Language

ENहिગુ
Scripture Library

Kashyapa Samhita · Chapter p1

p1.1

indriyasthānam
pañcamamindriyasthānam oṣadhabheṣajendriyādhyāyaḥ
athāta oṣadhabheṣajīyamindriyaṃ vyākhyāsyāmaḥ

p1.2

iti ha smāha bhagavān kaśyapaḥ

p1.3

oṣadhaṃ bheṣajaṃ proktaṃ dviprakāraṃ cikitsitam
tayorviśeṣaṃ vakṣyāmi bheṣajauṣadhayordvayoḥ

p1.4

oṣadhaṃ dravyasaṃyogaṃ bruvate dīpanādikam
hutavratatapodānaṃ śāntikarma ca bheṣajam

p1.5

ubhayaṃ tadyadā jantoḥ kṛtaṃ na kurute guṇam
kṣīṇāyuriti saṃjñātvā na cikitsedvicakṣaṇaḥ

p1.6

yasya gomayacūrṇābhaṃ cūrṇaṃ mūrdhani jāyate
sasnehaṃ bhraśyate caiva māsāntaṃ tasya jīvitam

p1.7

kukṣiḥ snātānuliptasya pūrvaṃ yasya viśuṣyati
ārdreṣu sarvagātreṣu māsārdhaṃ tasya jīvitam

p1.8

svapnādhipānago nāśo jyotiṣāṃ patanāni ca
agnidāhopaśāntiśca patanaṃ gṛhavṛkṣayoḥ

p1.9

guhāṭavīpraveśaśca svapnaṃ svapne vigarhitam
kṛṣṇāṃ daṇḍadharāṃ nagnāṃ muṇḍāṃ lohitalocanām

p1.10

svapne dṛṣṭvaiva jānīyādyamadūtānupasthitān
dīrghakeśastananakhīṃ virāgakusumāmbarām

p1.11

svapne dṛṣṭvā striyaṃ kṛṣṇāṃ kālarātrīṃ nivedayet
gandhān puṣpāṇi vāsāṃsi yā raktāni niṣevate

p1.12

yadā svapne śiśurvā'pi tadā skandagrahādbhayam
mayūraṃ kukkuṭaṃ bastaṃ meṣaṃ vā yo'dhirohati

p1.13

raktarcitaḥ sahaitairvā tatrāpi skandato bhayam
ghaṇṭāṃ patākāṃ yaḥ svapne vidhvastāṃ bhuvi paśyati

p1.14

śayanaṃ śoṇitāktaṃ vā tatrāpi skandato bhayam
raktapuṣpāmbaradharā raktacanadanarūṣitā

p1.15

nṛtyate saha bhūtairvā skandāpasmārato bhayam
raktapadmavanaṃ prāpya dhātryātmānaṃ yadā'rcati

p1.16

bālaṃ vā padmamālābhistadā skandapiturbhayam
raktapuṣpavanaṃ dhātrī svapne'gniṃ vā yadā viśet

p1.17

dahyate vā'gninā bālaḥ pauṇḍarīkādbhayaṃ tadā
samudrādiṣu toyeṣu nimagne revatībhayam

p1.18

śuṣkakūpanadīdarśaṃ nihanyācchuṣkarevatī
māṃsādān pakṣiṇo dṛṣṭvā śakunyā badhyate śiśuḥ

p1.19

avaḍīnābhidaṣṭastu sadyo maraṇamṛcchati
haritālādibhī raṅgairmaṇḍitaḥ pītakāmbaraḥ

p1.20

māṃsalo'laṅkṛtaḥ svapne taṃ hanti mukhamaṇḍikā
nakṣatragrahacandrārkatārakā'kṣikanīnikāḥ

p1.21

dṛṣṭvā prapatitāḥ svapne pūtanābhyo bhayaṃ bhavet
sarvāṇyetāni rūpāṇi naigameṣyāṃ prapaśyati

p1.22

kīṭavṛścikasarpairvā daṣṭaḥ syādviṣamṛtyuḥka
śvabhirduṣṭaiḥ kharairvā'pi dakṣiṇāṃ yāti muṇḍitaḥ

p1.23

kṛṣyate mṛdyate tairvā jvarasyāntastaducyate
prārthitaṃ kalpitaṃ dṛṣṭamanubhūtaṃ śrutaṃ ca yat

p1.24

bhāvitaḥ paśyati svapne hrasvaṃ dīrghaṃ divā ca yat
aphalāḥ sarva evaite nidānoktāstu doṣajāḥ

p1.25

yathā tu phalavān svapno vṛddhaśīvaka tacchṛṇu
adṛṣṭamaśrutānuktamakalpitamabhāṣitam

p1.26

kāryamātraṃ ca yaḥ svapno jīrṇānte phalavāṃstu saḥ
etāṃścānyāṃśca duḥsvapnān dṛṣṭvā rogī vinaśyati

p1.27

svasthastu saṃśayaṃ gatvā dharmaśīlo vimucyate
yadyadeva dvijādīnāṃ svapne śītakṛśātmanām

p1.28

malināmbarapuṣpāṇāṃ darśanaṃ na praśasyate
teṣāmeva tu hṛṣṭānāṃ śuddhapuṣpāmbarātmanām

p1.29

darśanaṃ śasyate svapne taiśca saṃbhāṣaṇaṃ śubham
prāsādavṛkṣaśailāṃśca hastigovṛṣapūruṣān

p1.30

adhirohanti ye svapne teṣāṃ svastyayanaṃ kṛtam
sūryasomāgniviprāṇāṃ nṛṇāṃ puṇyakṛtāṃ gavām

p1.31

matsyāmiṣasya cāṣasya darśanaṃ puṇyamucyate
śuklapuṣpādarśacchatragrahaṇaṃ toyalaṅghanam

p1.32

svaraktadarśanaṃ caiva surāpānaṃ ca śasyate
gavāśvarathayānaṃ ca yānaṃ pūrvottareṇa ca

p1.33

rodanaṃ patitotthānaṃ ripūṇāṃ nigrahastathā
paṅkakūpaguhābhyaśca samuttāro'dhvanastathā

p1.34

evaṃvidhāni cānyāni siddhaye munayo'bruvan
adāruṇatvaṃ rogāṇāṃ vaidyabhaiṣajyasaṃbhavam

p1.35

dhṛtirjanmānukūlyaṃ ca sattvaṃ dharmaśca bhūtaye
dṛṣṭvā svapnān dāruṇānvetarān vā
pūtaḥ snātaḥ sarṣapānagnivarṇān
hutvā sāvitryā sarpiṣāktāṃstilāṃśca
pūtaḥ pāpairmucyate vyādhibhiśca

p1.36

kaumārabhṛtyamativardhanamuktametajjñātvā hi dehagatamindriyamādirūpaiḥ śaścikitsitaparāṃstu vivarjayadhvaṃ śāstraṃ ca dharmamatayaḥ paripālayadhvam

iti ha smāha bhagavān kaśyapaḥ
iti vṛddhajīvakīye kaumārabhṛtye vāstyapratisaṃskṛte indriyasthāne
auṣadhabheṣajīyaṃ nāmendriyam
samāptāni cendriyāni
indriyasthānasyāyamantimo'dhyāya evopalabdhaḥ

Original text: kāśyapasaṃhitā · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc