Kāmasūtra · Chapter 6.4

vartamānaṃ niṣpīḍitārtham utsṛjantī pūrva-saṃsṛṣṭena saha sandadhyāt.

sa ced avasitārtho vittavān sānurāgaś ca tataḥ sandheyaḥ.

anyatra gatas tarkayitavyaḥ. sa kārya-yuktyā ṣaḍ-vidhaḥ.

itaḥ svayam apasṛtas tato 'pi svayam evāpasṛtaḥ [1]..6.4.5 itas tataś ca niṣkāsitāpasṛtaḥ [2.]

itaḥ svayam apasṛtas tato niṣkāsitāpasṛtaḥ [3].

itaḥ svayam apasṛtas tatra sthitaḥ [4].

ito niṣkāsitāpasṛtas tataḥ svayam apasṛtaḥ [5].

ito niṣkāsitāpasṛtas tatra sthitaḥ [6].

itas tataś ca svayam evāpasṛtyopajapati ced ubhayor guṇān apekṣī cala-buddhir a:sandheyaḥ [1].

itas tataś ca niṣkāsitāpasṛtaḥ sthira-buddhiḥ. sa ced anyato bahu labhamānayā niṣkāsitaḥ syāt sa:sāro 'pi tayā roṣito mamā:marṣād bahu dāsyatīti saṃdheyaḥ [2a].

niḥsāratayā kadaryatayā vā tyakto na śreyān [2b].

itaḥ svayam apasṛtas tato niṣkāsitāpasṛto yady atiriktam ādau ca dadyāt tataḥ pratigrāhyaḥ [3].

itaḥ svayam apasṛtya tatra sthita upajapaṃs tarkayitavyaḥ.

viśeṣārthī cāgatas tato viśeṣam a:pasyann āgantu-kāmo mayi māṃ jijñāsitu-kāmaḥ sā āgatya sānurāgatvād dāsyati. tasyāṃ vā doṣān dṛṣṭvā mayi bhūyiṣṭhān guṇān adhunā paśyati sa guṇa-darśī bhūyiṣṭhaṃ dasyāti [4a].

bālo vā naikatra-dṛṣṭir atisaṃdhāna-pradhāno vā haridrā-rāgo vā yat-kiṃ-cana-kārī vety avetya saṃdadhyān na vā [4b].

ito niṣkāsitāpasṛtas tataḥ svayam upasṛta upajapaṃs tarkayitavyaḥ.

anurāgād āgantu-kāmaḥ sa bahu dāsyati. mama guṇair bhāvito yo 'nyasyāṃ na ramate [5a].

pūrvam a:yogena vā mayā niṣkāsitaḥ sa māṃ śīlayitvā vairaṃ niryātayitu-kāmo dhanam abhiyogād vā mayāsyāpahṛtaṃ tad-viśvāsya pratīpam ādātu-kāmo nirveṣṭu-kāmo vā māṃ vartamānād bhedayitvā tyaktu-kāma ity a:kalyāṇa-buddhir a:sandheyaḥ [5b].

anyathā-buddhiḥ kālena lambhayitavyaḥ [5c].

ito niṣkāsitas tatra sthita upajapann etena vyākhyātaḥ [6].

teṣūpajapatsv anyatra sthitaḥ svayam upajapet.

vyālīkārthaṃ niṣkāsito mayāsāv anyatra gato yatnād ānetavyaḥ.

itaḥ pravṛtta-saṃbhāṣo vā tato bhedam avāpsyati.

tad-arthābhighātaṃ kariṣyati.

arthāgama-kāle vāsya. sthāna-vṛddhir asya jātā. labdham anenādhikaraṇam. dārair viyuktaḥ pāratantryād vyāvṛttaḥ. pitrā bhrātrā vā vibhaktaḥ.

anena vā pratibaddham anena sandhiṃ kṛtvā nāyakaṃ dhaninam avāpsyāmi.

vimānitā vā bhāryayā tam eva tasyāṃ vikramayiṣyāmi.

asya vā mitraṃ mad-dveṣiṇīṃsa:patnīṃ kāmayate tad amunā bhedayiṣyāmi.

cala-cittatayā vā lāghavam enam āpādayiṣyāmīti.

tasya pīṭhamardādayo mātur dauḥśīlyena nāyikāyāḥ saty apy anurāge vivaśāyāḥ pūrvaṃ niṣkāsanaṃ varṇayeyuḥ.

vartamānena cā:kāmāyāḥ saṃsargaṃ vidveṣaṃ ca.

tasyāś ca sābhijñānaiḥ pūrvānurāgair enaṃ pratyāpayeyuḥ.

abhijñānaṃ ca ta-kṛtopakāra-saṃbaddhaṃ syād
# 56 iti viśīrṇa-pratisaṃdhānam((172)).

a:pūrva-pūrva-saṃsṛṣṭayoḥ pūrva-saṃsṛṣṭaḥ śreyān. sa hi vidita-śīlo dṛṣṭa-rāgaś ca sūpacāro bhavatīty ācāryāḥ.

pūrva-saṃsṛṣṭaḥ sarvato niṣpīḍitārthatvān nāty:artham artha-do duḥkhaṃ ca punar viśvāsayitum. a:pūrvas tu sukhenānurajyata iti vātsyāyanaḥ.

tathāpi puruṣa-prakṛtito viśeṣaḥ.

bhavanti cātra ślokāḥ
anyāṃ bhedayituṃ gamyād anyato gamyam eva vā. sthitasya copaghātārthaṃ punaḥ saṃdhānam iṣyate..

bibhety anyasya saṃyogād vyālīkāni ca nekṣate. ati:saktaḥ pumān yatra bayād bahu dadāti ca..

a:saktam abhinandeta saktaṃ paribhavet tathā. anya-dūtānupāte ca yaḥ syād ati:viśāradaḥ..

tatropayāyinaṃ pūrvaṃ nārī kālena yojayet. bhavec cā:cchinna-saṃdhānā na ca saktaṃ parityajet..

saktaṃ tu vaśinaṃ nārī saṃbhāvyāpy anyato vrajet. tataś cārtham upādāya saktam evānurañjayet..

āyatiṃ prasamīkṣyādau lābhaṃ prītiṃ ca puṣkalām. sauhṛdaṃ pratisaṃdadhyād viśīrṇaṃ strī vicakṣaṇā((173))..