Kāmasūtra · Chapter 6.2

saṃyuktā nāyakena tad-raṇjanārtham ekacāriṇī-vṛttam anutiṣṭhet((166)).

rañjayen na tu sajjeta saktavac ca viceṣṭeteti saṃkṣepoktiḥ.

mātari ca krūra-śīlāyām artha-parāyāṃ cāyattā syāt.

tad-a:bhāve mātṛkāyām.

sā tu gamyena nātiprīyeta.

prasahya ca duhitaram ānayet.

tatra tu nāyikāyāḥ saṃtatam a:ratir nirvedo vrīḍāṃ bhayaṃ ca.

na tv eva śāsanātivṛttiḥ.

vyādhiṃ caikam a:nimittam a:jugupsitam a:cakṣur-grāhyam a:nityaṃ ca khyāpayet.

sati kāraṇe tad-apadeśaṃ ca nāyakān:abhigamanam.

nir:mālyasya tu nāyikā ceṭikāṃ preṣayet tāmbūlasya ca.

vyavāye tad-upacāreṣu vismayaḥ.

catuḥṣaṣṭyāṃ śiṣyatvam.

tad-upadiṣṭānāṃ ca yogānām ābhīkṣṇyenānuyogaḥ.

tat-sātmyād rahasi vṛttiḥ.

manorathānām ākhyānam.

guhyānāṃ vaikṛta-pracchādanam.

śayane parāvṛttasyānupekṣaṇam.

ānulomyaṃ guhya-sparśane.

suptasya cumbanam āliṅganaṃ ca.

prekṣaṇam anya-manaskasya. rāja-mārge ca prāsāda-sthāyās tatra viditāyā vrīḍā śāṭhya-nāśaḥ.

tad-dveṣye dveṣyatā. tat-priye priyatā. tad-ramya ratiḥ. tam anu harṣa-śokau. strīṣu jijñāsā. kopaś cā:dīrgaḥ.

sva-kṛteṣv api nakha-daśana-cihneṣv anyāśaṅkā.

anuragasyā:vacanam.

ākāratas tu darśayet.

mada-svapna-vyādhiṣu tu nirvacanam.

ślāghyānāṃ nāyaka-karmaṇāṃ ca.

tasmin bruvāṇe vākyārtha-grahaṇam. tad avadhārya praśaṃsāviṣaye bhāṣaṇam. tad-vākyasya cottareṇa yojanam. bhaktimāṃś cet.

kathāsv anuvṛttir anyatra sa:patnyāḥ.

niḥśvāse jṛmbhate skhalite patite vā tasya cārtim āśaṃsīta.

kṣuta-vyāhṛta-vismiteṣu jīvety udāharaṇam.

daurmanasye vyādhi-daurhṛdāpadeśaḥ.

guṇataḥ parasyā:kīrtanam.

na nindā samāna-doṣasya.

dattasya dhāraṇam.

vṛthāparādhe tad-vyasane vālaṅkārasyā:grahaṇam a:bhojanaṃ ca.

tad-yuktāś ca vilāpāḥ.

tena saha deśa-mokṣaṃ rocayet rājani niṣkrayaṃ ca.

sāmarthyam āyuṣyas tad-avāptau.

tasyārthādhigame 'bhipreta-siddhau śarīropacaye vā pūrva-saṃbhāṣita iṣṭa-devatopahāraḥ.

nityam alaṅkāra-yogaḥ. parimito 'bhyavahāraḥ..6.2.42 gīte ca nāma-gotrayor grahaṇam. glānyām urasi lalāṭe ca karaṃ kurvīta. tat-sukham upalabhya nidrā-lābhaḥ.

autsaṅge cāsyopaveśanaṃ svapanaṃ ca. gamanaṃ viyoge.

tasmāt putrārthinī syāt. āyuṣo nādhikyam icchet.

etasyā:vijñātam arthaṃ rahasi na brūyāt.

vratam upavāsaṃ cāsya nirvartayet mayi doṣa iti. a:śakye svayam api tad-rūpā syāt.

vivāde tenāpy a:śakyam ity artha-nirdeśaḥ.

tadīyam ātmīyaṃ vā svayam a:viśeṣeṇa paśyet.

tena vinā goṣṭhy-ādīnām a:gamanam iti.

nir:mālya-dhāraṇe ślāghā ucchiṣṭa-bhojane ca.

kula-śīla-śilpa-jāti-vidyā-varṇa-vitta-deśa-mitra-guṇa-vayo-mādhurya-pūjā.

gītādiṣu codanam abhijñasya.

bhaya-śītoṣṇa-varṣāṇy an:apekṣya tad-abhigamanam.

sa eva ca me syād ity aurdhvadehikeṣu vacanam.

tad-iṣṭa-rasa-bhāva-śīlānuvartanam.

mūla-karmābhiśaṅkā.

tad-abhigamane ca jananyā saha nityo vivādaḥ.

balātkāreṇa ca yady anyatra tayā nīyeta tadā viṣam an:aśanaṃ śastraṃ rajjum iti kāmayeta.

pratyāyanaṃ ca praṇidhibhir nāyakasya. svayaṃ vātmano vṛtti-grahaṇam.

na tv evārtheṣu vivādaḥ.

mātrā vinā kiṃ cin na ceṣṭeta.

pravāse śīghrāgamanāya śāpa-dānam.

proṣite mṛjāniyamaś cālaṅkārasya pratiṣedhaḥ. maṅgalaṃ tv apekṣyam. ekaṃ śaṅkha-valayaṃ vā dhārayet.

smaraṇam atītānām. gamanam īkṣaṇikopaśrutīnām. nakṣatra-candra-sūrya-tārābhyaḥ spṛhaṇam.

iṣṭasvapnapradarśane tat-saṅgamo mamāstv iti vacanam.

udvego 'n:iṣṭe sānti-karma ca.

pratyāgate kāma-pūjā.

devatopahārāṇāṃ karaṇam.

sakhībhiḥ pūrṇa-pātrasyāharaṇam.

vāyasa-pūjā ca.

prathama-samāgamān:antaraṃ caitad eva vāyasa-pūjā-varjam.

saktasya cānumaraṇaṃ brūyāt.

nisṛṣṭa-bhāvaḥ samāna-vṛttiḥ prayojana-kārī nir:āśaṅko nir:apekṣo 'rtheṣv iti sakta-lakṣaṇāni.

tad etan nidarśanārthaṃ dattaka-śāsanād uktam. an:uktaṃ ca lokataḥ śīlayet puruṣa-prakṛtitaś ca.

bhavataś cātra ślokau
sūkṣmatvād ati:lobhāc ca prakṛtyājñānatas tathā. kāma-lakṣma tu dur:jānaṃ strīṇāṃ tad-bhāvitair api..

kāmayante virajyante rañjayanti tyajanti ca. karṣayantyo 'pi sarvārthāñ jñāyante naiva yoṣitaḥ((167))..