Language

ENहिગુ
Scripture Library

Kauśikapaddhati · Chapter 1.2

1.2.1

[tvaṃ bhūmimatyeṣyojasā tvaṃ vedyāṃ sīdasi cāruradhvare | tvāṃ pavitramṛṣayo bharantastvaṃ punīhi duritānyasmat (19.33.3) iti pavitre antardhāya havirnirvapati devasya tvā savituḥ prasave'śvinorbāhubhyāṃ pūṣṇo hastābhyāmagnaye juṣṭaṃ nirvapāmi iti

1.2.2

]
sāyamprātarhomavaiśvadevapiṇḍapitṛyajñādi uddhṛte'gnau kāryāṇi | 'tvaṃ bhūmim' ityṛcā carmaṇi pavitre nidhāya caturo muṣṭīn nirvapati 'devasya tvā' iti | tūṣṇīṃ caturtham | 'agnaye juṣṭaṃ nirvapāmi' ||
[evam agnīṣomābhyām iti

1.2.3

]
'agnīṣomābhyāṃ juṣṭaṃ nirvapāmi' iti vikāraḥ ||
[indrāgnibhyām ityamāvāsyāyām

1.2.4

nityaṃ pūrvamāgneyam

1.2.5

niruptaṃ pavitrābhyāṃ prokṣati amuṣmai tvā juṣṭam iti yathādevatam

1.2.6

]
'agnaye tvā juṣṭaṃ prokṣāmi' iti | agnīṣomābhyāṃ ca | prokṣaṇaṃ dvayorapi ||
[ulūkhalamusalaṃ śūrpaṃ prakṣālitaṃ carmaṇyādhāya vrīhīnulūkhala opyāvaghnaṃstrirhaviṣkṛtā vācaṃ visṛjati haviṣkṛdā dravehi iti

1.2.7

]
'arātīyoḥ' (10.6.1) ityṛcolūkhalamusalaṃ takṣati 'yattvā śikvaḥ' (10.6.3) ityṛcā prakṣālayati 'yadyatkṛṣṇaḥ' (12.3.13) ityṛcā mārjapati | tataḥ ulūkhale vrīhīnopya 'haviṣkṛdā dravehi' ityanenāvahanti triḥ | tataḥ śūrpaniṣpavanam | tatastriḥ prakṣālanaṃ taṇḍulānām ||
[apahatya suphalīkṛtān kṛtvā triḥ prakṣālya taṇḍulān agne caruryajñiyastvādhyarukṣat (11.1.16) iti carumadhidadhāti

1.2.8

]
'agne caruḥ ityṛcā carumadhidadhāti' ||
[śuddhāḥ pūtāḥ (11.1.17) ityudakamāsiñcati

1.2.9

]
'śuddhāḥ pūtāḥ' ityṛcodakamāsiñcati ||
[brahmaṇā śuddhāḥ (11.1.18) iti taṇḍulān

1.2.10

]
'brahmaṇā śuddhāḥ' ityṛcā taṇḍulānāvapati pavitre antardhānaṃ kṛtvā ||
[pari tvāgne puraṃ vayam (7.71.1) iti triḥ paryagni karoti

1.2.11

]
'pari tvāgne puraṃ vayam' ityṛcā triḥ paryagnikaraṇam ||
nekṣaṇena triḥ pradakṣiṇamudāyauti

1.2.12

[ata ūrdhvaṃ yathākāmam

1.2.13

uttarato'gnerupasādayatīdhmam

1.2.14

uttaraṃ barhiḥ

1.2.15

]
agneruttarata idhmamupasādayati | tato barhiḥ ||
[agnaye tvā juṣṭaṃ prokṣāmi itīdhmam

1.2.16

]
'agnaye tvā juṣṭaṃ prokṣāmi' itīdhmaprokṣaṇam ||
[pṛthivyai iti barhiḥ

1.2.17

]
'pṛthivyai tvā juṣṭaṃ prokṣāmi' iti barhiḥprokṣaṇam ||
[darbhamuṣṭimabhyukṣya paścādagneḥ prāgagraṃ nidadhāti ūrṇamradaṃ prathasva svāsasthaṃ devebhyaḥ iti

1.2.18

]
darbhamuṣṭimabhyukṣya paścādagneḥ stṛṇāti 'ūrṇamradam' iti mantreṇa ||
[darbhāṇāmapādāya ṛṣīṇāṃ prastaro'si (16.2.6) iti dakṣiṇato'gnerbrahmāsanaṃ nidadhati

1.2.19

]
'ṛṣīṇāṃ prastaro'si' iti dakṣiṇato'gnerbrahmāsanaṃ nidadhati | 'bhūpate' iti brahmavaraṇam | tathā ca gobhilabrāhmaṇam | pratyakṣaṃ vā darbhamayaṃ vāsanamudakakamaṇḍaluṃ vā brahmasthāne kuryāt | tato brahmāsanasaṃskāraḥ ||
[purastādagnerāstīrya teṣāṃ mūlānyapareṣāṃ prāntairavacchādayan parisarpati dakṣiṇenāgnimā paścārdhāt

1.2.20

]
tataḥ staraṇaṃ purastādagneriti | kartā bravīti -
pari stṛṇīhi (7.99.1) iti sampreṣyati

1.2.21

[devasya tvā savituḥ prasave'śvinorbāhubhyāṃ pūṣṇo hastābhyāṃ prasūtaḥ praśiṣā paristṛṇāmi iti

1.2.22

]
tato 'devasya tvā' iti stṛṇāti ||
[evamuttarato'yujo dhātūn kurvan

1.2.23

yatra samāgacchanti taddakṣiṇottaraṃ karoti

1.2.24

]
paribhojanīyān stṛṇāti ||
stīrṇaṃ prokṣati haviṣāṃ tvā juṣṭaṃ prokṣāmi iti

1.2.25

nānabhyukṣitaṃ saṃstīrṇamupayogaṃ labheta

1.2.26

naidho'bhyādhānam

1.2.27

nānutpūtaṃ haviḥ

1.2.28

nāprokṣitaṃ yajñāṅgam

1.2.29

tasmin prakṣālitopavātāni nidadhāti

1.2.30

sarvatra eṣā paribhāṣā ||
[sruvamājyadhānīṃ ca

1.2.31

]
sruvamājyadhānīṃ nidadhati ||
vilīnapūtamājyaṃ gṛhītvādhiśṛtya paryagni kṛtvodagudvāsya paścādagnerupasādyodagagrābhyāṃ pavitrābhyāmutpunāti

1.2.32

[viṣṇormanasā pūtamasi

1.2.33

devastvā savitotpunātu

1.2.34

acchidreṇa tvā pavitreṇa śatadhāreṇa sahasradhāreṇa supvotpunāmi iti tṛtīyam

1.2.35

tūṣṇīṃ caturtham

1.2.36

]
'viṣṇormanasā pūtamasi' iti ||
śṛtaṃ havirabhighārayati madhvā samañjan ghṛtavat karātha iti

1.2.37

śṛtaṃ havirabhighārayati 'madhvā samañjan' iti ||
[abhighāryodañcamudvāsayati udvāsayāgneḥ śṛtamakarma havyamā sīda pṛṣṭhamamṛtasya dhāma (PaippS 5.16.3) iti

1.2.38

]
'udvāsayāgneḥ' ityṛcodvāsayati ||
[paścādājyasya nidhāyālaṅkṛtya samānenotpunāti

1.2.39

]
tataḥ paścādājyasya nidhāyālaṅkṛtyājyena carumabhighārya samānenotpunāti ||
adārasṛt (1.22.1) ityavekṣate

1.2.40

uttiṣṭhata (7.72.1-3) ityaindram

1.2.41

carumavekṣate ||
[agnirbhūmyām (12.1.19-21) iti tisṛbhirupasamādadhāti asmai kṣatrāṇi (7.78.2) etamidhmam (10.6.35) iti vā

Original text: Kauśikapaddhati · Edition: Keśava's Kauśikapaddhati on the Kauśikasūtra of the Atharvaveda. Critically edited by V.P. Limaye, R.N. Dandekar, C.G. Kashikar, V.V. Bhide, S.S. Bahulkar, Pune: Tilak Maharashtra Vidyapeeth 1982. · Data entry Ketaki Gokhale · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc