Kaṭhināvadāna · Chapter 31

puṇyaṃ narāṇāṃ tamasi pradīpo
bhayeṣu rakṣā vyasaneṣu bandhuḥ /
rujāsu bhaiṣajyam anuttaraṃ ca
plavaṃ ca saṃsāramahāsamudre //

dānena bhogā na paropatāpāc
chīlena svargo na giriprapātāt /
satyena śaucyaṃ na jalapraveśāj
jñānena mokṣo na śarīraśoṣāt //

adattadānena daridrabhāvaṃ
daridrabhāvāc ca karoti pāpam /
pāpaṃ ca kṛtvā narakaṃ prayāti
narakād vimuktaḥ punar eva pāpī //

dāridranāśanaṃ dānaṃ śīlaṃ durgatināśanam /
ajñānanāśanaṃ prajñā bhāvanā bhavanāśanam //

śuddhena manasā dravyaṃ svaṃ dadāti yadā pumān /
tatkṣaṇaṃ kuśalaskandhau dānam ity abhidhīyate //
31.6.a
lakṣmīr jājvalyamānā vasatu iha sadā kīrtir apy utsphurantī
niḥśeṣāriḥ kṣitīśaḥ kṣitim avatu ciraṃ vyādhidurbhikṣamuktām /
śīlāḍhyā dakṣiṇīyāḥ pravacananicaye vṛddhim āyāntu nityam
ācandrārkaprakāśaṃ jayatu bhagavataḥ śāsanaṃ niṣprakampam //

praśāstu dharmeṇa mahīṃ mahīpatir
bhavantu ratnatrayapūjanā janāḥ /
praśāntapāpāḥ pṛthugokulāḥ kulāḥ
sadaiva nandantu ca suprajāḥ prajāḥ //

vibhāti karabhāḥ suro nabhasi yāvad uṣṇaprabhaḥ
prabhājaṭilamaṇḍalo hariṇalāñchanaś coditaḥ /
sphuranti kamalālayāḥ svbhuvi yāvad avyāhataṃ
surāsuranamaskṛtaṃ sugataśāsanaṃ tiṣṭhatu //
32 B
atha sthavirasthavirā bhikṣavaḥ / bhagavantaṃ paripṛcchanti / kiṃ bhagavatā karma kṛtaṃ / yasya karmaṇo vipākena bhagavato 'bhisaṃbuddhasya pāṣāṇāśarkarayā pādāṅguṣṭaḥ kṣataḥ / bhagavān āha / tathāgatenaiva bhikṣavaḥ karmāṇi kṛtānīti vistaraḥ / na praṇaśyanti karmāṇi kalpakoṭiśatair api sāmagrīm prāpya kālaṃ ca phalanti khalu dehināṃ / bhūtapūrvaṃ bhikṣavo 'tīte 'dhvany asaṃkhyeye 'nyatamasmin karvaṭakaviṣaye gṛhapatiḥ prativasati sma / tena sadṛśaṃ kalatram ānītaṃ / sa tayā sārdhaṃ krīḍati ramate paricārayati / tasya krīḍato ramataḥ paricārayataḥ patny āpannasattvā saṃvṛttā / kālāntareṇāṣṭānāṃ vā navānāṃ vā māsānām atyayāt putro jātaḥ / unnīto vardhito mahān saṃvṛttaḥ / athāpareṇa samayena tasya gṛhapateḥ patnī kālagatā / tenānyā patny ānītā tasya tayā sārdhaṃ krīḍato ramataḥ paricārayataḥ putro jātaḥ / tena tasya jyeṣṭhaputrasya niveśanaḥ kṛtaḥ / tasya krīḍato ramataḥ paricārayataḥ putraḥ prasūto duhitā ca jātā / athāpareṇa samayena gṛhapatiḥ sapatnīkaḥ kālagataḥ / sa dārakaḥ tasyaiva bhrātuḥ sakāśe tiṣṭhati / sa gṛhapatiputraḥ patnyocyate / āryaputra tavaiṣa dārakaḥ / mamāyaṃ bhrātā / sā kathayati / āryaputrāsyāpi gṛhapratyaṃśo dātavyaḥ / sa kathayati / ardham asyopārdham asmākam / sā kathayati / āryaputra nāmāsyaikasya puruṣasya bhūtvopārdham asmākaṃ prabhūtānām upārdhaṃ bhaviṣyati / sa kathayati / lokasyaiṣa dharmaḥ / sā kathayati / āryaputra yady evaṃ praghātayasveti / sa kathayati bhadre kathaṃ nāma svāpateyasyārthe bhrātaraṃ praghātayiṣyāmi / sa tayā bhūyo bhūya ucyate / kāmān khalu sevamānasya nāsti kiñcit pāpakarmākaraṇīyam iti / tenābhyupagataṃ / tena bhrātur ucyate / bhrātaḥ / puṣpasaṃnidhānasyārthe 'raṇyaṃ gacchāma / sa tena sārdhaṃ gataḥ / tena tatra parvatakuhare prakṣipya pāṣāṇena praghātita iti / tat kiṃ manyadhve bhikṣavaḥ / yo 'sau gṛhapatiputraḥ / yenāsau vaimātṛko bhrātā svāpateyakāraṇāt praghātitaḥ / aham eva tena kālena tena samayena / yat tan mayā vaimātriko bhrātā svāpateyakāraṇāt praghātitaḥ / tasya karmaṇo vipākena bahūni varṣakoṭīniyutaśatasahasrāṇi narakeṣūpapannaḥ / tenaiva karmāvaśeṣeṇaitarhi tathāgatasyābhisaṃbuddhasya pāṣāṇaśarkarayā pādaḥ kṣataḥ //
33 B
kiṃ bhadanta bhagavatā karma kṛtaṃ yasya karmaṇo vipākena bhagavato 'bhisaṃbuddhasya khadiraśalākayā pādaḥ kṣataḥ / tathāgatenaiva bhikṣavaḥ karmāṇi kṛtānīti vistaraḥ / bhūtapūrvaṃ bhikṣavo dvau sārthavāhau nipuṇataḥ sāmudrayānapātraṃ pratipādya mahāsamudram avatīrṇau dhanahārakau / tāv anuguṇena vāyunā ratnadvīpam anuprāptau / tatraikena yānapātrayā vahanaṃ pūritaṃ / dvitīyenāmātrayā / tau prasthitau / tatra yenāmātrayā vahanaṃ pūritaṃ / tasya tad vipannaḥ / sa tena sārthavāhena tulayā tulayitvā ratnāny apanīya sa sārthavāha ālāpitaḥ / saṃlakṣayati / ayaṃ saṃpannārtho yāsyati ahaṃ vipannārtha iti / sa tadvahanaṃ chidrayitum ārabdhaḥ / sa chidrayamāṇaḥ sārthavāhena dṛṣṭaḥ / uktaṃ ca sārthavāhena mā vahanaṃ chidraya / mā sarva evānayena vyasanam āpatsyāma iti / sa nivāryamāṇo 'pi na tiṣṭhati / sa tena śaktiprahāreṇa ghātita iti / tat kiṃ manyadhve bhikṣavaḥ / yo 'sau sārthavāho yena śaktiprahāreṇa praghātitaḥ / aham eva tena kālena tena samayena yat tan mayā śaktiprahāreṇa praghātitaḥ / tasya karmaṇo vipākena bahūni varṣaśatāni bahūni varṣakoṭīniyutaśatasahasrāṇi narakeṣūpapannaḥ / tenaiva karmāvaśeṣeṇa tathāgatasyābhisaṃbuddhasya khadiraśalākayā vajrapādaḥ kṣataḥ //
34 B

kiṃ bhadanta bhagavatā karma kṛtaṃ yasya karmaṇo vipākena sundarikāyā mānavikāyā abhūtenābhyākhyātaḥ / tathāgatenaiva bhikṣavaḥ karmāṇi kṛtāny upacitānīti vistaraḥ / yāvat phalanti khalu dehināṃ / bhūtapūrvaṃ bhikṣavo 'tīte 'dhvani / aśītivarṣasahasrāyuṣkāyāṃ prajāyāṃ vipaśyī nāma śāstā loka udapādi tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho bhagavān / vipaśyinaḥ samyaksaṃbuddhasya pravacanena dvau bhrātarau pravrajitau babhūvatur vasiṣṭho bharadvājas ca / vasiṣṭheṇa sarvakleśaprahāṇād arhattvaṃ sākṣātkṛtaṃ / bharadvājenāpi paṭhatā svādhyāyatā trīṇi piṭakāny adhītāni / tripiṭakaḥ saṃvṛttaḥ / yuktamuktapratibhānaḥ / tena gṛhapatir anvāvartitaḥ / tena tam uddiśya sarvopakaraṇasaṃpannavihāraḥ kāritaḥ / tena tasya bhrātuḥ samvṛttam āgaccaikadhye vāsaṃ kalpayāmaḥ / sa tatra gataḥ tena gṛhapatinā dṛṣṭaḥ / arhad bhikṣuḥ kāyaprāsādikaś cittaprāsādikaś ca dṛṣṭvābhiprasannaḥ / sa tena prasādajātena pūjayitvā mahārheṇa ca vastreṇācchāditaḥ / sa tena bhrātrā dṛṣṭaḥ / aham asya gṛhapateḥ sarvatra pūrvaṃgamaḥ / sa vastreṇa chādayaty eṣa chādita iti tasyāntike 'vatāraprekṣī saṃvṛttaḥ / sa tena dṛṣṭaḥ paryavasthitaḥ sa saṃlakṣayati yady aham asya dāsyāmi / bhūyasyā mātrayā prasādaṃ praveśayiṣyatīti kṛtvā sa tasyaivātisṛṣṭaḥ / tavaiva bhavatv iti / tasya gṛhapateḥ preṣyadārikā tasmin vihāra āgatya parikarma karoti / sā tenocyate / dārike 'ham tavaitad vastrayugam anuprayacchāmi / tvayā mama vacanaṃ kartavyaṃ / sā kathayati / ārya kim mayā kartavyaṃ / tvaṃ ca tad vastrayugaṃ prāvṛtya gṛhaparikarma kuru / yadi gṛhapatiḥ pṛcchet kutas tavaitad vastrayugam iti vaktavyam amukenāryeṇa mama dattam iti / yadi kathayati kasyārthe tavāryeṇa dattaṃ / vaktavyam āryeṇaitad api praṣṭavyaṃ kimartham puruṣāḥ strīṇām anuprayacchantīti / sā taṃ vastraṃ prāvṛtya gṛhaparikarma kartum ārabdhā / sa tena gṛhapatinā vastraḥ parijñātaḥ / sā tenoktā / dārike kuta etad vastrayugaṃ / sā kathayati / amunāryeṇaitan mama dattaṃ / dārike kiṃkāraṇaṃ tavāryeṇaitad vastrayugam anupradattaṃ / sā kathayati / āryaitad api praṣṭavyaṃ / kiṃkāraṇaṃ puruṣāḥ strīṇām anuprayacchantīti / sa tasyāntike 'prasādaḥ pravedayitum ārabdhaḥ / asatkārabhīravas te mahātmanaḥ / sotthāya prakrāntaḥ / tat kiṃ manyadhve bhikṣavaḥ / yo 'sau bharadvājo nāma yena tad arhann abhūtenābhyākhātaḥ / aham eva tena kālena tena samayena yat sa mayārhad bhikṣur abhūtenābhyākhyātaḥ / tasya karmaṇo vipākena bahūni varṣaśatasahasrāṇi bahūni varṣakoṭīśatāni narakeṣūpapannaḥ / yāvat tenaiva karmāvaśeṣeṇaitarhi tathāgataḥ sundarikāyā mānavikāyā abhūtenābhyākhyāta ityādi vistaraḥ /