકીઃ
જલદ ઇવ નિષેદિવાંસં વૃષે મરુદુપસુખયાંબભૂવેશ્વરમ્ ॥

કૃતધૃતિ પરિવન્દિતેનોચ્ચકૈર્ ગણપતિભિર્ અભિન્નરોમોદ્ગમૈઃ
તપસિ કૃતફલે ફલજ્યાયસી સ્તુતિર્ ઇતિ જગદે હરેઃ સૂનુના ॥

શરણં ભવન્તમ્ અતિકારુણિકં ભવ ભક્તિગમ્યમ્ અધિગમ્ય જનાઃ
જિતમૃત્યવો ઽજિત ભવન્તિ ભયે સસુરાસુરસ્ય જગતઃ શરણમ્ ॥

વિપદ્ એતિ તાવદ્ અવસાદકરી ન ચ કામસમ્પદ્ અભિકામયતે
ન નમન્તિ ચૈકપુરુષં પુરુષાસ્ તવ યાવદ્ ઈશ ન નતિઃ ક્રિયતે ॥

સંસેવન્તે દાનશીલા વિમુક્ત્ય સમ્પશ્યન્તો જન્મદુઃખં પુમાંસઃ
યન્નિઃસઙ્ગસ્ ત્વં ફલસ્યાનતેભ્યસ્ તત્ કારુણ્યં કેવલં ન સ્વકાર્યમ્ ॥

પ્રાપ્યતે યદ્ ઇહ દૂરમ્ અગત્વા યત્ ફલત્ય્ અપરલોકગતાય
તીર્થમ્ અસ્તિ ન ભવાર્ણવબાહ્યં સાર્વકામિકમ્ ઋતે ભવતસ્ તત્ ॥

વ્રજતિ શુચિ પદં ત્વ્ અતિ પ્રીતિમાન્ પ્રતિહતમ્ અતિર્ એતિ ઘોરાં ગતિમ્
ઇયમ્ અનઘ નિમિત્તશક્તિઃ પરા તવ વરદ ન ચિત્તભેદઃ ક્વચિત્ ॥

દક્ષિણાં પ્રણતદક્ષિણ મૂર્તિં તત્ત્વતઃ શિવકરીમ્ અવિદિત્વા
રાગિણાપિ વિહિતા તવ ભક્ત્યા સંસ્મૃતિર્ ભવ ભવત્ય્ અભવાય ॥

દૃષ્ટ્વા દૃશ્યાન્ય્ આચરણીયાનિ વિધાય પ્રેક્ષાકારી યાતિ પદં મુક્તમ્ અપાયૈઃ
સમ્યગ્દૃષ્ટિસ્ તસ્ય પરં પશ્યતિ યસ્ ત્વાં યશ્ ચોપાસ્તિ સાધુ વિધેયં સ વિધત્તે ॥

યુક્તાઃ સ્વશક્ત્યા મુનયઃ પ્રજાનાં હિતોપદેશૈર્ ઉપકારવન્તઃ
સમુચ્છિનત્સિ ત્વમ્ અચિન્ત્યધામા કર્માણ્ય્ ઉપેતસ્ય દુરુત્તરાણિ ॥

સંનિબદ્ધમ્ અપહર્તુમ્ અહાર્યં ભૂરિ દુર્ગતિભયં ભુવનાનામ્
અદ્ભુતાકૃતિમ્ ઇમામ્ અતિમાયસ્ ત્વં બિભર્ષિ કરુણામય માયામ્ ॥

ન રાગિ ચેતઃ પરમા વિલાસિતા વધૂઃ શરીરે ઽસ્તિ ન ચાસ્તિ મન્મથઃ
નમસ્ક્રિયા ચોષસિ દાતુર્ ઇત્ય્ અહો નિસર્ગદુર્બોધમ્ ઇદં તવેહિતમ્ ॥

તવોત્તરીયં કરિચર્મ સાઙ્ગજં જ્વલન્મણિઃ સારશનં મહાનહિઃ
સ્રગ્ આસ્યપઙ્ક્તિઃ શવભસ્મ ચન્દનં કલા હિમાંશોશ્ ચ સમં ચકાસતિ ॥

અવિગ્રહસ્યાપ્ય્ અતુલેન હેતુના સમેતભિન્નદ્વયમૂર્તિ તિષ્ઠતઃ
તવૈવ નાન્યસ્ય જગત્સુ દૃશ્યતે વિરુદ્ધવેષાભરણસ્ય કાન્તતા ॥

આત્મલાભપરિણામનિરોધૈર્ ભૂતસંઘ ઇવ ન ત્વમ્ ઉપેતઃ
તેન સર્વભુવનાતિગ લોકે નોપમાનમ્ અસિ નાપ્ય્ ઉપેમયઃ ॥

ત્વમ્ અન્તકઃ સ્થાવરજઙ્ગમાનાં ત્વયા જગત્ પ્રાણિતિ દેવ વિશ્વમ્
ત્વં યોગિનાં હેતુફલે રુણત્સિ ત્વં કારણં કારણકારણાનામ્ ॥

રક્ષોભિઃ સુરમનુજૈર્ દિતેઃ સુતૈર્ વા યલ્ લોકેષ્વ્ અવિકલમ્ આપ્તમ્ આધિપત્યમ્
પાવિન્યાઃ શરણગતાર્તિહારિણે તન્ માહાત્મ્યં ભવ ભવતે નમસ્ક્રિયાયાઃ ॥

તરસા ભુવનાનિ યો બિભર્તિ ધ્વનતિ બ્રહ્મ યતઃ પરં પવિત્રમ્
પરિતો દુરિતાનિ યઃ પુનીતે શિવ તસ્મૈ પવનાતને નમસ્ તે ॥

ભવતઃ સ્મરતાં સદાસને જયિનિ બ્રહ્મમયે નિષેદુષામ્
દહતે ભવબીજસંતતિં શિખિને ઽનેકશિખાય તે નમઃ ॥

આબાધામરણભયાર્ચિષા ચિરાય પ્લુષ્ટેભ્યો ભવ મહતા ભવાનલેન
નિર્વાણં સમુપગમેન યચ્છતે તે બીજાનાં પ્રભવ નમો ઽસ્તુ જીવનાય ॥

યઃ સર્વેષામ્ આવરીતા વરીયાન્ સર્વૈર્ ભાવૈર્ નાવૃતો ઽનાદિનિષ્ઠઃ
માર્ગાતીતાયેન્દ્રિયાણાં નમસ્ તે ઽવિજ્ઞેયાય વ્યોમરૂપાય તસ્મૈ ॥

અણીયસે વિશ્વવિધારિણે નમો નમો ઽન્તિકસ્થાય નમો દવીયસે
અતીત્ય વાચાં મનસાં ચ ગોચરં સ્થિતાય તે તત્પતયે નમો નમઃ ॥

અસંવિદાનસ્ય મમેશ સંવિદાં તિતિક્ષિતું દુશ્ચરિતં ત્વમ્ અર્હસિ
વિરોધ્ય મોહાત્ પુનર્ અભ્યુપેયુષાં ગતિર્ ભવાન્ એવ દુરાત્મનાપિ ॥

આસ્તિક્યશુદ્ધમ્ અવતઃ પ્રિયધર્મ ધર્મં ધર્માત્મજસ્ય વિહિતાગસિ શત્રુવર્ગે
સમ્પ્રાપ્નુયાં વિજયમ્ ઈશ યયા સમૃદ્ધ્યા તાં ભૂતનાથ વિભુતાં વિતરાહવેષુ ॥

ઇતિ નિગદિતવન્તં સૂનુમ્ ઉચ્ચૈર્ મઘોનઃ પ્રણતશિરસમ્ ઈશઃ સાદરં સાન્ત્વયિત્વા
જ્વલદનલપરીતં રૌદ્રમ્ અસ્ત્રં દધાનં ધનુરુપપદમ્ અસ્મૈ વેદમ્ અભ્યાદિદેશ ॥

સ પિઙ્ગાક્ષઃ શ્રીમાન્ ભુવનમહનીયેન મહસા તનું ભીમાં બિભ્રત્ ત્રિગુણપરિવારપ્રહરણઃ
પરીત્યેશાનં ત્રિઃ સ્તુતિભિર્ ઉપગીતઃ સુરગણૈઃ સુતં પાણ્ડોર્ વીરં જલદમ્ ઇવ ભાસ્વાન્ અભિયયૌ ॥

અથ શશધરમૌલેર્ અભ્યનુજ્ઞામ્ અવાપ્ય ત્રિદશપતિપુરોગાઃ પૂર્ણકામાય તસ્મૈ
અવિતથફલમ્ આશિર્વાદમ્ આરોપયન્તો વિજયિ વિવિધમ્ અસ્ત્રં લોકપાલા વિતેરુઃ ॥

અસંહાર્યોત્સાહં જયિનમ્ ઉદયં પ્રાપ્ય તરસા ધુરં ગુર્વીં વોઢું સ્થિતમ્ અનવસાદાય જગતઃ
સ્વધામ્ના લોકાનાં તમ્ ઉપરિ કૃતસ્થાનમ્ અમરાસ્ તપોલક્ષ્મ્યા દીપ્તં દિનકૃતમ્ ઇવોચ્ચૈર્ ઉપજગુઃ ॥

વ્રજ જય રિપુલોકં પાદપદ્માનતઃ સન્ ગદિત ઇતિ શિવેન શ્લાઘિતો દેવસંઘૈઃ
નિજગૃહમ્ અથ ગત્વા સાદરં પાણ્ડુપુત્રો ધૃતગુરુજયલક્ષ્મીર્ ધર્મસૂનું નનામ ॥