Kaṭhināvadāna · Chapter 21
punaḥ śītalāmalasvādusalilasampūrṇam /
kamalakuvalayakumudakahlārakokanadādiprasūnopaśobhitam /
punaḥ sārasaśarāricakrāṅgabakabalākākurarakrauñcādivividhavihaṃgarāvaramaṇīyam /
punar makarandapānalampaṭabhramarāṃganāgaṇagītopakūjitam /
21.6.b
surāsuramunikinnarayakṣarākṣasoragāpsarāgaṇopaśobhitam /
22
atha tatra buddho bhagavāṃl laukikaṃ cittam utpādayati /
tadāntaśaḥ kuntapipīlikādayo bhagavataś cetasā cittam ājānate / atha nandopanandau nāgarājāv evaṃ saṃlakṣayataḥ kiṃkāraṇaṃ bhagavatedaṃ cittam utpāditam anavatapte mahāsarasi karmaplotikāṃ vyākartukāma iti buddhādhiṣṭhānena jñātvā tābhyām anavatapte mahāsarasi madhye śakaṭacakrapramāṇaṃ sahasradalaṃ vilasanmaṇinālakaṃ suhīrakesaram pañcaratnamayaṃ bhagavata āsanārthaṃ sauvarṇasaroruhaṃ vinirmitaṃ tatra bhagavān niṣasāda bhikṣavo 'pi bhagavato 'bhisaṃmukham anyāsu kamalakarṇikāsu niṣaṇṇāḥ
23.a
tena khalu punaḥ samayenāyuṣmāñ śāriputro gṛdhrakūṭe parvate saṃghāṭīṃ sivāyamānas tiṣṭhati / tatra bhagavān āyuṣmantaṃ mahāmaudgalyāyanam āmantrayate sma / gaccha mahāmaudgalyāyana pravrajyāsahāyam ānaya / evam bhagavann ity āyuṣmān mahāmaudgalyāyano bhagavato vacanam pratiśrutyānavatapte mahāsarasy antarhitaḥ / gṛdhrakūṭe parvate pratyasthād āyuṣmataḥ śāriputrasya purastād evaṃ cāha / he śāriputra śāstā ta ekonaiḥ pañcabhir arhacchataiḥ sārdham anavatapte mahāsarasi pūrvikāṃ karmaplotiṃ vyākartukāmas tvām udīkṣaṇaparas tiṣṭhati / āgacchatāṃ gacchāvaḥ / śāriputra āha / āyuṣman mahāmaudgalyāyana saṃghāṭīṃ tāvat sīvyāmi paścād āgamiṣyāmi / tato maudgalyāyanena tad vacanam amṛṣyamāṇena rddhyā pañcāṅgulayo 'sya nibaddhāḥ / tenāpi maharddhyā sīvyataivāvasthitaṃ / āyuṣman mahāmaudgalyāyana yady evaṃ saṃghāṭīsūtrā bhavatu / maudgalyāyanaḥ kathayati / āyuṣmañ chāriputra yadi na yāsyasi saṃghāṭī tāvat sīvayitavyaḥ / tataḥ paścād yāsyasi / āyuṣmañ chāriputra sāhāyyaṃ kalpayāmi / śāriputraḥ kathayati / evaṃ kuruṣva / athāyuṣmān mahāmaudgalyāyanaḥ svarddhyā pañcabhir aṅgulibhiḥ sīvayitum ārabhaḥ / sa āyuṣmatā śāriputreṇoktaḥ / āyuṣman mahāmaudgalyāyana yady evam anyasūtrā bhavatu / sa kathayati / āyuṣmañ śāriputraivaṃ kṛtvā yadi na yāsyasi / ahaṃ ta ṛddhibalena nayiṣyāmi / athāyuṣmatā śāriputreṇa cākṣabandham abhiprasāryoktaḥ / tvaṃ hy āyuṣman mahāmaudgalyāyana bhagavata rddhimatāṃ madhye 'gro nirdiṣṭaḥ / idaṃ tāvat prāg eva māṃ balena nayiṣyasi / athāyuṣmatā mahāmaudgalyāyanenākarṣitaḥ / athāyuṣmāñ ṣāriputraḥ saṃlakṣayati / maharddhiko mahānubhāvaḥ / sthānam etan nibadhyate yadākarṣiṣyate / tadāyuṣmatā śāriputreṇa gṛdhrakūṭaparvata upanibaddhaḥ / āyuṣmatā mahāmaudgalyāyanena cākarṣitaḥ / gṛdhrakūṭaparvatasaha / āyuṣmāñ śāriputraḥ saṃlakṣayati gṛdhrakūṭaparvatam apy ayam ākarṣayiṣyati / āyuṣmatā śāriputreṇa sumerau parvatarāje copanibaddhaḥ / āyuṣmatā mahāmaudgalyāyanena cākarṣitaḥ / tadā sumeruparvatarāja-m api kampitaḥ / tadā nandopanandau nāgarājāv api saṃkṣubdhāḥ / yadā saṃkṣubdhā bhavanti tadā bhikṣavo buddhaṃ bhagavantaṃ paripṛcchanti / kiṃ bhagavan nandopanandanāgarājau kṣubdhāḥ / yenānavatapto mahāsaraḥ saṃkṣubhitaḥ / bhagavān āha / na bhikṣavo nandopanandanāgarājau saṃkṣubhitāḥ / api ca mahāśrāvakayor anyonyaṃ mahad ṛddhiprakurvitaṃ / tata āyuṣmāñ śāriputraḥ saṃlakṣayati / sumerum apy ayaṃ parvatarājam ākarṣayiṣyatīti / tena yasyāṃ padmakarṇikāyāṃ bhagavān niṣaṇṇas tasyāṃ padmanāla upanibaddhaḥ / tadā niṣkampo vyavasthitaḥ / āyuṣmān mahāmaudgalyāyanenāyuṣmāñ śāriputra uktaḥ / kṛtaṃ tvāyā mahad ṛddhivikurvitaṃ / bhavatv āgaccha gacchāva / athāyuṣmatā śāriputreṇoktaḥ / āyuṣman mahāmaudgalyāyanaiko 'ham apy āgacchāmi yāvad āyuṣmān mahāmaudgalyāyano na gacchati / tadāyuṣmāñ śāriputraḥ prathamataraṃ gatvā bhagavataḥ pādau śirasābhivanditvā svāsanapadmakarṇikāyāṃ niṣaṇṇaḥ / tataḥ paścād āyuṣmān mahāmaudgalyāyana āgataḥ svāsane ca vyavasthitaḥ / sa tenoktaḥ / āyuṣmāñ śāriputrāgatas tvam / sa āha / āgato 'ham iti
24
tataḥ sarve bhikṣavaḥ saṃśayajātā buddhaṃ bhagavantaṃ paripṛcchanti / paśya bhadanta bhagavatāyuṣmān mahāmaudgalyāyano maharddhiko mahānubhāva ṛddhimatām madhye 'gro nirdiṣṭaḥ / so 'py āyuṣmāta śāriputreṇa rddhyā parājitaḥ / bhagavān āha / na bhikṣava etarhy eva yathātīte 'py adhvany anena śilpenāpi parājitaḥ /
25
tac chrūyatāṃ tāvat / bhūtapūrvaṃ bhikṣavo madhyadeśe citrakarācāryo 'bhūt / sa kenacit karaṇīyena yavanaviṣayaṃ gato yantrakarācāryasya niveśane 'vatīrṇas tatrāhārādikaṃ kṛtvā vyavasthitaḥ / tena tasya dāruyantrapuṭṭalikāṃ kṛtvopasthānaparicārikā saṃpreṣitā / sā ca dāruyantrapuṭṭalikā tailodvartanaṃ haste nidhāya sthāpayitā / tataḥ sā tenoktā / ihāgacchasveti / sā tūṣṇī vyavasthitā / sa saṃlakṣayati nūnaṃ mama copasthānāya paricārikā preṣitā bhaviṣyatīti / varṇitā / aho vidhātrā nārīṇāṃ ratnasūtā vinirmitā / cakṣuṣor mama puṇyasyānayā pavanīkṛtaḥ / dhig aho tasya janma jambudvīpe manuṣyasya yasyedṛśī yuvatī rūpayauvanasampannā paramaramaṇīyā cakṣuṣā vā hastena vā śārīrasparśenādikaṃ [sic] na bhaved ity anenāmṛtasadṛśena mādhuryavacanena sambhāvitaḥ samāhartum ārabdhavān / priye sundary āgacchāgacchasveti / tathāpi sā dāruyantrapuṭṭalikā na kiṃcid uktety avadhārya kāmopasaktacetasā satvaram upagamya / sā tena hastena gṛhītvākarṣitā tadā dārusaṃkalikānāṃ puñjo vyavasthitaḥ / sa bhinnopahāsaḥ kṛtaḥ / sa saṃlakṣayati / aham anenaikākī pratibheditaḥ / aham api tathā kariṣyāmi / yathāsau sarājikāyāṃ parṣanmadhye pratibhedopahāsaṃ gamiṣyatīti cintayitvā tena dvārābhimukha ātmodbaddhakaṇṭhakaś citritaḥ / tadanantaraṃ kapāṭapṛṣṭhe ca nilīyamāno 'vasthitaḥ / yas tasya vyutthānasamaye 'tikrāntaḥ / sa yantrakarācāryaḥ saṃlakṣayati / utsūro jātaḥ / kasyārthenāyaṃ na niṣkrāmayatīti / sa tatra gataḥ / tena sa dṛṣṭaḥ / dṛṣṭvā ca saṃlakṣayati / kiṃkāraṇam anenātmodbaddha iti / yāvat paśyati dārusaṃkalikāyāḥ puñjaṃ samlakṣayati / pratibhinnenātmodbaddhaḥ / ācaritaṃ ceha yavanaviṣaye / yasya kasyacin niveśane 'tithiḥ kālaṃ lokāntaraṃ karoti / tasya tāvat saṃskāro yāvad rājña āveditaṃ bhavati / tena rājña āveditaṃ / deva madhyadeśāc citrakarācārya ihāgataḥ sa ca mama niveśāne 'vatīrṇas tasya mayā dāruyantrapuṭṭalikāṃ kṛtvā paricārikā preṣitā / sā tena hastena gṛhītvākarṣitā tadā dārusaṃkalikānāṃ puñjo vyavasthitaḥ / tena pratibhinnakenātmodbaddhaḥ / taṃ deva pratyavekṣayatu paścād ahaṃ saṃskāraṃ kariṣyāmi / rājāñayā tatrāmātyā gatāḥ / sa tair dṛṣṭaḥ / dṛṣṭvā kathayanti / katham asmākaṃ nāgadantād avatārayitavyaḥ / apare kathayanti / pāśaś chetavyaḥ / tena kuṭhāraṃ gṛhītvā pāśaṃ chettum ārabdhaṃ / yāvac chinnaḥ sa yantrakarācāryaḥ pratibhinnako vyayasthitaḥ / sa kapāṭāntarakān nirgatya kathayati / ahaṃ tvayā bhoḥ puruṣaikākī pratibhinnaḥ / tvaṃ punar mayā sarājikāyāṃ parṣanmadhye pratibhedita iti / tat kiṃ manyadhve bhikṣavaḥ / yo 'sau citrakarācārya eṣa evāsau śāriputro bhikṣuḥ / yo 'sau yantrakarācārya eṣa evāsau mahāmaudgalyāyano bhikṣuḥ / tadāpy anenaiva śilpena parājitaḥ / etarhy apy anenaiṣa parājitaḥ /
26
bhūyo 'pi yathānenaiṣa parājitas tac chrūyataṃ / bhūtapūrvam bhikṣavaḥ / dvayoś citrakarācāryayor vivādo jātaḥ / ekaḥ kathayati / ahaṃ śobhanaṃ śilpaṃ jānāmi / aparaḥ kathayati / ahaṃ śobhanaṃ śilpaṃ jānāmīti / tato vivādād anyonyaṃ rājñaḥ sakāśam upasaṃkrāntāv upasaṃkramya rājñaḥ sakāśe kathayato 'haṃ śobhanaṃ śilpaṃ jānāmi / aparo 'py ahaṃ śobhanaṃ śilpaṃ jānāmīti kathayati / atha rājñā dvārakoṣṭhakam upadarśitaṃ / bhavantau nāhaṃ jāne yo yuṣmākaṃ śilpaṃ jānīte / api tv eka ekāṃ bhitthiṃ parimārjayatu / dvitīyo 'py aparām evaṃ tau madhye yamanikāṃ datvā citrayitum ārabdhau / ekena ṣaḍbhir māsaiś citrakarma kṛtaṃ / dvitīyenāpi ṣaḍbhir māsair bhittiparikarma kṛtaṃ / yena citrakarma kṛtaṃ sa rājñaḥ sakāśam upasaṃkrāntaḥ / upasaṃkramya kathayati / deva mama parisamāptaṃ citrakarma / mahārājann avalokayatāṃ / rājāmātyasahāyo nirgataḥ / tad rājñā dṛṣṭaṃ / dṛṣṭvaivaṃ kathayati śobhanam idaṃ citrakarma / dvitīyo 'pi kathayati deva citrakarmāvalokayatu / chāyā tatra nipatitā / rājā tad dṛṣṭvā kathayati svacchataram idaṃ citrakarmeti / so 'pi yamanikaṃ apakṛṣyāha / nedaṃ citrakarma / api tu bhittiparikarma / evaṃ rājā vismayam āpannaḥ / amātyān āmantrayate sma / bhavanto 'yaṃ śobhanataraḥ śilpika iti / tat kiṃ manyadhve bhikṣavaḥ / yena ṣaḍbhir māsair bhittiparikarma kṛtaṃ / eṣa evāsau śāriputro bhikṣuḥ / yena ṣaḍbhir māsaiś citrakarma kṛtaṃ / eṣa evāsau mahāmaudgalyāyano bhikṣus tadāpy eṣa śilpena parājita iti / etarhy apy anena rddhyā parājita iti /
27 A
bhūyo 'py ṛddhyā parājitaḥ / tac chrūyatām /
abhūtāṃ śaṅkhalikhitau vārāṇasyām ṛṣī purā /
varṣāvarṣavivādena saṃgharṣo 'bhūt tayor mithaḥ //
kadācid atha śaṅkhena padbhyāṃ apṛṣṭo jaṭaḥ krudhā /
likhitaḥ prāha taṃ mūrdhabhedaḥ sūryoyade 'stu te //
śaṅkho 'vadan madvacasā nodeṣyati divākaraḥ /
ity ukte tena suciraṃ sāndhakāram abhūj jagat //
kalpitaṃ likhitenāsya kṛpayā mṛnmayaṃ śiraḥ /
sūryodaye 'tha sahasā śatadhā vasudhāṃ yayau //
janmāntare sa śaṅkho 'dya maudgalyāyanatāṃ gataḥ /
likhitaḥ śāriputro 'yaṃ tad vijetā tadāpy abhūt //
etarhy apy anena rddhyā parājita ityādi vistarato jñeyaṃ /
28.b
yāsāṃ dhyānasamāpattīnāṃ lābhī tathāgatas tāsāṃ pratyekabuddhā nāmāpi na jānate / yāsāṃ pratyekabuddhā lābhinas tāsāṃ śāriputro nāmāpi na jānīte / yāsāṃ lābhī śāriputras tāsāṃ maudgalyāyano nāmāpi na jānīte / yāsāṃ lābhī maudgalyāyanas tāsāṃ tadanye śrāvakā nāmāpi na jānate / ato 'yaṃ maharddhiko mahānubhāvo 'yaṃ śāriputro maudgalyāyanāt kiṃtu bahulavihāriṇāṃ saṃdhāya maya rddhimatām agrata iti nirdiṣṭaḥ /
29
29.1.a
ity anantaram āha /
sa tatra gatvā giram abhyudāharet
pūrvaṃnivāsācaritānulomikām /
ākhyātu yo 'nusmaratīha tatra
śubhāśubhaṃ karmasukhodayaṃ saḥ //
29.2.a
atha sthavirasthavirā bhikṣavas tathāgatājñayā svakasvakaṃ karmaplotikaṃ vyākurvanti / prathamataram mahāpratibhāno nāgila āha /
nāgilo nāma nāmena bhikṣur buddhasya śrāvakaḥ /
praśnaṃ pṛṣṭo vyākārṣīd anavatapte mahāhrade sarasi //
tato nāgilo nāma bhikṣus tathāgatasyāgrato daśanakhāñjaliṃ kṛtvā svakāṃ karmaplotikāṃ vyārocayati sma /
Original text: Kaṭhināvadāna · Edition: Almuth Degener. Das Kaṭhināvadāna. Bonn 1990 (Indica et Tibetica, 16). · Data entry Lennart Hartmann · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0